Skip to main content

Full text of "Directorium confessariorum, continens decem decalogi praecepta; et totam materiam de justitia et jure ubi etiam de contractibus tam in genere, quàm in specie ... elucidantur ... A R.P.F. Antonio a Spiritu Sancto, .."

See other formats


DIRECTORIUM 
CONFESSARIORU 

M, CONTINENS 
DECEM DECALOGI 
PRAECEPTA; ET... 

Antonius : a Sancto Spiritu 



Digitized by Google 



^ Ex Bibliotheca 
majori Coll. Rom. 
Societ. Jesu 



Digitized by Googie 



M 




DIRECTORIUM 

CONFESSARIORUM, 

CONriN^NS 

DECEM DECALOGI PRv^CEPTAi 

^^^^ ET TOTAM M ATERI AM^^/^^' 

DE JUSTITIA ET JURE-- 

Ubi ctiam de Contra£libus tam in gencre , quam in (pecic , non (blum (ccundiun jus 
commune , (ed ctiam )uxta lcges Lufitanas , imo & Hifpanas agitur; 
^-^, ubi ctiam Ecclcfiae praecepta clucidantur , 

A R. P. F. ANTONIO A SPIRITU SANCTO. 

EX INSIGNI OPPIDO DE MONTE MOR 0 rELHOy 

CARMELITARUM DISC ALCE ATORUM THEOLOGIiC MORALIS 
quondom Primario Ledorc , nunc Dcfinitorc Gcnerali Ordinis Carmclitariim Difcalccatomm 
Congrcgationis Hifpaniac pro Provmcu Rcgni Portugalluc. 

EDITIO SECUNDA AUCTIOR ET EMENDATA. 




LUGDUNI, ' 

Sump tibus GUILIELMI BARB I E R. 

s^. ID C. LXXX. 
COM PERMISSU SUPERIORUM ET APPROBATIONR 



t. 



1 « 



• 1 



uiyiii^ed by Google 




EXCELLENtlSSIMO DOMINO " 

D.FRANCISCO DE SOUZA, 

COMITI DO PRADO, MINARUM MARCHIONI, 

Utriufque ftatus mcritiflimo Confiliario ncmpe Bcllici & Politiq, 

, Oppidji vulgaritcrBcringel, & Prado utiUffimo Domino, 
' - r! Urbis dc Bcjapracfe^to Maximo, 

7« Ck^tfii ordine inpgnito , S. Maru de Az^ufo , 'Pena^verde , (f 
^ ! S*MarthA de Viana dtgnijfimo Commendatario , necnon Commendx 
[ • Smts Divt lacobi Equtti benemerito , 

Provincia: Intcrcmnenfis plaufibili Duci.ac facps fepius Gencrali triumphand; 
- -; i . : . ac tandcm Bcadcudmum S. i). D. D. N. N. / 

Clementis IX. & Clementis X. extraordinario Legato , in caujifcfue Regni 
Lufttant pro curta R omana dtligentipmo jijstjienti conjecrat^ 
' i ^vovety dtcat t ^ offert, -^i^* * 

O N mc tcnuicaliquadubiratio, Generosissime Prin- 
CEPS»ncc miiius fctcHic aliquis :fcrupulus,ut hoc tcrtium 
volumcn, laboris mci frudus, ftudij mei flos , ac intcllc- 
djs partus, Tub tcgminc alarum tuarum umbraculum 
quxrac, &. inebriccur ab ubcrtatc favons tui, uc in lumi- 
ne cuo videac drbis lumen , quo mcns Chriftiana .a 
pcccaiorum tcncbris, dcccm Decalogi PKeceptis clu- 
'ccfcai , radict , bc rcrplcndcat. Pluribus namque titulis coniulrb confccro 
non applaufus ambitionc , non adulacionis conccntu , non cxadx fapicntia: 
, ^ 1 ' , pcnicilb 




\(S by Gpogle 



pen)ci]lotbas^kcantanvirtate$: (ednie ienetamorisambitioob^eqaij ftb- 
poK |^gnobia,uctuzbenevbIentiac conj^edajicm^ad orbcmhic liber 
tnioas udlis, ad Lei^orcs MagHlcr , aA^jjpi^entes graius, ad ftudiotbsfly- 
ius^ quam ad fuum siuthorem afat^j^nKi pe^ltQ^ mundt^^^ 
tuo patrocinfo cclchris. Tnbus politiois ratiooibos pdliticc argucbai Mah- 
tuanus, inquarLun kindamcntis jadabatmcns ditigiliti obfcrvationcquac- 
rens : quxnam lic dignior ? fub cujus umbra , &; amplexu utraquc manu 
turari pofllt caninos murrnurancium dcntes , cfira:natas malcdiccnrinm lin- 
guas, blafphcma vcrborum ora contra infatigabilium tcmpora lludiorumi 
iiikbat namquc a^tin fanguinis ratione , aut in audoiitaris per(bna , aut in 
ofHciorum gq^^lftione. Si ianguinis rutiladoDcm j^temjplQf » Phoenicit 
acies deeft iNlmiitoita ocom albugo incer vii&accidenoa' obftupida 
mancat. Srau&ontaris peribnam mirors ^ciofiis ibniia pra:.fi]iishomi- 
num ante oail9jr^>ji{Yatqr , non minus antmos ad reveii^jffiEfh concilians, 
quam corda foiydtani ad.obfequium. Si oiiiciorum exp^cStioncm intueor : 
orbis proclamat , intonat mundus, Lufitania ora hiat , Intcramnis teilatur, 
RoiQied^ftcopiafandi. Quorocvernr^ne^cio. In fanguinc) tot lcgalis . 
fccptri impcrio condccoratus infigniris, totpcrilluftrium Itigmatum laurco- 
lainiignitus condccoraris , tot magnanimorum Pnncipum concatenata io- 
bole ornarum pcrluflramus, tot cxccllenrium Dominorum conglutinata 
ftirpc pcnMuftrisornaris: ut poiTit duLifonis modulis dccantarc. Qiiidnico-- 
roncot iidcra , qucm iol vcilir fi fol ( ni Fallor ) gcncrofi (anguinis cft proto- 
typus. Qiiid vcrborum fidcra coronant fi fanguinis Co\ te ornat 2 quid iuge- 
nioli mei ftilus ripplaudit, fi ibbolis lux te conckcorat ? Quid amoiis naei 'iXOr 
btdocdebnt , ii Regix proiapix ladnis te iHamiHct? Ibledaiior «lucefplen^ 
^idMt^MSm fomQ^i Ii!ao4dcits(d$po:fi>ila :. fyaji hc^ figna mundi 
oculis orbis.con/pe^ui propalabo; in cujus pelago omnia virtutura linea? 
inentaC nooofi^nla-moclmia)excuri^ pcdum pulvcre, manu calamo cxtenft» 
morum excmplar, viiai noimam, modeftije ipeculBm,rationis arbitium,pru- 
<iendg fnggiUatOfem ¥cnciatur tcmpus, adorat agtas , (colpic Lufitania , 
-loanecmca alta mente repofta^ ut pignoratus ( Fatcor, ) ut amans, £C inamo- 
le amcns fi non acuta fiftula cano , obicquenriflimo corde vcncror. 

In officiorum cxpcditionc, univerFum tcrrarum orbem audax offcndo, 
quando per univcrfum terrarum orbcm tot mcrira , tot tantxquc dignitatcs: 
in officiis fplendct cxpcditio , in mcritis foKtitiat ju(litia,in dignitatibus conP- 
picitur auc^loriras. Dcvcniamus ad armoni m ilrcpicum abique ftrcpitu armo- 
rum,quando in cxpcdinone belli<» Intcrcmncnfi equo rcdentcm.te Cxfainn 
miror prodamarc , te appellicate Alexandrum coii(picio , .^^JI^pc^^^n* 
tcputremiboimquatiebasungnla^camputn: in difponenda acie undgquAr 
que ciccan(pedus , in tyrionum diiciplina ftudioliis , in vcterano militum fti- 
pendionodtiafus$iuMiminiisghdioCaB(ar,quam libcralitjM^Tulius. Cin- 
gebas cnfem , roanom apenebas : caiem ad debelkmdos iupcrbos ad pp|- 
cendos|ubie&os manurn : dextera utpote potcnd potcntcs dcvaQabas: fini- 
ftratamen- ut cordiali corda mulccbass dcxtcra adhoililes acics fupcran- . 
das , finiftraad animos lijbigendos; dcxtcra pedora ad fcrvitutcm rilialem j 
dcxteraut fircnuus dux Icgebas , finiftra nutricbas utamoiorus patcr fi te 
patrcm diljgcbam miiues uc cc foitem, bcllicogim UQliyl^nt lioiks, 

■ r^-.-f^" ,quan^o 



Digitized by Google 



l 

C|D»id6 iQ arcnam deiccndcntem , hoftcs taDqoato arena cxigin xAima- 
bantur in confpedu cao. Vcniebas , vidcbas ^ vipcebas iic Mars ? in 
bello, ut in pacc Mcrcurius , & fi bellica arma tc ornant, Civilisto^ 
tc cingit : quam ob rcm fi palma ce triumphalcm , 6c ovaotem co- 
ronac , Laura cua tcmpora cingit plaufibilcm , celcbrcm , notido(um » 
cfformans , &: in pace poliucum a;tcrnizat &; omnium judicio exmilli- 
bus clcdum ad Romanam cunam ubi minarum fumptus , vcrc mina- 
rum Marchionem tc fama xreo diplomatc , aureoque fiylo ad poficri- 
catis admjiatioDem, ad nationum exemplar, ad gencium applauium no- 
bilitat , gravat & condecorat , 5£ fi non Icaiiis alis ad folis confpcaum 
lique&^ tuum vancinabator exin^m: prxpeti, celeriquevolatu ad Ro- 
manorum ocalos cuam inauguiabac numen. Vidtc emporium Roma- 
num & pavir. Vidcrunc nacioncs ; obftiipaeranc AeterMmque & vox 
£i.ucibus hat(ic. Vidic omnis homo , mcnco illud dulciibnie can-' 
cOenx poema ex noftro Ludovico de Camocs , depromptum recttaie 
valeac 

Naon fquei bmen nam mas nutdo , e fuedo 
£ itmto de ium ^enedo , otttro penedo» 

Siquidem ncc oculus vidic , ncc auris audivic , nec in cor hominis 
afccndic pcrlucidum , flavumque aurum , quod conlccrabat Orienta- 
lis plaga , gcmmarum congcries ad quarum progcnicm (ol fua ju- 
bara parioc^ inflaxit , ad quamm/produdionem dcdiUaca guctapluit 
macucmus ros tot ve(tium globulos , toc adamaiitium puricacem iblis 
zmulantium gcftiebac ^lndicum niare , toc iciica varicgaca indumenta 
ubi dcalbicabat argcntum , aurum flavabac , purpurabat coccus « ars 
induftrias fuac fudote elaborabat : in cquo (cdens /pumal>at brutiim , 
onus verc rcgalc fcnticns , Rcgium fe fupcrbiebat , inmmefcebat fiC 
fi non pegafo acmulans , in curfii phoebeos equos exccdcns in jubare, 
tot crinita: coma: , toc luccntes radij , toc fparfi capilli , coc luccs ra- 
diantcs : fcdcbas in cquo , led volitabas in fama , pcr plateas cquitabas , 
pcr orbcm volabas innocitia , per Romam inccdcbas eques , pcr mun- 
dum cclcbrabat applaufiis 5 toc Eminenciflimorum Cardjnaluim flipa- 
tus* Revercntia , tot cxcraordinariorum Legacorum (bciatus Urbanita- 
te , toc Nobiliflimorum dticum condodus hofpitio , coc illudrium Mar- 
chionum circumleptus (bdeiace , coc magnanimoram Comiram ve* 
ricu^ faneutne , toc roiliram in omni miliciaB expeditione ftrenuorum val- ' 
laras tn^niis, tot Dominorum in ianeuine, in armis, in coga,inbello» 
in pace , men^ , in lictcris civiliccr conduccbaris ad fuprcmum S. S. D. N. 
Papx Thronum^ fi pedes ofculabaris vereEcdefiaBobediensf]iius,corde 
cxcipicbaris vcrc diledus : Si filius ad Patrcm recurrebas ; Patcr accuriens 
cecidit fupcr colium tuum amoris annulum digito tuo in(crcns , flolam 
primam gratix collo cuo imponens, &: ad grcmiale folamen exceptusere- 
<5lu(quc ad parcrnum amplcxum ex illo pedorc bcnevolcntia: fontem ebi- 
bifti , & cx illo Cvyno tamquam ex ditilfimo Thcfauro amoris diviti.is capca- 
fth quibus Lufitanum Impcrium fub tuo aufpicio feliciccr crcicac , fiib cgo 
• * 5 } numin^ 

Digitized by Google 



numiiie Olyfiotnm cotdium augeatnr taiiiia, aqiis ToloiBiiiis tudiif 

aiuiimexpcdaiiirf fiCmeicoagiiicnieturobligsKio^ Viveurvis. Vakas» 
«vob. 

iuHs dddiaifnims OifelUam & ohfiqMenttlftmus 
fertms^ 



PATER FRATER ANTONIUS 
DE SPIRITU SANCTO. 




FRjEFji 



u.iyi.i^cj Ly GoOgl 



PR^FATIO AD LECTOREM. 

U M noftrum Rcgularium Dirc£lorium fummafelicitatcplc- 
rifquc, non rolum extcris , (cdctiam nacuraiibus hujus Rcgni 
fucrit acceptum jipTa lcgcntium apud mc humanitas, 6C be- 
ncvolentia cocgic, akerum Diredonum Confciranorum , in 
hoc crudito Scripturicntium laiculo antc oculos omn»um pro- 
ponere , cujus prima , &C fccunda pars Lugduni , jamdiu in prxlo vtriantur, 
& quamprimiim lucem, Dco dantc, vidcbunt, in quibus omncm dodnnam 
omnium Sacramcntorum in gcncrc , & fpccie, & Ccnfurarum, ea brcvicate, 
claritatc,&: ingenio, quo potui invenics : Suppctcbat mihi hxc tcrtia Dircdlo- 
rij Pars , in qua omnia Decalogi , Sc Ecclcnx praeccpta , & tota matctia de 
Juftitia, & Jurc, & Contra^bus concincntur. Scd quia rcs non minoris pon- 
dcris crat, idco plus in ca temporis immoratus fum. Habcs crgo jam illam, 
Benevole Lecior^ mcthodo, & ordinc non mgratam : conatus cnim fum cx 
melioribus omnibus Authoribus dare colledam. Brevitatem in caamplc(5ti 
ftudui, placcc enim omnibus brcvitas , placcc in omnibus : Quaproprcr fum- 
mopcreftudui, paucispocius multa rcllringcrc , q lam in longas ambagcs 
diicurrcndo , oculos, & animos laffire Ledorum. Sed nc dum multa paucii 
congero, vcl paucis omnia, nccefTaria ncmpe Confeflatio coaccrvo,ut licha- 
bcas plctum in brevitatc abundantiam , non obfcura mcthodo coaccrvatani, 
fcd qua potui claritatc digcftam ; odi namquc icmper tencbras : non enim,uc 
2ion intclligar fcribo, fed uc ab omnibus pcrcipiar. Infpicc crgo « hc brevica- 
tem ftmulcum claricatc invenics. Plurcs Auchores , & illorum {entencias re- 
fero, non tamcn casomnes dcfcndo, fcd aliquas uc probabiics propono, alias 
dcfcndo, alias fuis auchohbus probandas rclinquo , (blum illas rcfcro , uc 
fcias quid (cnciant alij , ut in perplcxitate nofcas cftugium. Faxic Dcus , uc 
tibi volumcn arndcat *, ft cnim \ quod Dco favencc fpcro , eandcm quam in 
primoapud cc amice Lc^or inveniam benevolcntiam , dabis mihi pcnnas uc 
aquifcc ad volandum , volabo & non quicfcam 5 6c tcrtium Diredonum hu- 
manz , polidcs , &C Ecclcnafticz Jcrarchix , quod jam prae manibusduco, 
fcliciccr Deo dante przlo commitam. Inccrim labore hoc noftro in cui , bC 
flliocum bonum diu feliciccr 6:ucrc. Valc. 



5 4 csjrsrxj 



dbyGoogle 




C£2>^syRA /. F. E MAJSIVELIS A CHRISTQ» 
' ^uondaf»Theologt£ Adoralts LeliorisTrimarij (Si' CoUegtj 
Commlmenfis l^e^Sons menttjssmi\ 

commiflione Supcriorum, librum, qui nire^totium morale Confcflarloi iitn , 
infcrihitur, a R. P.Fr. Antonio ab Spiritu Sanfto Carmclita Exculccato, & 
nortt.v Pruvincix hujus Luiluoix regiu Diifinitore geiieraU compoiitum ac^ 
tcntc pcrlegi. NihS iD cooamino • anc pudm ven^ &nftiiBmaequc Fulei no^ 
fl XX rc {;ulx advecfkns reperio , mA opuiiai bocus nxmbns conibna. DireAto^ 
ittem ejus fequcndo Conrcflarij vias Domino prxparabunt , &cxteri mandara ejus exqulr> 
lcnt. Ea brcvitatc, latis ampbm prxccptorum Dccalogi maceriaai pcrilringic Auihor jii^nk 
SenecaB docnmentum : Debct fcriptor tocum cocnprelieodere fubexigoo s cA daritate <l«to- 
cidat, nc fuf^ato hillidin, quod obfcuritas c;ignic, prolixitas parit, volumcn iflud cumfaporc 
comcdas. Quaproptcr opus prxlo dignum ccnlco. VliiTipoipc m hoc Convcntu Dciparx 
Vir^inis^WitoittfrWjdie^. Julij,annii667. i • 

FR. £MANU£L D£ CHRISTO. 





Cer^urM R, P, F, ^ndreds R^iBust ^uondam TheolqgU Le^orii frinm^^ 
^mmc buius Fro/vinctA Definttoris Omfiiim^ 
hr^etmfifnm & fmfiemiffrm, 

X commiirtonc nodri DcHnicorij Summi Pondficis audontace . in hoc Lununie 
rci^no Geoeralis vices gercnds hoc pfaBcUromopiis» cni moluseft » J^iftBmfmm 

Confejfariorum, contincns deccm Dccalogi Prxcepta , &c. a P. F. Antonio ,ab Spi- 
titu SanAo quondam» in nodro Vienenfi CoIIegio Momlis Thcologix Pixlcclorc modo 
hojus Provincw Definitore gcncrali : pari diligead»fcdek4,9|«qcu. perlegi .- in eo enim Kt 
bri audorduIcifTimum citharocdum agcns , dum decem prxceptorum dudrinam tradac^ 
quad dcccm chordarum fonorum plccirum pulfat , ut fasfitdiccrc illud Pfalmiftx : plcnis 
Abris adimplcHe ad annuntianduin nune mifencordiam tuam , & vericatem tuam per no- 
dem tndecachonlo , PfiJteiio > ctm camicoin cychara : cito eium decftchoNium Decalo- 
gum fignificet tefte Ugonc- ad citatum locum. DccaIoj;us cnim habct dcccm chordas xreas 
lcilicct.durabilcs & fbnoras ,fc!licet dcccia Prxccpta pulf.it Auclor , dum propulfat & pro- 
p^t. Ergo fumma fuavitacc, dulccdmc iumma omuibus Sapicntibus inquam Sc Infipienti- 
Dusaccordcm harmoniamof{erc ,diim Decalogl Diredorium pvoierc » Sapieniibus inquam 
qui matutlna lucc pcrfnn litcrarium dicm aL^unt mifcricordiamannuntiat: Infipicntibus qui 
opacis ignoraniix tcuebris oppcefii nclcicntix nodem paciuntur , vecicaccm inculcac j vei 
aliter mani milencordiamannunciat , dum probatorum aochorum lemcncias illimiinac , ic 
no&e veritatem explicat.dum rcprobatoium errorcs climinat. ErgoinhocDircclcrio nilMl 
indirc<ftum, finiftrum, inviumvc, obvium aliquis invcniet : in hoc dccachordo nihil diflo- 
num,abfonum , obfondmvc ,obauditum lentiet ,icd omnia ad fanx doclrinx reguias 
Chriftiaiicmxn*nociimlq^compofitadlcet : Sicceafe»» fcneinlivtm eaccacexopwin 
aoftro Gtnndi Excalceati Ulifliponcnfi c«r,nobio. i.AugoJU 1667. 

f R. ANDREAS A REGiiiUS. 



Fr. Sce 



Digitized by Google 



I^R. Stephanns a Sarxflo Jofeph , Gcncralis Ordinii Difcalceattfani Be«ce Matue Vire|» 
^ nisdc Monte Carmeli Primitivx Oblcrvancix. Dc confcnfu Diffinicorii celcbrati M- 
thoriuie Apoftolica Vlifiponeanno M D C. LX Y.I l. Vt libcr cujus tiiuluscft, DireHo- 
rij CoHfeJfAriornm fm ttftim^ \ P. F. Awooio i Spiiini Sando , nnnc Diffiniiocc Gcnerali 
nofttiOnlinis, quondam primario LcAoce Tbcologije Moralis , fuis eiocobrationibttsacco- 
ratfecompofitus.flcagravibus iloftifquevlris (quibusipfum vidcndum & examinandum fliit 
commiflus, } rccognitus,& approbaiustypismaDdctur , & in luccm prodeat, quantum in 
nobis eft liceiKiam, & facultatem conccdimos. la qaomm fidem prdfenccs litcras maoa not' 
fha, ac Secrccarij nominc fubfcriptas, ngillique noftri praeb muniias fiert viiuDas. Maifict 
die oOava menfis Manq. Anno Domini M. DC. LXX. 

FR. STEPHANUS A SANCTO )OS£PH. 
Gtneialis. * 



FR. ANTONIUS A MATRE DEI, 
. Seciciaritts. 



Licmta Sufremi Trtbunalts Inquifitionis Reffii LufitanU^ 
ut btc Timms tmprtmatur» 

Vlftas as infbtma^onnes qae fe hoiivcitoo podefe inprifliir o lim» iatinihdo , l>in8^ 
rium ConfeJJartorum , S-c. Autor o P.F Antonio do Spiricu Sanao Carmelita dcfcaL 
^OjDaformaquc vatcmcodado : cdcrpolsdc impreflb tornara aConfcllopara fe cooferir 
ccm oOriginai , e fe dar licen^a para corrcr, & (cm ellanae correri Dia i «. dc Goufto 
dei6<^. . • . * 

DIOGO D£ SQUSA. 
FR. >.DE MAGALHAXNS. 

•MANOEL PEMACjAlhAINS DE MENESES. 
DON VERISSIMO DE LAHCAST^LB. 
FRANCISCO BARR£TO. 



RELl 



RELIGIOSISSIMO, AC S APIENTISSIMO P.M. 

F. ANTONIO 

A SPIRITu SANCTO, 

Carmeiicanae Famili^e ExcalceatorumLecflori 
Emeriti(IimQ,olirn Viannenfis Collegij Priori 
dignifTimo, tlunc totius Provincise Definitori 
integerrimo , tertium jam fu2B Theologias 
MoraUs volumen edenti, 

ENCOMIASTICON. 

V R EV S y Antont^ liher eft , /tmtd aurea pandit 

Dogmata \ qum mores 'Vtfa referre tuos» 
Pro niie Carmelum multo ctrcumjiuis auro ; 

Qydureus hoc auro forfan ^ orbis erit. 
'Temum prorumpis ceu fons prettofus in amnem , . . ; 
Tergeminum reddunt tema jiuenta Itbmm. 
Trimo Adorales tradit Direcito normas^ 

Ceu foret tUe aliis nonna terienda Itbris. •' 
Sacramenta aliud pangunt feptena ^iumen , 

^lnam bene concinnum gratia plaudit opus, 
Tertit4s ijle tamen labor in^vidiofus utrtque , 
Ditidr eloqupj fiumine lura docet. 
Hoi tibi dfvittai non aurt effufus iritrrtbres 

Juppiter , at nomen , qui dedtt , ilie tuiit. 
Sciiicet Athereo demijfa Periftera caio , 

Cun^a Aiagijleno qu& docet apta fuo ; 
JUa tibi mertto fignat cognomtne nomen , 

Et fcrtbenda dedit quAque '-voiuminibus, 
Ergo qutd mtror tam do^a Voiumtna , quando 

Satbenti pennam facra Columba dedit. 

AddidifTimus in Chri/lo fervus 

P. JoANNES DE Carvalho c Socictacc J E s u. 



INDEX 

Digitized by Google 



I N D E X 



Tradatuum, Difputationum , Sedionum, &; 
Paragraphorum, qui in hac tertia parte hujus 
Direftorij continemur. . 



TRACTATUS I. 

Dc virtutc Fidci , & dc cjiis adibus, 
& vitiis ci oppofitis. 

DISPUTATIO I. ' . 

^ i 

De Fide , de ejm Affitus. 

UiD fit Fidcs. pag I 




II An Fides Cit neccflaria ad 
) ad falutcm ? ibid. 
' Ad qux objcfta fc debcac 
extendere adus Fidci tam cx ncceffi- 
tatc mcdij , quam prxccpti ? x 

4 Qiiando , gc quotics obligentur fidclcs 

clicere adum fidei f 3 

5 An homo teneatur aliquando fidcm ex- 

tcrius confitcri f ibiti. 

6 Quomodo tcneatur fidem minquam ex - 

tcriusncgarcf 4 

DISP13TATIO 11. 
De vitiis Fidei chriHi/M* contr»riit. 

Sect i. Q^iid fitinfidclitas, Scquotuplex? y 
1 De infidclibus 6 

3 Dc harrefi j quid , 8c quocuplex Gt hxre - 

fi^»? „ 7 

4 De pocnis, quz in jure ftatuuntur con - 

tra harrcticos. 8 

5 De apoftafia , & fchifmate. 10 

An fidcies tcneantur fub przcepto non 

dirpuure dc rcbus fidei cum infideii - 
Eus, & hxreticis. H 

7 Qui tcneantur cx Tridentino emittere 

fidei profcflionem ? ibid. 



TRACTATUS II. 

De victudbus Spci,6c Charicatij,&cis 

anncxis , 8c concrariis. 

DISPUTATIO L 
De Sfe. 

Sect.i. /^Uid fit Spes , U de peccatM 
contra Spem. 11 



DISPUTATIO 
J)e Charitstt. 



II. 



Sect.i, i^^Uld fitcharitas? ij 

_x V ^UtrCim tcneamurcx charitate 

proximum diligcrc ? 14 

3 Qoomodo prxccptum charitatis, quadi- , 

ligitur proximus , obltgct nosad dili- 
gendos inimicos ? 'bid. 

4 Utrum injuriam palTus tcncatur Ciiutare 

inimicum , fi cx co quod non falutcc 
alij fcandalizcntur , vcl quando cx tali 
figno fpcratur falus fpiritualis inimi- 
ci ? I f 

y Uirim injuriam paflus pofTit abfquc pec- 
cato non falutare inimicum dum Cilu- 
tat omnes fibi occurrcntct. ctfi inimi- 
cus fit cum illis cxtcris falutatis,^ ipfc 
folitus cflct ante inimicitiam cum prius 
Clliltarc lA 

6 An tencatur quis fub mortali refalutare 

inimicum faluuntcm iilumf' ibid. 

7 An injuriam paflus tcncatur , fub morta* 

li vcniam conccdcrc inimico pctcnti 
humilitcr illam, iL pacem cum illo 
. componerc? 17 

8 An tencamur ex cbaritate proximo vcr- 

fanti in cxtrcma ncccfritatc fpiriiuali 
fuccurrere,etiam cum vitx,aut facuU 
tatum periculo f ibid. 
^ An tcneamur fub mortali in ncccfljtate 
gravi , autcxtrcma corporaJi proximi 
ci cum gravi damno tcmporali noflro 
fudcurrere. 1 8 

10 Utn^m tcncamur ex charitacc io aliquo 

cafu cxpcndcrc bona temporalia pro 
confcrvaoda vita proximi ubi deeiee - 
mofyna. ^ 

11 Utriini latisfacies elcemolynx , (i rcm 

qua proximus indiget mutues, vel di- 
lata folutione vendas , vel dones fub 
conditionc ut rcddat acceptum, fi ad 
pinguiorcm fbrtunam vencrit ? 11 

11 Ucriim Ecclcfiaftici arftiJis obligcntur 
ad eleemofynam qaam fxculares , ic 
qax fit bxc obligatio ? ^ ibid. 

13 An bcncficiatus pcccct copira jQflitiatn. 



d by Google 



/ 




-- * ■ 



DlSPUTAtlO 




5j^-^cx fru«aibus bcneficij kkt coosu 

iubftemattoni rupe#fo0t in profaDos ^^ene fui^ , hms Mi^fif^ & lAude 

nfus confumac. 1» - 1>ti fer cnntmn , & pf»lmodi»m i 

14 An dcbiior extremam ncccfiiiaccm pa - .-^ 

licns tcncatur reltiiucrc rcm acccp-^ SicT.i. Quitcneantuttdlvinum o£cium in 



taxru 



iV.Li folvcfc dcUitiiii^ cretiitnH 



clioPi) recitare \ 



a •■ iimili nccclTitaic Lboranii. X3 
De quibus bunis faciend^flt ekcfiDiy*. 
. fyoa? 14 

16 "0111$ poflit Faccce eleemofyoam ? ib)(k 

17 Quibus danda fit clccmoryna ? 



X Quo loco , icmpore, 8c habitu , horz ca- 
. ", nonicx a Cicricts ia <horo cclcbraa- 
dx flnt.' 45 
^ Dc obligatione recitandi officium divi- 

num privatiro ratioocordinis, vel fta- 



18 An cx przcepto chatiiaiis tCQcamu^ 
corrigcrc fraircm ? x6 

DISPUTATIO Ilt. 

j De vifiit ch»ritsti centXMrik. 

SltT.t. De odio Dei . gc proxirHi. aS 
X Uirum fcmpcr Gt cuntra ciiaritatcm ma - 
lum pruximo defidcrarc ? ibid. 

3 De invidia qua rationc lit pcccatum cha- 

riuti contrarium ? 30 

4 De accdia, qua ratione fic peccatum cha- 

ritati coQtrariumy 31 

5 Dcfcandalo, quaratione, fic peccatum 

chariiati contrarium ? ibid. 
€ An pcrmiitcre in proximo peccatum 
aliquo bono fine qood impedire 
poUec fic fpcciale peccatum fcaO' 

' dali > it 

7 Utrum pccccc pcccato fcandali , qai pa- 
• rato grave pcccatum commiccere fua- 

det committcrc minus ? jj 

Z Ucrum poflic quis licite cligerc minjs 
'^"^ pcccatum acl cvicandum majus ? 34 
$ Ucrum cooperacio cum peccantc fempi^ 
- fit pcccatum fcandali. vclaliquando 

poffii effe licita f 3^ 

iQ De difcordia, contentione,gc fchifmatc, 3 Cui parechizdecimxfintlolvcndx ^ 



J :; ros- 47 

S- 1. Qui teneantur divinum ofncium reci- 
tarc ? - - - ibid. 
X Quz formub fcrvanda fit, in boris cano - 
nicis , 6c guomodo lint recitanda:. 4!^ 

3 An qui addic , vcl diminuic aliquud »\i 
ofHcio divino , vcl iliud in alia lingua a 
Latina rccitac peccet morialitcr? { o 

4 An qui mutac oificiunt unius, io oificiura 
altcrius diei , flaudo fcmpcr incodcm 
riiu , peccccmortalitef ? jj 

5 Dc modo recitandi divinum officium. \ t 
^ Quo temporc dcbcac divinum officiuni 

rccicari? 

7 Dc caufis excufantibus a div*ini offici) 
rccitationc. jj[ 

8 Dc pocnis quos bcnefici Ji i incurrant noa 



fecicantes divinum ufficiuim. 



4 



■ DISPUTATIO IV. 

DecHltM qniDeo txhibetur fer dtctmas , fri~ 
mtitK , & obUttoites. 

Sect. I. Qgid fitdecInM , ic quo jure popu - 
lus Chrlftianus dccimas (alvcrc tene. 

'"f \ 12 

1 Dequibusrcbus dccimadebeatur ? 58 



"quomodo chjritati opponantur ? 

. TRACTATUS III. 

. Dc primo Decaloi^i Prgcepto. 

DISPUTATIO I 

De iivino citltu per adoratienem. 

Sect.i. /^Uitl fic adoracio , 6c in quos 
[ ccdat ? 40 

•.^; DISPUTATIO li ^ 
De Or^titne in communi. 

SBCT.i.Quid, 5cquocuplcx fitoracio? 41 
& An oratio fic adulcis oecdlaria ad faJu- 
tem? 

3 Qux fint in oratione petcnda, & quis i 
quibus, 9c pro quibui urarc poiIuD(jisi43 



4 An decima foiYcnda fic dcdudis expcn - 

hs ? 

j Quo loco , £c temporc decima fulveoda 
fic? ibid. 

6 An Ecclefia , vcl ejus miniflri verum ha- 
^ bcancdominiumdccimarumanccquani 
f . fcparcocur ^ cumulo fruifluum vi prz- 
.: cepti folvendi dccimas ? ibi<l. 

7 QuT perfonr ad decimasccneantur? 6h 
a Dc vi , & efficacia, quam coniuecudo, 

-; prxfcriptio « £c cranfa<^io in decimis 

habec ? 64 

2^ An pauperes communi vel gravi pau- 
pcftare laborantcs libcrcntur ratiolTe 
paupercatis a foluiione dccimarum ? 

fifi 

10 Qux pcenac tmpofitaB fim contra non 

To ' " 



olvenccs dccimas? 



ibid. 



1 1 Quo jurc, iSc quibus debeaptur primitia;? 
67 — 

it Ap oblationc» (mt in ptaectpto ? ibid. 



d by Google 



Difputationum, & Sedionum. 



TRACTATUS IV. 
Dcviciis oppofios Rcligioni. 
Dl s PUTATIO I. 

De irreligiofitntc , ejufyHe ffeciebus. 

S£CT././^Uid fic irrcligiofitas, & quoc 
modis dicitur» &quomodo 
vitia coniraria rcligioni gcncraiim di- 
ftingucnda fint. 68 

g Dc tcntjtionc Dei formali, exprci]a,gc 
d c tcntationc Dei intcrprctativa. 69 

3 Dc blalphemia, quid fu bJalphcmia , & 

quocuplcx, & quibusmodis commit- 
tacur. 70 

4 Qualcpeccatumfitblafphemia. 71 

5 De pogniii, 6c ablojuLiune blalphcman - 

tium. 

! DISPUT ATIQ n . 
• J>ff>*ttrjiitime ,e]iifque Jpecielms. 
SrcT.i. Quid fit fupcrrtitio,& qu.rnam cjus 

1 Quid in idololacria , 8c qualc pcccatum. 

21 

3 Qi>id.6C(]uotuplcxfitdivinatio. 76 

4 vj"a obicrvationc & dc cmpblmis, 
V ^ fk fa l ut. toribus, -^g 

5 Dc Mnli^ ^,. Amaturis , & aliis oration; - 

bus , • !.ovcn.iIibus , 6c devotionibus 
anlupciititiorx iint? 

6 De divinacionc pcraitfg, ScdevcfaT^c 

falfa aftroloi^ia. . %i 

7 Dc^vinationc cx elcmcncorumobfer- 

8 De divinatione.quacfumiturcx variavo- 

lucrumobrervationc. 
y Dedivinatione, qu.T cx corporis humani 



membris,&t panibusducitur. ibid. 
\o DccfivinatiQne pcrLmoia. 
II DcdivinJtione per tortes. 
1« Q^'d, & quomplex fit magia? "87 
13 Utiiitri li. cic ij^as adirc, fe^coolulcrcuc 
tnalcficia faciant, vci tollant? 89- 
'4 Utrumhccat lollcrc ligaturas.nodos,ca- 
pillos , charus , 6c alia figna roalcfica 
pofita a malcficis , co finc ut diabolus 
definat noccre. ibid. 
ic Dc pocnis a jurc /latutis in vencficos, 
ftrigcs, fortilcgos,divinos, & mago$,& 
illos confulcnccs, Sc ad qucm judicem 
• rpcdlec hoc crimcn , an judices fxcu- 
lares polliot infpiccrc procclTus rcla- 
. xatorutn, an inquifitorcs tcncantur 
iUis remittcre ftriges pucros occidcn- 
tes, etiara fi convertcntur, Sctandcra 
an peccacum lamiarum fit cefervacum? 
5>o • 



DISPUTATIO III. 
Be SMrilegio. 

SECT. i.Quid &c quotuplcx fit facri!cgiu> 
a Ucrum divinolacriicgij in trcs fpcciLsrc - 
cenfacai hcin Ipccics ultimas\fcu infi- 
ma3,aaiofpcciesfubaUernas? 94 

• DISPUTATIO IV. • 

De SimoniA. 

Sect. I. Quid fit firoopia > ^ \ 

X An communi^divilio prctij nmonix.nem- 

pc muncris .i manu, a lingua, £c ubfe - 

quio fic bona > 

3 Quotuplcx fit ilmonia ■'' 98 

4 QP^ i"'^ prohibitainnnonia, 8c an ali- 

qua fic hmonia , folumdc )urc tccle- 
fia(tico ? 99 
j Ucruro vcndcrc fpirituaiia naturalia , uc 
fciencias,SC attcs.quz humano fudorc 
comparantur fit fimonia > noo 

6 An diccre precio Thcoiogiam fic fimo- 

nia loi 

7 Ucr^im gracia unionis, gracia fandifican», 

pcrlona incrcata , dona lupc rnacura - 
lia . &c aclus cjus > poflinc cllc maccria , 
• • fimoni.^E f ' \ax 

8 Uirum rccipcrc prctium pro facramcncis 

fu fimonia.» 1 03 

^ Ucrum fimonia commiccacur tradcndo, vcl 
accipiendo pccuniam pro (acramen- 
calibus ? 1 04 

10 Ucrum fimonia commiccacur vcndendo 

fcpulcuram i 105 

11 Uir^m fimonia commictatur tradendo, 

vcl promittcndo aliquid temporalcal- 
tcri ut opcrctur aclum uciLm folum 
ipfimct opcranci , uc A cradacur alicui 
pccunia, ui fiac Chri(lianns,religiofus, 
vel ut facramcnta fccipiat > 1 06 



II Ucriim fimonia commiccatur accipicndo 
aliquid pro divinis officiis , vcl ctiarn 
pro privaia or.ttione ? 107 

ij Utxum iradi , vcl accipi poilijc aliquid 
pro iagrcfiu in religioncm , vd con- 
nacerniucem ? ibid. 

14 Ucriim fimonia committatur in vcndi - 

tionc, vel cmptionc habituum miliia - 
rium , &quid decomrocndis. taro cic - 
rlcalibus , quam miliiaribus diccndum 
fic> 108 

15 Ucritm fimonia commictacur tradcndo, 

vrt accipicndo prcciom pro fun^lio- 
nibus ordinum , 2c pro div;nis officiis, 
vcl cciam pro privaca otacionc i 1 09 

16 Ucrum fic firoonia accipcrc pccuniam 

pro collacionc ordinum i ibid. 

17 Ucrum vcnditio actuum pcrtincncium 

ad juriidictioncm rpiritualcm intcioi, 
&cxccrDi ^ori iiL limonia .' 110 



/ 



iSUtriun 



V 



L lyi.i^. u Ly GoOgle 



Index Tradtatuum. 



jf Ucruffi labor repertus in opcribus fpiri- 
tualibus . & obligacio ad illa pretio 
compenfari poffic abfque funooia^ 
1 1 1 

79 Utrum iDtentio rcmunerandi dono fpi - 
riiuali aniidoralcm obligationcm or - 
tarocx temporali faciac furiQniam mcn- 
talciTi, gc an liccat talcm oblisationem 
inpactum dcJuccrc , vel falcem (H - 
pendium ruftencacionis profundione 
IpTficuali ? 

' 1,0 ADpaclio , gc traditio rei temporalis ad 
obtincDdam rem fpiritualctn excule- 
. tur a fimonia reali , & coDvcntionali, 
propcer inccntam rcdcmptioncm ve- 
xationis ? 115 

n An (lic vcndi bcncficium Ecclefialti - 
cum ab(que fimonia , ubi etiam de 
pcnlionibut. 117 

XI An jus pattonacus, gc ofticia EcclcGafti- 
ca vendi , aiicnariquc poflint abl^-]uc 
fimonia ? iio 

*3 Q^'^ pertnutatio in cafibus fpiritaalibus 
ncri poflic ablquc (imonia ? iii 

XA Ucrum poflic cx conrenCu ordinarlj ia 
mucationc bcncticiorum compcnlari 
pccunia,vcl pcudonum iruduum inz- 
qtialitas ? 1*3 

15 QTKr^ rcnunciacio beneficij fit (imonia. 

xt Qug refigoatio confkienualis fitnopiaca 

... 

*7 Qi''"^' P^^^io licica fic ad componcndam 
licem in cauiis bcneticialibus. ii6 

18 Qiix finc pocnx infcrcndx, vcl iplo jurc 
impo(icx fimoniacis. ixj 

a9 Anrcquiratur iimoniaro ctlc compktacn, 
ut pocnn', impoficas ipfo jure fimonia - 
ci fQntr3li.inc. ibid. 

30 Qua: ptTena impoficx fint ingredicnti - 

t?us (imoniace rcligioncm > gcfic in - 
greiros rccipientes ? 118 

31 Qux pa:n.x imponantur proordipc fi- 
' moniace dato, vci acccpto. 1 19 
jx De poenis impofitis dantibus , & rcci- 

picntibus CmoDiacc beneficium. ibid. 
^ Quas pocnas inducat limoaia conhden - 

tialis. I 
34 Utf um acqQifig pcr Cm<miain debcant 

— rcftitui. « ^ I 

Quomoflo (Imonix crlmcn probarl pof 



TRACTATUS V. 

. Dc (ccundo Dccalogi pracccpto. 
DISPUTATIO I. 
De Iur/tmentf. 



Sect- I- 



I. /^H''^ fit juramentum. 
1 V ^Quocuplcx fit jura 



»34 



juramentum. 



Quomoci 
hty ut fir 



fimoniaci puniantur,^ condcm- 

nencur. 1 ] x 

36 De potcftatc difpcpfandi cum ilmonia - 
cis. ^ jji 



3 Utrum juramentum pur^aflenorium dit- 
ferat i promiflario. 1 36 

4 De variis formulis.feu modis jurandi. ibtd^ 
} Utrum juramcncum fit a(5lus licitus , tC 

boncitus. ijt? 
6 Utrum ad honeltaccm iuramenti vetitas, • 

juftitia, Sc judicium requiracur. 1 39 
j Quod pcccacum fu dcfcclus veritacis, 
jullitix i & judicij in juramento aficr- 
lorio. ibid. 

8 Qualc pcccatum fii in juramenio pro- 
miflbrio dcfc^us vcriutii. Sc juftitix. 

140 

9 Quod pccc.icum fit in judicio, vcl extra 
judicium jucamcntum prxltarc in aUo 
lcnfu ab co, gucm alius intclligit. 141 

10 Utrum jurameiitum fiftum, tam in ju- 
dicio,<juam cxtra , fit peccatum mor- 

144 

n Quando confuctudo jurandi gravem 
culpam inducat. »45 

11 Qua ratione liccat alicui inducere ab - 
quem ad jurandum. quem tarnen exi- 
ftimat cflj pcjcratufum, vclpcrfal - 
fos Dcos juracurum . 147 

1.3 Qviinampoflinc juramentumemittcre.148 

14 Qux pccnx impolii.ie imt perjoro. 149 

15 Qualis 8c quaniaiii juramenu promiflb- 
rij obligatio. rio 

16 Uirum juramentum habeat vim confir- 
mandi contradusalioquin irritos.ibid. 

"17 Utriim juranaentum habcat vim confir- 
mandi contraclus fa<flos contra prius 
■ juramcntum. M3 

1 8 Utrum juramcntum dolo, vcl errorc cS^ 
tortum obligec. JH 

19 Utr^m juramcntum metu cxtonum obl i- 
gacioncm inducat. - |^ 

x£i Qiix materia rcquifita fit in juramcnio 
promifrorio.utobligationcm inducac.ij7 
zi De iuramento mcdicorum,decurionum, 
fcrib.irum, &: aliorum judicum. i 55» 
11 Utrum tanta fit obligatio juramenti , d« 
non dctur locus compcnfationi. i^o 
13 Uirum obligatio jurameoti ita fit pcrfo- 
nalis,ut nullo modo tranficat ad bzre- 
des, vel fucccflbres. 1 6 1 

»4 Utrum juram>rncum per procuratort na 
prxllari poflic. ' ibid. 

15 Aa 



d by Google 



Difputationum , & Sedionum. 



aj An iuramcoii obligano aoccquam prz- 
ftctur impediri pollit i6i 

x6 Quomi)do jurameotum flt intcrprctan- 
dum ? ibid. 

17 Qux juratncnta io honorem Dci praEfli- 
ta irritari , relaxari , commutativ^ pof- 
fint, i quibus / 1^5 

»8 Qi«e juramenta in favorcm bominum 
prxuita irriuri, vcl rcmitti polTint , & 
aquibus? ibid. 

29 Utium in conrra<flibus juratis rclaxatio 
pcii pollu:, quaodo, &c i quibus i i66 

DISPUTATIO II. 
De Keto. 

Sect. I . Quid Cit vocum , Sc in quo cjus (br- 
malii. ratio conddat } ibid. 

a Ao promiffio vcra rcquiratur ad votum, 
an lufliciat fimulata ? 167 

3 Qux deliberatio, lcu iibcrus ad votum 

necelljria lit? i6i 

4 Utrum mctus impediat libcrtttcm rcqui - 

fitamadvotum? 1^9 

5 Qualiter crror, vel ignorantia impediat 
'■ '■ vot» libertatcm,gc coaicqucDtcr cjus 

valorem ? 170 

6 An vocum foli Deo fjcicndum (it > 171 

7 Utrum votum dc re muralitcr bona errm^ 

fum proptcr malum tincm iic validum? 

. ibid: ^ — — 

t Utt6m voiumdcopere indi6Pcrcnti va« 

''^^*^ '73 
5 An opus m.i!um poliit cflc materia voii ? 



10 UtrtiiTi votLiro dc matcria impoiEbili fit 

validum? 17^ 
H Aovbturode maceria parcim poflibili , 
pjrtioi imponibili , partim hot-tcfta, &: 
partim inhoncfla, partimturpi , vel 
indifi^crcnte, fit validum ? ibid. 

1 1 Ad vocum poflic cile dc rcbus prxcepcis? 

»77 

1 } Utt^m votttm dcbcac efle de meliorl bo- 

po ? ^ ihid^ 

14 Utrum immiflSo voci , illiufque execacio 

(it a Aus a religionc emilTus ? 181 
ly Quotuplcxfit votum/* * ibid. 

16 Qi.'alis fu obligatio voci ? iTi 

17 Q^'g perfonx voto obligaripofrint? 183 
lg Pro qiio tcmporc votum obligct adfiii 

executic ncm ? 184 
15» Utrtpn votum non implctum tcmpore 
dcGgnato dennat obiigarc? 185 
xo Ucrum qui ncquit implcrc votum tem- 

porc prxiinito tencatur ilkid prxvcni- 

rc , & vucum prius implere ? 1S6 
ai Utr^m obligatio voti ica Gc peffoDaIis,uc 

folum voveotcro adAringac , ab ipfo- 
V que folum implcri poflit > ibid. 
aa An ohligatio yoti traufcac ad baucdes ? 



1} De obligatione voci de quo dubiceiur 
aDfadumnt? 188 

14 An quis tcneatur voto Ct dubitcc an tcm- 
porc voti adfucric libcrias , U ufus ra- 
tionis f 1 89 

25 Qualiter vocum Ht intcrpretandum 
quando cjus matcria,DuncH dctermi- 
nau ? 1 90 

16 Qualicer vocum condiiiooale obligci? 

17 Qualiter vocum pocoalc obligacioDcm 

inducac ? 1 94 

a8 An obligacio voci ceiTct ceflance caufa, 

ob quam fa^um cft , vel ooubili mu- 

catione fupcrveniente } 195 
a^ Quid fit voti irriuiio, quotuplcx & un- 

de orcum habcaC} U quibus compeut? 

196 

30 Ad qux vota irricativa poteAas fc cxten- 

dat > 1 5? 8 

31 Qualitcr, Sc quando irritatio concctii 

poflic ? ici 
31 Qua: , & qualiccr ReligiolQriim vota 
irritart ['ollinc } icu 

33 Qualitcr parcntes.tutorcs, 5c curatorcs 

poflinc voca filiorum pupillorum , $C 
iminorum irriure i* aoj 

34 An omnia vota uxotis poflit maritus irri - 

care ? 104 

35 Qualicer vota fervorum goffit domiDus 

irncare i iQj 

3^ Qualiter obligatio voti ccflcc difpenfa- 
uonc ? ibid. 

37 Qui habeant potcftatcm difpoDcndi 8c 

38 Qux vota fint lummo Pootifici rclcr - 

vata ? 208 

39 An fini aliqui cafus in quibus przlati 

infcriores poflint dilpcnfare ii^ votls 
rcicrvatis? loy 

40 Quibus coropeuc , 8c m qox voca poce- 

Itas dclegau difpenfandi ^ 210 

41 Quid flc commutatio, &anadvocum 

mucandum fempcr rcquiratur potcfkas 
Ecclcilaftica, ^^^^ nunguatn proptia 
autboriute polVint commucari? an 
41 Ao voca fcmcl commucata rcvivifcant» 
fi DOD implcaiur matcria fubrogata f 



TRACTATUS VI. 
Dc terdo Decalogi pnccepco. 

DISPUTATIO I. . 

J)e obfervAtione Fefior»m. 

S^gT^/^^ Uis poflit dies feftos iDflicvicre? 
- V-i. *I4 

a aQui 



Google 



Index Tradatuum , 



Qu i tcneancur ad dics fcftos obfcrvao- 
dos.' Z15 

3 Quid in hcx: prxccpto przcipiatur i ii d 

4 Dc obligationc audicndi miflam in die 

fcdo ibid. 

5 Dc caufisexcurantibus ab auditionc mir- 

far. n8 

6 Ad tcaeantur fidcles non ponerc impe- 

diovcnuad mifTam audicndaro ? 210 

7 Qiiacnam opcra pcrmifla fint, vcl pro- 

bibita in dlcfcAo? ibid. 

8 De caufis cxcufantibus opcranteni in die 

fcAo. 1 z I 

y Qug opera non fcrvilia jure in dic fcfto 
prohibcantur? . aaj" 

DISPUTATIO II. ' 



De jejuiu0 Ecclefimjlico. 

Sect. I . A quibus cibis abftincndum fit tcm - 
porc jcjuni] ? 114 

1 QLiotuplcxrctcdio fumi poffic in dic )e- 
juDij ? ^^^6 

3 An in die jcjunij poliic (umi rcFediun - 

cula vcipeniDa, in qua gualitatc, fc 
quanticate ? »1 7 

4 Qua hora fumi poBit rctcQiuncuia , flc 

comcdio in die jcjunij ? n8 

5 QuQ^jurc,gc quibus dicbus jcjunandum 

i ic? ibid^ 
g An quiadniiniflrataliiscibosin die jcju- 

nij pcccct, 8c quomodo ? ztj» 
7 Quinam lcgc jejunij tencantur ? 130 
S Dc prima caufa cxcufantc aicjunio, quae 

cll impotcDtia. 131 

9 De lccunda caula exculante i jejunio » 

qu.T cft labor. »31 

10 De ccrtia caula cxcufante i jcjunio , qux 

cftpictai. 233 
X I De quaru caufa excufamc ^ jcjunio, 

quz eft joftus mctus. 134 
I X De quinu caufa excufante a jcjunio,quae 

eft difpcnfaiia ibid. 



TRACTATUS VII. 
Dequarto prgoepto E)ccalogi. 

DISPITTATIQ I. 

"De otligMtione fiUerinn erga f»rentes , ^ 
fAreiitum ergafilios. 

S&c T. 1'^ "^^ Uomodo filij tencantur parcn- 
tcs diligcrc. 136 
X Dc revcrcntia a filiis parcntibus prxftan - 

ar iKd. 

3 De obedlentia ^ filiis parcntibus praef- 

tanda. TjJ 

4 Quomodo filij teneantur fubvenire pa - 

' rcntibus , lam in gcccllitate fpirituali, 
quam corporali ? il-,ij. 

5 Dc obligatioDC pqrcntum crgafilios. 235^ 



D I S P U TAT 10 II. 
De obligntioTie inter vimm, & Hxorem. 

SiCT. I. Dc obligatione viroruro crga uxo» 

res. 

X De obligatione uxorum erga inaritos. 

»44 

DISPUTATIO IIL 

De mittits obligntione iominorum , tie 
fitmnlh 

Sec^.i. Dc obligatione fcrvorum crga do- 
minos. 245 

1 De obligatione dominorum crga fervos. 
246 

3 Dcobligatione famulorum crga dominos. 

ibid. 

4 De obligationc dominorum crga farou- 

los. "147 

DISPUTATIO IV. 

De obligntione frMtrum ad invicem.. 

Sect.i. Dc obligationc fratrum infratref, 
& forercs . quoad alimenu , fic dotcm. 
248 

g De obligatione fratrum in fratres , quoad 
partitionem bonorum,& qux Ixana tc ^ 
rteantur adduccrc ad diviiioDcm? 14^ 

3 An dos data filix ut fit rcligiofa , vcl pa-- 

trinaonium filio pfo facris ioftituto fit 
confcrcndum ad collationcm? 150 

4 Utriim donatio a patre fada pro miliiia, 

pro afliftentia in curiaregia, pro ftudio 
literarum , & doAoratus gradu, pro li- 
hris emcndis , Sc aliis ad ftiKiium nc- 
cciTariis adducenda fint ad colbiio- 
ncmf 251 

5 An cxpenfac ^ patre faiftz cum fiiio pro 

dodoratu , pro militia , prorcdcmptio- 
ne a captivitaie , pro libcratione a cri- 
inine, pro bcncficio obtineodo fint ad- 
duccndxad collatioocm ? ijx 
i An patcr poflit remittcre filio fub patria 
poteftatc conftituto ufumfrudum bo- 
norumadventiiiorum ,' & profc<fIittt>i' 
rum quin filius tcneatur acftimatio- 
cem illius adduccrc ad coUationemf 
ibid. 

7 Utriim bona qua; filius fub patria potefta- 

te conRitutus liia indultria, vcl la - 
bore acquifivic tcncacur adduccre ad 
collationcm/ X5| 

8 An officia donata a Regc patri , vcl cm- 

pta pecuniis paicrnis adciuccnda fioc 
quoad vaiorem ad collatiuncm inter 
fratres, & alios cobaercdcs f ibid. 
4 (Jtrum filius tencatur adducerc ad colla- 
tioncm cum aliis fratribus, & cohaEre- 
dibus ea, quz malc confumpfit ? 2^4 

DISPU 

j Dy Google 



Difputationum 

DISPIITATIO V. 

De ohligAtinu fuhditorMm , & difcifuloritm 
frg» fnes fuptriores, & mAgi/iros. 

Sect.i. De obligationc fubditorum fxcu* 
Jarium crga principcm laicum , & h 
cdotra. ibid. 

a De obli|;ationc fubditorum Ecciefiafti - 
corumcrga fuos prxlatos, c coDtra. 

3 Dc obligationc prTbcorum Ecclcfiafti - 

cor u m c rga fii os fLi bd it o s 1 5 ig 

4 De obligatione Magiftrorum crga fuos 

dilcipulus, 8c c contra. 157 



, & Sedionum. 

3 De homicidio prtjx mi injuflo. iS^ 

4 De circ umttjnciis homitidij in coDtcliiO" 

nc explicandis. »70 



TRACTATUS IX. 

De fcxto Dcca'ogi pracccpco , ubi 
eciam de nono. 

DI SPUTATIO I. 



Sect.i. 



kUid Hc fornicatio (implex? 
X70 



TRACTATUS VIIL 
Dc quinto Decalogi praeccpto> 

DISPUTATIO I. 
Df homtrtdio pnhltca authoritttte fmiio. 
Sbct.i. Trum liceac occidcre ma!cfa- 



^orcs ? 



^57 



tt Utrtim liceat aliguando indirccl^ intcrfi - 
ccrc inn.iccmc^ ? 1 ^ 8 

3 Utrum jLuicx poll^c condcmnarc ad mor- 

tem Pccrum rcum , qui rc vcra inno» 
cens cft , probacur tamcn in iudicio 
poccns . pcr allegau & probaca f 

4 Utrum judex qui privata fcientia novtt 

Pctrum cfTc dignum morte, lcd in ju- 
dicio probatur innocens , poffic cum 
morte damnare ? z6o 

5 Ucrum liccat aliquando indirc^cinterfi - 

ccrcinnoc cntcm? iAi 

DISPUTATIO II. 



De bomicidto juHo privat/t Authorit*te fdHo, 
' ubi etism de duello. 

Sect- I. Utrum l'ceat occidere invaforcm 

njuAum pro cucnda propria vica, vei 



aliena ? 



i6i 



» Uiriim liccat int^rficerc injudum inva- 
forcm obdcfcnfionem bonorumtem. 
poralium > 164 

3 De homicidio ob dcfcnfioncm hoix>ris, 

& pudicitia» , tam propriac quam alie- 
nae. ibicL 

4 An ad tuendam viiare , honorem, vcl dt- 

vitias liccat alicui aliquando oficrre, 
feu accepiate duellum > a6 j 

DlSPUTAtlO III. 

. De homicidio fui ifjius , ^ froxtmi 
tr^jujio. 

Sect.i. Utrum liceac fcipfum occtdere di- 
recli;, vcl iixlircdlc? 167 
X Ucrum liccat feipfum routilarc ? a68 



De fomicutiont. 

1 Utrum fbrnicatio fimplex fit tntrinfccc 
mala vcl folum mata quia piohibiu i 

3 Utrtltm de peccato fornicationis dari pof- 

fti ignorantia invincibilis .'' 17* 

4 Decircunftantiis fornicationis.quospcc- 

nicens tcnctur cxpUcare in cunfcOio- 
ne. ibid. 

5 De concubinacu. »73 

DISPUT ATIO II. 
De futrilegio in muteris luxuriu. 

Sect. I. Qoidfic facrilcgium in materia la- 
xurix f »73 

a Qitomudo rationc ioci facri dccur Lcrii' 
lcgium in matcria luxuriz ? ibid. 

\ Ucrum racione circunftantix tcmporis da- 
ri poflit facnlcgtum taroatctialuxu - 
tiae i X2± 

niSPnTATIQ III. 

De AduUeri». 

Sect.i. Quid ficadulcerium > 174 
1 Ucrum conjux commiiccns lodomtam cum 
uxore, vel cum altero commitcac adul- 
terium. ibid. 
3 Quas pccnas incutrapt adulccri. »75 

DISPUTATIO IV. 



De Incejlu. 

Sect.i Qnid fit inceftus. » - ibid. 

X Utrumconjux commictcns inccftum curo 
confanguinca lua: uxori-i incurracim - 
pcdimcncum non pticndi dcbitiira. 

m. — — 

3 UttumcopularodQmiticaoriatuf inccftus. 

4 f^tritm inceftus fii cnroen mixti jbr i.ibid. 
j Q-ias pocnas incurram tncc^kuoft. ibid. 

DiS mriATlO ^ 

Df Stupro. 

Sect.t. Quid fit ftuprum. • . a?? 
1 Qi.omoilo amiitatiir virginius. ibid. 

jV 3 DlSP r 



d by Google 



index Tra6tatuum , 



. DISPUTATIO VL 

SECT.i.Quid fic rapms? 



rz8 



1 Quns pccnasincurranc raptores ? ibid. 
DISPLJTATTO V T T. 



De Peccgtu co/ttra natur/im. 
Sect.i. Quid fic roollicics ? 



11± 



t Dc iodomia , 8c de ejus poenis , tam jiirc 
civili quam caDonico- i8i 
i Dc Bcftiaiitate. 281 

TRACTATUS X. 

De fc-ptimo Dccalogi piaxcpco , ubi 
ctiani dc dccimo. 



DlSPUTATIO I. 
J)e Juftititt ^ ^ J»re. 

.Sect.i. / ^Uid^ 6c c]UQiup!cx Ht jufliiia? 

ibid. 



a Dc luditiaicgaii. 

3 Dc juditta diftribuiiva. 

4 iJc jultitia commutatiya. 



184 
ibid. 



DISPUTATIQ II. 
De Iiire , dr Dominio. 

S£CT.i . Quid fit jus, objcctum juftiti»? ibid. 
z C^td lit dominium f i8y 
j Quid [\t ulus ^ructus.gc ufus nudus.Mbid. 
4 QniJ fit hab>tatio»cmpbytcufis, 6cfcu . 

.5 Quid llc hipcrficics, fcrvitus, livcllum^ 
&pofli.lfio? . ibid. 

DlSPUTATIO III. 
Peenes quos pojfit ejfc doktiMitm ? 

SECT.i.Utrum fola natura rationalis tit ca - 

pax dominij ? 

X An )urc l.fvi , gc propri.i mancipia ha. 
. bc.iiK .iliqujrum rcrum dominium? 

ihi j : 

3 Utrum filij familias babcant aliquarum 



rcrum dommmm ? 

4 Utrum rciigiofiliabeaDtaliquarum rerum 



domiiiiiim ? 



j Utrvtm clcfici lubcant gliguarum rcr um 
dominium? 1^9 

DISPUTATJC) IV. 

Demoio tu<{ntrertii iommium. 

Sect- i.Utriimomnia homine ioferioracjH 

d.uit lub hominis dominiQ ? ^l%]d_ 



X Quibus modis acquiracur rcKim domi- 

"^'""^ ? ihid. 

3 An, cv tiuomodo pofiit unus hoino acqui» 



rcrc «lominium altcrius homini$.<* 190 

4 Quo ulquc le c.xicndat jus dorainorum 

in fcrvos , Sc an fas fit illis fugcrc ad 
fuos ? 

5 V^tnbus modis fcrvi a lervitutc contrafta 

lib^rcntur? 

6 Qualitcr dominium animalium acquira- 

tur,&:acquifitumdepcrdatur ? ibid. 

7 Utriim venario,pifcatio,8£aucupatio pro- 

hibcri poflint , & qualiter pccccnt , hc 
■' ad rcditutioncm tcncaDtur , pifca- 
kionem, venationem,& aucupium pro- 
hibitum excrcences ? 193 
S Qualiter in mari , & in Huminibus domi- 
nium acquiratur, ubi de ambaro in- 
vento in littorc, fic de pifcibus grandi- 
bus, an rcaics flnt ? 194 
^ Qualiter dominiumfilvarum, & pafcuo- 
rum acquir.\iur ? igg 

10 Quomodo acquiratur dominium in ja- 

pillos, coraIlium,gcmmas, in mctallo- 
rum vcnas invchias,8c in thcfauros?ib. 

1 1 Quafitcracquiracurdominiumbonorum, 

qux nuliius fucre , vel qua: pro dcrc« 
liciis habentur , vcl qux mventa funt, 
ubi etiam dc bonis iuccrti & vacanti> 

. tibus? 258 

II Dc modo acquirendi dominiuro per dl 
~ luvioncm , acccflbnem, furmacioncm, 
CQnhilionL.u'), -^c mixcum. 199 

- . DI SPUTATIO V. " 

De moio acquirenii iominium in rem alteriut, 
dtifqueejttscsnfenfu.qHoiftperpr^tfcrif- . 
tionem, vel ujucapticncm. 

Sicr. \. Quid fit pra;fcriptio , gc ufucaptio? 

2 Dcclarantur conditiohcs rcquifitx ad 

prxfcriptioncm, fpecialitcr prima,qux 
cft poflcfllo. ibid. 

3 Explicaturfccunda conditio, quxcllti- 

tuius. 3OX 

4 Explicatur tertia conditio prxfcriptionis 

qux e(l bonafides. ibid. 

5 An ignorantin invincibilis juris.vcl fiCli 
: ~ faciat aliqucm bonx li Jci pullcilufcm? 

6 An m.ila fiie-> auLhoris nocfar i^onx fiJci 

lucccflbris > ibii 

7 An in aiiquo fpcci.-ili cafu poflic cunimala 

fidc prxfcribi ? 304 
S Dc qiurta condiiione ad prxrcriptio- 
. . ncm , qux cll continuatio polleflionis 
per tcmpus a lci^c pr.xfcripiura. ibid. 

9 Quxnonprxfcribi pofllnt .' 30^ 

10 Qi^ialiter pr.Tfcriptio curr.it, clormiat,in- 

terrumpacur, vcl con:inuctur^ ibid, 

11 Quibus conccdatur rcftitutio in intc- 

grum adverfus pr.rrcripcioncm per- 
aclan\? 507 
• DISPU 



Google 



Dirputationumj& Sedionum. 

blSPUTATlO 
T>e Furto, 



VI. 



$£CT.i. Qnid fic furtum 



ibid. 



$. I. Qualiter fji obligatio rcftituendi ob fi- 
dcm dubiaai debitoris ? ibid. 
g Quomodo cx mora cu'pablli oriatur obli - 

gatio rciLcucionis r 



Q_^ix quamicasrequir.uai^in turto,vcl in 3 An cx acccptiont; t)b turpem cauGm or.a 

tur oblig.uiu rvdituencii ? 3^4 
Utrum acccptum ob caulatti honcltam, 
quam quis faccre>vel omiucrc tcncba- 
tur fit rcftitucndum?' 315 



tum mortale f 


jo8 


4 


3 Q^iando pccccc nKirc.ilitcr 


, qui rauic.1 mi- 




nuta furca comniittit? 


J09 




4 Dc quantitatc kifficicnti 


ad mortale in 


y 


turto domciUtiOf um. 


ibid. 




DISPUTATIO 


VII. 





De reJlitMtione in genat. 

StCT.i. Quid (It rcftitutio, gc undcoriatuf 
obnKatio reftuucndi , 8c ao fit ncccf- 
Taria? 37 1 

s An rcquiracur fcr.ipcr culpa, ut (Tc obli » 
gatiorclHtucndi pro damnodate? 311 

3 Qualis culparc^uiratur , ut fit obligatio 
rclbtucndi cx contradu ? 313 

DISPUTATin VTTT 

"De obltgnttone rejl itucnAi cxinjujla, acceptiont, 
feu diU/inificAtioue. 

Sect. i. De obligatione tcftituendi. ratione 
. damni rpiriiua!i>. ^"T^ 
$.1. An tcncatur reltituere , qui privat ali - 



quern per injuriam, v.g.philtro, vcne- 
no . vc! a!iotuodo,ab aiiquo fcnlu, vcl 
pfu rationi', ? ihifj " 

tcncatur rcfticucrc , qui altcrum 
ad pcccandum induxit ? ibid. 

j Ao qui avcrcic aliqucm arcligionc,quam 
volcbat ingrcdi , vcl ingrcllum cxtra- 
xu, tcncatur ad rcfticutioncm? 3 1 \ 

$£CT.A. Dc inK rente damnum in bonis cor - 
pori intrm(ccis,utin vita Sc mCbrivibid. 

$A. Quinam homicida ad rcfticucionem tc - 
ncatur/* . jbid. 

%• Qjod damnum homicida injuftus refti - 
tucre teneatur ? 317 

3 Cui tcncatur rcftituere hQmicida? ibid. 
SECT.3. De rcftitunonc cx ftupro, 8c aduU 

tcrio. 318 

$.l.Utram l^uprator tencaiur aliquid fcTtl - 

" ' A j'"^!^^ P*^" damno paturali ? ibid. 
f Adquid tencjtur corruptor virginisquan - 
~ do macrtmonium ci nonpcornific.^ 319 
, I Adquidteneatarcorruptor virginis fieam 
dcHoravit promiflionc conjugii ? ibid. 

4 Utrum qui nnte voverat ingrcdi relig"o - 

ncm pollic ingrcdi , li poftca pucllam 
lub proiiiiirionc vcra, vcl fiCix matri- 
monij dcccpcric ? jTo 

5 Quid rcftituendum ratione adulrerij 
7i commiliii' 3t t 
S£CT.4. Deobligaiionc reftitucndi cx qua- 

cumque acccptiG#ic,?iut Ixlionc in jufta. 



"juTta ablquc ului paiione ici aiit iLC. ib. 
>c impcilicn-c l>onuin altcri, c)viU]uc rc- 
~nitutionc,quo ad ca, qux pertmcot ad 
^ftitiam commutativafn. 31^ 

7 De impcd icnce lx)n»m altcri,quoad ca qug 

pcrcinciu .ui juflitiafii JiilnlMU v.lrib X 

8 Dcrcftitucionc taliificautis monccam, 

gcntis paupettac m, vcl vcdigaha ,fcu 
gabcll.-.sjcfraudant is. 3lg 

DISPUTATIO IX. 
De oi/i^atiorte rejhtueadt , qu* oritnr ex 
re aceepta. 

S£CT. I. An poflciTorbonx fidci cum cogno- 
vit rct« , quam poHidct cftc alicnam tc - 
ncaturaliquid rcftitucre ? 3^9 

1 Utrum potlcllor bona: fidei teneaturTi^ 
mul cum rc fruclus pcrccptos rcfti - 

tucrc f jjo 

-3 . Utrunt qui rem furtivani.bona lidc cmic, 
ubi novic cilc furtivam, tciicatur cam 
domino rcddcrc , ao vcro jJoHic dinbl- 
vere contra<ftum , ic eam furi rcddcre 
fuo pretio rcccpco^ . 331 

4 An Ts qui mala fidc emic rcm ^ furc pof- 
ftc cam tradcrc ftiri , uc prctium luum 
recupcrct? ju 

.5 An pollelior bon.Ti vcl m.ilx fidei,qui cx 
mixco rci furacx cum propria aiiguid 
a furc acccpic,icncaturiUudreftitucrof 
ihid. 

6 An dubius , an rcs fit aliena , poflic cam 

accipcrc, recincrc, vcl alicnarc? 3 33 

7 An qui pcr occulcam compcnlacioncm rc - 

cotiTpcnfac id, quod libi dcbcci.r, te - 
Dcacur .td rcflitutionem ? 334 

8 An~ncceilitas accipicniis rcm alicnam 

cxcufct a furco.'' 

' - DISPUTATIO X: ^ 

De oblif^atione reflituenii qn* oritHr ex cott- 

traifu , ttii de eontr»ciibHS. " 
StCT.l: Qciid contradus.quid Sc p.Tflum, 

gc qui tuplcx i .33^ 
1 Utrum omni.s concraclus obligct in foro 

intcri)o,&: cxtcriK) .- 340 

3 Utrumconicaiut mterno$ neccflariusom- 

nino fit ad valorem conciadus/' ibid. 

4 Qui pofliot contraclus lcgitiroc cclcbra- 

re>.' y ^ 347 

5 Quandb , & qualis ricftitutio in integrum 

compcutper validomcontrachjtnrtbid- ' 
5J 4 6Uir' 



Gpogle 



Index Tra<5bituum , 



€ 0cr&mcQittiaftus cclebratus fineXojbii- 
niiatfiiiureKquiliuncvalidus? 343 

DISPUTATIO XI. 

De Promijfione. 

SfiCT.i. Quid ntpromiflio > U. in <juo diflS;- 
nc a propofiip f ibid., 
% (JccjlmpramiflwanceacceptatioQeaiobli- 

g« ? 344 

3 Qualis . fic quama Hc promtiljonis obliga- 

rio? . 345 

4 In qoibos cafil.us promiiSoacc^uUt &c 

antca validadcngnatobligarc. 34^ 
DISPUTATIO XII. 
. De Dmnime. 
Sect- I. Qui4 fic dooaiioi & «icejus fpccic 
bus. , ibid» 

a Qui donare polfintf 347 
3. Quasdonacioncs tibetalespoflSnc Paires 
faccrc ffliis luis ? 3 + 8 

4 UcrucD donationcs inccr conjuges Tinc 
' ' validart & anmonc conjugis donancis 
confirmeocur? 349 
^ Quantum quis pofnc donarc ? 350 

6 Dc dooationc conditioaali £c in dicm ad- 

icfttooe. 3)1 

7 Uirum donatio facla ad ccrtum ufum, vcl 

lincm, vcl ob aliquam caufam lic vali- 
dav fi oros , liais , vcl caufa prscllccur. 
velfubfiftat^ 35 1 

% Quibuscafibttspoffic donacio levocarir 
ibid. 

DrSFOTATIO OCIIE 

De Defojito. '' 
Sect. I. Quid fii dcpofitum. 3^3 
a Utciim dcpofitarius uii poICc dcpofito/' 3^4 

3 Cojds fit tncrementum, vel decremcn- 

tum dcpofiti, quod confumltur? 3J j 

4 Quis pc^ ciTc deponens , & dcpofita- 

riittf ' ibid. 

5 Exqiiaxalpateoeacur depolitariusifi dc- 

pofitum pcrcat.vcl dctcrius fiit? ihid. 

6 An dcpoficarius in pari pcriculo fuxrei, 

'& ret depoficc obligecur rcm alieoam 
prxfcrrc fuar ? 35^ 

7 An dcpofitarius tencatur reddcre dcpo- 

ficum dcponenti.quocics ab co ppfia- 
lacur,etiamfi rdatei, vel altis pcrittt- 
tom ? 3J7 
DISPUTATIO XIV. 
De cammoiMo (jt frecnrio. 
Sbct.i. Qold fic oommodacom t 558 
» An commodatum rcpcti poflit antc tcm- 
. ■ pus przfcriptum ob par incommo- 
dam«irel damnum viundum commo- 
daniis? , ibid. 

j An comiQO(|jMnusienettiitde cafiifor. 
cuiio? ..^ 

4 Dc precarb» ibid„ 

■DISPaTATlO XV- 

SiCT. t. ' Quid fit mucuao). j^o 



% Qoidficufura. j^i 

3 Utriim licitum fic aliquid fupra fortcm 

cxigcrc non cx mutuo, aut vi illius,fed 
ex aliis ficiiis,fi( honeftis cauifis,fc ticu- 
lis ? ibid. 

4 An racionc damni cmcrgcDciS|liceat ali- 

qoid fupra fortcm accipete f 3 6 3 

5 Ad racioDC locri ceflancis poflic aliquid 

fupra fiinem ekig^ in mucoo fioc ufu- 
jcaf ibid. 

6 Ao mutoator Ucit^ poffic fiunere laoioai 

qood ipfi celTabic nunc ab inicio mali » 

7 Ad qui ncic coDcradum ururarium.quod 

bona fide exiftimabac efie piftttm,pof- 
fit rctincrc lucrum cx copartum, fi il- 
' lud cx cpocraAu jufto habcre pocuif- 
lec. . . ibid. 

8 An ob difHcultatcm , vel pericolum reco- 

pcrandi fortcm pofiic aiiquid fiipra fo> 
ccm rcponari; * ^(5 

9 Ao cveiitor pro fiifccpto io ic pericylo 

rci maiuaxac, pofiiiquidptam caigetef 
ibid. 

10 Ao poilic imponi pocua mutuacario fi ooo 

fi»lvcrit fticaio icmpore, ac eam vlcia 
forccm acciper^ quando fiiit ioioac» 

166 

1 1 Ad liceac niutuanci accipere frudus pi- 

gnoris eos' in fiHcem minim^ compu- 
tando? ibid. 

I % An oumkcs pictacis Unt ururarij. ibid. 

I I An ficeac dcponere pecunias 10 monci- 

bds piecaiis , fie cx illisaccipcfc qain- 
quc pro ccntum. ^^Tt 

14 An illc quj pctuniam lumpfit fcLnorc 

^ofiic tllaro mucuo dareatceri.cum pa- 
Ao Iblvendi fibi iUcm fisnua » vcl fce- 
ncratorl. 368 

15 Quioam ex roopcrantibus ad ofuram 

tcocanior reftlcoere. ibid. 
l^ An pccere mi»aum fub ufuris a fccne- 

cacorc paraco abfque occciUcace , fcu 

utilicace . fic peceatom monale. if9 
«7 QnniampceiuB impofi^e fincnfunurii^. 

370 

DISPUTATIO XVI. 
Dt teJtmeMk& Ifg^tif, 
StCT.i. Qttid» &qaa«oplcx ficceftamcn- 

tum. ibid. 
« Dc teftamcntisprivilcgiaci^qoaslblcutt- 
oinies requiranc lam <ie joce commu- 

ni, quan) Lufitano. 37* 

3 Utrum tcftamenium ex dcfeCtu folcmoi- 

catts nullum fuftineacor io fiKOCOO- 

fcieniia:. 37* 

4 Qvii po(Tint,& non pofiint tcftari. 373 

3 Qi'i poifinc , vel non poflini lcgatarij m- 
ftiftti. ibid. 

€ Quibtts modis pofiit.qciis b«redt fiibfti- 
lui. $7S 

7 De bcredibus occcfiariis. 37^ 

Digitized^y^G 



Difputationum, & Sedionum. 



8 Dc hsredibus ab intcftato, quo ordinc 

Aiccedanc? 377 

9 Dc invcntariufanVnJo ibid. 

10 Uuaxn ceftamcotum pofiu icmpcr rcvo- 

eari> 37, 

11 Dc obiigatlonibushacrcdit. • 380 
IX Quid 5c i]uotiiplcx fit lcg.num ? ^81 
j j QuoiuoJo mcns teftaioris in lcgatis in- 

Krpvecuidafit» ^fis 

14 Quinam ordo fomidl» fir in&lvcn- 

dislcgatis? 384 

15 Quibusmodisccflctlcgatum? ibid. 
. itf 2>e his qtis perdiieiK ad ezectitoKs 

tcftaracntoruai, • , 385 

17 Dc Codicillo. 386 

DISPUTATIO XVII. 

Sect.i. Qoid fit empcio, 9c vcnditio? 387 
■X QaKpefflonaecincteivelyeBdecepoffiai» 
3«« 

j De lebus , qux vcndi , vci cmi poflunt ? 

390 

4 Quod Ht iuftnm pfcanm xernm ▼«na- 

iium. ' 3^3 

5 An re$ exqnifitx , & novac , qox non ha- 

i^ent prctiura lcgitimum , ncc vuJgace 
po(!inc vcndi quanti cooitabcalkes in- 
Kcr lc convcniaot f 394 
€ An iadonelacriceflanKis,8edanKiieBier. 
gcntis poflit vcndiior tcm carius ven- 
dcre, quam pcetio iiipreiao corrcnti 
valeat > 

t Uvito mcrcator , qui fctc pretium mer- 
cium brcvitcr minucndum , vcl pcrlc* 
gcs, vel per multorum rcrum abun- 
danctam poflk fuas prctio currcnti di- 
ftraherc ? jbid. 
S An fas ilc rcm pluris credito , qmm nu- 
mcratoprctioveoderc? 3^$ 
f AnobancicipaHun fiiloiioiiem Uccat mer. 
ces minorls cmete ^ quam nnmerau 
pccunia valeant ? ibid. 
10 An creditum , icu chirographum poific 
- ■ minoffi$emi-iioaien»,fiRiaiitidpaM' 
pccunia? 397 
Ucrum liceat carius vcndcre credito, uc 
Ibinn vilius numccaco cidcm cmajtur; 
398 

Utrum liccat vcndcrc , & cmere cum 
• pa<fto rctrovcndicionis ? • ibid. 

13 Anillccoireavendendatnditorpccde- 

cem poflic fibi aiSiffleffe » id pro tfom 

plus vcndidit ? 

1 4 Dc dcceptionibusoccurrcDtibus in ven> 

ditionc,8c«mptione. 400 
i| De fiaudibos.inmeaopoliis. • 403 

; DlSi^OTATIO XVIIL 

De Cenjihm, . ' 

Skt.i. Q)iid fit cenfitf, qnoinplet, U 



1 



XI 



11 



5 



quid contracius ccnfualis i 404 
a An cenAis cam rodis, qu4m pcffenalis, 
& mixtus fit Itciios'? jbid. ^ 

3 Quz condiiioaes juve oaiurc requiran- 

turad contra^umccDrualemf 405 

4 Qnx condiiiones jure pofilivo» maximik 

cx bullisPij V. rcquirantttr,tt ccnfus 
Jicitus ru,6c validus? . 40^ 
DiSPOTATrO XIX. 

De Camhiis, 
Sect.i. Quid, &: quoruplcx fit cambtum, 3c 
qualiter ab aliis conitadibus djfiecac) 
409 ■• 

2 Ucrum tam cambium ficicum • qnam leale 

fit licitum ? 410 

3 Utrum licitum fic camblum cum lucro 

conccflum ci , qui nullam pecnoiani 
hahet in loco folucionis dcfignato?^! i 

4 Adquid campfor obligacc poflft camjpfa- 

rium, fi icrmino conftttuto mm fiuvat^ 
411 

Utrixm liccat altcri cambicntium rccipc- 
rc merccdem abalicro , quando uter- 
^e ex eo cambio reporcac -acquale 
commodum , & unus ? 413 
$ An icncatur campfor foiutlonem fortis 
acccpiarc non ioluto cau<biorum dc- 
iximento, fini inceffciK ? ibid. 

7 An campfor ncgarc po(Tic cambiuro in 

iocom fibi mious lucrofum , uc com- 
pettat fumese in loconi obiinajns lu- 
crum oompacabas ? ibid. 

8 Explicantur conditioncs ^PIoV«requi- 

riiae pro cambij contraclu. ^ 414 

5 An provifioncs, quas firienc campfiKes, 8e 

bancarij accipcrc juQc accipiaDCnr?4l.f 
DISPUTATIO XX. 
De U(»tto»ey ^ teniuilicne. 
Sect.i. Qnid-fit k)catie,& condn^o. 41^ 
a Qux rcs locari poflint ? ibid. 
Qui locare yel conduccre pofik» } ibid^ 
Quodnam cenreacor joftom ftipendlom, 
vel pcnnolocationis^ 417 
Dc obligationibus locatoris i 418 
An locator licitc poITic expcUcre cooda- 
' . Aorem anteqnam cempns condoAioi 
nisfiniatur? 419 

7 Dc obtigationibus condu£loris? ibid. 

8 Utrikm fucccflbr flare dcbeat locationi, 
. vei ooodoAioni h&nt k fim anicceC. 

fore ? 4»! 

DISPUTATIO XXI. 

■ )De Empbyteufi, & iJw/b. 
SBCT«i. Quid fit cmphytcufis , & quomodo 

diffcrat a livcllo, feudp,£caliis fimili- 

bus coocra&ibus ) 4^ 
n Quotuplex ficemphytcufis? ibid. 
i An ad empbyienfis raSottm icfipmm 

requiracnr} 413 
4 Uir^m c^mphynsciu ceneator folverc pen- 

fionem? ' • ibld. 
f •'AAempbyieiitt aao £)lveas fenfionem 

iacidac 



Index Tradbtuumi 



incidat in incommiflum . Sc quaado id 

acctilat i ibid. 
4 An cmphytcura , cadcns in tncommif- 

fuin ub uon f oiutam pcnfloDcm poffic 
. . , oioram purgare } 415 . 

f An bona rubjcda Ecdefije poffiot em- 

pb yccDiicari , & quomodo ? ibid. 
i Ucrum cmphytcuta poflit rem cmphytcu- 

licam Tcnacre irrcquifico dominofibid. 
f Qiulitcr alio titulo quam coodiiionccm- 

phyieuM emphyteuiin alicoare poffic? 

416 

10 QnaDdo cmphyteiiia Kneftar folvcre 

laudcmium ? ibid. 

1 1 Quis in cmphytcufio fucccdcredcbcac? 

417 

la Utrum Patcr pofficemphyceofinprole, 
£C filiis datam prxlcgarc uni cx filiis, 
▼et fcnuntiando, vcl alitcr in cxcra- 
neum alienando eifiiem filiis przjudi- 
care , falcem pnEhatMto ooKedencis 
confeofu? 419 

13 Ucrtim emphyteufis cranfcac in mona- 
fteriumper ingreffimi emphyceniaB» 

t4 Vuuca emphytcuu « five patcr fic , fiy^ 
flias poiic nominaie aliquemad em- 
phyceufin inconfulto domino i Jbid. 

15 Qyx nominatio fit valida , quac rcvo- 
cabiiis,qua: irrevocabilis^fic quoc teftcs 
lincjieceflarij i» his nominationibosr 
451 

16 An emphyccufis concefia filiis,& nepo- 
tibus maicniis comprchendat filios , ic 
corumdefcendentcsmafculosf 4)1 

17 Utrum cmphytcufis conccfTj alicui pro 

fe » & lilio luo prifcogcoiio , mortuo 
prioiogcnito , defecator fecundo ge- 
nico , vd filio rdido i primdgenicef 

433 

j S Ucrum emphyccu/Is conccilaad tres pcr* 
fpnas cnm pado , qood illis finitis re- 
vcrtatur liberc ad dominum fit itcrum 
rcnovandadcfcendcntibus ukimi pof. 
. fi:flbris2 ibid. 
lo qoibat cafibns publicatis booiscm- 
phyreiica^ empliy«eufis maSs»t ad fif- 
cum ? ibid. 

%Q JJaiun quando fioicnr emphyteolisob 
finitas vires illins poflit dominos mtt- 
tarc invcftituram , cjufquc qualicates 
io priort invcilitura appofitas ? 434 

ai Ocrto io Emphyceuu, cam fiBCnlari, 
quam Ecclcfiaftica poffioc -fiaocedecie 
filij oaturatcs, & fpurij? ibid. 
Ao emphyceufis cooccfia pro fe , & pro 
more fiia Maria, Cc pro filio ucriufque, 
poflic concedi fiUis i»ocis lecoodae, & 
tcrtixf '43J 

«3 Utrvim Pacer nominanic ad emphyteufin» 
cam libcrz oomioationis , quam de 
pafto • lc pravideacia pfljfllic gmyaio 



nominamm . five^io ceftanemot fivc 
extra? " ibid. 

14 Dc rcnovationc cmphytcufis. ibid. 

a j Ucrum rci> Eccleitac, quz noo folcnc cm- 
phyteaclcari , 8c midonctir in emphy« 
tcufim de confcnfu fummi Poniificis 
poflinc itcrum beneficio renovatioois 
.. coDcedi? 437 

%6 Qaaccaufz excufent dominaiia diceAnm 
a rcnovationc facicnda ? 438 

27, Ucriim domious dircdus pro bcncficio 
rcnovadoois poffic acci pcrc pccuniaou 
ibid. 

DISPUTATIO XXIL 
J De feudo. 

SbcT'I. Qnid fic feadnm i 4 19 

1 0e cooiSicionibus , quas dcbcc habcrc 
contradus, ut fit fcudalis ? ibid. 

3 lo quibus diftinguatur fcudum ab em- 

phycenfi? 440 

4 Dc obligatiooibas qoas habec' fiwdata- 

riui? ibid. 
{ Quibus ex caufis aoiitcacur fcodum f 441 
^lSPUTATia XXllI. 

De nffecuratione. 
Sect.i* Quid ilt cootradtus aifccuracioois ? 
ibid. 

X De condicionibus, quas dcbec habere a£> 

fecuratio ut fit licita ? 441 

3 Ucrum ailccurator habeos cancum quin- 

qoemiUia polCc aflcctnare oaviro im- 
poccaotem deccm acdpifiodo caocjkin 

pretiam quinque ? ibid. 
DlSPUTATIO XXIV. 
Dt ludo, (jr fponjtoniius, ^ forarikUm 
SrcT I. Qjid fit ludus, & an fit licitus? 443 • 
X Dc prima cooditiooead juilitiam luui» 
fcilicaqood ladeotpout libeie di^ 
poneredc his, quzliidocxponit. 444 
j De fccunda conditione ad juftitiam ludi, 
ut ludcnsfraudibusoonutaturcomra 
Icgcs hidi. 44f 

4 Dc tcrtia condiciooe ad juAitiam ludi, 

ncmpc ut altcraltcrum pcr iojuriam . 
Don traxcrit ad ludum. fisid. 
I Dc quarta conditione ad juditiam ludi , 
fcilicct quod xqualis fituuiofquc lu- 
dcotis conditio. 44^ 

6 Uti^m qui ludic animo non iblveodi'po(^ 

fit lucrari- ibid. ^ 

7 Utrum is qui ludendo ad crcditum pcrdi. 
' dit tcocatur ad rcftituiionem^ 4^ 

t Ikrbm aoquifica ludo pn^ibico obooxia 
fint rdiitutiboi* 44^ 

9 Dc fponfionc. , ibid. 

10 Dcibrtibus. 44^ 

DISPCTTATIO XXV. 

Be co»tr*itu ,/eu qu^sji contritSfu focietatif. 
Sect.). Quid,&quoiupIcx fic lbciaas.450 • 
1 Ucritm in focictace licitum fit paAom 
cum fociisvnc (alvom pnBfteoc fortem,ac 
reddaocqaocaomslttcrum parvum pro 

- iocerto 

Digitizecl by GoogU 



t 

Difputationum , & Sedionuiii 



•X - uicerfoiiiigM) 451 

5 'Qua racionedcbeatfieri lucri, Sc^arooi 
dtvifio in finc (bcictatis ? 4^ 1 

4 Qux daxnna , £c expcoix poncntis ope> 

raiR fioc communes fociis ? ibid. 

5 .Oe requificif adlqcietaceincircaaDima- 

, ^ 4J3 
t .Qaando titctpiac. vel (Uflbl vator ibciecaal 

■+54 

DlSPUT,ATIO XXVL 
Di Fidejiifiem, 
SxOT. I . Qaid & fidejuffio f ibid. 
1 Quis pudit fidcjubcrc ? 4^5 
i. Ao n plurca fidcjubpaDC iioguli ccnean- 
f ■ cur in fblidum f 4^6 

4 (JinltaB fidejulbr polEt agcre contra debi* 

torcm,ui lib. rctur a fidcjuffioncpibid. 

5 Ucrikm ^trjuilbr aiiquando tiberetur i 

debico fidciu/IBoais i 457 

4 Uu'^ fidejuflor poffit pecuoiam accipc- 
. lei debicore pco fidcjuflvuie i ibid. 

. DlisPUfATIO XXVII. 

S9CT.1. Quid, & quocuplcx fit ptgnui. 45 8 
a Quispuffit pign<«'ate,8i: (.juoc^aaMbid. 

5 Utrum fruauspigoocisdcbeaiicioibnem 

computari ? 4^5^ 

4 Anfiresdwain pignus,vel bypothecam 

variecar^ «emaneat Mgoos. tc ouomo- 

doi» . ibid. 

] UcrucB crcditor poffit licite vco^crc pi- 
gnui, debitore oon folveoce, cempoce 

Aacuto. -4^0 

6 Uuiim crcdicor vcndeo^ pignos ccneatur 

deevidionc? 4(1 

7 , Quid, & quotuplcz fit hypmheca/ ibid. 

5 Quidnam juris habcat cccdicbr io rcm 

libi hypothecatam ; 461 
DISPUTATIO XXVltl. 

Ite («mrsitit msadsti negotiorum geUorum^ie 
•>tii$eUt & , ie comfromtjjo^ it mkUrit, 
trMitf$3une t fjr imfejititne. / 
SvCT.i.DemaodaMk ibid. 
a Oe negotiis geftis; 464 
j De tuccla , & cura. ' • ibid. 

4 Dccomprottjiflb. 4^5 • 

j Dearbitris. - ' 4<7: 

6 Dc tranfaclionc. , \6% 

7 De compofitioD& 4^0 

DISPUTATIO. -XXXI. 
He tU^Mibme reJluMendi, f m »rit»r ex eotfem 
ratione ^i furtum^ ni iamnum injujtumi 
Sect-i. An utcoopcraatesj^ddamnumia» 
jttftum leneaotur re^itoete Ht oecc0e 
cos iu influere, £c coacurrcre ad dam- 
nificationem, tufiaeiUisdamnificatio 
iajuftaoon fieceti ibid. 
» Demandance. 470 
l' Dc confulcnte. . 471 

4 De confeocioocc. 473 



5 De adalacofc » 8e recepiorei 

6 Dc participante. 474 

7 De concurrcntibus negativc ad dam- 

num, & eorum rcftitutione ibid* 
% Quo ordioe bae concaD& f «ftitlKre de« 

bcnt? 

9 Quando plurcs xque fccundariac , vel 
arquc principalc&funt caufa damniad 
qutd ccncantur ? 4^^ 
DISPUTATIO XXX. 

De erdiae^ loco^ ^ temfore reflitntionis^ ^ tx* 
fenfts in en fn&k, '. ' 

Sect. I. Dc circumftantia quis. ibid. 

1 Quid, & quanturo rc Aitucndum Ht? 477 

3 Cui facicnda fit reft>cutio ' ibid. 

4 Quoaaodo fitcicoda fic reftitotic». ' 47S 

5 Qiiando quis tcncatur rcftitucrc. 4-5» 

6 Quis otdo fervand^s fit in rcilitutiooe, 

quandb bona non fiifficiant ad latisfiu ■ 
cicndum umnibus crcdiionbus. 480 

7 QiJo locu , ^ cujus cxpcofis fitcicoda fic 

rcflitutiu cx dcliclo ^Sx 

8 QgO! loco. fc cujus cxpeofis fiicienda t»- 

rcditutio cx rc acccpta. ibid. 

9 Quo loco, 5c cujus cxpcnfis rcflitui dc- 

bcat,quudcx cuuirada iictto dcbciur. 

DISPUTATIO XXXI. 
J)e ennfn excufnntthni • rejlttuttone. 
Sect. 1. Quomodo iropocentia > vti inopia 
exculec ^reftitucionc. ibid. 
i UtrusD quis tcneacut rcfticuere cum jac- 
tura iiatus 484 

3 V^titn remiffio credicoris excuret k refti- 

tutione. ibid. 

4 Utrum ceffio jMOOjrttm cxcufct i ceftitu- 

tiooc; ^ 485 

5 . ytritm ille qui iblvcre non poceftdebica, 

-Ibcrat tamcn quod poftca manens in 
laeculo poccric , poffitomifla icfkitutia;. 
ne ingrcdi Rdigionem. . iHdt 

6 Utritm difpenracio , vcl compentacio aim 

prilato cxcufcc a rcfticucionc. ibid. 

7 Quomodo ic gerere debeac confciTarius, 

cuin pceoitcatte , cum poflk ,.ik» refti- 
nii^nccdclMcaifllTlK. . 484^ 



TRACTATUS XL 

De o^vo Decalogi pnecepco. 
blSPDTATlO t 
De fnlfo , fen temeriirh jtuHdt^ 



SbcT. I-T TTrum judiclum 

fitpeccatum. 487 
X Utriun cemer^ fuTpicari de re gravi fic 
pcccatummortale. ibid. 
y Dc quibufdam ad jadicinmtcinerarium 
focdantibus. ibid. 

, . ^acrikm 



Digitized by Google 



Index .Trad^tuiim , 



4 Uubm\n]o4kSa(imfetBK 
ia mcliorem paRem» 

blSPUTAtlO li 
Bc-dt»/0i0te ktfimMf ^ ktmre. 



4S9 



Sect.i . Quid fii faraa , & honof, & quibus ^ 6 
t modii Izdatur > ibid. . 

X Qnid fit dctrjclio !* ^cjq 
j Utrum fit pcctaium Qiorule deiradio- 
' nisdcjfeftos proxitni occukos,tam na- j 
curales qtammoialc^aUis propalarcf 

ibid. 

4. Utrumaudicm dciraclorem peccct mor- 
talitct* 43, 

5 UttiffD fcropcr Gt peccacutn monalc pcc- 

caca occulu ptoxiuu ^iis pcopolarc ? 

6 Utt&m fic peccatam morcale tvfdlan 

critnen prox imi uni, vel duobus » qui- 
Inis dicere periode i^t, ac nulli dice- 
. '.retur? jbid. 

7 Ucrum crimcD proximi . quodpubKami ' 
ed in aliqoa civitatCa liccacalibi pace- 

493 



3 - QcrJkm fiuna reftituenda cani jfl 

lcu pcriculo vitx i ibid. 

4 Utriira fi fama rctiitui non poffii fine vi- 

tac peticulo , dcbcat pecuniis compea- 
• fiirif 4^ • 

Qiioinodo fiima fit reftiiucnda? 49S 
Uirum tcncacur tamam rcftitucrc is , qui 
haoa fidc ckiftiiiaji» mSi mum, & pu--- 
Uicom nircaTlc , tt in&mavic pcozi». 
mura > 499 
7 Utium Prxlaius aon impedieos diffama- 
corem wiMainr a<l icAitntionem h 
ibid. 

5 An qui fe mottso infamanor cxcufectur i 
mutua rcdicutione ? ibid. 

9- Utriun rcAicttcb &Buq pefic condonnrir > 



facere. 

t Qoomodo pcccec dccraliens de dc fundo? 
494 

9 Urtum fit peccacwiiniorcalelcipiumin- 
famare/» ibid. 
10' Utrjkm poffic quis Itbi falftnn imponere 
advitaoda tormcnta pnfcrtim ,fit>b 
id cfiecBkiiBo^ppliciodamnandoa?; 
,495 

II utrvtm Gt peecanim mortale re«dare' 

fcntentiam probatam in uila S. Officij 
coatra dcjipqucntcm folicitantcm foe- 
minas in cbDfeffiooe , vcl, radomuam 



ibid. 

10 Uiriim accufacusdevcrocriminc, fi ii- 
lud ncgct , ccneatur £»mam accuianti 
ceftituerc? 500J 

11 Qjaat^cu£eot^reftiH(icionefi«ajia ibid. 

.OISPUTATIO IV. 
3>f OnilmmHm. 



Sect.i. Quid fic co^tumelia? • 501 
X Att coMcicoces libdlos fiimoTos peccemf- 
mortaliter , Ae ad qnain rcftiiutionem 
teneaniur? ihd, 
; Utrum liccat contumeliam comumclia, 
coDTitinni-ooovicio aliqnaDdo repel* 

lcTC ? 501 

4 Quomodo ik honorccfticiieadiis/' ibid. 



DISPUTATIO V. 

De.me»ideh,^/gtrefi nvfiiaiowei 

illis, qni pidacieni /entcnciac noo fiiel * Sict.i. Qtiid , & quale peccatom fic mco^ 
roncvocaci» ihid. dacium? 901 

1 Dc obligatione fccrcti,& dc rcftitutionc 
ob lcacti rcvclacioncm-/ 1 504 
Defimu refiitMtime. , 5 Uiritmi|oiapernirliitcffa» aheii«s peccec 

BMriMitcc^ ' Jbid. 

SscT. I, Qujcnam rcquirantur ut quis io- 

DISPUTATIO VL 



DISPUTATlO IIL 



famans fiMiiam ccflitaer» leneacar f 

ibid. 

Uuum qui faraam abftulit teneatur non 
iblum ad famx redttutionem , fcd ad 
rediiutioneip alipruBI ^^tiintpD ^ 
infamia fccucorom» 49^ 



infrfurrMime , irriJioTie , <^ nnUtitaime' 



Sbct.i. Dc fufurratione. 
a :Dc irrtfione, 
I Oe maicdifticQe,. 



50f 
ibtd. 



PIRECTO . 

r 

Dlgltlzecl by GoogU 



D 1 R E C T O R I J 

CONFESSARIORUM 

P A R S T E R T I A, 

DE DECEM DECALOGI 

PRiECEPTIS. 



TRACTATUS PRIMUS, 

BE VIRTVTE FJDEI, ET DE EIVS ACTIBVS, 

(S" de 'viltis oppoftiis. 

P R O OE M I U M. 

y M /ine jiAe tmfojfihile fit placere Deo , Mt explicemus^ quem cultum homlnes 
reddereteneantur Deo yprius de Ftde, Spe , 6^ ChAntate mbts dicendum ejl, 
"jlattm dc cultu Deo debito dijfHtabimus . Sit igitur f 




DISPUTATIO I. 

De Fide , t!f de ejus acliltus. 

S E C T I O I. 
Quid fii Fidcs i 

S U M M A R 1 U M. 

I FiAtJ ejt virtm Thitltgiat. 

1 .'^liianiodo tf^fintMwri . 

f Fidtt cj} Df (io ium. 

4 Ju <jin pott/ititi jit habitm fidti > 

Ic o prim^ : FiJcs cll virnts Theologica 
a Dro iiiFurat pcr qiuin finviiccr pioptcr 
ipHus Dci authoritaicra air:nciniur ii$,quz 
a O .'o revclACa itint , 6i ab Eccleiia propofirj. |t.t 
coUigitiir ex D.Thoni. <]».tlt.^.i.x.ari.i. [D:f't»r 
virtm Thcologica M Deo infiifit , ut fci»mH* fidctn 
ron tffe ^uiii ndtur.tlc , ) llC tft li.lcs huroilU , qili 
hJcni prxlUmus di^lis homini.in , fcdefie quid fu- 
Pats 1 1 1. 




perruturalc , & Dej donum , & non hominis ope. 
ribiis ac<ji:ilinim. 

Dicitur pcr quam firmicci propter ip(ius Dci 
authoritactiu allcmimui. Tuin irt;oftcnd.>tur obji-- 
dtum foinulc , fcu tatio fornulis , qua ctcJuncur 
rc$ Fidci , quz cll ptinu veritas , & Dci authcni- 
tasobfcuie levL-Unti^. Tu-.n ut fftcii.l.uur poccii. 
tii inqtijcll h ibitus tiJci , iiciu^ic intclludtu , quo 
rcbus (iJci aircntiniur. Dicicur t.inJcm , iis quz k 
Deo rcvciata fitnc , & .ib F.cckna pvopofita , uC 
oftciidatur obj"itiim materialc cicc* quod vcifacur 
fidcs ( vcrlatur eiiim citca mylh tia a Dcuievelau, 
&: ib Ecclefia piopoliu. Ita D.Hi<)tn.i.i.^iutJ}.i. 
«r/. I. Malderui 



S E C T J O II. 
An Fidcs fit nccdTaria ad falutcm ? 

S U M M A R 1 U M 

fidt' habilHalis inftifa otnnibm fdtltbm tjl ?- 
Mjf.iriit , tti-itm peccMonbm , & inf.tt:til»u, 
fidet vtro tiilititlis fofiim rjttioftt utcfiiibnt 
(owpttit, 

A c fKift 



z De Fide & de 

6 Fide/ a^luMltt alta ej} (xpliciia, «/14 imflitii/i, 

& ^iifd ntra^ue fit ? 

7 Quid AicMnT nettffaTium ntcijptate medij , 

(fuid prxcepii > 

8 Fidej hAhitiiAlis nectj[aria efi necejfit/ite medtj, 

tam parvutis , (juaio adultis. 

9 fidei aiiujiif ejt aduliis iijuru r.ititnir hahen- 

tibm necejfifria neeijjttaie tnedij , C pr<t. 
ceptu 

PRo hujiit fcftionis iinclliijentia fuppono Fi- 
dem fjpcTn^cur^iIem , aiiam clle habicualem, 
J aliam i^uilem. Habicualis, infula edommbus fi- 
dchbus , cciani pcccatoiibus , & infantibus , qui 
baptizati iunc Adluahs vcro, iblum lationeuccn- 
^ tibus competit. Sccundo rupponoFidem aduaiem 
elTc ilupliccm , aliam expHcicam , pcr quam ahqua 
propohtio fidei fpeciatim credituc , ut quod Dcus 
lic tiinus. Altcram impHcium , pec quam fidci 
propolicio non in le ipfa Ipeciatim cicditur , lcd iii 
aliquaaHa, in cjua impHcitc continctur, ut quando 
quis credit^quidquid Ecdella cachoHca crcdendum 
docec ; hic namqucimplicitc credic Deum enetri- 
num , fuifle cmcifixum , &:c. Ita Valcntia tom.j. 
irf/j^.i. ^MtJf.i. ptirt.j, Azorius tem.i.lib.i cap.6. 
7 & ili) communitcr. Tertiofupponoduobus mo- 
dis Aliquid cfTe necellkrium , neccflitatc fciliccc 
medi) , Sc pracccpti. lllud dicitur ncccliarium nc- 
cefllcacc medi) , quo prarteimilib , falus non obcine- 
cur , quamvis inculpabilitei prartcrmittatur. Illud 
ver6 dicitui neceifarium neceOIcace prxcepti , quo 
cuJpabilitcr prxtermiflo, lalus non obtinctur, bcne 
tamen,n inculpabilicec prxccrmiitatur. His fup- 
pofitis, 

Dico prim6: Fides habicualis neceffaria eil ne- 
ccfljtace luedi) ad lalutem , tam parvulis, quam ad- 
ultis. Ica conimuiiicer Dodorcs. Ratio cll, quia fi- 
ne fidc impofllbiic cft placerc Dco , ad Hehrtiit 
II. Tum quia anima non tft acccpta Dco fupcr- 
naturalium bonorum largitori , nifi fupci vircsiia- 
..curales elevaia , fccundum inccliedum ornau fit 
habitu lijpeniacuralis cognitionis, aui fidei, lccun- 
dum voluntatitm Iiabitu fupernaruralis amoris, lcu 
Charitatis. 

\ Dico fecundi : Fides aiflualis , A: fupcrnaturalis 
eft, ic fuit icmpcradultisratlonisufum habcnci- 
bus necelfaria ncccffiute medij , Ik prascepti. Ica 
Ti'iii.JeJf.6 .cap.y .U commuiiitcr DD.Sc riitnicurcx 
illo 1'auli ad Hebrteot u. aitcder.iem ad ^Dtum 
0pOTtet credere. Tum quia Fidcs cx codcm Apofto- 
lo , cft fpcran Jaium rcrum (ubftantia. Dixi eflc fi- 
dem aftualcm neceflkriam adultis rationis ufum ha- 
bcncibus, nam infantc$,& qui illo fcmper caruerc, 
fide habituali , Sc bapiiimofnlvantur ,abfque fide 
propria a<auali. Ica comraunitct DD. 



S E C T I O III. 

Ad qux objcda fc dcbcat cxtendcre atHius 
fidel , lam ex necclTicaic mcdij, 
prxccpti > 

S U M M A R I U M. 

10 yid tju* ohjtn* fe debeiU «ilm fidei explicitm 

in adultis ratiout uieintim exiendt^ecejft. 
tate medij > 

1 1 Qux debeat Chrijlianiu ftire ex prtcepto D. 

fideii 



ejusadlibus, - ' 

IX Qut deheant rttdej nectjfari» fcire ? 
I j i^iid dcbeant Pajiorei , Cfijtjf'*''',' t ^ Curm 
necejfarto fcirt. 

DIco I. In omnibus aJuItis raiione utcntibus, 
neceflltatc mcdi) aJ Talutcm cll ad minus ne- 
ccliarius ai^us fiJei expHcitus , quo ctedant Dcum 
circ,& quod licomnium caula,& abomnibus indc- 
pcndcns, & quod Deus fit rcmuncrator mcricuriim, 
)U ut )uftisrcddjt vitamxteinam ,& |ieccatoribus 
fiipplicium xternum. Ita cimi commuiii lcnientia 
Fagund. in primum priceptum Dccalogi lih.i.c.i. 
fi. 1 5. Imu aliqui ajjunt,quodIicctinomnibus )u- 
ftificationibusaduliorum per fc rcquiratur , quod 
adlus fidci ad omnia pcr fcexplicice termincCuriali- 
quando tamcn iacis erit, quod aliqua cxeis cognof- 
cantur , Cc crcdancuc expreiii , aliqua vcro loluitt 
vircute, Sc in voco, ut opcimc cum Suacio , Faguo- 
dez , fupra niim. 1 j . 

£t idem dicendum exiftimo de fic!e'cxplicita 
Chiifti : Aliquando namquefidcs expliciu Incu- 
natioiiis,Tiiniratis,Circumcinonis,Rcfutrcd)oni$, 
&cnon eftadultis necciratium mcdium ad falutcm, 
fcd (iifticit adultis cx ncccIEcace medij cum Baptif- 
mo crcderc,quod cicJic Ecclefia. lu Saa, Tuirian. 
Valqaius,Conii)ch.quos icfert,& kquitur Diana p. 
}.ir.^.ref.A,6.& ^S.Palaus tom.i.tr.j^.dilf>,i.p.i 1. 
».5.Cr 7. Thomas Tamburinus in Decat.hb.x.c.i. 
<». 1 . j. Non enim audeo majorcm obligationcm 
poncrc hoininibus, ne dicam infinitam Chiiftiano- 
runi mulcitudiiicm condemnaii , quidemyfterio 
Ttinitacis,& Incamacionis vix quidquamredlt no- 
runt, imo pccverle fenciunt ; fi inccrrogcs , ut bcnc 
cum Saa, aJvcrtit Tamburinus fupra. 

Dico fccund6.Quilibct Chriftianus ex przcepto » • 
Divino ccnecut larc Sc credere falcem quoad fub- 
llaDciam primo,omnes articulos Symboli Apoftoli- 
ci : [ txcipe communionem S.indlorum.] Scrcund^ 
Sacramenta B^ptifmi , & Pccnitcntiz, & Euchaii- 
ftix. Tcrci6 Decalogum,5( Orationem Dominicam. 
lu aimaliis Fagundcz lib.x .Dtcatogi c. 2. n. 30.58. 

4 1. Ratio quoad primam partem eft.qiiia myftc- 
ria,qtix contincnlur in Symbolo Apoftoloium funC 
pr^cipua noftrx fidei fundamcUiErgo explicit^ funt 
lcicnda , & crcdenda a fidchbus 5 pacet confequcn- 
tia, quia omnes tcnentur juie Divino ampledi cx- , 
pliciic dodrinam Evangeli),& ilH credcre,& fum. 
ma Evangcli) continctur in ^ciculis fidci. Dixi cx- 
ccpu communione Sand^orum, quiaincelleAu dif- 
cilis cft, ctiam pro dodlis. Fagundez fupra num.z^. 

C^:o.;J fccundam vero pattem etiam probatur, 
Qtiia omnes tenctuur fcire , qux debeiic recipcce, 
& k Dco pollulare,ex divino |>rxccpto ; fcd omnes 
fideles ccncntur recipere Bapiifraum , rorniten- 
tiam, & Euchaiiftiam,& a DeoproncccHicare ani- , 
mx , & corpons exorac« ; crgo hxc omnia dcbcnt 
fcire , aim ex ptxccpto tcncantur rccipcrc. Imo & 
Ordincm & tViacrinionium , fi ea Sacramenu fuf- 
cipcrcnt. QuoJ fi hxc , & alia non lufceperint. 
Quod n hcc , & alia non lufcepcrint , iKin tc- 
nentur ex przccpto ea lcicc , cum ex pixccpto 
non tencanturiecipcie. F.igundcz /«/Tii wKw.40. 

Dixi quoad coium fubftantiam, ut fignificaiem, 
non ellc nccelTc ca memotia callcre, [mli fortc fub 
culpa vcniali ,obtextus id prxcipiciitcs] fiquidem 
facis cft ca , quoad rcs ipfas fcire , prxfcrtim rudi- 
bus , & rufticis , qui fiiie dubio propter impotcn- 
tiam cxcuftndi luitt. Imoeciam ludcs facilc pic- 
fuini polfcnc fcire quantum fi fficic Baptifmum , 
rocnitemtiam , Euchariftiara , Dccalogiim , &Eo- 
clcQt prxccpu , coipfo quoJ feclft Chciftianos 

bapti 



Digitized by Google 



. Traflatus I Difput. I. ' 3 

baptizato» fatentiir , & quod td eonfcfiione* acrt* ThoroacTambuxiniW.i.D«4i*^if<ip.i.5.i.4».>. 

dinit, facram EuchKjftiAjn adoiant , atque imer ubi docct cx neceflifatc prKcepci , nullo unquain 

Chnftianoi vcrfantur , cum aliquo timorr peccan- icnipoic tcnciiChtiftianum elicere «£hira hdci.quo 

di i hxc cnim funt figna , quod illa quoad lubllan- royrtcria fidei implicitfc, vel cxpliciti ctedat, ut eam 

) liam ipfi fciunt. Dixi quilibet cx Chriftianis , nani rcjccit , & nierito fub anathema fibi lefervato pro- 

Paftoies , Confellarij , Ci rati , & finulcs cenencur hibet Alcxandcr VH. in fuo dterttt cdito 14. die 

fcirch»ccuraaliquaiTiajonexpiicatione,natnqui- Scpicinb.ann.Dom. 1665. 
libet ex prxcepto tenenir fcire ca, quac fui muneris 

funt : Pndiclonim lutem munus, aim fit alios do- • — 

cere, cxplicaouf ea fcite opoitcbit. 

S £ C T I O V. 



S E C T I O IV. 

Quando, & quoiics obligcniur fidclc5,cli- 
cere a<flum iidei ? 

sUmmarium. 

14 jiliijnMnd» ttnttur fidelit Htetjfitatt tatdtj tlict- 
• 41 re A^lvn fidti. 

1 5 Qho lemptr* itiitm dtbcMt ilictrt ? 

4 i Ex vi prtripti fidti tinttur fidtUt Mitjuand» 

tlictrt aEtMtn fidii, 
1 7 £S» ftnpfri ttneiunr fidtlit ex vi prdcepti tlu 

eert «Qum fidii } 

PRo iiujus fcAionis incclligentia nota, quxftio- 
nem poilc ciic , vel dc adu fidei necdlaiio ne- 
ceOitatc medij , vcl dc adVu fidci necedario ncccf- 
fitJtc przccpci : his fuppoittis. 

4 Dico primo : Aftut fidei neccirarius ncccOiUtC 
mcdij 3i falutem fufiiat , li Ccmel in viu quoii- 
bct fidcli cliciatUT. Ita Sanchez /i^.a. DecMl.cnp.f. 
num,ii.& 14. & cum aliis Tamburinus /i^.i. Dt- 
tnUgi C4p, I. nnm. Tempus autcm , quo talis 
aftus debet clici, eft cum pucr piimum ad ufum ra- 
tionis devenit , nifi ignor.intia , ut ferc femper ac- 
ciditexcufcrur. iic bcnc iiocot Sanchcz Juprn eap.x, 
num.}. &cum aliis Malleius in Dec^ligtunnuUta. 

5 iiiat i.ltrAdt* y. Si vciu aduitus fucrit, clicicn- 
dus cl^ ab co aiflus fidei , cum primuni propofiti 
ci fuerinc fidei arciaili , & cum jam pcudencet in- 
cipit cognofcecc myfteiia audica fiJci ctlc aeden- 
da , & contratias itStii clfe faifa;. Sanchcz fuprd 
num. 1 6. 

iC Dico fccund6 : Non folum tencmur aliquando 
elicric a^uin fidci , ex ncceilitace incdi) fimul > & 
prxcepii , fed ex vi prxccpii tidci ,ncce<Iaii6 cenc- 
mur aliquando in vica cliccre aAum fidci. Ica cum 
Valcntia , & aliis communiter Sanchcz in Dtcnlo- 
gian lili.i. cap.i.num.f. Racio eft,quia datur prz- 
ceptiimaffirmativumdeaAufidei, ut patcc ex illo 
Paiili ad Hebrzi>«, acccdcncem ad Deuraopottct 
crcdcre ; fcd pr.xceptum aHirmativum aliquando 
obligac : crgo aiTignandum cil oliquod tempus , in 
quo obliget hoc prxccptum cx vi viitutis ndei. 

t? , Quale autem hoccempus fit, vatianc DD. exifti- 
mo umcn, tcmpus eUdcndi adum fidei ex vi ptc- 
cepti hupis virtucis cftc cutn quts gravcm aliquam 
tenutionem contia fidem patitiu, quam alitcr vin- 

4 cere noii poceft , quam elicicndo a^um fi^ci , tunc 
cnim obligic fides ex vi pizcepci ut illuro eliciat, 
ficut obligat viicu* caftiutis ad ciiciriidum aftum 
illius , cum alitcc ienutioiK-m carnalem vincere 
non poteft. Ita Valcncia f..i.difp.i.iiudfi,2..pjri.f. 
Bonacuia row. z, W/iJa/. 4. <ji«y?.j.^<rr.i. num.i 1. 
Efcobax /«w.<. Itb.^y.defide tnnm.n. Alia lem- 
pora iirignac Sanchez lib.i. Dtcaloj^i ctp.i.nutn.f. 
(i ieiu vidcrc poceft. Tndc rcjicicnda opiaio 
P4ri III 



Ao homo tencacur aliquuido fidctn cNtc- 
rius cooticeri i 

SUMMARlUM. 

1 8 D*tat prtciptum exteriia fidem confitenii, & 

i/Lim /;on negnndi. 
tf QMnd» ttneaiurhemo ex prncepto txterim fi» 

dera c»nfittri ? 
xo Quomod» quit tnterrogatur an fit cAthelicm t€- 

niMur cum periculo vite ft tnlem faieri f 
X I ^utd fi inttmfitwr ay tnfidtli an fit Sactrdtt^ 

Monathm, U^c. 
\l Quid fi t/rannm prttipiat ut «mnit cettlMicm i 

fu» rtgno txiAt , vtl defirat fignum fn* Kt' 

ligionii f 

tf ^iud fi fidtlit vidtat fttrm imaginti ttncml- 
cnrt. 

PRo hujus (e^ionis incelligcntia notaiQuod prz- 
cer duplcx przcepcum, quod quilibet fidclis ha- 
bct credcndi arciculos fidci , qiix huc ulque expli- 
cuimus , dan alia duo przccpta , aiiud aflirmativum 
conficcndi excciius fidcm , & aliud negacivum 
tilam excetius non ncgandi. Piiminn obligat fcin- 
pci, feduon adfempei •, przceptum vei6 negati- 
vum obligat tcrBpcc, S<. ad lcmpcr. Hisfuppofitis. 

Dico prim6 : Ex pizcepio a£rinauvo hdcm ex- 
terius corifitendi tcnetur horao fidein exterius con- 
fiteii , quandu confcflio cxtetior hdei necc-Utu^ia 
eft , vcl ad Dci magnum honorem , vcl ad animx 
pioximi faiutem , vcl ad piopriam falutem. Ratio 
cft . quia ctiam aliaium virtutum adus Ancfunt 
iii ptzccpto , quando funt necrilarij ad finem cha- 
titacis crga Deum , etgaptoximum , ergafeipfum. 
Iia cum D.Thoma, Suario , Uonacina . m primHm 
praetptum Dicalogi difp.j.ifuaft.i. part.j.num.},, 
Malletus iiM/fr<Uf«0c t.braUm 9. 

Dico (ccund6 : Si confcflio fidci non (it ncccifa- 
ria ad prxdida , nec ucilis , fcd potius pcrtucbatio- 
nein gcnerct,pcccat moitaiiier,vcl venialiter iilain 
facicns juxu roenfuxam pcrturbationis, nifi forti 
inadvercencia, vcl ignotantia cxcufet. lu Tamburi- 
nus lib.i. Dctalogi cap.i. ^.i.num.i. 

Hincfit prim^ : Quod fi privata perfonaevagi> 
naco gladio incerrogcccx pluribus, quis ellcc catho- 
ticus , ut eum occtderet , non tcncri qucmbbcc fe 
cacholicum conficeti, fed pollc laccie, vcl intcrro- 
gationem illudcre. Secus fi k perfcna publica intet» 
rogarcntur , quia in primo cafu non peiiclitatuc 
honor Dei , bciie umen in (ecundo nam eft Dri 
majoc honor , quod vcram principibus', cjus fidcs 
abfque mctu confiteatur. 

Adveite tamrn , qi:od fi ex eo , quod interroga- 
tuj etiam a privata perfona , an fit catholicus , ilie 
taccflt , vel iliudat incLnrogationem , lequacuc 
maenum proximi fcandaiuin , quia alias fidcs ca- 
tboTica putaienir faUa , 6c erroi in fidc ib aliqvo 
amplcdlciccur , vcl cx co quod illam confitcictiT 

A X aliquif 



De Fide & de ejus adibus, 



11 



aljquis infi(^lu.fQa<((|[tcrccur, «}ui aii^ ilio boo- 
S cqatf^^^fft poceft , teacii .qiMHniibet fidcn» 
etiun aim vuae peticulo, eincnii* «imfiten. lutc • 
hcne cmn Vfle^Mia, M>llet"^*^'<i'<^''*' ^»^*- 

an aiidicrit Mi/Rin , vtlacamibus abdinucrit (Tie 
i^nij } poi[c Hlste, veliclponrum mudetc. SdoM 
(i interrogccuc i pcffopa publica, ttiftl MlBl^ft»i 

clfe Sacenixan , Mtaachaih , &c. non negtt fi- 

<icm , cmn multi jfim cfAaUci i ^ui ncc fuu: Sa- 
ceidotet , Monac^^i^^inaltiiQO vcro jain, fi nc* 
getfeelle Hjpiftiun «c^«aie(tter negat, tee(k 
^^catJioljcuia , Guni ipoinen P«i^iSii|^ |uro ^cMioo 
«furpetnt , quod nmen non licet fieri coram peifcu 
na publ'ca , imo nfquc cotan parona piivau, nifi 
£tnoo rcfpondendo , y^MMlpif. idjiwifuni, 
«ttlinihi ncgmdo i p .wSflijw ■ «ti B»i 
lam, ctiainlT Ht cum anpl^bokgliar Bofiais v«r. 
S4t/ 4, vfm.^^u' .-. . ■ , .... 

ASVlutneTvd trieinvefierD in iSghuro fi» Re- 

' |ig;ianis'defcrat , iion tencti qucaipiim c Rcgno 
^«riK^e^&unnuqt fplveie * MlC veftempottare, 
,m poft uccre , & veAem ncH) Mctitte j nim enm 
f|pf9|ftVD fit ini<)i.um , non obligat , Sc cum non 
intetrogeiur , nun icnecut k prupalarc , niil aiias 
ex ejiis t fcituinitatc , vcl cx co quod talem veftem 
DPii poitcc , vel a R^po exeac , faonor Oei , vel 
finimi gravitcrperidhecar, utfupradiximus. Pa. 
laus /»8». 1 . trail,^. difp. I . pa, f . 1 5 . nnm. 4^. Sc cuni 
fanchcz , Tamburinus , /Mpra nnm.^. iic cumMal> 
dcro, Mallctus, mAMeMiion* li.BraQtM lo. Ec idcm 
djccndum eil , fi quit cimeat rupcrvcncuram per» 
u^^uiwein concra fidem in aliquo rcgno , poteft 
enim Te «bfiBOOdcre , vcl ab iilo R.egno fugecc , fi 
cj[us fuga non fit aliis occafio luinz , vel niii ex il* 
la gtavitec pericliteac lionor Dei. Ita cum FiUiil- 
cio , SanduaitJhfn», 9^ «lii^ Tmba^BmfifrA 

Quarto fic : Quod n quis videac Ti/rcam, vel in* 
£dclcm tcmpla , vel Uaas inD^iocs coaiculaie» 
nKvirgines pcofinari , cenerifi poceft illos cohi- 
bere , ctiam cum periculo proprix vit* j quia ita 

r»ftulat Dei honoc, Sc verz fidci indemnitas. Dixi 
poceft . nam fi cjm pcohibitio , feg conaois non 
ju^atur ptofiioin» • non eft caput, nndc ulis in- 
ungVubugKio. &naBm8onacina, Tarabutinus, 



" S E C T I O V r. 

Quomocio ceneatur homo aunquam FidcB^ 
exteriiks negaic f 

S 0 M M A R I U M. 

14 fiJtlij ttnttur nun^M/tm fitltm txttrim a^pM 

tx prttctpto tugAitv» fidti. 
*f Qtgid fi tttdiur vtfiiim itifdtlium. 
X6 iiuid fi fit ptnttdum mtrtis, v*l ntctfftirium fit 

Mtivtfteiitfit^lkmi 

17 CMbtiKtitaxm^ii*au^mpu$fiemt4»rtttr» 
»tt tUthit vttitit inttr infidttti, 
Stetrdtttt pajfiint omiltert divinmt Cfitia 
tx gmttt tmfit iattr iafidtiltt. 



2,9 I^UMndo pifftt fidelis inirtdi ttmpU fdift rtli- 
gtoms } 

fty» »&ltm*J fofftt rex nnime cntlltliau tfitt" 
^ rtintir infidties ne dtgneftatiir ? 
}1 Jln deficitftit ciiholtce y ^ui B^ptif"»"'' 

Jfrtt , ft^t fHM tik ktrwet Bttftifmutn 
.rte^trti 

Dlco primD : Ex pixoepto negativo fidcm ex- *4 
tecius non ticgandi , obligatur fempet quili- 
bec cathoUais abftinerc k dxCtis , vel fadlis , qui- 
but veia fides ncgatui. Ratio cft , quia piacceptui* • 
rcgativum obiigat fcmpcr, (.'v; fcivip!;t : lcd prac- 
ccptumde non negiada fide eit negativ um ; ctgo 
tafc pnecepQim (emperobligic. comnMUiiieB 
Dodorcs. 

■ Hinc fit ptiro6 : Peccate contra pratceptum ne- 
gativum fidci , qui affirmaret fe cllc Tutcam , vcl 
iuEiecicum., Itt cum Axocio » Becano , Rcginaldo, 
ftaliit MalIenis,iiMfr4r«tivf z.BmSta ^.refpinf.t. 
Et idcm dicendura cft dc co, qui dicit ie non efle 
Chriftianum , nifi fortc hoc numen funutut pio 
aiiqua naeione , ut olim aflumebacur imez IlMai 
ocddeotalesi pio lbcro,tefte Bafics#isrM.9M/.$. 
«rt.t. nd 2. Secus dicendum eft de eo , qui ne« 
gat fc cdc Satcidoccm , Monachiim , vd Miflam 
audiviire , vcl abiliuuiilc a cainibus dic vcnetis : 
nam pec hocnoonejpc-leetfe catholicum , fcd 
tancum ncgat ftatum , tc aftiooesfuas. Tambuci- 

iius fnpra niim- j . 

Secund6 fic : Vtencem vcftibus infidelium, fi *5 
veftcs untum finc fignuro di&indivijim mmonis, 
Verbi gratia , Indl, Mauri, non efle ooiKni ptlrce^ 
tum ncgativum fidcicis nti, q-iia i.l i^on (.11 urgare 
fidero, lcd fateii i"c circ illius nationis. Et idein di- 
cendumeft , fi vcftis fic fignum diftinftivum Reli> 
gionis ad folum fincm politicuro diguofccndi,qui& 
nam fit talis Religionis. Secusfi fic fignum infticuo 
Cumad conficcndam illam falfam Rcligioncm. Ra- 
tio eft« quia «joando veftis foluin cft a<l finem po- 
liticinn diftinguendi , quis fic ilHus Religionis, geb 
ftatio talium veftiLim non eft fignura illius falfr 
Rcligiopit, fed politicz lilius dilttnttionis dunta- 
»c : Et quarovis id fic qt zdam fimulatio j poceft es 
gcavt cauia exculut i culpa : Im6 fi quis non inten- 
dacfe fingeic ludcmn, vel Turcam, ted (blom difli- 
mulare fc Chtiftianum cdc , in loco , ac temporc, 
quo fidcm fuam non tcnctur propalaic , videiur cx- 
cufandut, etiam fine magna caula \ uritut cnim juce 
fuo illas veftcs ex fe indiflcientcs inducndo^ Ita 
Layman lib.x. ir^O, i . cMp. 1 1. rtm/i.^. Tambnri» 
nus lib.i. cap. 1 . num.f, 

Vnde in comaediis ad ceptcfentanduro , in ve- 
sillis ad decipinidwn hoftes . in fpeeohtoriba» • 
ad explorandos Turcarum apparatus , Sc in fimili- 
bus.iiccbit uti communibus vcftibus , Sc fignis 
iploaim , quia id nun cft piofitcti illotum fc&am, 
ied policica figna exhibece codem modo,ac faciunc 
deiici , cnm tnmfeunc per terns infideliuito, qui ne« 

capti fii>t vcftibus infidcliura utunti r. Ita ccm com- 
muni fcntenda Sanchcz , in Dttaiogum caf.i,nit. 
mereix,&tf. 

Iinoexiftimofadsprol>abite,quadexn»gnacan- iS 
(a , verbi giada , ad eviundaro monem, vi^oriam 
ab hoftibus repucanJim , }>o(re Chriftiancts uti ve- 
fte inftituca ad pcoficcndam lalfiun fe^m , vecbi 
grada, vefte (aeMdotall Turearuro , vexlDo obi fic 
depidbus Mjho.tiet.u. Ricioeft.quia Hcct ilbCgna 
finc apud Tuxcaspiotcftativa falia; fedz «'pofiunc 
ttiam alGiniiad omatum , vcl ad figiiificaiidun 
foMfn fieidiie I cuoiiue Chciitiaoi ngo cogantur ea 

\ - afiunKrc 



Dlgitized by Google 



Tradlatus I. Difp. 1 1 



^flumrre , proutrunt protcdativa hlfx (eQx, pof- 
iunc exgiaviHima caufa , ea himcic aJ oriiaiutn, 
ad(Igiiincandum Fabulorum fcdlam, vel hiltcriam 
'Mahomeci, &c ita Laynian. lih.i.mp.ii. »*w.^. 
Tamburinus/ii. i. Dic^dogi C4p. t .j. j.nmM.j.Pio~ 
babile putat Palaus lom.x.irmn.^diS^. i.p.ij.n.y. 
ubi alios citat , cuntra Sanchcz fufrH nsim, ii. Hc 
contra Azoiiiiro pirr.i. caf>. nlntne 4jM*fi. 4. 
Mailctum, nMiUAiitne i, brailea <f. Sc alioscom' 
niunitcr. 

2 y Tcrtio fit : Poffc Catholicos cx magna caufa,v.g. 
ad viundum gNvc maium.comcdcre carncs dicbus 
vecitis iitter infidcles, & iia:iecicoS} fccus Ci folum 
detur iiritio hxrccicotum , de hacenim, li non da- 
nir alia caufa , non cA curandum. Ratio vero affer. 
lionis elL Quia ilia comcfliu carniuiti non eft pro. 
tellatiu fjlGe ie&x, Excipc cccnam, quam bzrctici 
cum ccremoniis faciunt ad proficcndum culturo 
hxretirx rctigionis, nam banc ccrnam nulio modo 
polluiit Caiholici awiedcrc, ptzcipu^ cum illis ce- 
temoniis, vcl aliquo id advcrtenCe , lecus taincn fi 
nihil lefctcndo ad falfuni cuhum , Sc neminc vi- 
dcnie , illat carnes matcrialitcr comcdat , nam cum 
illi carnes fint indifirrcntcs , fi non dctur fcanda- 
luni, vcl intciiuo falfi caltiis,ni>llum erit pcccatum 
cas comcdcrc, ut folcnt diceic f>D. de carnibusfa- 
ciificacis iduio. Ita cum Palao , Layman , & aliis 
Tamburinus fitprM nnm,S.& 9. 

a8 Quarto fit : Pollc factrdotcs omittere divinura 
Oflicium, & Miflamnon celcbiaie nccognolcan- 
tur, <i timcam ];(.ive nuiutn. Imomcliiis facient 
Mifltonari} non c^lrbranJo , ciiam in dicbus fcftis 
inter infidclcs,& harieticos , ctiam occulti, ncab 
aliquo famulo id forrc vi.icntc accufaii.ut farpi ac- 
cidit , privcntur frudlu miffionis , & libcrcate. Ita 
aim Layman, TambiTinus/"/'»'* ««w.y. 

%j Quinto fit : Po(l*e C^thoiicos (ine culpa gtavi, 
& li detuc cjufa pioportionata, ctiam finc vcniali, 
ingrcdi tcmpla f.uLe Rtliijioiiis, li non detut fcan- 
d.tlutualioriijn,qui fartc cxcmplo ingrcdicntis mo- 
vcantur ad culcum idolo cxhibcnduni.Potcrit ctiam 
Caiholtcus tcmpla intrarc ad allociandiim domi- 
num . vel ad audicnJum concionem ad ilUm con- 
futandam, fi non decur pcriailuin defcrcndi fidem, 
vel alionim fcandaium. Ingrcirus tamcn non pcKcft 
adolcre idolo, vel ilK gcnuflt ftcre,ni(i fonc gcnu- 
fl-dlcnte doinino , famuiiis genufltckcr , non iJnlo 
exhibcndo vencntioncm , ied dot«ino, quoiuodo 
conccflit Elifeus Naanvano, Ita cum Sanchcz , Bo- 
nacina , Palao , Tamb..rinu^ , /i/ri 11. 
Si tamcn ingrcirjs tcmpli pixcipiatur a Rcge in 
cultum ftilfxfecla:, non poHimt catholici ingredi 
lalia tcmpla , nam cuni his circiTmftantiis , ingtcf- 
fus iUccll protclkacivus fallx (cdx , non enim ju- 
bctuiingrcirus matetialis , fcd formalis,(Sc ita vi- 
dctur dcclaiaile l'aulum V. apud Sanclicz in Dcca- 
togHm cMf. j I. 0M10.27. Layman , lib, i, c«f, \ \. 
num.t, 

}o Sext6 fit : Eodemmodo pofTcRcgcm animoca- 
tholiciim prididos , (itnilcfqiie aSiones , circa 
fcandaluracatholicorumexetccte, utfic, nec irri- 
tet infidelcs fubditos , cxpecVetqiie aptius terapus 
ad corum coiiverfionem , vd ut facilius in cogni- 
tionem hxreticarym devcnia: , ut eos poflit puni- 
te, & c Rcgno cjiccre. Noii poterit tamen ihus 
idolo adolerc, illi gemifleacre , vel alias afkiones 
fignificativas (alft cukus efiicere , non enimfunt 
facienda{mala , iit vcnijuc bona.Tainburimis/a/iri 
».12. Vnde non potcd coiiCrahcr<r matrimonium, 
etiamaim Catholicacoram pirocho hxtctico,bcni 
tainea coram magilli^cu civili , du^imodo poftca 



fiac cotara uatocho catholico, vel antea ft&umfit. 
Coninch. dt fidt dtij.i ^.dub. j.««m.6;.Tamburi- 
nus fnfrji num, i 

An autem l^on fic Catholiais^i quo quis poffit $ i 
recipcte Bapiifmuin , poffit quis ingtedi templa 
hxreticotum ad BJpiilmum ibi recipiendum , vci 
poffitconfiteri cum Sacctdotc hatretico in aniculo 
mortis, fi non fit alius catboliois.aquo Sacramen- 
tum Pccnitentix poffit tcdperetRerpondcQaffitm»- 
ttvc.Ratio cft,quia Baptilmus,& Panitcntia colla- 
ci ab hx(eticis,cum finc vcra Sacramrnti [ fuppono 
enim ipfos cHc veros faccrdotcs, & redtc ilia admi- 
niftrare ] non func ricus /alfx [e€tx , fed veix fidci, 
Si cum aliis detur neceffius cxtrcraa, & finc media 
ncceiraria neceffitate medij ad falutem, non eft air 
catholici non poffint cisiui citta fcandalum,&r per- 
veriionis pcticulum j cztcraumcn Sacramcnta cum 
nonfint ncccHaria iicccffitate medij ad falutero.non 
polJlmt il> hxrcticis rcciptrc , iiifi fortc tn cafu, 
quo aliquod cx cis foret ncccllarium ncceffitate 
medij ,iit fi quisedctinpeccato, & dubiiarci de 
contritione , ac pccnitcntiam Ijufcipcrc ncn poflc^ 
quianon adciat , qui abfolvetc pon'ec , vcl vcllcf, ' 
nam is potcft recipeicEuchariftiam vel Extremam- 
un^ioncm ab Itzrccico , qui validc eain admini- 
ftiate voluillct. Ita cumaliis Faguiidez lib. t. Dica. 
UgtcMp,6.fmm. II. i j. 

DISPUTATIO II. 

De --uitus Fidei ChripiaiiM ccntrariis. 



S E C T I O I 
Q^uid fit Inliclelttas , & quotuplcx ? 

SUMMARIUM. 

3 1 Dnpltx tft infidtlitat, negAtivM, & poJ!tivt,& 

ijHld HtrA^Mt fit f 

j } QHotupltx fit tnfidrliiMt nrgMtiv* 
34 l^Hotuplcx fit infidtlit4t ptfitiv» f 
} 5 SchifinM non opponitur fidti ,ftd pMt , & 
rnati. 




I c o prim^ : Sicut duplex eft prxcC- 
pium fiici,affirmativuin,& negaiivum, 
ita illi uppunitur duplex pcccatuni, 
omiffionis contra affirmaiivum , & 
commiffi»ni$ conlia nepati vum ; ac pvoinde duplex 
eft infiJclicas, negativa fcilicet, & affirmativa , feu 

Eofitiva. Rutfus ncgativacft duplex , aliainvinci- 
ilis,5c purc ncgativa, qualcm hibent, qui nun- 
cjuamretum fiJci nocitiam habucrunt, & hxc infi- 
dclitas peccatum non eft, utpatet ex ilio ad Rom*. 
nts 1 o. quemodo credent ei , ^mem tion etudieTnnt, 
Alia eft privativa, qualero habcni hi , quibus do- 
Ctnm fidci fi;fficienccr eft propofita,& nolunt cre- 
dere,& hxc femper cft pcccatum , cciamfi nullum 
habeant errorem in intclled^u p^fitivum. Infideli- 
tas veio pofitiva a Jdit fupta privativam exprellum 
contcraptum divinx authoriuiis cft cnim poficiva 
incredulitas objcfki fufficicnter propofiti, cum po- 
fitivo judicio contra vcritatcm rcVclatam cum poi- 
tinacia : & de hac cft ferrao in prxfenti. 

Eft aucem hxc infidelitas triplcx : Paganifmus, 
A } JudaiTmu* 



n 



>4 



Digitized by Google 



6 De vitiisFidei'eontrarii^; " • 



JudaiTmu», & hzrcfis. Paganifmiis eft , quando 
quis nuliius myilciij rcvclaci fiJcin habcti Judail- 
mu$ quando quis crcdit vcteti tcftanwnto, nonta. 
uicn novo. Hiiefis quaiiJo <iuis aliquas veiiutcs, 
fivc cx novo, five ex vcteri teftamcnto ncgat. H.tc 
autcm ilivifio noii tit cirentialis gcner.aiis in fpc- 
cies , Cei tantum accidentalis pcncs magis', Sc mi- 
nus , nquidcm oinncs privant eadem fide , Sc cum 
ilta habcnt oppofuioncm, ut benc probat cum Sua- 
rio, Coninch. Palaus ww. i . trail. 4. difp, i.p-i. 
ttum.4,. concra Amicum tom.^.dtlfHt. iC. ftlt,\. 
num. 1 1. cum hoc tamen ftat , quod fcmperquis 
debeat in confcffione explicare , an Paganifmum, 
ludaifmum, vcl hircfim amplcxatus fucrit poftba- 
pcirmum,proptci divcrfos crrorcs,& iduloUtrias,&: 
biafphemias, & ceremonias vanas , quac coniinen- 
cur in quocunque cx iliis , quz divcrfimodc Reli- 
gioni opponuntur , ut bcne Palaus fupra num.6. 
Hjcc autcm divifio comprehendit omncs fpecies in- 
fidelitatis , nam in hzrefi continstur apoftafia , fo- 
lum enim diftinguitur ab illa tanquam magis , 
miiius, quantum eft cx partc tcimuii i quo ■, in pa- 
ganilmo continetur Athciimus,Turciciunus.Schif- 
ma ver6 quantum eft ex pane tcrmini a quo , iion 
opponiiur fidei ,fed paci , & chaiitaii , lcd dc his 
vidc iatius Palauin,/«^rii num.y. 



S E C T I O II. 

De Infuielibus. 
saMMARlUM. 

3 6 fsgani HQn ppjfitnt ctgi *d fidtm, 

J7 P»ttfi P4gAn» dMmnAto »d mortem «fferri fidtt 

dd m*rt*m tvmtndjim, 
j8 Rlx ChrifliAnm ptttfi cogtrt PAgM»t filti fnb- 

dittt sd tiHdttndnm Evangtliitm. 
J9 Pottfi beiltim movere contra infidelet c^mmuni. 

ttr noltnttt /idmittirt prxdicatitntm Evm- 

gtU'i , & tiU* ctntra Itgim nMHrMltm /4- 

citnttJ. 

40 Princept ChrifiiAHHS potefi toltrart in Pdgtni» 

fibi fnhditu tpforHmrtttuimodo non ftnt con- 
trM jmJ lultnr*. 

41 Pttefi txpetert i rtgn» fu» Pttgtints t» folnm, 

qui* fHnt infidtltt , fi nolHtrtnt fidem re- 
ciptre. 

4 1 £tS« centmHnicttti» froMtitn fit fidtltinm 'eitm 
infideltbui. 

PRo hujus fediionij intelligentia fnppono. Pro 
infidchbus in hacfeftione fumi Paganum, & 
Hebrzum, & Sarracenum.cumhi enim omnes ve- 
tain fidemChrifti non habeant infidclesfunt,unde 
de fingulis aliqua dicenda funt. 

Dico prim6 : Ccttum cft Paganos , [hoceft illi, 
quiidolacoluntjfive fubje£los , five non , principi 
Chriftiano, non poHe cogi ai fidem , bcnetamcn 
allici muncribus. Ita cum communi fcntentia P»- 
Ixas t»m.t.tran..^.difp.i.pHrt j.Ratioeft quia 
fides Chrifti voluntaiij lufcipicnda cft , alias ma- 
gnum periculum eflet fiAionis.dlc faailegi) in fuf- 
cipienic illam,cui tamcn libettati nninexum propo- 
£cio non nocct. 

l^nc fit, non pofTe bellnm fufcipicontTa infide- 
les,ex folo titulo.quod fidem refpuanr^ncc id poiTet 
Snmmus Pontifcx dcmandare. Poteft tamen Rcx 
capite plc&endum iibecaic i morte^, fi fidcm fufci- 



piat. Libcrare populum atTibuto,(l fidem iccpJar.^ 
Poccft etiam mulicr ducerc infidclcm , fi ad fidem 
convenatur : Hzc enim non cogiint , fcd alliciuAt^ 
Potcft etiam tex infidelibus graviora tribuu , jufla * 
umen, imponeie,nifi vclint ad fidem converti , Sc 
infidcles advcnasa fuo Rcgno cxpdlere , nifi con- 
veruntur. Poteft etiam eis prohibere ufum fiiz re-' 
ligionis , utpotc contrarium )uri naairz } hoc enim 
nou eft agcre ad fidcm dirc£le,fcdiodiicdl^. Ica Sc 
bene cum Valcntia, Bonaciiu, Suaiio, Bccano, Pa. 
ivosfHprM nnm,^. 

Dico fecund6 : Rex Chtiftianus poteft infidcles 
fibi fub)ei3os cogere ad audiendum £vangcbuin,ad 
abftincndum ^ pcccatis contra Dcum,& Chrifturo, 
&contra jus lutuiale , nontamen poteft cogcre ai 
I10C fibi non fubjedos. Ita cuin aliis Palaus fnprk 
p.-j, num.^, Ratio eft , quia cum in fubjcdtos ha- 
beat )uiifiiAioncm, potcft eos cogcre ad eas aiiio' 
nes , quz non funt compellere ad fidcm ; fcd folum 
cum audire, & abftiiiere ab his delidis, quz com- 
muniutis bono , Sc tranquilliuti noecnc , non eft 
compcllere ad fidemjcigo. Ac vcro ctim in minims 
fubjcdos jurifdldione cateat, ad przdida iJios co- 
gere non potcrit. 

Advcrte tamen, qucH] fi infideles nonfubjci^i i9 
univetfali fei^ confenfu przdudant przdicatori- 
busaditum przdicandi , fi inaledida , 8c probra 
in Chriftum jaciant , fi perfequantur cos , qui 
Evangclium amplcdluncur , ii minis , & fraudibus 
Chriltianos ad infidclitatein penrahant , fi diis 
fuis homines immolcnt , vel eofdcm comedant* 
tunc polIctRcx Chiiftianus cotitra cos belliim mo- 
vete , nifi 3i fccleribus przdi^is defiftant ; quia id 
jam non edet diccrc jus in non fubjcAis , fed de- 
fcndcic innoccntes, & punire eos , qui injuriain 
Chrifto, ejufque Religioni infctunt. Dixi fi uni- 
verfali fcrc confciifu , nam ad bellum infcrcndum, 
cum fic magnuin, Be publicum mah^m , non faiis eft 
quodcunque dclidlum hominis puticulaiis , fed 
requiritur culpa gravis , 8c univcrfalis. Ita cum 
Suario , Valcntia , Coninch , Sc aliis Palaus fnpri 
num.f . 

Dico terti6 : Princeps Chriftianus potcft tolera- 4«> 
re in Paganis fibi fubjcdhs ipfoiura ritus, dummo- 
do non fint contra jus naturz , nec detur pcriculum 
fubverfioiiis aliorum. Imo dcbct illos tolerarc,quo- 
ties rixz, dilBdiaque, orieniur , vcl ad fidcm con- 
vcnerentur dtffidlius, fi ea permifEo illis non con- 
cederctur. Itaenim bonum publicum cxpofdt. Ita 
aimaliis Pilmsfnprd p.y.n.i, Tamburinus /i^.a. 
DecHlogi c*p.i.^.%. riHm.^. 

Dico quatc6: Rex Chtiftitnus poteftcxpellere 41 
ex regno luo Paganos ibi natos , & procreatos , co 
ro|o titulo , quia infidelcs func , modo dctur illis ' 
clcd^io, uc maneanc fi velinc adfidem converci , fi 
vero nolint vendanc omnia bona , & libere alio 
dccedant. Ita cum Azorio , Tamburinus , fnprti 
nHm.j. Ratiocft , quia quamvis pclTent tolerati, 
ut modo diximus , proptcr tamen mala , quz folenc 
ex commercio cum infidelibus oriri, pomintetiara 
expclli. 

Sed qnzres , quz communicatio prohibiu fic 41' 
fidclibus cuin infidelibus ? Rcfpondco prohibitum 
cfte Chriftianis Ipecialircr cum ludzis habitarev 
eorum azymis velci , )udzi$ mcdlcis uti.ab eifdeiu 
mr^dicainenu accipere , cum ipfis fimul in balnco 
intrare , cos invitaie , vel adcoium convivia ao> 
cedcrc , eire obftctricct, aut uutriccs ipforum in co- . 
lumdomibus, eifdem Cunulari , eifdcin legataia 
t^ftamentis relinquerc, corundem clle^mancipium, 
cifdcm ufGcia publica commiiiete. Cum Sarra» 

ceni« 



>o 



Trad. 1 1. Difp, I. Sea I n. 



cenis ver^ prohibitum eft fidelibus fimulari Pa- 
ganos, publicis ufficiis ptzponere, ad itlos, Sc alios 
* ChriUiani nominis hoflcs lignamina, vi(2ualia,ar- 
*n»a , & alia prohibiu poctarc , Sc cum infiJelibus 
' nucrimonia inire. Ex quibus prohibicionibus duab 
ultimz obligant rcmpci fub moruli i nam defene 
arma , 8c alia prohibin ad tnfidclcs obligat fub ex- 
commuiiicatiunc lata in BuUa Ccrnx. Matrimo- 
niumvet6 celebratum cum infidelibus, non fslum 
ell illicicum , fed invalidum. Ccrceiz vet^ prohi- 
biciones nunquam obliganc ad raoiule ,',nin dciuc 
periculnm fobvcilionis.vel nifi communicatio cuin 
iltis ficaJ favendum in falHs rictbus:lublacoenim 
hoc pcriculo', non ell res magni momcmi commu- 
nicacio civilis cum infidclibus , & excoinmunica- 
tis, 8c cclfat finis prohibicionis. Itacum Aragonio, 
*>Sai , Tamburinus /j*. 2. DtCMltgi c«p. i. J. a. 
' iTim.S. 



S E C T I O III. 

Dt Hxrcfi , quid , & quotuplcx 
(ic hzrcfis. 

S U M M A R. I U M. * 



^ 4i ^idfit htrtfis ? , 
I, 44 DubiKt in fide htrtticm tfi. ' 

* "41 Hxrtfis fHff»mt bnfttfinum. 

^6 St cottfttt «litjutm invalide fuijft bjfii^Atum 
n»n ptteji Ecclefi.t tnm co^tre nt ittrum rt^ 
ctftM bdptiftnuin. 
* 47 /ffor^ntii» inviucibili* txcuf/it *b htrefi. 

4, S Qkid, in <fHO confiflnt ptrtinACt* *d htrtfim 
> "tciffnrit? 
T ,t54' QiuptrtinMcid re(fitir4tMr Md h^refim.' 

^ Jo H/irefii ali* internA,Ali»externu,& tfiudutrA- 
cjKe fit ? 

S I rtijMiratur ad htrefitik exttrnam cenfli' 

^ tmtndiimf 

T^Ico prim6 : Hzrcfis ell error hominis bapti- 
V*^' X^zati in inccllcctu volunutitis concn aliquem 
"arciculum fidci cum pertinacia. Dicicui crror : hoc 
'*cll, a/Icnfus falfus imcllcdtus, quia ficut adlus fidct 
• in inteileftu conlumnwtur , fic ctjam ciror fiJei 
contrarius in intellcdu coinpleuir. Hinc fic non 
g dlh hsrcticum, qui fpontc,vcl mnu impuirus bz- 
» Tclim aliquam proferrct , vcl idolam adorarct , fi 
\ " ^Tcrc in aniino uon habet allcnlum ulis propofitio- 
• 4 . nis hzrcticz , vcl non exilliinavit idolum cfli: ve- 
. rum Dcum,quia finc crrorc non datur hzcefis. Vn- 
de ille non incurrit pccnas fnlminatas contia hzre- ■ 
lictM in jurc.vtl in Bulla Ccrnx.ic pir confcquens 
poceft k quoctinque Confirirurc abiolvi. lu cuin 
commnni fencentia Fagundez m primo pruepto 
lib. I. r. 1 o. iMm.6. 
44 SccundtS fit : Dubium in fide cfle hzreticum: 
nam qui fcit .ihquemtiticulum fidci ab Ecclcfia 

* j ^ clTc ptopofitum, &: illiid incertuna eire judicat , is 

**>erc,& formalitet lizieiicus eft , fed quicunque de 
hujufmodi fiici miculo delibtracc dubitat , is iive 
iinpliciic , fivc explipite judicat clll' inc<:tcum 
ergo vcre , & fonnalitei hxieticus cll. Ica cum 

* commnni fencentia Layman hb.i. tr,ttl*i.\. c. i j. 

* <* ««w. f . Idem dicendiim ell de co , qui C»1uiti opi- 

twivc aflcncit Kbvs fi.iei . fiquidcm aJ fijem rc- 
quiiicur , ut cert6 aiticuli credantur ex Dci reve- 
* • Uiionc. Dixi, foluiQ j uam fi «cciculum uc ceiKpin 



, Sc fimul aliqua n- 
hoc uon crt Ivzreti-^ * 



,<* 



41 



cciieamus ex Dei revelationc 

tionc ptobabili confirmes , 

cum.fcd l.iudabiIe.PaIau$ tom.i.dtjp. j. trdU.j^.p. 1 

Dicitur fccundi t Hominis bapdzali , ut ollen- 
datur fubjedum capax hxrefis , rcquiritui enim ut 
fupponatur baptifmus , uc quis dkfcrcns aliquein 
articulum dicatur fczreticus. Uttcm coram Ecclcfia, 
Sc quoad pcrnas , iicct atias lii hzreticus coram 
Deo. Hinc fit cathecumenum non clll* ptoptic hz- 
reticuin faltem quoad hoc , ut incucut pa-nas ab 
Ecclefia flatutas, fiquidem nondum fufccpit baptif* 
mum, necintravic in Eccleliam , ncc illi (ubjicuur. 
lu cum communi fcnteiitia Fagundez /«/"4 w.i8. 
Didcur umen hzreticos coram Deo,& quoad pec- 
catum , nara ad hoc fufficit , ut cathccunwnus de- 
ferac fidera ,'quam jam fufcepetat.Filliucius tr.n, 
CAp.6. Kutn. 157. 

Et idcin «liceiidum cft dc fidlc , vel invalidc ba- 
pcizaco,fiquidcm adhticnon tll ingrefliis in Eccle- 
fiam , nec illi fubjedtus. lca cum Saiuhcz » Soiro, 
Suario , Sc aliis Fi^ui^dez fupra nMm. jo. concra 
Fclinum, Igneum,6imancas,& alios. Iiuu li ceito 
conflet de nullincc baptifmi , ex quocunquc ca- 
pice lic , non poccll Ecclefia cogere fic nuUicer b^- 
pcizacuin fufciperc baptifinum. Scciis fi detur prz- 
lumptio aliqua pro validitace baptifmi , ut quando 
fuit dcfcdlus iiicencionis baptizantis , vcl fulci- 
piencisbaptifmum, nam tunc pcr accidens cx defc- 
&u probacionis poceli Ecclcfia cogere fic nullitct 
bapcizat<>S'perfillcre intide. Ita cum 5uaiio,Fagua- 
dcz /upra num. j i . 

Diciciir certio : In intellcilu voluntarius : quia 
ficut alfcnfus fidci oricur , & cxillit in intelledu, 
ex voluntacis afFcftu, iu hzrtfis eft airenlus ratio- 
nis concia fideiu ex volunute ele&isius ptofcdus» 
quo fii , ui aUenfus concra fidem , fi dclibeiatione 
careat , nofi fit hzrefis , ut funt pluics motus ratio- 
nis , qui lubicoconcrafiJem irrcpunt. Sccund6 fit 
ignor^ntiain invincibilcm cxcularc abbxrefi, non 
aliacaufa , nifi quia tollit volunuriuin. Fagundez 
fupri n.id. Dicicur quart^ , concra aliquem fidei 
aiciculunV: quia erroiin aliis materiis nonfacit hz- 
lefim. 

Dicitui tandem cum percinacia, id eft.cum cer- . . 
ta fciemia , quod Ecclena cenlcac contrarium ejus, 
guod ipfe aedic. Hinc fic peitinaciam non con^ 
aftere in aliqua cempotis mow , uc innuerc vi- 
dctur Sylvcftci i/fA^» hdrtfij i. ^u*ft. x. Sed in 
eicAione deliberata voluntatis cum ccica cognicio- 
ne,quod illud fic contra id , quod,fei)tic Ecclcfia. . 
Ex qiio fit iii momcnco cemporis lizicfim conlum- 
maii pulFc. Fatcor ex moia brcvi conjici fidelcm 
przlcrcim timoratum non confcnfilfe cogiutinni 
de Iizrefi admiccenda , qtiod foiufle diccre voluit 
Sylveftcr. 

Sccund^ fic : Eiim qui tenet aliquid contra fi- 
dem, fed iplc ignorat , fivc invincibiliter, five vin- 
cibilitcr , circ contra illam , non efle hcreticiimi 
quia pcrtinacia , quz requiricur ad hzrefim con- 
fiftit in eo , quod crror fit fcicnter concra Roma* 
nam Ecdcfiam. Dixi fivc invincibiliccr , fivc vin. 
cibilicer, quia ignorancia vincibilis ctaHa, Si fupi- 
na, &: cciam aiT. dtata . fufficit in foro intctno , ut 
non dctui pcccatum hzrcfis , licet ali^s illa \iho- 
rans in foro cxterno leputecur hzreticus: quia ad 
lurrcfim non facis cft quzlibet ciilpa , ut accidit in 
aliis inatciiis , fcdrcquiiitur prztcrca pectinacia, 
quz ccrie non cll in ignorantc , dequo loqui- 
rour. Ita cum Suaiio , Azorio, Coninch. P^Uus, 
$90,1. diipMt. j.trsildt. 4. f.i. nMm. i- & cum 

communi 



47, 



45> 



n 



Google 



8 



De vitiis Fidei contrariis. 



commiini fententia Figundez itt i. prtttpio lib. i. 
caf)..^. nnm.tc. S 1 1. 

Dico lecunJo : HxrcHs diviJitnr in mcic inter- 
nam , qux fcilicet confumnMtut iii ipfo imcllcdu, 
iiuilo C}giut cxtvriu5 liato , ic iii cxteriiain cx- 
icriiis prodit prr aliqiMm vocem , vcl nutum, ctum 

nullus proilus iit, qui illam.nidiit.vcl viJeat j & 
fiquidcm pjodcjc coram multis , diciiui hxrclls pn- 
blica ,li vc-ro nullo aiiJicntc, vcl paucis, puta duo- 
biis , vcl tiibus , dicitiir e.\tcrn.-« occulta; quod fo- 
iom quiscxtcrius afiirmet h.Trcfim , fjd noii habcat 
in mtiKc crtorcm, vcrc nondicitur hzrccicus exic- 
lior, vocari tamcn lolct hA.icticii$purc extcrior , Bc 
regularitcr in foio externo rcpucaiur, & punitur uc 
vcrc hzrcticus, quia ci non crcditur , fi allcgetfc 
uon confcjihdc crrori iiiccrius,Paiaus tome..,traSi.j^, 
diIf.j.p.i.nHm.i6. 

Oicotertio : Ad hzrclim cxtcrnam rcquiruntui 
trcs condiiiones. Pnma ut fignum , five vox cxcc- 
rior proccdac ex aiedlu hxtcfis. Sccunda ut fijjnum 
illud ex fc, vel cx aliis circumftantiis hxrefim dc- 
teniiinatc expriinat. Vndc fi iiuij manifcftarcthx- 
refimpciadtus bonos, vcl civcret malis juxtaprx- 
fctiptum hxtccicx fcdx pcr adlus inditfcrciices, 
non cenreretur hxrcticus , quia lales adus ex fe 
ron funt manifcltativi |ixrcfis , ncc mali ex objc 
dto , fcd tancummodo ex animo , ut fi quis malc 
fcntiens dc Sactamcnto Eucharijlix antc ipfum 
pertranficns ron dctcgcrccc.iput , aiic rcvcrcntiam 
non cxhibcrct , quia talia fii>na non funt manife- 
llativa hxtefis , fcd folum cxttinfcce , & cx prava 
i ntcntione. Tcitia ut ailus ex tcrnus , qiio mani fe- 
ilatur hxrcfis fit pcccaminofus inorcalitcr , & in- 
trinfccc malus ,quia fi ex folo animo circtmalus, 
non fatis cnct. Viulc fi quis hxic/i intcrna aliquid 
.'S-'^t qiioJ (Tt vcnijlc pcccitum , v.p.comcdat pa- 
nuiV ounis dic vctiio, noii ctVci ptr illan) .^iflioncm 
abfoliKc hxfcticus cxtcinus.Mailecus w-«//rrf/ioBf j. 
braUta a i . & cum Sanchez, Palao, Diana part.^. 



S £ C T I O I V. 

Dc pocnis , qua: in jnrc ftatuuntur contra 
hxrcticos. 

S U M M A R I U M. 

5 1 Pieitit 0h EccU/i* conftitHt* (ontra htrttictt fo. 

lum comfrehtrtdunt hdretieot extemet. 
J) Prima pcrna centra lureticos eji excot»mMttica~ 

■ tio Papt refervata. 
5 4 StCHnda pcena efi trre^ularttai ^ & a ijmbm hte 

pcena incurratur t 
j 5 lerti^ pcena infamia. 

j6 Quartapcena efi privatio hnrfidorum , & offi. 

ciorum pojjeferum, & inhabilitM dd futnra. 
57 QhH fi k*reiicMS fpente Ttconcilitimr i 
jS §ji^'d fi rtnuMciet btntfuia aite fmtentiam dt. 

claratoriam hartfi / 

5 9 ^^inta pitna tft 'juoii fifi; hxrtticet nm nen pof. 

fint ad uUum officiiim Ecclcfi^fticutn, vcl pu. 
bltcum admitii. 

60 Sexta pa;ia eft pnvaiio digniiatHin. 

6 I Septima paena ift conffcatio bo'ierum. 

6 1 qua baiia hac pcena extendatur. 

6 } Pana cenfifcAtiemi tion ebli^at antt ftattutiatn 
jHdicit, 

^4 Htrti>(H4 atttt ftnititsiMti .■itcfarateriam pottft 



beiui fua alitnare , & pietHeda ? ^ 
Q^dfibonaalienet in frandtm fifci? 
66 H^reticm peft fenttntuim , fi ffim nb te nm 

petat bona, petrft ea rettnere.Cr frui iUit. 
6y Oii*va pacna centra htretices tSl incapacitat 

teSlandi. 

6i Noaa pcetia tH incapacitat bartdiintis, fucctf- 

fientt , Itgati, & denAlionis. 
6y Decima feena tft txemptie filierum a patriape- 

ttSlatt. 

70 yin filim htrttici fitcctdAt in majeratii > 

7 1 yiidtcima peena til privatie dominij in ftrvif. 
yx Duedtcima pana, tft pcena t*rctrij, ftagetiatie- 

nis, txilij, & mtrtif. 

PRo explicatione hujus frdlionis fuppono, Pce- 5* 
nas ab Ecelefia coutra hxicticos conflicucas , 
foUim circ concra hxreticos externos , five occul- 
tos , live publicos , modo in fcquentibus cxplican- 
do,& non coiitra nierc inccrnos j Ecclcfia cnim vi- 
fibilisnon judicat de intcrnis, fcd dc cxternis. His 
fuppofitis. 

Uico priiTt6 : Priina pccna contra hxrcticos cx- 5 } 
ternos ell cxcommunicatio latx fcntcntix fummo 
Pontifici in Bulla Cocnx rclcivata. Non dcbcmus 
tamcn talem hxrciicum vicarc , nifi poflquam fuc- 
ric nominatim dcclaraius.cxcomirunicatus. Vnde 
iion fufHcit (cntcntia dcclaracoiia hxrcfis , fed in- 
fupcr rcquiritiic qutid uc cxcommunicatus decla- 
retur , fii-uci eciam non cenfemurnominatiin cx- 
communicati Lutcrani , Calviniftx , 5i:c. ctiamli 
genecalitcr fiiu cxprcffi in cxcommunicationc , li 
quidcm iila eft tanctm quxdam gcncralis dcnun- 
ciacio , qui non fi;flicit , fcd rcquiricur fpecialis, 
il nominacim, utdebcantvitari.ut cum Sanchcz, 
notat Filliucius traUatu 1 1 . cap.-j. num. 1 5)9. Fifta 
lamen hac dcclaratione fpeciali incucrit in cxtcris, " 
qux cxcommunicationcm comitantur. Imo hxc 
cxconununtcatio extcnditui ad hxietrcorum crc- 
dentcs, fautorcs , receptores, dcfcnforc* , & co- 
rumlibios lcgcntes , tcnciitcs, impiimentes, aut 
dcfcndences , ut conAat cx BuUa C anx, de qukbus 
vide , qux latc diximus in cxpltcationc cxcommu- 
nicationum BuUx Ccenx in fccunda partc hujus 
Dirrdori) : Incciimvidc F.iguiidiz in primum fra. 
ttptum lib. i.cap.ii.ptr tetum. Tamburinum lib.i. 
Dccalogi cip. 1 .§.5 .per tetum. Filljudum ira^.i 2 , 
cap.y.per tetum. 

Dico fecimdb : Sccunda pccna coiitra hxreticos 
laca cft irrcgularitas , ciip.fi nes ^.itttn. Hic autein 
pa-na iion incurritur, niii ab hxictico publico, Sc 
non ab occulto. Palaus tejn. i, tr/til.^.diff.^. ^.4. 
Tamburinus/i^.a.c4^.i,$. j.TiiM.6.contra Siiarium, 
Valentiam, Sc alios, quos rcfcrt,S£ frquitur Faguiu 
dcz lib.i. primi prtcepti Decalogi cap.xj. num.i. 
Filliucius fiipra nHm.ic^. Racio noftrx refolutio- 
niseA , quia jura, qux hanc pcrnam imponunt, lo. 
quuntur dc dclido notorio, & ex alia partc irrcgu- 
laritas non contrahicur, nifi incafibus in jUiccx- 
predis. Sed dc his vide^ qux latius dixi in i, parr. 
kttjm DireHerij in traHatu dt itregularltaie,\ihi la- 

cgimus dc receptoribus, & defcnlonbus hxreti- 
coriim, dc fufpcdlis m fide, Sic- 

Dico j. Tcrcia poena contra hasreticos cll infa- J5 
mia , cap. infamtt 6. efMsft. 1 . cap. txeommHBieamm 
dt hartticis,& alibi.Ad hanc aiitcm pcrfcftc incur- 
rcndam dcbet hxrcfis cfTe notoiia , vcl nocoricta- 
te fj<ai , vcl juris , hoc eft, vcl ex fc.vcl cx (cntcn- 
tia judicis. Ratio ell:, quia iiifamia cflpravaopinio 
de alio circa plurcs : doncc ij^jiturad pltircs notitia 
dcliilivnon pcrvcncrit , ^Hvfcdianoneritpcr com- 

miUiira. 



Dlgitized by Google 



Tra6taru:> 

' ti^tTum eTtmea,fed uotum inchoata,&: aiiriini de- 
bita. VilsMs ttm.i.trd£l.^.dt£f.^.nMm.^. Fagundtz 
lib.i.e»f. I Z.».6.primi prxcepii D*cat*p. 

f6 Dico 4. Quaic» pccna conua hxfCticoseft pri- • 
vacio bcnificioriim, & citficiorum pofleflbmra , Sc 
inlubiliuj aJ lutiira. H*c aurcm pocna.ut incurra- 
turrcqiiiritiu lcntemia jiiJici). Vndc ante judicis 
fcntcmiam haErtticcs non cll pnvams titiilo benc- 
ficih ticct k diecdiiimilG criminis poOil ab illobw- 
nencium aufcrii.i^ ab alio impctrari , quiaab illo 
ilic conceditur conlifcaiiu , non potell tamen a pof- 
frfliKnc UctruJt anlc lciiccntiam. lca oim prubabi- 
lioci fciitcntia F.ig'indcz Iti. i.f.t S. «. 10. 

Hinciit. QuckI li hacrcticus fponie rcconcilic- 

^ ^ tur, & redeat ad fidcm antc jiidicis lencentiam,non 
pollc pcivari beneliciis ancea po^rclTis ; noii emm 
apparcnt cextus id «.lire drcidciitcsi Iia cum Sait- 
chez, Palao, Ta;nbbrimis/it. i. Dualogi i.cap.i. 
f.j.num. 10. Si cunJo fit lui cticiim ajitetencen- 
tiim noit ccueri fc itiu bcuericio ipoliaii , lcd polic 
fiuchis illius rccipcre, ncc tLniCur illos rcftitccrc, 

jg It alioquin fiio n;uncri lacisfjcuc Tciti6 fic pollc 
hxreticum linim bt ntficium in favorcm tcici) re- 
nunciare , & illiid cum alio permuCarc , valecqrc 
permutacio , 6c icaunciacio donix crimcii hzrcli^ 
pcr lcntcntiam di.clarctur,deciarato camcn icirotra- 
hkur Cincencia ulque ad dicm commilli ciiminif; 
Ik ca rclign.itio , & permucacio a Jic commiUi cri- 
tmnis rclcindirui , invalidaciir, &: aufettur bcnef>- 
ciuin ab eo in ciiji.s favoicm rcnunci.ittim,vcl com- 
mutafum f.iic. I a aim Stiario, Sancliez , Si aliis 
figundrtfuprinHrn. 1 1> lUcCimcn qin pcimuta- 
vic cum hxrctico, potcft ad liuim reditc beiKficium 
piopria auchoricaie , quia h.ciccicus tanquam inca- 
pax bcncficij jus luillum acquilivic,nec pcrmiitatio 
foniu cft crfjiiuin. Ica cum Sanchcz , F.iguiide2, 
fuprd num.ii. Quanufit hcrcttcum c(le inhabilcm 
ad bcnefici^ , ofiiciaque ptiblica , unde li ci bcnc- 
ficium cunfcTaCur, coiiatiaclt nulla, utpfite iriegu- 
lari , Sc cxcommimicato fada , qnod It ab hzreri 
lellpifcac , potenc ptomovcri , cciamfine dilpcn- 
facione ad bencficiiim, fi hxccfis fuic occulca, feai$ 
li fuic publica, Tamburinus lik i.Dicdogi, lap. \ . 

iif Dico 5. Qii,inta p<rnacon:ra hxcecicos cft , ut 
«orem tilij, & qui lizrccicis f.ivenc IdntiltumofH- 
cium Ecclcfiafticum , vd c<fticium publicum ad- 
micti poffintCii^. ejuicunKjue 5. bireiict de hxreiicu 
nitm. 6. Ciccaqiiam pariijm uoLi , lilios Iii-il-cico- 
rum nonamicccrc cjflicia antca \po{{\:{[t{Af.}i>ithtHm 
i.it hireticit in 6. Secund6 nuca hujulmi^di p<e- 
nam compreiienJLrc filios , cam Iej;icimos , quam 
non*lfgiiimos , &: natos cuni antc , tumpolt com- 
milVam hxrcfim pacernim. Ica Tambuiinus /1^.1. 
t*p.\. $.5. num. \o. Tcctio nuta hujurmoJt por- 
nam cxttnJi ad filios ufque ad leaindum graduin 
per lineam pacernam.per tincam vcr6 nuccriiam uf- 
quc ad p riinuin tancum giadLiii. Ita cum mulcis Fa- 
guiidez iitprtmum pru*pt»nt Dec.ilogt lilt.i. c.lt. 
num. t^. 

Dico .Sem pa-na contra hxceticos eft privalio 
dtgnitatum , flf careiicia liiinlium tn fucurum iu 
pcrfonis Eccleliafticis, qua: ad prcces lixiecicorum, 
vcl credentium , r.cepcacorum , dcfcnfortim , vcl 
faclocum eorum rLtvpcrunc beneficia ctip. ^nicitm' 
^Ht ^.dd b*c dt ht' !ti u i't 6. Ctrca quum pocnam 
noca piimo, non incKiJi in itia , nifi viros Ecclclta- 
fticos , iiou vcrn jxail ties. Sccund6 iion inctuJi 
ca , qux non func digtiiucrs , pccfonatus , vcl be- 
neficia. Tercio pcccc» Jcbere clfe cfHcaces,hoc efl, 
ut ex vi illacin» obt.ncum fit bcoeticiiim. Quaito 

POTJ III. 



TDifp.Il. 9 

ad pr i V atioi ic m (^ai iim n on rcqui t i fci c ntiam, 
fcd fufhctrc quod benefacion-. pci prcces hir-tico- 
rum ,Tcl fiiicurum corumobtcnuui) lic. Ad inoir- 
rendam vero catentiam a J fbtU{a,tequiri lcicntiaii) 
prccum hxrciicojum, ui cl.irc patct ex tcxtu acaco. , 
Tandem noca,quod ciitn ccxtus non dicai.luinc fu- 
Tcinhabtlem , led non eiTe aJmucendum ad bcnc- 
ficia fuciira, admifCu nou ell invjl.d.i, fedfoliim il- 
ticica. Ica Palaus t«m.i.tr*ll.^.d.^.p.^,n.cf.~lKcA>\Si' 
unwiltb.i.decatcgi c. 5.1.1 1. 

Dico Icpcimi : fepcima pccna contra hireticos 
eft , confifcacio bonoium <°. cMm ftcundum leges $, 
finaitdt bartt.in 6. Cnca hanc aucem pcrnam nota 
primo , fencenciam confilcationis debeie dari a ju- 
dicibus Ecdcliafticis, fcilicct ab Inqiiifitoribus, ut 
patcc cx codcm texcu. Fagiindcz Itt.t. ctip. 19,17.1. 
SccunJ6 noca, umnia bona, qiiaUinc hzrccici, five 
mobiIia,fivc inMuobilia, & etiam |ura,obnoiia clTt 
confilcationi. Dixi qtia: lunt ha:retici,namqux du- 
liaverac, non iii fiiat.dem ^lci , 6i illa quoiumcan- 
cum habec ufumfiuilum, & non proprictatem , UC 
ninc jus p.rcconatus,majoracus,fiJcicommiirum, cm- 
phy(c'ultm , Sc bcma adventitia , 6c piofcditia fi- 
tiorum,foIum lunc obnoxia filco , quoad ufumfrii- 
£tum , Paraphernalia veta filiurum , Sc dos uxorLs, 
Paiaphcrnalia , airhx, j£ qi.xcumquc illius func, 
nec quoad ulumfni^um peiiineiic ad filcum. Et 
idcm diccndum cll de illis , qua- rclinquuittur hz- 
rccico occulco ex ccftaQicnio , uc hxrcdicas , fidei- 
conmiillum , tej^.itiim, hxc enim omnino perciucnt 
ad lc.bfticitcus , vct ad confanguincos proximiotest 
illa Ccftamc.nco relinquencibus , nam hzreticus 
propcer hzrefiiri jam cft incapax calis hxredicatis, 
jHXta Itgetn Alai.ichtOf C. 'dt biriticu. Iia cum 
communi lcnccncia Fagundcz lik. \.prtmt prtutpii 
Decatogt (-«^.ta.i.-Nin.aa.Pcitincc camen ad filcum 
iegiiima filiorum -, in aliquo tumen calu pocerunt 
Domini Inquilitotes cum eis uci aliqua mifeticor- 
dia , uc ii filius pactem haetecicuin dcnunciavic- >a- 
gundez juprti num.6. 

TctCiu noca , hanc pcrnam ccnfifcationis non ^ t 
obligaie aiicc lcnCi-nciam judjcis. Vnde hxrccid 
quandiu non accedic Ujicencia judicis rccinenc do- 
minium, & puircirioiictii bonoium fuorum ; manec 
camcn hocdominiiiin vuliieraci:m,ltquidemcorum 
bona adic cummifli delidti maneiic obligaca filco. 
£x quo fic umncs donaCiunes , & conciadltis k dic 
commiiri dclidi (loft fcmcnciam launi poilecefcin- 
di.uc tenenc coromuniter DD.ipfe camen hxrccicus' 
antcquam condcmnctui habt t domimuni ucile fuo- 
ruiii bonorum. Undc non ccuccur botufua ofterrc 
Hfco, led poceft lictce, & valiJe bona fua occulcare, 
rciinere, & iliis frui , line ullu lcrupulo, nec fifcus 
ancc fenccnciam poteft ea fibi accipcre,quamvis pof- 
fec poft criminis fcicDCiam cafcque(^atc,& aiiis cil- 
llodicnda cradere. 

Poceft Ltiam lixrcticus ance fencenciam bona fua 
aiicoarc , tc vcndcic , qua necLlIaria funcad vicx 
fux , & ftatus , & familix fuftcnutioncm , modo 
inde damnum emcnti , vcl recipienti cvenirc non 
poflic. Potcrt ctiam cfHceie libcrales donationes. 
liquidem illorum tionotum dominium ucile habcc 
Hx camen omnes donacioncs , fivc libcratcs , five 
oncrofx , ^diccommifn dcli^i fadtx, [ iion camcn 
ancca faiitx , fi perffdx fint ] rcvocari poUunc 'k 
fifco, nifi adprxicnptioncm dcvtncrinc. Si camcn 
alienacio fada fuic bona fide per coniraiStum one- 
rofum vcndicionis , pcrmucacionis , &c. dcbct 
pani tradi a fifco prccium , quoialcm rcm emit, 
& illius mclioramcnca. Secus fi mala fidc emit, 
luiu tunc loluiu (cucbituc filcus ci tradeieprcciuin 

fi mclioca 



a 



6ii 



68 



lo De vitiii^ Fidci comrariis , 

«jiaoa» ^ g|{»««peii(is fcdt. lore pcio filionnn k patcia pocciUce «»^. 



69 

t.- 



ipeftlfor imte tenebitnr , nen (blam 

rcin rertitucre , fc 1 crum fiiidii)s umncs , quos 
ib iUa nuU Edc iufcvpn , Sc cunlumpru , etuin ii 
^on fueticinde fjcius <iiiioi , quod umen nooae> 
cttUt im eo« 9U 6atSlus bona fiik conrumpllc, naiA 
hicfiiianiteiiebiiar fiico reftituere td , in qtio fa> 
dlustll ditior. lu cum coinmuni feniencia Fjgun- 
^fupr* num. ^t. Tuuc autcm dacur nuk fidcs, 
qinndo in fiaudem fifci fada cfl alicaacio ; Vnde 
ituc detur in TCcipicntc fcicmia dcii^i, 
r<umhac edani hxreciciis aiitc fcnccntiam lici- 
|B yendic , fcd lilcra rcquiricur uc fiac in damtutin 
filci.Ita cttmSuanOt Fagiindcz^^ri vm*. 14.000- 
' ira Varquium, alios. 

Q .nto nota Hireticum ctiam pnfl fc-ntentinm, 
li Micus ab co non pccat boti.i iua p<,ire ea rctuic- 
ic , & eis ftuiff nec obl tgatur ca oAlrrc : lcu mini- 

itftace fifco, non potelP tamen po^vi icfittere «oium iint infaraes.. Auic incapaces dienitaiis , ic 
e|BS exeeiitiom^ aum camen non exigtintur poteft 

boni iua confumece , n ct.n -ci;. aJ i. rtitiJi.nJi;in 
conlumpta, qtiia dum htai'i l-u non cxi<jit, [oticrji- 
lur delinquciui bonotum fuorum libci ul >. Naii 
.poteftatem ddinquens, velejushATCsahqoa Uona 
ocailcare, nc ti^ctis eaoccupct, nvc potcll i)!.'>;.irc 
ca fciiabcie, fi a fifco in(ctr.>.;vCiir, ikv rr.i Jcic al- 
ipci clam coj^vanda , quia ]iva iic poruive {cii- 
Scfcc » ne mciis eicigens conr.-qneretar ea bona. 
qua pet (entetniam fui ) 1111 omntno Uint. Ica cnm 
Simanca$,Azor, Moliti.i,S. tKhcz, t^onaciiu, iiiu- 
fio>Tambunnus,/i^.£. Dec^tgic. 1. i.f.iuuf.tm 

•DicD t. Oftava pceoa oontn h^etioos eft.inea- 

pacttas tcdandi tx cap, (.xcQuitimilietmHt i. :rc~ 
dt9i€J dt htrcticii. Nam cumeanim bona addiiSla 
iioc fifco, inteftahiics redduncur : circa quam pce» 
|fMl;aa|t pdinoTeftaiiieiiCom hxrcdcorum ante 
fe n ie nt & m 'pidicis non rffe omnino nullum.fcd an- 
naltanJum , n.im cw.r. ipfi h-ibeanc dommiiim uiile 
iiiorum bonorum, iicuc eorum concraclus, Sc dona» 
tiones non Ibnc iminino nulle , (ed annullandc 
poft fententi.im-, ita ?i t. ft.mxiifdm. Iia cum Vaf- 
<|uio, Sanch^z, Fatiiucio , & aitis , Palius tom. 1 . 
tnia.4.$.f. d.t6. Secundi noia ba:rcticiiin pofl- 
tunm leoDndliacus fuitcum £cc!cfi.i , pofli; cciiari 
Acit^ t Sevalide de bmiis acqi ilkis ab^uiacio. 
ncm.Ita cum Valquio,& .tIus, Palaus fnprtt n-t. 

Dico 'j. Nona pccna hxrccicoruin eit incapaci- 
tas hxredicacis , fucccllionis , legari, 9c domtiomsi 
Palaus/afu^imiK.t„ Ciiea quam poenam nou facis 
probabilecnt; , bereticum non elTe incapaccm fuc- 
ccHionts, lcj^.ui,& donationis, (cd t.incuincfle in» 
dignum.Ica Sanchrz,Lc{fius.i<.ojas,& alij,^iios ce* 4tUttittm, 
htt , ec probabile pntat Pldans/S^i «nw.». Vnde 79 Sddj^Miau^trimmfiimt 
iii hicfcntcncia ha-icticus non tenetur lepuJiaie 
hxrcdicatem, fucc-ffionem, le;gaMm, vcldonatio- 
nem, fcd poccd eam obcinece, afqueqiieififtoab 
ce aufaancut.PaUus/iiipri nHm, 5 .Si camen va^ue- 
ffh lenuntiare hcreditati , lc^xo , vcl donatinni, 
etiain in hac fcnccntia , liiitt p dilII rfJiccre , jic.t 
hoc cedac iii damnum fiki,ui bcuc pi "hat cum Val". 
ouio,& aliis, Paians/igM^J^*in contraria tamen 
TCntentia.qux opeg(a|Bi} |^^ |y^)eimi hzrccicus dutn 

ii.uioi)is,cciMMl^imith0udiarc,!$t: fi non icpudict, 
venichaaetfSbvtfb^iAteftato. i'aIaus/«/rr« Awn.(. 
TambiititMisiiA^; PtcMtfi r. i . 5 2 a.Secund^ 
nol^ipiploum poftquam hxrcfim ab)iir4vit,capa- 
oemefle in omni fentcntta fucceilioni» , icjjati , & 
dohacionis Tambnrinus fffrk ir.if. 



Itnm dt kamiem im 6. A die enim cominifli ccfani. 

nis.filij eximuiitur a p.ntrij potelhtr.^c fiunt fui-iii- 
• lis. Ita cum conuiiuiu tenLcniia i>aiaus fnfr* n. 12. 
Non cxcciiditur canKii becponiaad tilios ircepca- 
tonim,& fautorum JuK«ticoiimi,iic voliiic Eymeci» 
cas,uc re^e probat Sanchez t^.i.fwmut t.i^n.j. 
bttllut cnim de hoc Jatiir ttxtus. 

An tamcn filkns lisrccici iucccdac in majoiatu, 70 
quo pacec ob hzreiim fiiic privaciu ) Rcrpoadeo 
quod vcl niajotacus habet annexam digniiaceni , uC 
ducaciim, coiniutum, &c.vcl non : ft non^ftjccedic 
hliiis li.victici , fi Cathulicus cl\ , liqui Jcm in lioc 
caiu lilius non ruocedicpatti ivcietico,fed ptimo m- 
lUtatori nia)oacus,ut laie prabac Motina dt frimt- 
gcniu lib.i.c.i.H. 1 7.&: cum aliis Catcna,^.i.f//. i. 
Jj.} I.». i£S.lccus JiccuJutn cit , quando imjutatus 
babec annexamdigniucem : namcum iilij hcieti 

' raes^ Au ' 
etiam finiphcis jurtidiAionis.ut com mulcls ptobac 
Carcna/«^C4 '..170. 

Oico j I. Undccmu pccna contra hacrcticos cd, 7 1 
p.ivatiodomiiti)inlervos,«x c.4tfoltit»j de htrtti, 
tis. Hzc tamen pcrni non habet iocum , niii poft 
fcntentiam jndicis , data tamcn fcntf r.cia , ftivi fi • 
Cii; .lii.tn; litit,non traiilcunc in dii;'.iir.iiim filci,fcd 
icmanent iibri,fecuf ii pagani , & intidclcs iim , ut 
tati probac cum alib Palaus fkfrk ». t; ^ iS. 

Dicn 1 1. Duodccuii.i porna contr.T IiTrecicos cfl, 
pa;na cuceris, flagclUcioms , cxilij , & motcij,de 
({uibus lace Palaus4/Si^i^.6.per cocuro , quc quU 
peicinent ad focum eimiui , hie I nebii oroiauii» 
tsr«Vid<fiplafleta|Hidittnn, . 



S E C T I O V. 
De Apoftafk , & Schifinaie. 
SUMMARIUM. 

7 j jlptflalia qiiomtdo differat ab htrtji f 
74 An fii nect^ari» exflnMnda im cttiftffitnt t - 
7 i ^f^^^fi*. * txttrmtu imetmit ftunu b«rt~ 
tictrrmf 

y6 ^Hil dtculur purud ^chifmaiiciu 
77 Se^fmuiticiu fi fimul Jit h4rttifiu,i>tCMrrii tmmtt 

ftmm btirtttctrKm. 
"j^i Pumt Schifmaticiu incurrit txcomtnmnictitit. 
Htm Pap* reftrvMom , & iuhaiiilitMem ad 
tffcia £eeltfim/HM luAtiidmjSrigmMi jmif. 
dMit 



7i 



in^piUritmttm tx jm fiud t , 

Dioa fmtA : pura apofia&i diflen ab banefi 
cani|win o^u^ Sc mtiiut ^ iiamspoiiaru cft 



negacio totios fidet , facrefii VeBO eficu^is , vel 

aliquoiuin arlictiloiLim. Vndc in confeflione, fi 
Apoftau iceium ad fidem icdeat , fulficic fi dicac, 
fiegavi fidem 1 etl enim untum circuaftancia aggra- 
vnns , qixfecundum meliorcin fcncenriam , non 
clt ncccllario explicanda, Non potcftiamen pcrni- 
tensin conftlfionc diccre, negavi aliquos articulos 
fidei, nam cunc non dicecct |)eccacum , quod fecit, 
fedqood non fedcTamlMntniK bt.t.Diemltgie.i. 
f.^.num.i. D.-iUi.p.i. trail.y.refei, t Bnfr is, 
verbe apcjiafin num. i. Dixi pura apoilafia , iiam ii 
iltia puramaegatioaeili fidtfi,amplcdlaturquisaiii 
Dico ioJ)eciroa pcena Goatrahaneciooseftdfcxem- fedam T»g, pag^n»finum j JudaiimiRn* &c. ceRum 



74 



f 



Digitized by Gopgle 



i.. 




^^''^radatus I. Difp.n. 

clTc , ut fuprk 



V 1 1 



75 



76 



77 



eft tunc iJ ncoe(niri& nplicandum 
diximus. 

Dico fecunJ6 : Apoth» fi non rolnin intcrnus fcd 
cxtetnus fit , incurric omn^s ('«riias hztccicotum. 
Tainbutini s /«^r«i nHm. 1. Si tatitn tantum fucrit 
apoUitu intern'.!"! , nomrcro cxrcrnus , noii incurrit 
pizJictas po^as. T.iinbiirinus ihi : Quixi (i cantum 
fuerit cxcccnc iipollita, nnn camcn internc non in- 
^ ciujricin foro intcrno pixdift is jxrnas , benc camen 
in foroexccruo. lu cum mulcis Dofzus , in ftpflt- 
menio vetboMpaftafid num,^,' 

Dicoccru6 : Purus khifmacicus cft , qui cum 
■ crc^r omnes articulos fijfci rctrahic fc ab obcJien- 
. tiai Vapx , ut ell Chtilli Vicatitis } & idcm diccn- 
^dum cll de co , qui ii^Rnuit vel faquitur 1'lieudo- 
Pontificcm , qiii Kolnanum Pontificatum ufutpat, 
qui univetfaics Synodos abfquc legittma 'ttucho- 
I ■^ritate congregat , vel cas poftijuam dillbluta: funt 
profcquitur, & qui cum rcbcllionc , &: psrtinacia 
^ rcnuic obcdirc pi jfccptis , vc 1 Kcnnanx Bcclclix, 
'vel K(m>ani 1'oiicihcis, Sr Judicuim cjiis iTibirc rc» 
culat , nolcnJo ill.im iigiiofccrc matrcm , & Ro- 
.mamim PontiHcem Patrem - Sc ChnlH Vica- 
riuni. 

Dixi piirusfchifiiuticts , mmil ulcr«<div)iIoncm 
acipite .addataliqiuin ii i-: li ii , uc fi acdjt Ponti- 
ficcm limimiim capic EccUiix nont-n"e , cft ctiAm 
hxrcuc. s , ie inciirric omncsjjHnias hxrcticorum. 
• Dixi .ii> obt^^Jicncia Papx , clt Ciififti Vicacius,nam 
^fi nolic obcdirc Papx extia dccrcu fidci, 3>: inoium, 
quia ell ci e)us pcrtonia invija, Sc o<!iofa , non ciV 
^ {chilimticus;i(t bcncci!in Azorio , Rcginaldo, San- 
chcz, & alus, Bolixas,!» fnppltmenit vetht fihifmit, 
ftum. i. 

8 ^ Dico qiiart& : Schifmatiai5,fi fimul non eft hxrc- 
••' ticus , ji^aeter gravilIi Tium peccatum , quod ex ge- 
nfre fub . rniniiseft bxreit,- tki>cnc Bolxus, verho 
^fdiirmi niim. 4. iiiciirrit cxcommiiiiic.itinneij) in 
BitiU Ca-i;x. Fit item mhabilis ad bcneficia Ecclc- 
••liaftica obtinenda, & amitcit corum jurifJiiiioiicin, 
[iquam habucrat.Tambiiriiius /;^.t.<af . 1 . Dtcalogi 
, J.9. rHuH. i. Non incurrit lamcn irrcgulaiiiatem.ncc 
privatianem bencficioium jure obtLiitorum , i^do 
crimcn non lit notorium.: nulUbi cnim ulis porna ' lum . ubi fidetcs pcrmixti vivunt cum lixrcticis, 
irregularitatis invcniturexptcira. Ita cum muItisGa- quia in his confuctudine jam hxc Icx abiogata tft. 
{xtf$tin ftpplcmini» , vtrh» fchijina. num, 6. contia . I(a cum Suario , Conincho , Sanchez , Palji:s, ibi 
Axorium, &' alioj. ~ . num. iJJ. An vero hxc lcx ctiam ubi non eft con- 

D'Xi nilt crimen fuerit notprium , nam (Ifuerit ^ fuetudine abrogata obligctfub mortali ? Ncgacivc 
notoriiiin, incurricirtegularitatem cx in£amia,qu£ rcfpondco. Ita cum Palao , Tombtuinus fuptiinU' 



•%l Datur prttceptum fub e.xcttnmunicMtione ftrtmid 
'• ne l.iicidiiputentcumhtreticu, &injideiibit$ 

lie rehiu fiuei. . < 
8ji fi Uici fiiit dtiii t &dumr fuctffum » & 
► i, . mulinu fidelium ? , ■ t 

:tf^jiii hoc prtctptum fit aiicnH e»nfi$et»Jif>f tih 
rofaiMm.' 

84 f^i nofi tfi\confuttHdine nbrogatum tdtntMmtbii- 
g" f"!' veni4li. ''^^^ 

DIco prim^: CcrciMn cft omncs fideles, fivccie- 
rici , live laici ccncii iub puccepconatuuli de 
iiJei dogmatibus non dilpurate , fi indocti fint , vcl 
dctuc peciculum defcienJi fidcm, fi conciaiise hxre- 
tici Jilputantis ntioiies urgcntiores appaicant , vcl 
fi dctur peiiculum audienttum. Prxter autcm b<>c 
prxoeptum naturalc , datur prxaj>tum lub cxcoin- 
municatione fcrcnda , nc la'ici dilputcntcum lizrc- 
licis , & infidciibus dcrebus fiJei cap. <futctim<]ue 
tnhibemui , ete hti eiicu in 6. ^ icca quoj pixcv- 
ptiBn nota piim^ , non comprehcnJcic clcricost 
etiam ptiinx tonfuix , vel Regularet , fcJ lios lo- 
luin tencri pixct pto naturali : Viide foium comptc- 
ItenJit Ijicos ,' ctfam doiftos. Ita cum Azor. S«u- 
.chfz, Comncli.&: aliiiPaUus /ow;.i./>rf^/.4.«ii/^.i. 
p..^.nmm.^. contra lianncs.LcJcfmam, & aluJS.qiios 
tbi rcferc .quibusaJJe Diaium pirt.^. /r.iff.i^.ff- 
fol,^6.& ptrt.^. traU. i 5. refol.ii, U.ilxi!in f 
fidet 1. niiw/.c). Tamburinum iib.i. DtCAlogt,c.tp,i. 
j . I i . num, ) . ' 

Rario nortrx rtfolutionis eft , quia Icx Ecdefia- 
ftica aliquid adiic fupra naturalcm , fcJ cx lcgc 
naturalt laicus inJoClu» p:i'liibctur dilputare dc ri- 
bus fiJei : crgolcx Ecdefuftica cum id laicis pro- 
hibet dc doAis lo«juitur proptcr cxccllcntiam do- 
^rinx. Vnde nurtqutm ccrtat lcx in illis , ex co 
quod doiJb fint. Ced.ibit t.iincn lcx , quoaj Uicos 
dodlos, quando a clericii ioj»Anttii, ut dilpiitationem 
.fufcipiant in hoiioiem fiJci. Palaus fnprd num.y.ycl 
•^'in cafu necciTitatis , vcl cviJciuis utilicatis i qualis 
cflct , fi ilxrcricus fuis .ITclis ad cnorcs rctrahtrec 
fi Jelcs , & milliis clfet cleilcus , qui cum coiifnfiilc- 
ret. Palgus ibi iutm.6. vel fi cllct in tetris lixiMico- 



4 <•■ 



• 0 



» ' ' vj 



d .1 



' , onttir cj qjnrij criminc nocorio. HxQiC.imcn irrc- 
*>, ,.>guiariias cilat abUu iniamia pcrcontrariam pccni- 
^ tenciam, T imburinus fmprM num. j. Daixus fupri 
ri.'Silimm. j. Tandem aJvertc , coi qui ^ fchiii^aticis 
"^ii^icntelS & fponte ordincs, & bcncficitfufcipiunt, 
efTe ipfo jure fiifpetilos abufu , & fun^lionc OiJi- 
num , e<i bencficiis lic iropetratis, Thoiuas Tam- 



mer. -7. porna cnim cxcommutiicatioms fcrcndx, 
qualis cft hxc in legc impohu, non cft iignuoi obli- 



gationis fub mortali. 



S E C T 1 O V If.. 



burinus fiiprM mmm^i^. 



'O 



V S E C T 1 O VI. 

An fitlclcs tcncantur fvib prxccpto pon 
difpuiarc de rchus fidci cum iniide- 
libiis, & hxrcticisj ;, ' «n 

S.U M M A R 1 U M. V 

io Fideltj etiitm cltrici ,fi indtSi fint ttntntur fitlt 
prAtepto nMMTAli de fidti dogntMihm ntn dtf- 
.,,futart. ■ ./ I ; .. 
Pat$ III, 



tcncantiir cx Tridcntino cmiitcrc 
fidci profeffioncm F . *^ 

. S U M M A R 1 U M. 



87 

8S 



t. 



Si 



84 



■y 



1 i 



Otnnet curam Mniinnrnm hihtntes ttntMur itt 
5 imdnihHt F.pifcopi , rjin ticdrij lUrtre fi. 
, <i<r»" proffjfiontm. 

%tr, Emndem tbhj^Mtionem hahnt previfi incfintnie^* 
■•. tibus & dignitnitbujin Ciiriedr.tlibut. 
jldidnn lenentur prtfifi i/i P^itriarchaj ,EPifit~ 

pojfVel Archiepittpts. 
An i.on fdcicmet fiti profeJfiaieM amtlliii tfrm- 
, Mlt jmdici ftntenitam, 

fl »• • 8p H4i 

l, 



■V» 



'.«■ « 
/ 



i 



Digitized by*G(>OgIe 



12 



De Spc &: Charitate , 



8 9 Hic Ux ntn thtigdt ad ctttp,im ^rnvem , ftd /<•«- 
tnm itd fft/iAtn, 
Hac prtceptum nan et/i^-it prtljioj rtgnlttres, 
j( I Hec tex intnulru locis non tft n/u rectpt.i. 
9t Vbi /*tf lex eft rtieptdjuftiiit ijuod feiml prefef. 
JiQ fidei ftttt, 

pRo h:).is fedlionis intclligcntia fupjiono , ex 
'-' I TuA.le^.xj^,c.X\..dcrefrMMiiine,\.<:\\i:\\ky\w\xs 
c. TJrn aninuiiiiii luibci)(.-s 3 dic aJvpuc piillL-dioiiis 
ad ininui intta Jlos niciUcs ia niaii.bus Epi!c"pi, 
vcl eo inipLciuo, ui numbus vicari) , cmu;cj'cfidc-i 
pdrsflioncm.Et ad iJeni tcnentiir pmvKl dc cniiun?- 
catiS is, & Jigiiic.itibus in Ecclcllu CithcJMliiius, 
norilblum couin Ep^ic^^io, fcd ctfam cot.ini cjpi. 
tiilo,aliji$ iion f.tciunt fn dlus fi:o«,nvCiiii^ jiolIclJio 

t6 fi-Jr,ii;atur- tt ad idv-ni lencntiir pioniuvcndi lo Pa- 
ttiarclijs» Archicpilcopos, vtl Epikopos , in priina 
Synodo Provii.culi.cui iiitafniljuit, i.t p.irctcx co- 

%-j dt?m TviA.frf, IJ. C.tp. i dc rtfQrm.;tio';e, ©' rx(9/i~ 
ftttutiont Qrtgfrij X I f. & IK ijni fupra. 
dichim dcciftiiin cxtcnJit ad PixUios R.'.};ula- 
rcs , & ad omnes DjJwloics , M.ij^Ulios , K(-_m-ij- 
tes, alios Profcirarcs Attium lilnr.-iliijiii : ln. iiip- 
pafitisi 

Dico, ptini^ : Huc dcctfio IijIu u c(>;nprv.licn- 
duniur paioclii bcncficiati , non tainr.n iKi , C{uibii5 
Epifcopus ctirain Ecc!c<iari;ni comnuii.^at , non 
umcn dc bciuficio providit ; D cictii.n ciiiin (o- 
luin inquitur dc piovilis iii b-ncficii;. I;a cuin 
88 Sanch'-z , & aliis P.ilaus f«/«. i. tr/tU, ^.difput.i. 
p.i^. niim, Anautrinnon ftcmitei calem pio- 
fcffionrm aniittant fri.ft:ii antc fcnteiuiatn juJi' 
cis > fponJco ncgativc , nam cum lirc Icxiit poe- 
nalis nonobligat, nili poll lacam kntcntiam , & 



ctrm Pom»fcs aliiid vnlt illud dcclarat,ut fccitTrid. 
fe(f, 1 j. ctp. I, dt refvrinjtione , cjuando oi-iiijjavit 
ivin icciunns divinum Oiticitim aJ i^rllitticndos 
hidi:spaccp;osanti aliam judicisfcntcntiam. lu „ 
cuni Navajro, Sjiichez, Ro;iriguez,B.irl>oLi,Palaus, * 
fup\M'iU"K 16. coiitra Azoriuni , GiTci.im , UgoH- 
iium , St al»o% An autcmhxc lcx ol)ljj/ct , nnn fo- 
! J pi.td;dt-iin pa-nun , lcd iiiam ad tulpim 
ir. ; Kt Ipomko latis ptobabilecllc , n<^n oblii' 
j^.i.c .iJci Ipam , fcd taiiiumad pia;jict;«ni pcrn.im. 
K.itioi fts ijuia l.-x pccn.ili* ad nihil am| lius , titiam 
aJ pa-iiam ol-lig.it, iiqiii hxc kx cll panalis ; eig<> ; 
iia ciiin Vj[cntia,Vi!Ulobos,N.«vario, Azoi, F liitJ- 
c;(j , CJf .liiis Tambuilnus 1» opujnilt de f/urijicit 
lil^.i. cip, I J.8. /;nm. 14. Diana part.l. trdi}.dt 
^itM refet. 10. 

Dioof cundorLicct Pius V. Hoc dccrctnmcx- 90 
tcnderit ad Pixiatos Rcg-.Jaics , & ad oir.nti Dr»- 
dlurcs, & Magillioj Anii:in libcj.ilium, livcSicii- 
larcs, i^c C>crico.f , cji's cxienliQ in muitis Rcii- 
gionibus , &'loci\ non fuic iifii rcccpta , qnajc lU 
iidn obiigat ; Ita cum Saiiclic«, Soibt>,&.' .-.liiiTaiii- 
buiinus tib.i.tap.x. Vecifttgi j. 1 / , r tmt,6.\\v.c\ Sat~ 
biis jpud lUi.m docct nulUbi cllc icccpti.ni. A J\ .1- ,^ i 
> tamcn prq locisubi taic drcicti.tQ cll rci. 
uno & propartJchis , 5c alus obligiiti» , f- 
(eniel .tilicctc hanc hJci ptoftllioiu-n'. Vn 1 
jqchus , CanonicLS , vcl Epifcopui , Vcl qui 

alius , dc .ilio bcnelicio , vcl niagirtiatu piu _ 

Kuc , non tenclur cx ncccfliiatc prsccptt hanc jffo- '■ 
fclJioncm iceraic , fcd !t flicitrc knicl ilL.m fccil- . 5» 
lc , )am enim qUoaJ (t.bltsuniam pricepto lati-fc- ' '^! 
cfrunt. Iia ciimS^nchcz , Tamburinus, /M/ra 
coiitni Azoriutn , Sc. alios, quos rcfcrt, &: fcquuur 
Palaus fufrk tiuta.y. 



t*i f*» W-J t*» f*i *^ «44 -hM tti -K^ i-** **• <MH4^ M W W I •*#* f#« -t^i f * 



TRACTATUS SECVNDVS, 



D E 



yiKTf^TlBfyS S r E 1 , ET C H A K l T A T I ,9, 
^ tij annexis , zsr contrariu. 



l^fVlr^l •t'» f& Af^jS : r*S ff»f^-» f^T rf» 

DISP^UTATIO I. 

De Sft. 

S E C T I O Unici. 
Qaid fit Spcs, 6c dc pcccacis contra Spcm. 
S U M M A R I U M. 

I Spef eft vtrttu 7 hettogica, 

i Sluamodo deHinatnr f 

i Q^d fti eliji[lvj„ fpei * 

4 D-itur prtictptum aftirmttiivum , & titg.itivunt 

frei, 

j {^ifdo okli^et ttfJ.rmMtivMH 

C ^o'mJo pecc.itor puctt cantra preceplmn fpeif 

7 ^ ■ . > 

fl^ l c o prKii6 ; Spc-> cfl v-tii^s Thfolojica 
. ISr «liviftiius infdfa , pei quam ccrto fp»atnus 



futuram bcatitudineni per merlta ei? Divim gr.id3 
piovcnicmia. Dicmir autcm Ipcs 
ca , qiiia \^ia:ur circa Dajm , tai.- 
)c<Uum, licLt hdci^.& charitas, iiifundii 
D ' .oftram, in qiia cu ; 

icv. . ; • , pcr quani ceuo -.is i 

fiuuram bcatttitdincm, quia bcatitudu ci 
ptimariiim , ciica qiicd vcriaiur fprs, j^..... 1 . , 
virtuteS , Cfc alia bonaopcr» . qrx hujus coiilircu- 
tioni dcfcrviunt, lunt iilius obj.dtim ii .itcrjale fe- 
cundariutn, objeclum vcro fonr.alc Ipei ell Dcus, j 
tu fiimmum bontini amabilc aiwjic concupilccmiar, 
tjuafi iit coutmoJuiv, aiij.intis , ex quo .unorcnafci- 
tur dcfiJciium bcatiiudinis , qui t (I aClus pcifccu- 
tionis hiijus virturis , Sc timor inalt contiatij , qui 
cft c'fus aclus fiigx , ad cand-iti enim viitutcm pcr- 
tincc amaie bonum, & odiohabcrc conttatiuin. Pa- 
laus tom,t.trmd,j,diJp,unicap.t.»tim.i.V i.&.i!ij 
coinmuniter, 

Dico lccundi : Duplex datur prxcpptum fpcl, 4 
aliuJ artirmativiim , 8e negitivunt aliud. N^ga- 
tivum fciTipcr obligai , non tamcn afltrnuriviini, 
fcd fuo tcjnporc. Qi ando autem uig: n : 
tirumJ Rcfptjnd» aB^rtnaavum perfcfclhr, . .1. 

gaic. 



■ i 



' Tradatus , 1 1. Difp.l l. 



V. 



g\re , qiiando aliqui? jravi tentationc drlpcrationjf 
vcx«us , in fuccuinbciidi ^Kficulo dl , hifi aftu 
IpcJ conuario suiitnu:ii conti:met) tunC cnim per 
hoc prxccpcum obfig.K . qiwa CRjlcni Ipci prx- 
ct-pto icnciur homo (pcrare-i <Sr "on defpcrarc ; Ci 
cigo tunctfliccre adlijin.^i cil- pcr fc nicduiiu aj 
niin Jclpvranium , «bligaliit prorccptum fpci ad 
ilium clicicuJufn. lu cum Vaicntia, B-inc$, LcJcf- 
mi, Augonio,'Saiiciicz , lib.i, DeciUt^t c^ip.^ j. 
r/«M.}. &cumaliij, Efcobarr*»», 6. //t. 48. de fpt 
nMm.i.& n. 81. ubi aJdit aliquando cdc adlum fpci 
nccill cium aj vmcc-iidis Aiias tcnaciones in aliis 
mataiis fe^hoc nyn ili"-^erfe , fcd per accidcns, 
iatiancprar'ccpcitupci.iiio« lilius ccncatioAii. Vndc 
rcjicicndus cft Thomas Tainbiirinus lib.i. Dicalo- 
g* t-tp. i.^.i. num. 2.*q»rhuji:fm^i oblijjarioncm 
per fccx VI ht jns pi4-cc|;ci a ^dclibiis omiiino tol-^ 
lit, utmcritoeuin rcjicit Unaiffimu» nolli.'r 
Aifxaiiiicr VII. tn fuo deirtto tditt i^. Septembru 
*n-io Domint i^dy 

Dicotcrti& :Tribi:j raodij p^ccairni^concra hoc 
prarceptuin ipci , prinio non 'fperando , quando 
oponcc ScciinJo .itfpaaii^K rcrt|a.<|5r«lumcn- 
cfo. Quod <ic pn>b-:ur. Nam qiioSibct pnccp- 
ptum duobus modij potdl viola! i , vcl OBiicccndb, 
qiiod pratcepit , vcl comniittcndo, ^utti ficri vctic,' 
commiffio autcin dupliciter fi: , aut excfde ndo inc- 
diumvirintis , qia; pia-cipit«r , auc deficicnJo a 
msdto. VnJe fit, iit conira Ipcm piccctur primo, 
non fpcraiido , quaudo p:,trccpCi;m ui gwt. Secundo 
cxccdeiiJo jpeni per pra-rumpcionem. Tcrtio de- 
ncicndo a Ipc pc-r deiperationciti. \u cuni co:nmu- 
la fcntentia iiafofiis tn fupplemtnto verh fpts 

Dico <Juarti'; Pra;fiimptio oonimittitur i cum 
qam confidit cx U iplu , vel cx natUM vinbus 
conlecutfitam , five gritit» , five vftutes fu- 
ptrnatufjjfi , fivc gloriam vil coiifiJic ex Dei 
auxilio , /inc lu* coopcratione prxdidla confectitu- 
rmij. Dcfpeiatio vci A cJ.nmitciciir,, cu;n qdC» Jcf-* 
pcranj graciam . lV j;!ofi.ini {onilaiiUriiui , fuiim 
coopeiatioiicni adl.ibnc lunvciirat. Potrfc pccca- 
tuin tum prarfump^ionts , cuni Jcfpn.uionis Ucft 
vcniajia»dre' poffint ol»,-d.fc(auin,aeli^tionis, 
"cut & alia omuia j fcmpcr i4;ncn runc nioiwliiex 
paitc maicriar , ficut & o.iimn Dci . bl.ifpl|cniia, 
« <'"iil'a.AJiquartiD etiam hisjp^ccatis adJitMrpcc- 
cKuinhxrefis, fi t r.or uitrtlciiSs intctced.ic uf 
" quis creJat grwiam haben^feim ex fol#propriis 
«""itis , ai.t pcr iLhm Dci inilcr^rdianC Dalius 
V*ry»fpei nurn y ^ : 

DISPUT ATIO* II • 

Dt Charitdte. 



S E C T 1 O I,' 

Qiiid GtGharitas? 
S U M M A R I U M. 



t ChsrttM efl vitrui theolotricM, 

9 ^omod» diffinialur ? 

10 ^?**dfit objrHHm ctmfitMu ? 

1 1 DattiTfrtuepiHm MffirmaiivMm ChAritittk, 




1 1 tempore Miget hoc prtciptum. ^ 
I j i^iornods petcet homt contnt hoc prtctptum. 

I c o piimA : Chatitu eft Virtus theolo. TH| 
galis , & lupctnaturahs infufa.qi Sitiiiav 
tur Dcus amoic li.peinatniali tcnevulcn- 
tia: Lupcr oninia, ptoxinu $ piopccr iptum.Didtur 
viitu* liipernatuftlis infufa , quia ficut fiiits , 6^ 
fpesnon iioilio Ubore , lcd Dci niuiK re habenciit \ 
anobis ,)uxuillud VxMVxad /loim$>.oj,Clnr{t.tj Det^" 
diffuf* efi in c*rdibtu nofiru ptr Spiritum /j»;''^! 
nnm, ^mdAtm rfi nobti. Piuiltm.qua aiuaiur Ui-usi '* ' ^ 
utiiidi^i priiiuiium objetlum tharicati», quoj cft' 
Deus ,tanquani lupernaturalis noltqr finis pcr /i li m 
a nobis cogniiitt in hac vita, per vi/ionrm vet6, Sc 
fruitioncm habencii s in futura. AJditt,t vct6,anio- 
feXitpffrnaturali benevoUntii , ut fignificecur ,j«i-^ 
nurius adtus Chaiit.itis, quieftamoi amicitiaf.^^lii' 
in hoc dift.iiguuiir ab amorc c«nci.pifcentia:, quodi' 
aiiior amicitix lit , ^uo bouuin voJiiinus ainfco pix>-^ 
pter ipfum , dic anjortopcupifccntiar (it , quo hd^ 
num altcri voluinus proptcr nos , Itu pioptcr noi * ' 
ftratn uiilicatem. Addttur vci6 , luprr omnia , ut 
ollcnJac modum Cffiricatis , qui clt diligLie Dei;m 
pliis ceicris icbus oir>nibt;s , iion iiiteiilive, kdap- , 
pi^j^tiative, hoc c([, non intcnfiori iQu Daun aliij 
it.biisam.indf», fed Deum 4ii$ omiiibus piatponcn- 
do , )t<]tta illud ^4fr/;<i 10. ^ui umjtt pns tm , aiit-- 
mairem plit/ quim me , tji me di{^iim> ■ Taiulenri ' 
ultimo Itjco ponitur , & proxiniuiii piOfKcr ipiiini, 
ut o(lcnif.kCur iL-cundjiium , acmmiis principalc ob- ' 
je<J>um chuitatiit, qtiodcA nns ipli , proximi. lia ^ 
cum conimiiiu fcnccntia }>\z.\<:\.\iS,tnitUeimont x.Dt' 
c-tltgi brailta ifi, ,^ *' ' 

D.cp (cc-nd^ : Ceitiim cft dari prceeptum aflir- * * 
nucivuln diltg. ndi Dcum. Vc pitct cs. illo Dci.tero- 
noniij , JD</^// Domi,.'urn Deinii tuu^ nx toto corde 
ttto^C t.x- tou itnim.t iM.t , Cf r.v/#r4 mente tuH, hoc 
eft; quotl njhii iit in ii^tcllciau , in vuliintate ,acde. 
ndcuo , nrqiR' III lcrtlii , ncque in .txtcina ojiera- 
tioiic , quoJ non Dc(>l(ib}iciattir , & cui Dtus non 
pr.TponJihit. Vndc Clirillns Mant n. dixit hoc 
cllvn.ixinn;m , primum iii.indati'm Hix-autcrt( 
prxceiiHim iion oblij^ dtr>.<^c ad aniortni ioper- « 
natuiaU-ni , ncc iiattiraleni , fcd foiuni ad anHircm , 
Dci Iupcr9n:ni.i nb ejus Infir.i-aro honitatcuji, qiian- 
tiim oim Dci grjti^ ^iji,sair>liic.,Vndc fi homo'ha- 
bc;;fjt hftAHMii fupcrna^raleiu , vcl ailxilium^ Dei/*^ 
aiiubitcum amore fiipernatiir«ii, fi illis cirtat, amo-i 
bic amorc n.ni.rali , de quibus vidc l^alaiim/r«f7.^. 
dtfp. i .p.f- n.i. 

Dicu (crij« .- Lictt Doftoics varia tempor» af- li 
fign^nt , in quibus obligct hoc pia:ccptLm dUi- 
gcnJi Deum , Sc clidciiJi acinm |Ki(!uvum atQO- " 
ris Dei , ut in pri||io inftanti ulus lationis , vclin 
fincvit? i vel in tota vita indeterniinate , vel fal- 
tcmiVmd itica, vel inomnibus dicbus fcftis", vcl 
qiianJo [ulcipitur Ripciimiis , vel homo juftifica- 
tur per !'(rnitenciam , vcl recipit Eiichanftiam , 
aut Nljtriiiioiiium , vel quando k Dco accipit be- 
ncfioiun. Ego lamcn cxiftimo , loliini ceneri per 
fe e.v vi hHjiu vrdcepti clicerc afliim amoris Dei, 
cum gtavcs oji) Dei tcntationcs iiiftant , pericu»',* 
ium tuccunibendi illis adcft.nifi tentacus a Aumamo* ^ 
rts i-^ei eliciat. VnJc foliim in hoc cventa cxifti- 
mo obligare hoc prxceptuni dilcdlionis Dei fbpe( ■ 
fxnn}» perfe, Cr exvi hujnt prtctptt ,(\CK\t fuprk di« - 
ximus de pr^crpio fidti . & fpei. Viidc fi odium 
fit Dci , utauthntis ftipernaturalis ,obligabit pfa:^^^ 
ceptum contraria; dilcdionij , nenipe Dei , <it aiM 
di jris fupernaturalis , fi ver& fit odtum Dei , liC 

ii f auchuni 



f.1 



. .1 



V. 



Google 



14 De virtute 

authoris mtuiilis , oblignbic Jilr^io Dei , five ut 
auchotis fupututuralis , livo lucuralts. Ica Sauchcz 
IH>. 1. DecaloiicMp.i^. nnm.t). Viiiic rcjicitWus 
eft Thoma» Tamburinus lib.i. Decahgt c*f.i. §.z. 
ti, t. ubi nulliim crmpus detcrminac , in quo hoc 
priccpiuin cblig<-'t pcrfc , flcexvi htijus pr.Tccpri, 
iedcanciiin dicit uhligaic pcr accidcns cx vi alioiuin 
pixcploruiu , quod cciamnuin icjick iuinmu!> Pon- 
tiFcx Airxandci 7. injito dtcrtt» edito 24. die S<- 
pttmbru AHni Domini 1 £ 6 5 . iit diximus de pr«cepio 
fidci, & jpei. 

*i Dico quafc6 : cootra charitacem Dei dupliciter 
peccatur. Prini6 pcr midioncin concra prxccpcum 
affinnacivtim dc ainanJo Dcum.uc fi^quis ipfum non 
»mct eo tcmporc , &i co modo appicciaiivo , <juo 
amandus cft. Seamdo pec comnuBionan prarce- 
pcuni ncgitivurn dc non odio habcndo Dco , ut (I 
<)tiis habc-t oditm Dci , quod cA fcclus omnium 
gr.iviQinutin. Ica Tambiirinus /x^rii /;«w». j. An au- 
tcm hunio pcccet contra hoc pfxccptum , li iii hac 
viM ulcimumfinem conflituat volcndo hic p;'rjiccii5 
dur^^ic. Rcfpdiidco quod fi homodclicias hujus 1«- 
culi frnicioni Dei przpotuc |<.ablquc dubio pcccare 
inortAlucr : .it ft longum tcmpuj vita» dcfidcict,<|uia 
netcic an falvandus., vel damiundiis (It , uc illud pc- 
liculum damnatinnis fugiac , non peccaie Ita palaus 
tom.x. iran.6. difp. i.p,i. nMm.6, 



S E C T l o n. 

Utrum lencamur cx charicate proximum 
diligcrc ? 

S U M M A R I U M. 

14 Tinemur ex\charitM€ froximtm ficut nofmtr» 
ipfot diligtrt , & tjHtmodo td intetU^.uiir. 

i { Homo non ttnetHr dtli^trt freximum .uiu iutn- 
n» diJliriRo tti amorc Dci. 

16 Qjioiktdo id intelli^atur f 

17 Tenetur homo ,nen hubcrt tdiHHi inttrnMm frt- 

ximi. 

14 * rA^co Ccrtum e\\ tcncri nos ex chariiate pro- 
X_jfx\tnum diligcre.ficiit nos mctipfos , w habctur 
Matt. 22. Dilig" pioximi,»/ tMnm , ficta teipjHm, 
Vbi nou,illam p.uticulam , hcuc , non impoicare 
arqiiahcatitn , fca rimiUcudinem. Pcr proxiintim au- 
tcm intclliguncui- illi , qui funt capaces bi'atitudi- 
nis, Qiuproptcr fidclcs, & infideles, pcccjtor ,ini- 
inicus , pixdcftinatus , & reprubus, nt^minc proxi- 
ini inteiliguiKur, quia (rmnej^ hi dum in hoc viia4^ 
gjint , fiint capaccs beaticudinis. Ilii&d fi alicui i^ 
velatum eiret, aliquein eile leprobum , ndhuc polltt 
fimplici ^lFftu illi defidcraie bcacicudincin', vel 
qu6djioii tat pcccaca cotnmiccat ; non caractipnten 
qui» illi dcli Jctate beacicudmcm rflicaciCi'i quia Iwc 
clt nnpoflibiic. Ita cum a]iis Pakus./m/. t. tnU.j^. 
d.i.p,^. ',H'ii. I . 

< J Dicf) iecundo : Non tenctiir hbmo dilii;crc pro- 
ximtiiii pcr aliqucin aAum iiiternum cxpic[i>c r-.-n- 
' dentcm in ipfuni pioximmn, fcJ Liciscd , fi amct 
Deurn ; iiihoceniin amore Dfi involvitm amor 
pioximi, qui cft dc Dci viiltintace. Quiue fi quis ab- 
ttincac sib cticicnJo a&u odij concra ptnximum , fi 
erga ipfum c>:L>quatiir opcia cxttrn.i b?ncvo|L'nci.T, 
' . dc quibus mfra , failo ip(o , & fafpe idxrne proxi- 
muiTi fufficientcr amabit. Kario honim clV , quia 
homofciJijm ccnctut Dcum ainaxe, & proximUBi,tuc 



charitatis , 

amor ccdit in Dei , & proxiini caminodum , at iibis 
incernu"i pricisc in bonum proxiini non cedit , cnm 
illi fit incognitus , bcne runcn in honorcm Dci,cu» 
omiiia pacent : crgo rcfpi dlu Dci ccnctiir homo amo- 
icm inceinum habere,icrpediu vcio pioximi, lolum 
quatcnuseft necelTarius ad vitandumodium.liaaim 
D. Thoma, Suaiio, Coniuch. Lurc.<, Talaus traii.6. 
d.i.p.j.ttum.4^. 



S E C T I O III. 

Quotntxlo przccpcutn Chnritacls , qua 
diiigicur proximus , obligec nos ad 
diligcndos inimtcos. 

S U M M A R I U M. 

1 3 Proximiu poteji cotifiderun ut peccdtor , vel nt 
*mic>u, vel intmicw. 

I Charitattt preceptnm obli^iii , tion feliim 4id di. 

ligtndoj jitfio/yjtd etutm pucniorti. 
zo TinimHr praceptt divi/.o diligcre itomJolHm ami. 

coi , ftd cr inirmcts. 
z I InjHTi.im pMjfm lenetiir diligert ftditmin gtntrc 

iniTMicuttt. 

I I Dtducnr.tur «litjH^ cortRaria. 

1 } Ntmo Ttnttur tx prtcepio txhtbtri figni* (pteiM- 
lia diledionii ergd inmicum, bt/:tt>unen tx 
confiiii. 

14^ AliijMit ctrtlUriA dtducuniHr. 
2j filtiu itr/etur exh'tere /trnper figna dilt^ionu 
ffcctalu trga patrem. 

* 

PRo cxplicationc hujus fcdionFs notandtiin eft, 
proximum diligcndiiin cx piaccepto ciiariutis 
poflc in criplici ftacu confidctan. rrmio nt eft pcc- 
c.ttor. Secundft piaut auiici s. Tcicio piouc ii.i- 
tnicus. 

Sccundi) notandum clt , 1-1 .1 dilcdioms cxhi- 
benda pioximo,.i]i,i dici qf-ncinlia, cojnniiinia,uC 
func ncmincin i comTv , qiiam ptoom- 

nibus hJelibus exlubi; . , &: nLllum ab 

clccmolyna . qiiam omnibas paupciiLus hujus loci 
diftnbMic tJi,cluJcrc^' hn 1 .^unturlpc- 
ciaiia, & parcicu]aria,uth.j [.iie,iakiu- 
rc, conlulcic.liofphiortcipcrc, cuin co icqiii, fami» 
liaricaccm cuiri cu habcic , pjo co oraic in fpeciali, 
cum airjre aniore fpcciali , &.'c. lU. notaoJuiucft, 
iiijuriam , &: ofFcnfam Lcmuti pcilFe , vel quoad 
odium cantum), & vinJi&am , pii vaum , vcl ciiam 
quoad adiOncm injurioUm , acfatisfaCtioncm : his 
lupjwfitis. 

Dico pciiTiA : Przccptum chariMtis obligat nos, 
non tantum ad diligendi.m jjirftos , icJ ctumpcc- 
catoces, non qua peccacoics li iit , fedquahomi- 
nes lunt. lu coinniunita DQ. Ratio cft , quu 
ciim pcccator hi I cipax beJtitudinis , ac 

pci ciintcqi.icn5 ■ Viidc ;ilii]iix locutio- 

nesfacra: lcripturx , m qiiib\'i pcccstotcs odio ha- 
bcnciic , & mala gravia cis Jclidciantui , & impie- 
cancur , liciu illo loco /'/^««///i/ 1 18. iKiquti cdto 
hibnif in maiutinii inierfuicbAm omnet peccatores 
ttrra , & Pf^iimo lO}. DeftLiant peccatorrj , itaut 
nonfint,& Pjalrni 9. convtrtauinr ptccaicret in in- 
fernum t^Mx liujiliiiodi, incrlli^cndx lunt Je u.ho, 
non contra naturani , JeJ contra peccatum ; pccca- 
tores enim iccundum pcccatum , qunj Beo adver- 
iotui , odio habcndi iunc. Vnde poicft ctiam pec- 

catoiibus 



Tradtatus II. Difp.I I. 



15 



catocibus defiderui malum , non Cpitiaule , (cd 
wwjiniftoittMiiidiweqigrieBiw 
iniUU ladt |iciBCHnrihi» imncgcantHr « qpn iijii 
opamcuf , ut imlora fbrtmlicer > (el uc bomm 
jiiibtix, iiicerrll enlm reipublicx ChliftittHB > ut 
iniqut hominesaBliguitur. lu O.Thotnos x. i, 
9«%f;«S><agr. #.<mC|< qaem feqitniiQii eoauwiai* 
• lerOO. 

Htne4ic , 'Balaift eHe tutft confditatii oprare 
mortcm, vel fuppUciuai Tyr.inno , vcl alteh hnmi- 
ni iniquoitum ad bonum publiciim rcipiiblicc,tum 
ut Qoo pf ofeqaanit benat.lm& dt aic Socus de f^^tu 
tia lih, ). fit<yf. 1 t.*4rr. 1. pofluni alteii {Qocttm 
defid^arc ad bonum reipabliccctiamli fciam dam. 
landiusi, ac eciam de ejus nK)r:: ^audcrc ob bo- 
nuin , quodinde(equitur , ^uia bonum comratJne 
rempereft pccferenoum pcivato. Navacnu in fim- 
ms c^p. I ^ . , 

*<* Dic 1. Jitur priccptum, tum divinum.tum na- 
turak- dc diligcndis ,ni>n tsncum amicisi fcd ctum 
iniiuidf.k« oqounnnicet 00.& pasete^Uo M^iit. 
S.vifiCmhafmt. Bg »-4Mtm dieivhf dittvite 
inilritisi/^/hmtt & btncfacirt tin, ^ •. . .<< r , r t #/, 
m Jttiftiieit fittt.Tum quia inimici in quantum iio. 
mines, funt nofter piDXimiis ; tohi ^uia odium for- 
maliter inimidticrepugnac ergi cceaiuram ratio. 
naleiin,cum pcr fe iic lcmper malutn ,^uaccnus rcf. 
picic pLrion.i:ii,cj;ia:tiiincjuam poteflcflc objcdtum 
nHiiuleodij.rcdjaatuiufnateciale , lacibnenuli, 
qil«ln<Wiiil£ ' t .^ 

at Dico tcm& ; ejL f f mljef^ Aaritatis ccnetiir inju. 
tiam palliis dili^^ inimilinn in gcncit- , nui)- 
quamiUaiQ exduiteceidiledioiiecoinaiiint,^^: gc- 
neiali proximoruro' racione naturc. lu D. Tli&i, 
X.X. (fiutft. 1 5.<«r/.g.(^ 9. & communitrr DD- Ra<* 
tiocft,quia di^^Aio iniiiMcoruin , i|i..intuni aJ na- 
curam , fciltcec univetfaji , cd de necellitace cba. 
dtatis , ut fcilicec aliquis diligcns OeCliA , Sc ptoxi. 
nWSi «b illa gcncralicarc JiUvftiouis pcoximi int- 
■littldibotnon cxdudat ; cr^ro inftiriJm pairustBk 
nenir «oa otHudcre ininucum igqietali diiedib» 

SX ''-'ni|e''lt, qu&d fi qiiis ab anfew^BO^ t^ te-pr» 

xfmtim , vcl acomimini orationc , qii.nm yco toto 
p«pulo,vcl ik 63mmUHic.-iCc cxliibct, vt 1 .ib t-!cemo- 
iyna, quam omnibus paupcribus h i / 1 ^^^; ilillri. 
bltit 1 exdnSerei inimicu-.n , pcGcaict moitaiiter. 
SebiMdb lit , nltmincm teiini , quando orat pro^ 
populo , aiflual^cr orare ptomimici» ; fcJ fLfhcit 
ii vinualiccr orct , non exclndviido illum a com- 
muni orationc. Im& ,. quando qjj^i^tallo ^lneWpto 
M^Oc dace depmofynam panA^ibui hujus , vcl 
iMBMbd un) cimi quibuldam aliis , qui non 
funt ejus iniinict rcLnijiKit li. 11:11 iniiniciuu , nt n 
peccat conua pizceptum cha(itaci$,^uia ilium non 
cxcluHit l dgnis conimimibat dileftiodis , fcd & 
fpecialibus. 

^ j Dico quarti : tSktno tenetur pcr fc cx priccpto 
diaritat!sc.>.hih: rc ligna pacticularia , & fpccialia 
deliAioniserga inimicum, iiif|||m^m de confilio, 
fittftfjMtfiir.^^lni commorMl^DD. 9i»io cft, 

quia hrc fic;n.i non t: nemur pc-r fc ex pciecepco, 
etiam amicis, & conUnguincis cxhibcie ; crgbnec 
iniinicis. 

Hioc iit, injuiiam pi^im, depoiito odio de ne- 
ceflitatc prxcc-pd lion tlSneri amare fpedali amore 
iftimicum, ncc pro illo in fpeciali orarc , nec illuni 
lej^rOtum vifitare , ncquc n.trftum gM ilbiaii , ncc 
obViam fii^m fatutarr, nec holpmmdMte, nec 
fanMfiirttatem cum i!!o hjhi rc-.ncc cum illo loqui, 
^uia jMft^omnia func ftgna fpeculu bcncvoUnuc, 



quac aliis, etiain non inimicis, non fiant, ergoiiit* 
mic|is ndone iniinicitiz , nnn debet fien itoeliocit 
condidoKit, quim aiii * 9*^' ^ 
tefpefto illhs teneatut exerocfr. 

Diccs. Iiijuriani p.ilfus denegando locutionciVa 
vcl ialtcm laldiationem iniinico ponitur in proximo 
periculo profcquendi odium \ ergo faltcm ladone 
hi»}us peticuli tenebicur ad minits illum (alucaie. 
Refptmdetur negando aotecedicns , namcum hzc 
(igna coinmunianemqii dcbeantui, iioncil funJa. 
meiuuiOa uldicanuis pollc dlc illi occafionem pio- 
{eaoendi odlam bnenmm » quod jam fupponinu» - 
efleablacum. 

Advcrte tamcn , filium non polfc finc pcccato 
mortdi ncgaie patri laluiationtm , quia pacii luec 
fignaifilioex jfullttuiddiciiuu. kacumO.TJM^ t$ 
ma.8c aliU Vidal tktO» dtthnrittit* , ht m.. viMfi, 
ifltpiifititttt \. num. f j. Ec iJcm JiccnJum cft dc 
vaide conjundlis languii)c,nam intct hos aiiu<^uu« 
tio , Se falutatio funt iigna comtnunia dikftioni^ 
unde fine fpedali caufa injuriam pifus tuin poteft 
illa denegaie , nili foni fit ad tempus , in ptroam 
)aibmMlAil&c calpc Vidai/iifriff«iB.|4. 



S E C T I O IV. 

Utrum injuriam paflus tcncatur falucare 
proximum inimicun), (1 cx LU(4u6i.i non 
ulucec alij rcaodali^cotur , vel quando 
cx cali ugno ipciaKur Jalus fpirttoaUa 
ioimici i 

S OMM A R. I 0 M. 

tt PtnitMr fenttniiit f^idsl ntgativn. 

\j Ofimit yidiU Htn dtfiliut ftd tdt^M» mtd» tdm 

■ pritritnr, & ^utmtdt f 

aS ^ i^juritt Isfiu prtividettt tx fua [.<lutttione ftm 

re ttt tnimictu odmntdepenaitieneinr entmfllm 

tmare , p fint.trmvi inttmmtdt ftttfi» 

19 SltudfiUdtit* $Skt l^im jHvtt f 
• ■ • 

1N neuiro cafu teneri ininiiam pairum falutare ^ 
inimicuin^etiam (i antea lolicus itieric ilium falu> 
iaie,alEimac Vidj|/»f r« ir.76. Aatio iftiut, qnaid 

prim^n patcem , cll quia noii lalucarc ininiicumi» 
non cU morcifcrc malum , & illicitum ; ccgo nec 
niortifcrum erit fuo cxcmplo altos ad id indueeie. 
Tum quia dcncgando falutationem inii^icotnulhiin 
fcindalum grnciatui,fcd (bliim adminttfli, car nimc 
non cxhib^ac falutaiionca) , cuai antca cxhibeicr. 
Ucindc quoad fecutulam partem, ctiam piobacjquia 
extra cafum exucmc neceffitadt , nemo fi non fil 
ParochusiK-c l^rzlatus tenetui piovideiefaluti p(0« * ' 
ximijcuin iuo gravi detiimenco cemporali,ut tenenC 
cominunicer DD.crgo injuriam paflbs non tenecur 
ocdere horiori fuo , & famat , ut pioximi f^iiituali 
Tint pnnrideat ; atuui fi tenereturexhlbete inimieo 
in hoc cafu figna Ipccialia dik(2ionis , przcipue fi 
inimicus non ctlet longc fupvioi, ncc vdlet ve- 
niam jpoaulate,6c radsi^ctlioncm olBne « cedic lio> , 
noci kio,& fimc ; ergo ad id non tenetut. Acpio- 
inde fi inimicus pejor fiat , id iibi impotet » fiaKll 
quis fe occiderec, quia pofhiUndoab iUqilo decem. 
^urens, cos ci noiuit dare. 

yet&m ego huic fcntentie nunquam potul ob- Mfft 
foluti acquiclcera , fcJ folum cam aJmiico , quan- 
do quis infamcm acccpic injutiam * cu)us «liimo» 



Digitizeo ^^oogle 



i6 



De Virtute Charitatis , 



tio petit auftetiore») vulturo* ucA<^uis ab aliquo 
vocatus fbUIet fiii , Juilrus» fodomiu , cornutut} 
jBuiceniaiBnHiemer cenfetur omiiEoncm falutatio. 
fliilMn efle rx odioifed ex jL-fto doloie , qui jufte 
■ ' «dinit urhanitatis Hgna. Et idcm dicendiiin cil de 
^ ptfeote, Pizlato.Judice terpcdu rubditorum,^uan* 
do ek. circunftantiis colli|{iiw , cos nea fidiKwe 
fiibdilo» mmem in jyftam ivmam , fle non ex 
odia l(t AiSlie cum Hurtado, Tambutiniu fi^.). 
Dtc4l»gi C4f.i. nnm.ii. Sccus dicendum exi- 
ftitoo, quando injuria non'fiiitadiQoduingtavit: 
n^tnne talis omiffiD filutationis pnideMer cenfe. 
■ Iniiic fieri exodio,& fomitcm odi) (Tnedubicpiar- 
btbit;ergoinhis cafibus.ut vitctur lcandalum , & 
proximi ruina, ccnetur ijijuriam pailus liluUre ini- 
naicuro. lu & bene cum FilUudo* £lcobar, tmU. 
/f».49./«db«r»r«re»aiav.t*.Tattbiirinw l».s.Dt- 
$tlo.:_ic.}. ^.^i . niim.tx. 
tt £i i^citi dicenditm exiftimo, quaado izfus prz- 
viditex fuafalttMiene Ibreutinimicus odiumdc- 
|Nil4t.»^fl^jpinf lawtut ex diatitate eum faluta. 
cCf' fiupeiniltaaiiitni difficuliacc , & gravi in- 
comroodopoteft > namcum abfque gravi incom- 
modo poflic bono ipirituaji proximi (ubvenite , ad 
*9 id tenetar ex charitate , przrertim fi JaNkns ernn 
ini&l &]oteC , vel Ct ipf] Ixfo prius oblltt fiieiit 
oecafio alterum faluundi , ut li prior pcraltetum 
ttanfeac , vcl novoaccedat ad locum, ubi lat- 
dens antea eiat « VfJ (t Jxdcns eiat pcrfona Ixfo 
aiulionobilioK tta 9c bene Tambaciiius fupri 



S .ECT10 v: 

An 'mjutum pa(Ibs poffic abfquc pcccato 
nott falutare ibiaiiciini dam falottt onu 
nesfibi occurrcnccs , & fi inimicus fic 
com altis oacris iaiuiatis . & ipfc fuli- 
cuf ellec aoce inimicitiam cum pnus 

' lalucare t 

SVUUAKlVM. 

}0 Si injMriam fiigm grtvijfimtm «ctfit iujiirum 
liciiiftttfi , nliu cum inimic» §eairrrmitiu 
filiitMii,iiiimiaim ntHfnlHiMrf» 
jt Stcm fiihiitri* H9n fiiit mdt» gntvk, * 
}a ^fiddictitdumdf religiof», <]m gr avijfimnm 
^ecipitttt injhriMm ab alit rtiigitj» ftr 
multet Mttct ebvium nen fidmtn i 

ii Si!fidfif*r*lip»i ditjumnmfttmm^ium^k 
Uvtmrixmmf ■ * 

r^'<=^ P"""^ '• injuriara paiFus graviOimaro 
* J_yacccpit injuriain , ut fi cum laidens voavit 

furcm, Jiida:i!m,ioJ(:n,ir.im,cori)i;ti.iii, ^>:c. Exifti- 
mo polle eum nnii I.Jutarc in pixdido coinitaoi 
Sc benc cum Hurudo, T.iniburinu$ Itk.i.lUeM^ 
€Mf.i,f,). ttnm.}. Katio^, quia omiflio faliiU- 
tionjstn hoc caiuncn odio , leJ fignificjtioiii pro- 
prQ gravaminis , vd iiiji ii« prudciittrcribuctur. 
|l Secus fi injuria non Hju adc6 gravis ; luin cunc 
juftani habcicnt videntcs occafionemtcandaii. Ita 
cum Axacio, Svlvia , Sc aliis communiter rai uis 
tm,i. tr^.4. dilf.i.p.6. tthm.f. ctnirn fuLd^fH. 
fri «rMi.<4. 

|A Nec obllat <ju6d cciam vidaitcs lcandalifentur, 
^mbJb ^uis goiviffiiQam injuiiam faOusnoiii»- 



lucac iniinicum. Namtunceorum icandalum non 
eft adivum , fed fi abfiierit ab itlis prava volantas, 
non id odio » (cd fignifieanoni popri) gravaminis 
atnibiieiit.QsMfi odio aticibaaint,(ibi imputcnti 
cft cnim rcmdalum psflivamtqaodiicinQCUindaiii- 
nogcavi (uo ccnecur vitarc. 

Adverte tamcn :Qi.6d licct pet Ccluecita finC» 
(i tamen Religiofus ob gravii&inamacceptam inju- 
riam per toum vitam,vcl inuttos anili», imncjuain 
cum .ilic, Rcligiofo ejufdem Convcntiis loqucre- 
tui, vcl euin falutaret moie folito • multum dubita» 
cem de ejus conici^ntia,an hocci odioprocedcreti 
nani l:cct dodlriii.i hujiiv S;cl?onis fit , pcr fc fiim- 
pia, ptobrfbilis,cuni his uuicii circunQamiis, <]u6d 
ambo vivani in eodcm convcncu , & ixfi oblatc 
fiiiflent occafiones loquendi , vei fe Odutandi » IK 
quotidie acddant , & qo&d id non fadant cum 
aliorum nota.& fcani^.;Io , gr.iv[.- fundainentum eft 
u<ii). Ica & bcnc Tiin:l>iiiinus/«^r^ffMM. x8. Se-' iS 
cus dicaen^li cb k vcm rixam RcligiofilStinMn. 
tus altaura pet aliquos dics non falutaret.nam tunc 
id videntes non odio , fed levi cuidaro pal&oni» 
vel (ign:ficationi acccpti gravainimsattliblient.ll» 
Tarobuiinus ftif* ttHm.i j. 



S E C TI O VI. 

Ucr^ tencacur quisfub Monali ceTaluiace 
iaimicum fiduiancem iUttin ? 

SUMMAmdM. 

}4 IVSw r^iAmmt$ Hmidemii fdmm»m , «ilaBr fi 
graviftmm neetftrit iniiiti^ fttm j ' 

taliter. 

} / ffly W Ji filMiMtti Jit inftritr f 
if ^udfi diffamdtt HdfMimtuimm m 

tjftl • ' 

i7 ^tS* f^^dit inimicHm tien rtftlmtaiHnm jSla 

/SdmmiiLHtH itHtiHT tnm fttHtnrt, 
jS Qiud fftmdftdmmit , &.^trttMrtfittim 



D 



ttmti 

Icopiin-6 : Si quis iniiTiicum ,cciam gravicer 
fkbi mfenfutn cum falutant^in don tefaiutet 
peacai monaUier,dc hoe^ ab ecagcaviiSmam ae> 
ceperic injuriam. Ratioeft, quiapolfta inimicitia, 
omiffio refalucacionis in hoc cafu non folum unpu- 
tabitur juftoduh li , & lignificationi acccptz inju- 
riae % (td mazimo odiow £xcipc« nifi ade6 infetioc | ^ 
elKc iafutans , vel adcflent csrcanilaiitTar * at ho- 
)u({nodi edij judicium non iieiet,vcl (i quis adc6 fe 
animo diftrai£kum iimulaict.uc vcrc apparerct ad la- 
luMtionen^ non iuiveitifle. Ita cu m Suaiio,Coninch. j C 
Bonaciaa«.Tainbaiinas/ii.t. DeetUtgitim, i. $.3. 
mHt.14. &camPkbo , VinatcdM», ErooMri«i».<. 

liy. 49. dt chtiritMte ti.i 1 . coniTu yidat fufrk H.66. 
6c Dianara f,xjr.i, mifdUMnte, qui dicuntetiam 
in Iwccafii non ceiieri lcfum faluure iniroicum. 

Sed quaures : An li quis certd motaliter przvi- 
deat tibi (alutanti inimicum , illumcum debicare- 
fahiutione non relponluri 111, pf iritillum abfque 
moicali non lalutate , quarovis ci incumbat prio> 
rem cfle in ralaiando } Retiwiideb non teneii illuia 
(aluure , ne cxponaior peiicuto cvchcndi cnntra 
non rcfalutaiitem,& fiant pejora puoiibus , &: runc 
iinpticare fibi debec oftenius, qui itafc gciit , uc 
ceititudinem nwcalem de omiflione refaluutionis 
altetideCt Qiiodi faiioii dtccndnm eft , fi fcoRl |t 
• iUaai 



Digitized by Google 



Tradaius 1 I. Difp. 1 1. 



J7 



illnm offtfiifos falutavit , & illc non tclalutavit. lu 



S E C T 1 O VII. 

An injuriaiii paflus tcncatur fub Mortali 
veniam conccdt.Tc inimico pctcnti hu- 
militcr illam , i5c paccni cum illo com- 
poncrc ? 

S U M M A R 1 U M. 

)9 Jnjuriam pajfw unttur ftatim JepcntretdiHfa, 
& dtfidtnntn vitdiU^. 

40 S» «ftHforncit txhibcM debttAittftttisfniliotttm, 

ojfenftu non ttntiur v*ni,m , & pMtm con- 
ctdtrt, 

4 I Si ojfenfor tftrat dtl>iiamfinitfdhonetn,/fdhuc 
pcttjl tffenfm corutn judiee ptttrt vtndili-itn 
oftnft. 

41 SlHando cftnf* rtfultat i,t aliosja/ftefotit/ non 

patefi canctdert veniam effenfe. 
4) LMentut plttrimHm tenttur k Ufo vtaiKm po- 
ftJnre. 

44 ExcipiHntur aliqut tafm, in quibiu non ttnetHr 

vefiiarn poftulure. 
4 S 2JJ"' f' '^"i*r attud rtmediHm ad rtfMrtiin' 

dam injuriam ntfi vtnia pttttio f 

jp TTXlco ptimi : Injutiam pajfus icnetur ftatim 
1 yomnc odium contra pcrlonani deponcre , &£■ 
omnem cupidiutem vindicandi pnvatc injuriam, 

40 & lioc ei aliquo (igno exteriio oftcnderc. Attamcn 
fi oftrnfor non otkrt dcbitam far.isfaclioncm pro 
in)ucia , non tcnctur ortcnAis fub Morcali vcniam, 
. & pacem coucedcre pctenti. lia cum Azorio , Bo- 
nacina, Suario.|lleginaldo , Valcntia, Vidal , /ir. 
dtchariiatt y intjmjiiione i.nuin. 75. Tamburinus 
fupra num. 1 j. Ratio cft , quia ncmo tcnecurdnc 
fatisfaftioiie juri fuo cedcic. Tum quia Igsfus tem 
fibi dcbitam cxpofcit , &: odij fomitcm non mi- 
nirtrat, fed advcrraruis , cjui fatisfadionem , qium 
poteft dare immerui) nt-gac : Tum quia, ll quis (ic 
remittcrctinjutii», patvi pcnderciur in popuio; 
fufficit ergo qu6 J iiiimico ollcndat fc odium dc|^>o. 
fuirte. 

4' Sed quid . fi ofFenfor dcbitam fatisfailionem 
ofFctat , vel ilU iit impoflibilis ortcrre j Rcfpoiiiko 
xquum eflc , ut oflrnfus veniam illi conccdat , & 
pacem cum eo componat : id cnim cll conformc 
Evangclio. Attamen fi ofFtnfus adhuc vclit co- 
ram judice profequi attionem petcndi vindidlam, 
non peccac moitalitcr adhuc enim jus jullitiae ha- 
bet. lu Tambutinu$/i*. 5. Dtcalogicap. i. f.f. 
nnm.it. Vidal fupranum, So. Et idem diccndum 
cli , quando id mccliatium vidctur ad rcprimen- 
dam inimici aodaciam , id cnim fzpc fit in bonuiu 
ipfius inimici ; efl eniin quoddam genus correcflio- 
nis, juxta illuJ Provcrbium, Rtshonde ftulto juxt* 
JfHttitiamfuam , ne fic japient tffe videatur. Vidal 
fuprit num.i 7. Adverte taincn , hocmaximc cxpo- 
ficumefTe peiiculopeccanJi. Vndc fi olFenfus Ocp^ 
Gcpius fe videac vi^um k cencacionc odi) , Sc dcfi- 
dctij privatar vindi^z, tenetut fub motcali rcinit- 
tcre injutiain immic(>,maxime fi offcrac fatisfadlio- 
nem dcbitam, Sc hoccciam coram Judice , quaiiJo 
illum profequiit.rainote vindidlz, & odij.llta cum 
Azocio , i-illiucto , Layman , aliis Vidal fupra 
nHm,ii, 

' Pais II r. 



Illud etiam infupcrnota , non edc coariflandum 
offenfum , ucflacim, ac injuriain p^lliis efl , vcniain 
daie tcncitur, cum cuncfatis fit ncgativc fc habete« 
debet crgo fpcdtiri % ut aliquod tcmpus aibitrio 
prudcntis intcrcedat, ut intcrim aniiuus fedciuri 
hoc cnim fiagilicas humana cxpoltulat. Advcrte 
ctiam aliquando Ixluin non poflc rcminere inju- 
riam , & latisfailioncni ci^donaie. C^uod lunc ac- 41 
cidic , quando ad ipfum non pcrtinet ^kSkio coiitia 
injurianccm, fcd ad fuperiorcs , ni mpc ad pactcm, 
dominum, Przlacum, inatitum,rcfptdu filij,fervi; 
fubiiti, uxuris , & tunc fi:£ci( , fi ipfi deporunc 
odium. Vidal «»».8 i . 

Sed quxtes: An fcmpct inimicus , qui larfii tc- . 
neatur a larlo veniam pollulare ? Rcfpondco fre- 
qucntifTimc hanc obligatiwncm non efle, femcl ta- 
n.en , & icrriim dari. Etfin primis non daciir talis 
obiigatio, quotiesaliam zquivalcntcm , qui Izfic 
exhibet , v. g. pcr pecuniam , pct przvcncionem in 
honore , pcramiciciz figna , vcl oflicia , pct ami- 
corum inteiccfliones, &c. Secund&, Qiiotics inju- 
riz intci inimicos fadlz invicem i'c compcnfimc. 
Tertii. Qiioiics Izfus eam vcniz peiitioncm , vel 
noncurat, vci ad iracundiam magis cum inciure 
jtidicabicur. Vel quando apud aliquos , v. g. nobi- 
lc-s vicosufui illanoacfl. QiiartA. Qiiotics is.qui 
otfendit mult6 fupcriot efl , 'Ut nun convcniat 'i, 
fubdito vcniam pofluhrc , nifi fotti: tanta fic inju- 
ria fupcrioiis , ut ad iiujufmoJi pctitionem ipfum 
piudcnti judicio urgeat.Tambuiinus Jupra nmn.tn. 
Qi^ini6, Qiioties przfumis peiita venia , & facif- 
f.>iAioDe pro fua parce cxhibici , alium non cor- 
rcfponfuium , tunc enim ticulo recumpenfacionis 
recinere quafi in depofitum fatisfaSioncm potc- 
ris , quoufque vidcasalium paracum dcbitum exhi- 
beic. Palius toin. i . traB.6 . diff .i. p. 8. ntim.io. 
Scxto. Qiioties oflenfus eflabfcns, nec facilepec 
fe, nec pcr alium convcniri poteA. TcuUenc. Itb. i . 
Decalvgi cap.f. dub.t. num.i i. Septitn6. Quoties 
non cfi elaplum compctcns tempus , ut fuprk 
dixi. 

Soliim igitur ttinc erit neceflaria hzc veniz 
pccitio a Izio , qiundo gravis fuit Ixfio , & aliud 
ronedium ad reconciliationcm adhibcci , vcl non 
pocell, vcl, o iiiiibus 4 vito ptudenti penfatis , non 
dcbct. Sic lilius rcfprdlu pairts , fubditus tefpedu 
Piilati , cxor refpedu viii , fcrvus relpcftu do- 
mini , iii gravioribus injuriis fzpc veniam prtere 
dcbcbunc , k quoalij faciiius cx przdidfcis , vcl fi- 
milibtis capitibus excufabuntur. Tamburinus/ii- 
pra niim.i^. 



S E C T 1 O VIII. 

An tcneamur cx charitatc proximo vcr- 
fanti in extrcma ncccITitace fptricuali 
fuccurrcrc : ctiamcum vitx, vcl facul- 
tatum pcriculo ? 

S U M M A R I U N'. 

4(J Nemo tenetfir cuin aifHO ptriculo faUtie fpiri. 

tuatif fuciurrirt jaluti fpiritHali proximi. 
47 Quid fiid vtlit tx thantatt efticert 
4 S fi alterim falm ntcejfarto ptncliteiHr, in* 

vire coniir/genier f 
49 /n necejfitaie ixtrema filutii fpiritualij pro- 
* xiini teniiHr homo bcna , & Viiam t.xptn- 

dere, 

C 



Digitized by Googie 



18 

fX Extr* c*f$m extremd ntcejfimit ntm» tentttar 
enm ferieul» morali vis* , Mt gravi }d£l$irM 
■■■ hmtrmfMCftirrtre prexim» i/ifpintualibus. 
f S Gnntiurpericlitante , vel txtrtmi k«nt Cttn. 
mnmtfen prmqSi tentmr^ €timpiri€»U 
ttim frtpri* «l^ tifttumtrt, 
..-^ , • " 

PRo hujin feMpiiH inteMtgearia lappono , Ho- 
mineniltnaivclk ytia^SSakmf6»at,itf^ 
riam, quktn uniTerfi» tnoiido , qddeiiiin d'pto<fe. 
rit , fiuniverfuro mundum luaetur, animx vcr& 
• |ii»(ktrimentuin pociatur. Hinc fic ncminera ccne- 
ri ci|iie61ute ibafpirituali , & proximi peridi. 
nmiujMm tafeuat peciculo , £quidetn in cquali • 
pariciila,-«eiietut qdt fibi poiiiks providere, quam 
tliit • ut cum commoni ientcntia piobat l^alaus 
tmm,utrnll.i. di^.x. f.9« §. 3- «"'"•^' Cum hoc 
lanen ftat pode quempiam velic.exponcie le pto« 
bebili pcticulo pccc»ndi ob falutcm fpiritualcm 
pioximi , & etiam ob giavcm, & honeftamcau- 
Um , ut cum'Navarto , utraque5an^io*SiMrio, 
Poncio , & aliis Paittasfnfri nnm, i. & im, nam 
cum pericalmn peoctti noii fit peccMini fbnia. 
liter, fcd iUiM occafio , « aBywinnr ntcnfiri 
potclt. 

. g Secund^ fiippono : Qii6d (1 alterius falus oeoet 
fui6 periditacut , alicujus vei6 contingenter : uc 
contingit , fi puer apud infideles moriturus nt.fine 
baptifino , fi aliquis non accedac , & fi acccdit ti- 
met rubvc(nonem,tunc non (blum po(eft,fe<) tene- 
tnr fe expcnere illi peticuloob infands (idutemipi- 
rituatem. Ita cum Bancs, Valentia, Suarip, Palaus, 
' fnpri nnm.tf. Racio eft, quia non debcc fpoliaii in. 
fansjure fuo, {ji;od habetad baptirtnumobinfide- 
lium oalitiapi» vci ob ftagilitattni baptix«Bri.Hia 
fuppofids. 

Dtco p;imJ>| Ineitrcrna necefruate falutis fpi- 
ricualis proximi , tenetut homo noii lolum booa 
(emporalia ; fed etiam vicaro eipendere , fi ilUfic 
fpcs foie pr( fiitiirum. Ira ciim cominuni fcntcn- 
tu Pjjaus lom, i.iraO.6. diff>.i. p.j.num.j. ctHtra 
loannrm S*n£Hum, qucra icFcrt , & probabile pu- 
tat Bafcus , vtrbo charitnt ntim. i S. Ratio nounB 
ie(bhicioni$ cft , quta prxccpcum exponendt vitara 
pro falute fpiricuali proximi , inaliquocafu obli- 
gat , alias tnpcivacapeum clRc ; cigo ad minus 
obHgace dcbec in cafiiexiTeroz neceiIitaiis,hoceft, 
non qnandoaliquif nonpoteft , tiin cummagna 
difficnltate vitare fnoitem «temaro , qiiam vis phy- 
fice poffit, ut voluic Valeiui* ton.^.dijp.j. qiiej}.^. 
f. }. (ed folum quaudo lalusproximi phyllccdlt 
inapoflibilis, oc fi infans fit moni pioximus , 8e& 
qnis non fuccurrac mocicuras fit fine bapcifino. Ica 
com Hurtado, Coninch. & aiiis Cotonius , v;r^a 
vitam expontre nnm.}. 

Sed quid , ii quando uiget lurc neceflitas extre- 
qd ininilfaatunis e(ti>aptifinum,eftet in pec- ■ 
cato inoitali , & ad contricionein pcrdifEdlis efrct, 
ncc poirct confitcri : tenereturne , eciamcunc cum 
tKiiculo vitz illi fuccurreie > Rrfpondeo adhueit 
luro fofk k Oeo auxilium fpcraie ad oontritianem 
in Mto tam urgenti , unde poceft , Sc deber peri. 
clicanti fticctirn.re, utbcnecuin Banei , Bonacina, 
Cotooius , vtrbo vitamexptneri fHnm. contrtt 
Httrtednm. 

Dico fecund6 : extra cafum extrem.T neccfTitacis 



De Virtute Charitatis, 



5» 



phyficx, nemo tenetur cum periculo morali pio- 
pric virae aut ainurioms nicinbrorum , auc^ai> 

Yi jaAuia bonotuin ioituuie , iuccuuete jwMdn* 



in fpiritualibus. ita cum D. Thom. Navario , Co» 
ninch, Valcntia, Boiiacii)a,Saa, Palaus /iipr4n,f. 
Racio eft, quia non decet fuav itati lcgis Evangdi- 
cs , ob nectflicaiem proximi , a qu.-k ipfc (c poccft 
liberaie , aliqucm cflc ait^laiuii m -A piuptiz viiar, 
bonwufnquo foicunc aroiiEoncm jus eniro coulei» 
vandi propriam vitam , 8e ea,quc vitc fimt neceC 
faria, eft maximc n.itutnlc. Hnic fit nciiiiiic ni te- 
ocri cum pciiculo vitz , vci giavi jai!^tuLa honoris, 
vel diviciaium impedite proximi peccatum, nccte- 
neti adlodos pcoticifd : tuna quia Indi non funtiti 
extrenn neceiutaee , cnro fint alij ibi , qui fuccnr- 
rant : tum quia non eft HWialtltt CCIDUn etmtem ' 
poiTe eis fuccuiieie. 

Dicoteiti6 tgravitet peridiunte bono fpiritua» 5 s 
li ptoximi , tcnctur quis cum lcyi incommodo ei 
(uccuireie , fi potcll : Sccus fi proximus taiitum 
patiatur neceflitatcm levem. lcacumSaa , Suaiio, 
Valentia, Paiaus ,/i^r«mim.i 1. Racio eft , ^ui* 
gtavia neccflitaa (niritnalis eft bonum fiiperieris 
ordinis, quod pratfcrri dcbet cuilibet jafturactcm- 
porali levi. ExcipepriocifCiu , pllorem, & lu- 
periorem lum hi ceneotitr noo fd&ro curolevi . 
inoaitti|iodo , fed etiam cum vitar poiculo fttflciir- 
fetegravtneccintatifpiricuali aijtflibetfubditi, fi 
moralitcr fpcr.int remedium profutbium, & alias 
cx illoium occuifa leiiqui fubditi gtave damnum . 
non patiantui , ut fi princeps vitam neceflariam 
pro publico bono, pro vit.i uniti5 rxponeret. Ratio 
autcm cft , quiakclulo huc ciiUihi ucionc othcij, 
& ftipendi) a fubditis accepti , ebligancur cum pio- 
prio detiiineiuo iUocusn (piriiuali neceflitati fuo> 
cuicere. It» cum coronrani fententia Paixafiifri 
num.M. Hinc fic cenipore pcftis , vcl pcrverfionis 
ab Hacietico, non polle paftoicm fugcic , tuii leli- 
do aliqoo fnffidenti,q[d ejus dSdnm gcntPalaos 

Dico quarto : Extrcme.vcl graviter periclitinte »J| 
bono coromuni.fcu Republica, fcu piincipc ncccf- 
hsib ad communc bonum , tcncuir qui^ non fol^m 
cnro peiiculo bonnram foitunc , (ed etiam proptiac 
vitx , cisfuccurrcrc, (i ali.is fpciai auxiliii-.n profu- 
turum. Ita cum Suario,Cor.iiitli.PAlaus JuprA n.io. 
BoCxusverb» chnrttelt t mtm. 11. comrj Jaannem 
StuQinm iliJf.^f. «iaw.41. Qi^ folum id admittit - , 
in obligatis ex pafto, ut (ant idlites,& ali). Rario 
noftix relolutionis eft, qui.i baniim c<Mr.mune prx- 
poncndum cft bono pri vato , & pais exponcnda cit 
pro cqnfeivatione tocius , qnar omnia k furtioii di- 
cenda funt , quanclo bonum commoiie ■ f pir i t uaJo ' 
Reipublicae pctidiutui. 



SECTIO IX. 

Ao ceneanur fiib inanali in secefficate 
gravi, vcl cxtrcma corporali proximi ci 
cum gravidamnotemporalixK^o £uc- 

currcrc 

SUMMARIUM. 

14 frt hnepnUktUKttmrpitfttitmiiHimtii* 
ftntrt. 

)5 i»s^iiUifiii,&frt)amitiietJfittMtiumtttiuk, 

tnr fiucitrrere prexim». ' 
5 6 ^nitl fi neceJfitM fit inequatie f 
j7 IneuintUifHi , & prextmi ritnjf.tate petefi ^nit 
fiKSiarrtrt frvtim» ttdtnd» frofri^ m/iro*» 

titm. 



Digitized by Google 



Tra<aaiusl I. Pifp.II. 



»9 



iu ejji dtbtat / » 

19 jHiqnintdo tentiurt^uii immm fiMimmi frt 

aittro dilt^tri, & quMnitf 

14 C Vppono UC cemBn, «kbcrc quemlibct in acqiia- 
Oii (ui Rdpiiblifac, vcl priiicipis r.ccrflanj 
Rcipiiblicx nerclTuate , non folumbona foitun», 
fcd ftiam pfoptum vitain jno Rv:ipubiicx,&: prin- 
ci|rf» coafcrvatione expcnJcic \ bonum cmm com- 
xnuDC |KivMopnc(ieRnduin cft.lu cumD. Thoma, 
Valeiiiia,Su«iet6raliis Palainrrifff.^. dilf.i.f.t, 

mnikl. t«iitr* lounrtrr. 5 ' ''*/••'<"» } • ««M.4I. 

Tan^utinu.n /li.j. Dfctic/^» cap- i. §. i. nttm.j. 

SS Secundofupponii, Q_icmijbct in njuali ncccintate 
fui, & ptoximi, piaeiefeiuliitn efle:o(<lo cnim cha- 
riuiis prior cil , Sc caceris poribus ad fe . <{nkm ad 
alios. UnJc mea, vV: proximi vita extrcmc pciicli- 
tiatibi>s.ii uttit]i,c nequco « roihi finecwlpaconru- 
lae abfque dubio poflumiat fi inacquales ftnt nccef- 

i * fitatcs, agiturqut; Jf i criufque vita, ot fi proxirous 
privacus iit in cx;icnu, cgomgravi.vel illc ingra- 
vijCgoin coiijmun',vtl illcin pciiciiiogravi nior- 
tis certo, ego in probabiit > tunc poUuni fi voluero 
jlU rDC«inere,noncamen leneoclcicom Valentia, 

Sc aliis I'.i!;uis j r.um.z. 

Katio prioiis panis tft , quia fccitnduro orJi- 
nem chiiitatis eft ,uc majus bonum pcotimi , mi- 
,noci proprio p»(cracuc i fed vin pioKinu , qua; 
alfa vil confervari nori pbieft , majus bonum eflr, 
qiiaiu cxcliifio piob.ibilis pcriculi vits pcoprici 
ficut gnivitis mjium clt mori ccit-i , quimpoicu- 
lura illius ; ctgo feamdum ch iritaiem eft * ill^ 
x<]iu!i prricilo proximiqucmlibcclecxpOiierepCO 
conilivanJa ii-iiis vitJ. Qiod aticein ad id non te- 
iicatiir, cciim Iujiut , ujia )■ xcpu.ii^ J- confcr- 
• v.inda vitaproximi.non obligatcuni g;avi proprio 
detrimcixo ; cllct enim niniis duium , li ad hoc 
obligarct; ergo. Tcttii fuppono. lii bonis , qux 
non teneiur qui$ confcrvatc fub obligatione, pofle 
ptoximo potius conllilerc , quam l:bi , iJ ci.;;n 
munus eit charitatis , quaie poicft quis pio buiio 
proKimi fuas dividasprofnnJere , fi alios blios , Se 
Uiacem, vc! Jcbita non lubc«. An autcm in ali- 
qoo cafu tcncatui bom ccmporaiia cxpTiidcre pro 
conrecvanda viu pcoximi i im/ri 4icemiu. Hisfup- 
pdficis. 

S7 Toa dilficnltaseft. An qmtibccpeccet oontra 

charitatcm , fi conftin.tus m .cqiuli iiccciruatc bo- 
ftotuin , qux cx prxccpru cunln v.u- Jcbct , iit 
vitB , OC oocporis, ccdac fui conivrv..-.iniii , ut vit.i, 
tc pcoximi oorptis confcrvctur } AfHtiuant Palu- 
danus , Gabriel , <.v .ilij , quos refctt PaIaiisy«/"-4i 
num. 4. N:gu vcjo LrQius , Coniiich. & alij, 
^uos ibi tcrcit Palous fipri nim. 4. Ego ramcu 
cxtftimo.Qtramque opinioneroconciliari pofle, fi 
qois dtcac, ptinuro piocedcrc , fi ni ll.i inteucJac 
ratio fpccialis confetvanJi vium pioxinii , potiiis 
quam fuam , iit fi fic perfona exCEinea , fic ij^iota: 
fecundam weth piocedece , Q quis cxponecet vicam 
pco amico . pro beheiadore , pro neccfTjfio Rei- 
publicx : nim tunc ratio harc fpcciilis fufficit , ut 
quis laudabiliter vitam offciat pio proximo, fialias 
ejDS vita aliis nccelTaria non eft, puta filiis , uxoti, 
BCQ, nam ^ quis pocell pro acquircndo honore , di- 
vtliis, Scc. vitam cxponere,quaiit6 magis pro ami- 
co.bfii^-f.iclnrr, iScc. Ita & bcne cum Suario , Va- 
{cntia. VAta%f»prit nm. j . 6c cura aliis Cotonius 

Ec hinc d.Jiicn . lioew conilitiito >»estttm& 

F*ri IIL 



necellintL- L';iiqiierc cibuin unicurn , & necclTa- 
rium, ut u^.i.t aniinis , vcl beiicUctur p.ais ne- 
ccUitJtij., Itcin pottll quis Tl' cxponcic Frix furcii- 
ti, ut atnicQS evadatipcrroitti fe occidi , ne invafo- 
leni occidiM',mdcre eqnum amicb , 6t ab faftibiw 
cvada; ; i';:if :l!i v, (Ir n tmicam , ut a frigfne cvi- 
dat i tabiilaai uiucaui in ii.nuri.igio, uiialvciut, pe- 
ile infe^is fcrvirc, & li mors ctita SibiB omnibus ^ 
enim iiis» AeJiinilibus cafibus , quis od^Qoocatric 
adfuam roortem dtreftt , fed folikm nonw Wttui« 
kuin p< 0; l::iK- c^'Maldc(o,Diana»ori^|^ 

Coconiu^ ^H^tA ftu>ii.\}. 

An aiitem teneatui quifpiani aliquando umim S9 
proximum prz alio diligcrc ; RcfponJco afliimati. 
vc, qiiia unus pra; alio nobis , &: Dco conjundlioi: . 
cU. VnJc noii ibliiin in cftl-dii cxtcrno, rcdctiani 
in affcau, tcnetui ,quis pactem, uxorem, fiiios, cz- 
cecis pneponeie in caTo , qu&d omnibtis ptcdcire 
noii poHl-r, ut bene cxplicic Pi|ji-<; tr.zH.G. diff>. i. 
p.io.ii.tm.i. er z. OrJo autciu luiTendus in hac 
przlationc hic eft,qu6d qui con junAicr alicui cfl, 
alted nontam conjonftopiacfetatur. Hinc patec 
ptxferenduteft omnibus,eciam patri fpiiitualtDe- 
inJc matcr.uxor, f3Iij,& alij cunfanguinei fuo or- 
dine, Jcinde carteri ,etli faniUioics finr. Palaus/K- 
frinum. 7. 9. c^ 1 }. Haec aurem debent intcUi^ 
pcr fc, & cztcris paribus , adcoqoe cefpcAuejul» 
Jcm iitceflitacis,<Si gradus, licct in diverfo conjnn* 
(ilioiiis gciKiri potiin ciiim c.\ti.;i:;:o in exucma 
necciliute , quam conlanguineo in lcvioti , & in 
fi^dtoali cxnema cujufvis pioxiroi , potius qu^ni 
parcntibus in cxtrcma cnrporali fiibvcnicndttm cft* 
lca & bcne Bolxus vtrlf» tbantAt 



S E C jT l O . X, . 

Utrum ccncimur cx charitate in^aliquo 
cafu cxpcndcrc bona teroporalia 'pro 
confcrvauda vita proximi i ubi de Elcc- 
nioryna. * 

SOMMARIUM^ 

ffo ^Mid Jit tlttmofyriA , & * tju» viriuti prt- 

ccdit ? 

6 1 giM dic4Hir neetffittu txirtm* , pMk j & 
ttmtutifnt f 

61 l» extremtt rftceJJitM praximi ttnetur e]iii> de 
fuperjlHU vit* »eceJJ'Mrm lAinen jtMkt, d*ri 
ileemofjrndm ? 

6$ S^mdfifrtfucciirrtnddnecejjittuiixirtminili' 
emjm privMi dehrtt mnii nHtfftirh eitiert d 

fH0jl.,tM? 

64 itt ntcijfitdte grtivi tenetnr <jim fuk tiurt*lifme~ 
enrrtrt prtximt ex hnu fnftrfmt fiMtiafmm 

ftnti. 

4s Q^ttdt itt HtetJfitMtt ctmmmtii tentMHr quie 
Jketiirrwt frexiiimt 

PRo hojin feaian{sintenienniafuppono.',Elcc- 
mofynam clFc alicna: inifeiiz fublcvationrm. 
Ita D.Thomas a.a. q>i*Jl,f. 4irt..i. Hzcautem 
fublevatiojfi ptocedaccoquodalicni alicna mifcria 
difplioet , eamque removere inceodit , eft adus 
exterior vimrtis moralis charitatis , fcilicrt miferi- 
corJix i fi vcio | ioccJat cx 'voluiit.ite placcnJi 
Deo, placctcnim ipfi,ut proximis b^ncfaciamus, 
8c poiutai milGnjam fublcvetmis , cft aftus charita- 
cis Tbeobgioe : qu6d fi ex rooti vo aliacani vinn* 
^ C 1 uun 



60 



Digitized by Google 



20 



De virtute Charitatis, 



Cum «leemofyna dctur, ut id redimenda peccatit CE 
«ftOtt leeognofceodi Oeum . &c. omc eric a&u 
Smpetatus k Pocnitentia , vel Rdigione , Sc fie do 
cztctis , fcmper tanie!i "xccma fublcvatio mira.ix 
ptocedic immediatc a vutute MileiicocdijB , vel 
Chflriiidt. In am connuiii fiaBenria Cooiiicfa.' 

difp.iy.dnlf.i. 
tt Secund^ fuppono. Neceflltateffl in temporali- 
buSjaliamellecxticnianijuliain gtavein,ali<)ui coni- 
nmnem. Extiemz eft * quam quis paiiiui cutn pro- 
ItabiU • fe faotditer ccito pcriculo mpccis , quia 
non habet nccdTaria ad vium fuftentandam , nec 
•liusadeft, <}ui cumadjuvare poiIic,& veiic. Et ad 
liuc leduci poceft peticHlum ceicum mucnacionis 
inanbirifpeipentf carcerit, ininnicatuincurabilis. 
Ideoqne neeeffitss bomm eventnum Tocatut k Do- 
dloribus qi:ari extrema. Pilaus lran.6. diff.i.p.i, 
9iim.i. idouc iive lia» nec^ilitas provcni.ic fouui- 
Ci^^nreex alterius inalicU.'Secus ii oriacur cx pro. 
pria nequitia. Diana^*»^».^. trdS.i. rtfol.i. & -j. 
Cotonius vtrbo tUtmofjna, num.i. Graviscd.qua; 
hominem conftituit non in ccrto , fcd in gravi pc- 
liculo moibi incunbiiis* vel mocbi gravis, vcl «b- 
brerittianis vile. vd ci|Kivitatis injuftc , vel ca- 
dendi a fuo ilatu , vel cujufainquc mali gravis. 
Conununiseft • qua homincs communitcr non dc- 
«edendo a fuo ftatu laborant , & cui cum aliqnn 
illoiali.(olicitudine fuccuiri ab eodem patienu po- 
teft. Teici& fuppono , bona teropoialia , alia efle 
cuilibcc nicellaria ad vitx proptije , fuorumquc fu- 
ftentationem, aiia ad fiatum fuum deccDteiconfer- 
tandnm, alia quz necvitc, necftacui funt neceila- 
m>quxfupeinua vocanciir. His fuppofiti!. 
t% Dico prim6 : In extrcma, vcl quad cxcreau pro- 
xiini neceilitate , tenetut quis elcemofjrnam de (n- 
pecfluis yitte » etiamli necelTanis ftatui dace ) ordo 
cntm Cfctuicatis poftulat pet fe loquendo.flr ccteris 
pallbus 1 ut proximi vicam pKicis faciamus , qu^m 
«Smitatein pcoptiam , & vita proximi prxfeienda 
dfdecenti noftro ftatni. Ita cum D.Thoma,te atiit 
catnmunicexPalaus rMn.i. tr0S.6»difp.i.. p.t.n.f. 
tc cumaiiis multis Manetus, nudttsiione i. br*. 
StM ) 1. Bafarus, vcrh.eleemojjma, ««w.^.Eft autem 
hcc obligacio untum cx chariute , [ cxcipe obli- 
gitot ex«Scio, ut liint Peftoies, Prindpet tempo- 
ralfs, dominiis indigcmis , vel cui in Rcpublica 
incumbit ciua 1'aupcrum. Malletus fiprd ^r«. 
il** if. 1 Vndc li quis prjcter annimieratos huic 
. . obli|S^uoni non Guisfaciat,non tenenitadceftitn- 
cidnenil lca com Mendoxa,lleUaimino, Diana,Co- 
tonius, verbo eleernofyrM imtlfj^f.tmitntyi^fmmt 
ic alios, quos ib^ rr fcrt. 
O Di^Iecund& : Si pro fuccurrenda neceflitate 
extiema cujufcunque hominis priv:Hi , ita expo- 
" noida fintalicujus bona fuo , runrumque Aatui nc- 
ccilaria,ut abfquc illis nulla racionc confcrvaii lla- 
/ CUs poi&t , fed oecelTari^ ab illo cadeie dcbcacoop 
tenetnr cum tanao damno fuccurrere pcoadmo in 
i.ectditite cxtrcma labor.inti, bcnc tamcil cumali- 
c]uo dcttimcnto non dcpiimente llatum. Ica cum 
Mendoza, Diana,Loconuis verb» tlttmtfynan. i x. 
te cumCootnch. P*la^difi^ imm.6. Rxio eil, 
quta nenw tenetur (iMHMPteAiAs vicam prosi- 
mi , quam jnopiiam •, led propiiam non ttnetut 
iuccuricre cum amiiConc pro^rij llaiusi ergo nec 
vitara proxim.i. Dixi hominis privati } nam pro 
confervatiotie Jipminis , ex cujus viunoubilicer 
pendet falus ReYpiHblicz , tcnecur quis , eciam cum 
jiciitiilo vitx,ei fuiciirrfre in neccllicjte excrema, 
conniiune przponcniium cft pcivatfit 
^ ^J)n» n.t^ MaUctus fuprii hi- 




) f, imh addo non ceneci .qiMnpiam« etiam dl- 
vicem« nugnas divitiaib v.^ oeMnt qutoux miile 
anteos etpendeie pro redimenda vita cuivflibee 

privati , (;tiini(i obid ab ftatu cadere non dcbeats. 
illeenixn furaptus , in morali «liicnationc Rcipu- 
blicB ,& quoad utilitatem Reipublicc , prctiolioc 
eft, quim vita hominis ptivaci. Ica cum Coninch. 
Palaus fupri nttm.j.Sc cum Diana , Cotonius /uprd 
nnm. 1 4, 

Dico tettitS : In neceflitate gravi cenetur quis ^4 
fi)b mmtali fiiecunere proximo gravitefindigenii 

ex bonis.quac fuo ft.ttuipracfcnti (upeifluiu)t,etiam- 
fi forcnt necenaria ad confectiliunctn alcioris fta- 
tus.Itacum Suario, Torres , Bellarmino, Valentia, 
Coiunch. Palaus fupri mm. 1 5 .Thoinas Tambuci- 
nus Uh. I. Dte^ltgi e^p. i. $. ) . num. contra Mcu 
dinam , Gerfon , quorum IrntL :ui.im probabilem 
putat Bonacina , qucm tefert Palaus fupri num. i o. 
Bafttus vtrbo tlttmtfj^HM «•Mr.j.Tamburinus jnpri 
n.\ 5. Ratio refotutionis &mitur ex illo Joannis }, 
tjMtvidtrit fratrtm fmmn ntctfftiMtm habtrt , & 
clMtftrit vifttrnfH» ab to , tjuotnodo chaniaj Dti 
HMisrrtiriifA/Tumquia vitcus charitatis jubct pto* 
ximo (bcconerc fine gravi incommodo : at iuccor- 
rercex bonis fupcrfluis flatui prxfcnti incomr.io- 
dumgrave nonaftcrrt ; crgo. Dixi fnpcrfluis liatui 
ptatfenti . ut innuerem non lacis elle , uc bona notl 
dicanitnciiipeiflua , qu&d fmt necelliuria ad 
candum n<A>iliarem natum , nt voluit cvm Gnma- 
do , Diana, Coioim.^verbo tletmof^na rikm. 1 }. 
LuBO iff rtfftnjij lib.i. diS. 11. & piobabilc pu- 
cavKTaffiburinatyifriiuMa.14. Sed faris efle ad ■ 
hoc,ut dicantut niptiflua , cjiiJid ad fl.ut m prifcn- 
tem confeivaiidum non lint ncccllaiia, ut bcncaim 
Cailinch,Torres , Lorci , Si ario , Palaus , fnpri 
«t. 14. alias vixin£ecularibus, etiam piincipibua 
eftet , qiii fuperflua liaberet , unde feth onuietde* 

obligarcntur ui lioc cafu ah elrcmofyna, qnod CM> 
tiarij Authores non vcrcntur al1'eiete. 

Dico quart6 : In communi ncceffiute tcnetuc 
quis fub mortali aliquando adjuvare jproximum, (a- 
tis tamen crit, fi ex uipcifluis ad prxientem , & fu- 
turuni ptxteiifum ftatLm dct pauperibi s aliquam 
intcidumeleemoiynara , ut il ex ccntum aurcis an- 
noisdnosdec» ex dueenris qiiatoor, tcc propoc- 
tionaliter. lcaTamburinus/j r-.i n«ni. 17. & cu n 
Valencia, Siiaiio, fionacina, l^aiaus/w/>r4 /iMm.ij. 
coKi ra Dianmn» qoem seftiti dic In^iitiir CoMnine 
ntrbt tltimt^fw* wm. Suaiioni , Navarnim, 
Malderam , quos cefeit Ba&iis vtr^eUtmofyna^ 
rsum.^. r,i;II,-,r.i in hoc cafu oblig.itioncm fub nior- 
uli agnofccntcs,Ratio noiliz iclolutionis cli,quia 
divet habens fie fiipeiflua • denunquam eleemofy- 
nam tribuens, vel longo tempote omittens , pluri- 
busegenis poftulaniibus Rcipublicae grave detri- 
mentum infert , cum totuni oi;u> .ilcndi paiipcres 
iii ipfam transferat, nccilii fubiidiuin piicAet.cum 
poflit. HincfitAdvoeatnffl peoGnemactaUteriian 
lulcipiens patrocinium pauperis , & Medicum, Sc 
Chirurgum non Dizilando opcra fua indigenct , li 
alijis id poniint foccre fine incommodo. Malletus 
fmfri^krt^ta^i, Scoindb fitnon tepeti divitemt 
pnnimiim egennm qweiefe,at ei eleemoijnamtrip 
buat , fcd fatis eirc fi parattis fit fi bvenire, ciim cju^ 
ncceflius illi couftei. ViUvnfMprd Mim. j. 



5ECTIO 



Digitized by Google 



TradlatusIL Difput.lL 21 



S E C T I O XI. 

tJttain quilibet fatisfaciac obiigationi Elce. 
nMTyiUB , Ci rcm <\o& proximus indiget, 
mutiict , vel dilata folutionc vendat, vcl 
dunct fub •cnditionc . ut reddat acce- 
pcQin , II ad pinguiorem £)rcunam ve- 
jiertti 

SI^MMARIUM. 

66 Si proximM folum indt^tt rci uf», ner/io ttttttgr 
ti (Ltrt, fiijl ufnm. 

S7 Si frtaumm kie iii4ii*nt mHH halnat hna , ne- 
mt tmttnr tiJUrt rem, ^uninJUget.fcd fuf- 
ficit fi eam ei tttutiio det,vtl vtntUt. 

68 Prtximo extremt indueuti ttnttiir rtm, 

fiM indiget abftliafmililr» , & »«» fmffeit 
fimutu» , vel fub cortdiiiarie der. 

69 Q^Mneltqmt tlttm^fynM» mutn» dm ntn ft- 

ttfiin ftiSiMt Imrmm ttgmit Mnurt, 

66 QUpponontoertnni. Qu5(l fi proiimus non re, 
Olcdlolo ufu illius indigct, ncminein elTe obli- 
gaium tem dotiiue , (ed ulum , uc fi indi^c eqoo* 
Tct aUaiiesqac Wttj(»{ki occiHone neccffitatis per> 
CtwetK, non tenecnr quifpiam illum ei doiuie,(i dc 
necillius ufum , quia iolus ufiis cft lili ncccnarius. 

€j Sccurulo ltipp,)no 6d li ptuximus indigeiil hic» 
& ounc (c aiicujus, ahbi habcat booa, quiDtttlkis- 
6ceie poffic , vel fpem pcoximam habendi ex fuc' 
ceflioiif.vcl propno l,ibotc,& inJuftrin noii alieno 
a fuo rcitu , qucmlibec iaci^faccie iiuic obligationi, 
fi rem illatn tnutu^ det vel vendic, quia bic non 
cll abfolutc paupes « indigecenkn timiliin pco ali- 
quo loco, cempore, &c. Ita cum SiiviQ,Valeflidat 
Bonacina , P.iUus , trM.6. difp.z. fmf,^ MMia* 
Balzus vtrh» eltemofj^ttei num.-j, ^ 

Difficulias igitur e(l,quando proximus cft in ex- 
t|iaaaticceffiicaie,4eaipnhabetaliundc bona,qui- 
bus (bnti traditum redderc po(Iit,ncc Ipcm habendi 
illud abfquc notabili difficultatc , an tunc centatuc 
quis lUi giatis date , <)n ver6 fatiilaciac mutuaniio} 
Affirniant mulli iatisfjoere mutuaado« vel venden- 
do, (i ponatut conditio , ut rcflicuat cempore lautio- 
ris fortunx. Ita Navarrus, Tulctus, Adrianus, Co> 
vaicuvias, Vafquius.Lcflius, quos refercPdau^/il» 

tfS pri 1WML4. Veium probabiliuseailUnwneiniaem 
Mtitliionehnicobligationimiitiiando , vet condi- 
tionate ilanJo, fcd dcbcre abfoluti donarc, Ica cum 
Azorio, Maldcio, Filliucio, Diaiu , Ballaeus, v<r^«. 
tUtm»fyn» nurn j. Vjlcntia,Coninch- RcgiiJkldo, 
Palaus . fuprk num.^, \ ICatio clt , quia pixccptum 
obligat ad a^m virciitis eleemofynx, noti vei6 ad 
alium tCtMm s eigo peraUmiadhim paBcepB» ik» 
iatis-facit. 

Q|Hr imUi ade& orgent eft,QCedam pfobet,qu&d 
quacwa qois io gravi , vel etiam communi ncceifi- 
tne eenecuc proximo fuccurreic , non fatisfaccre 
\ Juiicobligationi mutuando . vel tradendo fub con- 
<litioiie,fiDdabrolu£c debere daie. lucum Conincb* 
Valenti* , Sinrio , Palaus , fufri mim.S. Adveice 
Candem,qu6d qu.iiido cjuis clccmofynam mutu6 fa- 
cic , non poHe lic inucuanccin lucium cellaos dedu- 
eece in pafturo. Racioeft , tjuia oim ceneaCDrmn- 
tnari , non poiced Iiicnim licici acouirere cx mu- 
tuo. lu cum'Vafquiu, Palaus, fupri nimuj. (iniT4 
m4tdmritMf,di/f»}.f,^^jtat, 



S E C T I O XU. 

AnEccIefiaftici arAi&scUigQDciiradc]ee<i 
mofyium , (]uam r^rculares, & quJB 

SDMMARIOM. 

70 Eceltfidftici in ctphui in qiubui ficuUrts tt- 

Mntwr eUrgilrt «Ittmtfyatm nrUim tUL 
fmmir. 

7 J EccleftMfiici dt b»mt pairimorrialibM nin ttm 
nentur fnctrt el temifynam, nifiin cafikiUt iit - 
^uihm ttnentur ftculartj. 

7.X Eciltfieifiici fi btn* pMrimtnieUiAiii^tprimik^ 
fulfiiniMtitnem , vel tfm fiimMvfumdiifi 
tttidtm fifimt «tmftufirt i4-fr»Sh^'i«* 
ntficij. 

71 Btmfuiitri^ Hit«ntiir txfendtrt in tltimify»4t» 

vel pia opfra <^ut ex frullibui benifieij filM 

ctrtfrua [ufi entati«m fuftrfunt. 
74 CrMvittr fteeiu hentficuirim ,nwfuPtrfi»4ifid 

fiium *n re ffm» dtnnret vtiutt«rAmiJiufiri«m 

nikntt &e. 
7f ^ftfnantitatctnfeaturgravii } 
76 §(g«ntnm ex fruliibut benefjctj . quaJuftrfuHl 

fiu e«Hffrii« fufitntat itni tenttumr t«n«fieiii» 
, nutfti^tr^ ildriiri, 

SVppono primo : In omnibiis cafibus , in quibus 
fccuiares cenencuc facere ea praecepto eieemo- 
^rium , anftijit obligatas etfe Bcde&ltioo^ ad eam 
faciendain , qiiia rationc flacus Jc!>enf cH^ patrcs 
paupcrum , Sc aliis exempluin. Ditiicukas jgiiut 
ell , an Ecdefiallici tencantur in caiibut «da qui>'. 
bus bjci non obligantui ; Secundjk fbppoao^ biiaa , 
derid ede in duplici diffirrenda, alia patrimontalia, 
qux fuccelltOQe «"'donationc , hbore , vcl inJtillrii 
obyeniunt. Alia quc in ftipcndia MiUaium , Ser- 
monum , Offidocum , Capellaniaiun , de aliocuni 
inuMrum ipidtualium tribuuntur,aiia qux ex be- 
nefido recipiuntiir , qualia funt annui fnidhis ez 
dccimis. Ilis fuppolitis, 

Dico piim6 : £x bonis patrimonialibus , & ex 
illis qu2 in ftipendia moneruro fpiritiialinm Bc- 
clcfialticis tribuuntur , ut funt ft'psndia Miflarum, 
dilIributionesqiK>tidianx, qux intctcilcntibus di- 
vino Oftiao tiibuuiuur , Ihpciidia mortuorum, 
.cleemoiyox Concioouin,& Uipendi.t Capeilanix, 
edam ooUativc* vet ftipendia, qux cis pro aliquo 
labore , puta vifitatione , vel alio tiibuiinciir , non 
alia via ubligantur Clerici facere clccmolynamf 
qu<im Laici , quia eodcm mojo illa poflldeiit , ac 
C Laica cHcnt. lu cum Hurudok Sanch^* Diana» 
& aliis Cotonias vtrbt elttntfyint nim.t%. Vnds 
fi Clcricus hic bop.a patrimonialia , vcl quafi pa- 
ciiniooialia in fitam fuilcntacionetn tnfumat , toti- 
dem poterit compenfiire ex fhiAibttt benef d) , tc 
illa in qvo? iif is volueiit infuroete } quia intcgra 
fuiUnuiio dcbccur bcneficiato ez fni^ibus beuc- 
fidj. Et idem dicendum efl, fi in operapia fniAus 
patsiinahiales infumac : tajicuudem namque potciic 
rx froAibas beneficVj accipere , quz in opera pia 
dcbrbmt cxpt nJi :Excipcni(i voliintatem exptef. 
fambabuilfctnonfaacndi iccompenfationcm. Ec 
idem dicendum eft de eo, qu&d parce vivendo mi. 
rils infumpfit, qu^m infuroerc polTct in fuam con- 
gruam fullenCationem , nam dc fic rcfeivatis pote> 
citdi(p<MNSB»a*dipatnmonialibus, & in hiscon. 

C ^ vcaiual 



7« 



7» 



Digitized by Google 



> • ■ * 

21 De Virtute Charitatis, 



vcn iiiu DO. quos abundc rcfcrt , Sc fcquitur Pa- 
lai s r r.iU.6 . dtfp. i .ff. f.*iMm.f.mffmt mI -^, 
7} Dic»> fi. c«iid6 : Bcncfidart) tcncntur lub mort«li 
elc civioly Dani fjccrc,vel in alia pu opcraexpcndcre 
otnnia bona , qix cx fii Sibus bcncHcij Iu.t coii- 
gnix (uftcntadoni iupeiliiiiic lu comouMUtci DD. 
<|iK» Urg« manDs refcfc ; iSi leqalcnc Hbmfi^i 

p.C. I'r(ivcriit niiti m bxc obligatio, mm ex TridcriP 
tino JtJ/.ii . (.ap.i.df r^ftnruttient. Tum )Utc lutu- 
rali , uc reCki.dmi commiiai renteniia probac Pa. 
Jaus CotontUi wrtt tUeme^nm «imm. 
17. cmmiSHtm, qirf /tl. te. qHtft.^. »rt. ). tan^ 
limcfTe ex ji re pofitivo affirmjt. Ratiu cfl , cjuia 
hzc bona non ccnfenlut daia^ fidclibus , niii in 
ruftentMioncra miniftroivin , & ad paupctum mi- 
feriam rubicvuidam, boiuquc opem ncienda,unde 
cotnprehcndit omnes bencficiatiot & etiam Pa- 
pam } ncc Pap.^ in hoc pixccpto poteft difptnfirc, 
ut KGtk aiin S^nchez notavit Cotonius . ftfm» 

74 timtraCmrdubmm. EchincfitgtayiterpeceaieBe- 
neficiariuni ; qui hzc fuperflua fui (Ijtuv in .quin- 
titatc gravi donaict venaturibiis,hiflnon:bu5,.ructi- 
pibus , parafitis , & limilibus , quia ncc cil opus 
pium » nec ftatum Ecclefiafticum decet. lu cuni 
yafqnio, Palaus,/aipr« num.6. 

75 Scd q xics , quas quantitas cx ftuAibus, qui fu- 
fcnuiit lultentationicongrua: beneficiaiij , dicacui 
gtavis , quam 6 benefidaiius in profanos ufus ex- 
pendat peccet moitaliter; Refpondco reqiiiri quar- 
tam paitem hotuin annuoninr reddituum. Ita cum 

. Coninch. MoU'.:2,Piliui /npra num.6. A.lvcitct.i- 
men ad congruam fLllcntationero beneficij puti- 
tme non (dSmea, quz necdTathi (untad fe, laim- 
qucfamiliam alcndJiii ; fcdctiam ca , qt^x fuiit nc- 
CClIatia ad niodciaca convivia ci:r.i anucis , & coii- 
ianj;uincis exhibcnda, vclad iioi^ntcs tccipicmios, 
addoiut|ones remunetatorias,& iiberalcs inode- 
ntas , 'ie multo magis H faetint nectflaria: , ut ii 
patribus , aliif<juc confanguineis alimcntaadmini- 
Urei,fi foitc paupeics riiu, quibuspoflint vivctc, 
ita honeftc iit dcdccus nur. Iit bcncficiatios cos y^i- 
iemes h.tbcrc. lca curo Navarro, Coninch. Tolc- 
«o, Palaus/ji^r<i Ad hanc ctiara congruam 

fuftentationcni pcrtincc fullciuitio fiiioriim Ipurio- 
tuin, fi, quod abfic, bcneficiariiis illuthabeat,quia, 
fuppofito deliAo , luiicntatio illis )ure natuae de- 
bctor,unde illos potcll doiaic jnxt.i qualitatem bc- 
iicfictati , ctiam cx frt^ibus beiicficij , fi alias iioa 
lubi.it pautrooniaies. lu^m Moliha « Palans» 
{mprm. 

yf Si tamen qmetas qutntilim ex (hrAibus , qui 
congniar fufleiuacioni fupetfunt cencacur bcncficia- 
tius paupciibtu claigirc } Rclpundcofatisfaccre fux 
obllgaiioni Ct ex fupcifluis dct qii.irtam pitem , 
Sc caeccrain pioc ufus confumar. Imo fi bcncfici.i- 
rius non fticrit , Epifcopus fi lficit , quod quiiium 
parccm, vcl fcxi.niti paupCribus Jilhibuat, & cactera 
■ in pios ufus expendac Ita cum Granade , Diaiu. 
CoKNiiDt., jfifr« aranv.i g. Eicipe in neceffitatibos 
gravibus : ii.it" in h)s u'ii Epiitnpi , qiiim alij hc- 
ncficiati , ctuni non cutati tcncntur uinnc lupcr. 
fluumjneleemofynas elaigiri,Diana p^n-t.fjr^Jt. 
reftt.ay. Anauteminne.cc(Iitaiibusotdiiiatiiste-' 
ncantur bene6ciati qnctete paupercs , uteleemoiy- 
nain tiibiiaut ■ Rcfpondco iiir.itds ttii; ri, non vcrci 
CTteros. Ita cum Saiichcz , Diaua, Cotonius vtrio 
«/nfltw^M vmt. 18. 



SE CTIO XIII. 

An bcncficiatus peccet concra )uftitiain. ic 
ad rcftitutiooctp icncaiur , fi qux cx 
frudibus bcneticij fux congrux luftcn- 
tatiooi AipetfttDt , In piufanosufus con- 
famat ; 

SUMMARIUM. • 

77 BtneficUrnit felum tx char:tat/ itnttHr, qum 
■ fMperfunt tx frunibm bentficij ftut tnffrMM 

fufttfttatitni pamperibMi elargiri, 

78 Si fuptrflua in prtfanot nfm ionfum»t, nt» ffc , 

nftur ad > ejtiiutiontw, 

79 'Btatfieiatifuni dmunfH»rmmrtddimutn. ^ • 
i 0 Idem direndHm tfi dt peHfitmai^ BeHefit^iOf, 
Sl Beneficiari rryil.iret neii Ij-tbent dotnintkm ft^- 

per fruiiiu beijejitijjfed Mon-fterium. . 
8 £ Si aliqua atwuiu m t^tu fiiftrfiMU , tttutuui» 
efl nu&a. 

8 j RtU^iofui affwnptus tid cpiftopMum nm haket 
domimum redditmnm Utmt tf*d ttmtmm tfi 
pentt BtfltfiMH. 

84 SitUi^i^ piredtgi diftri(>Hai,peteat c^trMjmfii» 
$um, & ttnttiir ad rtfiitmiimaem. 

Dl6opirim&:Beiici}c>-<ii:s non tcinctiT cx jufli- 77 
tia« qme fiipetfiint (Iz congtuz luAcntationt 
exteddtttbos benelici) pauperibus elargiri,fcd can- 
tum ex charitatc. Vndc li illa 111 profaiios uiiis in- 
funut, nontcnciut ad rtltuuiioiiem. Hacc conclu- 78 
lio hi* tempotibus cft coivimunior intci DO. ic!a 
cum oiroque Molins, Covar.SaimicntOtConinch. 
LelSo, Valencia,Palaus,/m. 1 jntS.g. d. i,p.6.m.j. 

cum Diiiia, & aliis Cox.onl\is,verb9 tletrncfyna, 
tiHM.ii. R.icio cl\ , quia nemini cft imponcnda 
obligatio)uftitic,fine nuni/.lto tcxtu, vel latione» 
fed ncc textv , ncc ratio datur hanc obligaiionera 
pcrfuaJcns, crgo & quideni qu&i non detut textUI 
patct, quia nullusalf.-iciir id cunviiiccns , namonw 
nes explicamur de obligauunc cx charitaic , ut te- 
Cte exponit Pataus, ftfri itmif. 5 . 

QiinJvcri ncc ratio alr" i-uin cfficax ctiam pro- 
batur : quia fi quar pollcc .iti^;in i l!ct lila, quod ilta 
boiU ea conditione \ fidelibus cenlcntur donata, uc 
fi tn» iiifafuerinc paupetibus diftnbuanmr i fed 
deliacemiditionenultlbt eoiillac,(ed potiftscon- 
trarium, & ilk condicio explicari potcft de oHi- 
gationc cx charitace , crgo. Hinc fit bcncliciaios 79 
efle veros dominos omnium fuorum redd i t WMB > ft 
folum tencii ex chaxitatc , ftcidlioci tameninodo* 
quam fzatlares pauperibusexfiipeifluisiiuefiiften- 
utioni fubvenite nicidodida,'|tacuroDiaAajC<>>^ ■ 
tonius, fupra nmm. 1 S. 

An auKm-hoc idem diondum fic dc Pcnfiona- 80 
riis, ac de aliis bc iicflci-nis ? R clpMmico de 1'cnfio- 
nariisEcclcliafticis idcm trie dicciidum , nam cura 
jHCcficpats fn diitiin Ecclclialtitorum clt vcrc be- 
nefidum Ecdefiafticum > uc bcne cum Hunado* 
Diana«Caconiits,twrl# etetmefya», inim.t7, Secas 
dicandDmeft , (i penfio laiVa lit, i't funi coirtenJx, 
quae dantut cquitibus oidinum niilitaiiura liiulo 
]a'ico. Ita cnm Mendoza , Diana , Cotoniiis./A/>ri 
ttmmtre 1 7. tc cum Vali^uio, Garcia, Palaus ,/aipris 
iTiri». a. 

Scd quxrcs qaiddicenJi.ni fi: J.- b. ncficiatis re. gg 
giila(ibus.Rcipoiideocenun] ciletcgularcro allum- 

ptum 



Digitized by GQOgle 



Tra6latusll. DifpucIL 



j jnum aJ aHquoJ beneficiura , five icgulare . five 
I Jrculatc, nullmn h»bere Joroiniiim rcddituum bc- 
jicfiaj , led pcncs monilletium eflc , iplifque foliim 
conccdi adiniaiftiationem ad ufiis pios , Sc non ali- 
«er. Vnde fi ali^uid in fupetflucs ufus confumant, 
pcccmt moitaliicr , & alienatio fadlacft nulla. 

St Qiix debent intelligi.non foliim dc bencficiis amo- 
vibilibusad nutum prxUti , fcd ctiam dc bcncficio 
pcrpetuo , & quod k prxUto aufeiri non potcllj 
latione cnim voci paupeitatis non poflunt haberc 
dominium, quidciuid fCtUmct dc bcncficiaiis per- 
pctuis Vafquius de reddinbm CAp.\. dnb.i. nuilibi 
enim invcnimus votum paupcttatis his rcguUiibus 
bcnefifiiatis, eciam pcrpeiuis , ui Umt Epiicopi, vcl 
aliii fubUtuiu cllci vcl difpcn(atura,ut rccle probac 
PaUus ttm.i. tr^ti.6.(!.i.p i.num.i. 

8) Hinc fit Rcligiofum alttimptuiu ad Epifcopatuin 
non habetc dominium reddituum fui Epifcopatus, 
fcd dominium cfle penes fuam Ecclefum, Sc illum 
foliim habcic pknam , peipccuam,&: libcramad- 

84 miniflnationcm illotum teddituuin in ufus pios.Vn- 
de li aliqua ptodige dillcibuai, Sc pcccat conua ju- 
flicum& accipicns tcnctur ad relticutionem. Ita 
ciim Sanchcz.Coninch ; Valcntia.Njvarro.flt aliis 
multis Pjihus fufra nMm.}.& 5 .coniia Sotum, Vaf- 
quium, Mcdinam, Gracianum,&: alios quosrcfctc 
PaUus fMprd HMf», t. 



S E C T I O XIV. 

An dcbitor cxtrcniam neccflitatcm paticos 
[cncatur rcftitucre rcra acccpiam , fcu 
. folvcre dcbitura crcditori fimili ncccfli- 
, ; tatc laboranti? 

S U M M A R 1 U M. 

8 f Patiens extremam ntctjfittuem pot ejl diitMfur. 
ripere. 

t6 Idtm potefi facere grMviter $ndtieHj,fi alU vut 

n»n pfjfit fHiCurri. 
S 7 ^id fi Mte fr*vem,vtl txiremtm ntcejfttatem 

OHU rtmAlitnnm/tcctpit exdhtfn» cenirailii. 
8S Dehnor (xtremt l^oranj non ttnctur rtm acct- 

ptam tfivt tx c0ntr*tlu, five non, rcfiitHtrt 

crtditori fimilt ntcejfitait Uboranti. 
S9 Quid fi eam in)ufie acctptrit , <iiutndo dominuj 

e.tdem ntctjfitate laborat ? 
5» JDebiier in gravi ntccjptate noH tenetur remac- 

eeptam ex eontradit domino 1« fimili ntcejji- 

tait rtfiiiMtrt. 
9 I Quid fi rtm injufii pojfdtt ? 
p i {^idfi crtditor fit ine.xtremanectjfitate} 
» 

8 ^ Q Vppono pacicntem exttemam necefliutem pof- 
Ofc aliena iurripere,fi alia vii fibi fuccurrcie non 
potefl. Ncc poftea ad meliorem fortunam veniens 
Cenciur ad fcftitutionero. Ratioeft, quia cum in 
eziretna necefllutc omnia finc communia , n»n di- 
cituc accipcrc alicnum , fed proprium , mod^ de 
ilU rc nihil fupcrfic cranfa^a ncccflitatc. Ica Malle- 
tus, maBtatioue i. brailta 34. Biixus .vtrbo tlie- 
mtlyna num.i), ic nos in/r4 dicemus. Vnde Ci excre- 
mam patiens necefficatem i divicc rem valde pre- 
cioUm accipcrcc, ncc peccacct,ncc pofleacenerecur 
ad reftitutionem,n tranfa^a necefEtacc nihil fuper- 
fit. Ica Tambucimis lib.^.DecaUgi cap.i.^.f.n. 1 1. 
eentra PaUum, traS{.6.d.i.p.^.fi.j , 

Sccund^ fuppono in giavi neceillcate pofle pau- 



petem, fi ali» vii fuccurri.noo po/fit, cUm i divite % 
aliena furripcre , fi aiias illi non conftct efle alios 
graviier indigentcs, quibus div«s vult fuperfluafui 
ftatus eUrgiri, lu & benc curo Navarro, Valquio, 
LefLo, Coninch. PaUus , trtia.6. d.i.p.9. nim.j. 
Racio eft , quia in hoc cafu tenetui dives cx chati- 
Ucc de fupctfluo fui ftatus gtaviter indigenti fuccw- 
rere , ergo fi illi dc neccGiucc paupehs oolaftet , & 
illi non providcrit , poteft paupcr clam fibi provi- 
dcrc , fi potcft ablquc fcandalo. An autem ttanU- 
{ti ncccflicacc ad pinguiorcm fortunam veniens te- 
ncatur ad rcftitucioncm ? iitfni dicemus iraQ j ©, 
d.<,.fea.i.dia.^. 

Tctti 6 i uppono , Quo^ fi quis ante neccfliucem S7 
excremam icm alienant accepic ex aliquo conccadlu 
transference dominium , ut cxcmpcionc , inutuo, 
&c. cenai cranUda necefllcace , fi ad pinguioiem 
fortunam deveniat ad reftitutioneni : nam tunc rero 
fuam confumpfic, Sc obhgatio ex concraiflu Cradcndi 
rcmadhuc pcrfcverat. Ita cum Coninch, Vafquio, 
Diana , Palaus, traU.6.d.i.p. 10. num.t, Secus di- 
cendum cft fi icm cx contradu non tiansference 
dominium accepic , uc fi pignore , vel dcpoGco ac- 
ccpit , tum cum dominium apud illius dominum 
fit , ficut ab eo poterat alia furriperc ; iu & hic. 
Iu& bene cum Azorio , Torres, Petro Navaira, 
Bonacina , Leflio, Palaus tfupra num.t, Malletus, 
ma&tatione 2. braSta 34. £c idem diccndum exi- 
ftimo dc re quam ante nccdlicatcm furacus fucrar, 
fi in excrcraa ncccfllcate confumpfit : najn pet con* 
lumpcionem ccnfetur reftitueie , fiquidem dotninus 
lenebacur eam illi tradeie , uc eam confumeiec. Ita 
Sc bene cuinPetro Navarra, Coninch. LeHIo, Pa- 
Uus , fupra numero j . coiura Vafquium : his fup- 
po/itis. 

Tota difliculcas eft , An dcbicor extiemam ne- 88 
ccfllcaccm pacicns ccncacur , rem acccpum rcftitue- 
re , feu folvcre debicum crcdicori fimili ncccfliuu 
laboranti ? Refpondco per fe minimc cencri , five 
rcm acccpcric medio concrai^u , five non. I mb in 
tali cafu uxor, Avus, Patences , fili) , Sc fecundum 
quofdam , etiam fratrcs , pofllint aedicori perferri, 
nam ftri^ius cft dcbicum nacuraic , quod illis de- 
betur , quam debicum morale , quo tencraur erga 
crcditorem. Ita cum Toleco , Rcginaldo , Soco, 
Aragonio , Balius , vtrbo tUemtfj/tia num.i. Mal- 
lcciis maUtationt a . braHta j 4. TempciantU umen 89 
eft hzc renteniia , modo dcbitura non acceperic in- 
juft^ , dura vcrus dominus cadcm necefllute Ubo- 
rab.-tt , tunc enim fi eadcm rcs in fpccie pcrfevcrct, 
tcnecuream rcftitucie dominoeadcm ncccfliuccU. 
boranci. Secus dicendum eft de eo , qut rem acce- 
pic etiam injuftc ance necefliiacem exuemam domi- 
ni,vel rein termino conftituto non foIvit,vel quan- 
do re$ injuftc fubUca cempore cxcrerox nccelEcatis 
domini in propiia fpccic non exiftic , quu tunc 
mdioi cft condicio poflidentis. In cum aliis PaUus, 
fmfraHMm.i, & 4. Bt(x\is, fupra num.t. 

An ver6 debicor in gravi neceflluce confticutus 90 
ceneacur leddere dcbicum aedicori in fimili necef- 
fitate gnvi laboranti 2 Refpondeo quod fi debicoi 
non habet ex concradhi transference dominium 
non teneri , nam cunc mclior eft condicio pofllidcn. 
tis. £c idcm dicendum cft , fi quis rem habcac cx 
contradlu depofiti , precari) , coromodaci , Sc ccnw 
pus confticuturo non fit cianUdluni i quia lic^c do- 
minium apud debitorcm non fit , eft camen illi ju- 
fta |)ofleffio ilUrum rerum , cum adhuc ccmpus 
contradus non fic finitum \ crgo pro tuncmclior 
cft conditio poflldentis. lu cum Vafquio, Bonad' 
na, PaUus, iraa.6. d.i.p.ii. num.... Secus dicen- 9 1 

duin 



Dlgitized by Google 



i4 



De virtute Charitatis, 



dum cxiftimo. de. ^bitocpi, qai injuile tetinct lera 
aUenam^quia vel (uno acsepit,vcl finicum eft lem- 
j>u"> ilci oliri , &c. nam tunc cum dominus fux rci 
dominiunk lubeat. Sc debitot injuUe poflideat , te- 
nenis ctiam cum gravi fuo decrimentoeani tradere 
domino exillenti in zquali neccflltate. Malletus 
y ^ puUtatitnt i.brnSt* 3 4. Et idem dicendum exifti- 
ino,quanJt) cicdicor eft in cxctema ncccflititc, dc- 
b)toi vcro uigtavi , namtunc live debitum Itt ex 
contra<3u,(ive ex injulla acccptione.rempcctraden- 
duro cft cteiMtMi. lu l/biXtxxa fuftk brt^ut 34. 

S E C tl 6 XV. ' 

Dc (^uibus bonis fadcnda Hc clccmoryoa» 
S U M M A R 1 U M. 

9 ) £leemeJjnMt dMtd* ifi ix bonu prtpriis, 

<»4 6lH9imdo fiKitnd* di boms , ijm» i» ttfHnuiJii 

fojfidentur ? 
Ad fubltvMdtm txtrtmMm uietffnMtim frtxi- 

mi pottfi ^Mufitrrifm tdiinum Ji frifrium 

no'i hahtt. 

y 6 Tnrpiter ac^HiJit4 eb circumftantiitm accidtntA* 
lem anienit poJfMnt d*ri in tlttmifjB»m. 

fj TMrjHtira^MiJuMpir tiQiintm injMftMi mt fiirm 
te , ufMrii, &c. non p'ft»>n tlm in lUm»- 

^8 Qutdfi Demitm ignertrur , & mlitnum fucrit 

ftrninmtu tmtenit tic^fttiim f 
•99 emjm hn* funt Bfet uddiBM ib ati^ued cri- 
' mik , dum iB* piffidit , Pitift in lUtmiJy. 
■ MU dSfirAitnt fi id m frmidm Fif» Mom 
fmim. 

DIco pnm& : dMtDoryna danda ell cx bonis 
ptopriis , utpm Iju* iS. Frange efurienti 
panem tuum.Tuiii qnbpticUetaofjitfm tcansfer- 
cuc dotniniumihoc aaiena CBUisfeni nm pgcdliiufi 
k domino rei.vel ejus tuthoritate. Ita cum coom»- 
nifcntcntia Rjfnis , vtrb» eleemofyn*, num.if, 
Hinc fit non poHe quem dc bonis alicnis facece 
cleemorjnam, eo quod dominus neeligens fic inea 
. facienda. Excipe niCi habcat conicnlum Donini* 
qualein cenfecut habere adminiftrator , fervus , fi> 
lius, de bonis patemisi i xot dc bonis viri , fervus 
de bonis heri » Sc Religiofus de bonis monafterij, 
nam hi per oonfeoriim swionabilicer prcfumpcum 
aliquam pofllmt (afleiedeemofynamjuc fi.o locodi- 
cemus. ]i.\(xus fupri »mii.i). Mallctus/M/ri , bnt- 

SlMiS. 

^4 .Secund6fit4deboaisqueiiieatnimiiUfoffideii- 
tuc » ita uc fingultffin pocciodebeatur , non polTe 

fietieleemorynam, nifi dc omninm confcnfii , cu;n 
^ttilibet fux pariis dominus £t . Maiietus fuprM 
u.t^, Secus dicendum cft de bonis, quc coll«giaIi- 
tet poflidentui-. Nam de his poteft fiiTi cIccinDfyna 
abfque confcnfu fingulorum,de [oio conleniu iupc- 
tionv.vclinajorisparcis opiuili.quiaad boiuinad- 
miniihationem hotum bonorum iwiunct « ucali- 
quid in cleemorynas diftribuacur. lcacuin ReginaU 

dojFjlliiicin, B ii.Tiis , fnpr.t «.ij, 
^ j Dico li.'ainilo : (.jui nun h jbct uade poflit ex pro- 
(Miis bonis neccfliiatem paiipcrom Ibblevasetpoteft 
aliena capete ad fublevand^m ejccveniam paiiperis 
iiece(ntatem,neccunccenetuc ad reftitntionem.Ra» 
Cio i-rt,quia iiiexiiciiw luc.ffiMtc onuii.i fiiiic coiii- 
munia. MaUctus fMprk bntttta j j. Qaixus^/ri 



9i 



*. 1 5.I1I16 addo , qii&d quottet p^^ tantamfUi- . 
Qicneeeflkatem , quod poffit alienum capcrc poift - 

alterumqui non habet unde illi fubTcniat alicha 
caperc.m ci fuccurrat , quia tuncdorainusnoo cen- 
fetur rnionalicerii»ritiis.Ba(anis /i^riifci jJiUUeii* . 
tMfuprttbruai* 55. ' ' . 

Dico terti6:cnrpiter acquifica ob circunftsntttilii ■ ^ 
accidencalcm ailionis, ut tx nieictcicio, vcl homi- 
cidio pacratc&c^^iiuc dari in eleeroofyoam«qia«^ 
talinm terum juAe acquhitiir Aiminjum. |m«aai^ 
conimunifementiaMalletu<: /;</"'.'( hraSe* jtf.Se- 
ciksdicendumeftdecufpicct acquiluis obaAioneU-. 
injuftam v.g. ftitto, ufura , firoonia, fit^ nam eum* 
hacumcenui) non acquiiatuc domintC « non poflnnr 
dari in-ekamrTham. Cxci|iefi tes jam non excet ff 
inpiopiia fpccic , &: clecmofynam dil^ribiitns ob ^ , 
id non icddatui impoteiisad ;rcliitucndum injudc 
aciqiiilitimi^ nam tunc ez pcopFiis hdt eteemofy. 
tiam Palausfr4ff.<;,<<.a.p.i2. mimr.}.Bafan)s/Mpri, 
Mallctus/wjpri, hrnnea ji. Exdpe 1. fi res partes 98 
mjnuciflinias a mi^kis lit furata , nam tunc fi extec 
magna lumnu , & domini ignotentuc , vel levitet 
dimnificentur , poceft cou iQa {bmroa k poffideme 
pauperibus rcftitui , Bafxus num.iG. 

An autcm ille ci jus bona fifco funt iplo fado ^5 
addidla ob aliquod cntnen poflic ca inter paopeiet 
diftcibuecc .>Rcfpondco pojc noa foUUn inexcfema» 
fisd dun in gravi, & oomtmini neceffitate , fi hoc 
JHmfadac in fraudem fifci.fed ad fLiblcvandam mi- 
fcriam paupcrum , iiquidem non eft piivatus abfo- 
liicc dominiobonorumfuorumjieccenecurtillafilico * 
tudere ante fententiam judids. Ita cum Sanchti» 
BtlxuSffuprM tt. 1 7. contca Azo[iumi&' alios. 



SECTIO XVI. 
Qjji poffioc fitfcre eleemofyiiam }• 
SUMMA.RIUM. 



lov 5a/Mi f«i b*tt$ dtmiiiim , & adiiHiiiftrm' 
tiiHim rtrum fimrmmfti^ 

fynam. 

10 1 QidddieiHdumfitdtftrmtt 
lox Simd di fmuulti f 
ib 5 Kiid di filitfimiliut f 
X04 ^iufddi Ril^itft*dmimftrMtni 

vtmmf " 
lof Smdde*liitRiligiifit,fuitidimmbim^ftnh 

tiontmnon habcnt ? 
\o6 Huid dicendum deMxert f • 

DIoo ptim& : illi qui tecum fiamm habenc do- to^ 
minium, & plenam adroimftrarionem,polTunt 

f.iceic cIcc;iiolyius,iiiininie vcii , cjui talc domi- 
nium tiou liabcnt, & adroiiufttacionem « luil fone 
fedant id de licentia , vd coi\ienlii pnefumptodo- ' 
mini : irt hocconveniunc DD. 

Hinc fic,Mancipium non polTe fiicere eleemofy- 10 1 
nas,ni(i deillis,qua: i d(>raino conceduncur fibi , Ci 
aliquid fubtiaxetic,nam nmc cenfetur conlcnlus do- 
'mini.Et idemdlcendom eft,fi aliquid proprium ha- 
hcat.PiUus rr.G.d.i.p.i i.n.A,.& j. Ec idtni diccn- 
dum clL dc faniulis.ium hi niii dc proptio , C\ forte 
quid habeant, vel de (ibi concellb , li quod fubtta- 
JianCivel fi tat6 aliquid pacvum dcm, vel 10 extrema 
neoeffitaceuiamcimccenlemrconlenrusdomini, in 
nullo alio calupoflunt faccre c!cc:nofy n.-is de bontl 
domioLMaUetiu/ii^i( «. j 7 . 1'al4us Jupr* ».4. ^ 
. . Sccttodi 
• V.' t' 



Dlgitlzed by Google 




Tradatusll. Difput.II. 



1? 



I0| Sectind6 fit Filiumfiimjlias non poiVc focete 
clecmoiynas, niH in lcquencibus Ciifibus, pomit de 
pcculiu cAilienn,vclqualt callrenli , non tanien dc 
advencitio, vcl proft<;titJo. Secundi pofjiiiit facerc 
elecinofyniJ tcnues dc bonis patciini , qu.i$ Ibitiit 
filij fuxatithoritatiii namtuncaddl conlenfus pa- 
tris. Tertio qiundoperegtinantur, vcl fimc in lly- 
diu, nam cunc poHunt fjcerc cjcemofynastquas ali) 
lu« aJnditioiiis faciunc. Qtiacto qu^ndo accipiunt 
certain fumimm pco Aja fullcncatiunc ii rcfhinganc 
cxpenfas, poHunt quod rupeien in cleemolynas cro- 
gatc. C^iiiito quajiJo c/Ict excrcma proximi neccf- 
licas , nam cunc omnia (unt communia. Mailetui 
fnfi brtiHea j 4. 

|04 Tctti6 tit ReligiofumadminiAratorem bononun 
monallcri} pollc faccre clccmofynas juxta przlcri- 
plumre^ula:, & confticutionem ordmis, alij aucem 
Rcligioli noii polfunc f^cerc eiccmofyiiam Je bo- 
i^is monallerij, ntli in fcquennbus calibus. I'cim6 
quaado Rciigiofus elt cxtia monalleciuin caufa (lu- 
dioium.vcl alterius ncgotij:iiam tunccum Itt admi- 
nidrator eorum boiioiuni , qux pro eo ccmporc ei 
conccduncur , cenlctur adcirc confcnfus fupccioris. 

>0j Paiius traii.s. d. i. p.i f. nmm.tf. Seaind^ quando 
fupcrior aditi non potell , Sc occurtit giavis ncccf- 
fitas , nain tuiic de fupftrtujs monaltcrij poiTunc 
faceteclecmofynam fub fpe ucih.ibitioni$. Tcitio 
qoando clcemofyna cflet cxigiia , quia tunc ptaclu- 
mitur confenfosfupcrioris, tcd lioc rato admitte- 
rcm , quia obftat h«c diipniitio rcAa: (•nbeinatioiii 
domus, ut cuin Loicij LUlio, Totres,iiotat 1'aUus 
f'pri imm.ff . 

Qi^iatto fjt Vxotcm non poilc dc dote , aut bonis 
communibus facerc ciecmofynam , fine conlcniu 
inarici j quiacllo lubcot donunium illius , non ta- 
n^cn habet adminiHraiipnem. lu Pal^us ftpr* 
tium, X I . Vnde folum in feqtientibus cafibus potcft 
facetc clccmofyium. I»rim6 i\ cas faciat de boiiis 
parapliernalib-js , & Je illisquorum habct domi- 
nium , fifcxpeditam aJmiiiiikrationciu"fccundum 
divctfa )uta Rcgnorum , de quibus fuo loco. Se- 
cund6 quando uxoti rtlifta tlJl-t adminiftratio , & 
Jilpcnfaiio bonoium , vcl quu nwitus cft abfcns, 
vcl igroius , vel amcns , .Src. Tcrtio <|uando ci 
allignatut a matito ceita funima pccuniz ad vidum, 
quia tunc dc co quod fupcrcft.vcl quod fibi iubtra- 
iiic,poceft facerc cicemolynam.Quartopotcft faccrc 
eas cJeemofynas dc confcnfucaciio nutici.quas mu- 
licres fui condttionis facctc iolenC. Tandcmpotelt 
facere elccmolynamad vitandiiin dainnumtcmpo. 
laicmarici. Itacum Sylveftto, N.ivarro , Mallctus, 
fitpri, brailt* f 7 . ViiiUiJitprM p.if. 



SECTIO XVII. 
Qiiibus ilanda fu clccmofyna i 
S U M M A R I U M. 

107 EUftnefyna dnitit tfi panpcri , elimt inimic», 

rnodo numtcitm tleemajyna nan fovtittHr. 

1 08 Non efi dMnda vagabHndM^nip tn ^ravtm inci- 
ddtnt neeeffitMtetn. ■ 

IC9 gtji fimHUt* panpertate accipit eleemtfynam, 
dr peccat, dr tenetnr adreflitwionem. 

110 Cni in hoc cafu ftcienda (it rtflitntit f 

111 MafU indtgentt facienda eieemofy>iai& qu*d fi 

futrint fturet aque tndigeniei f 
ll> 5> teftator rtXinauit di<\Mi Itiatum dtvi' 



dendiim pauperibm , utn potejl tottim nv^ 
tril/uii 

DIco primi : Elcemofyna danda eft piupcti in. 
dtgcnti, five jnftus li:, fivc iiijultus, livc ami- 
cus, (ivc iniiuicus, modo noii cicJjturintquitatcni, 
& inimicitiam cx clccmolyna fovendam dTe ,qiiia 
tunc nuUo modo facJCiidaeft illi elcLmofyna. Val- 
qucz , epufciilp de eieefnofyna c-ip.f.dub. i. num.f. 
Hinc lit patieiutbus nec.iricaccm , iton ob amotcm 
vitiucis , fedob otium, txdiiimqu» labotis , qualcs 
iunt vagabundi,quiquc rcgularitcrviliis picni lunc, 
non dcbcc clccmolyna coiicedi, quia ficcorum ma- 
licu fovetut. Excipe nifi in gtavem nccelfitatfm )o8 
incidcrcnc , & elceiTiofyna lic daci ctedcrctur ad 
mcliorcm fiugem cHc rcvocandos. lca cum Co- 
ninch, Pihus,fHpra p.t^. num. i. Non lamcn idde 
omnibus occuirciiitbus ptzlumciidtim cft,lcd qiian- 
doaliqux fuerint coiijetllurz, ut fi adoiclcenccsio- 
biifti lint,& nulinc labocarc. Mtllctus bratiea 37. 
in fine. 

Dico i'eamd6 : qui fiinulati paupertate accipic i^? 
elccinolyiiam pcccat mortaliicr , fi matctia clt gia- 
vis , Hi tenctur ad rcftiiucionem , quiarccipic line 
titiilo , fum enim incc rponac fraudem facit , uc de- 
ficut fiiiis , quo domiiius mociis fuic ad danJum, 
qui fims crat paupcitas. Ita cum multis Palaus 
juprap.i^. nHm.f, Tambutinus /i^. S. Decaio^i 
tra[}.^.cap.i.nitm.x.Et<\iuiid magnaselccniolynas 
GianiJo.Diana, quos icfcit , Sc Itquiciii Ctxonius 
i,crbo patipertM num. 10. tOKtni Pafcatigiitn centu- 
ria^.u.^iji, LcHium, Sotuni, & alios , quosrcfctt 
PaUus fupra nMin. ) . 

Scd quartes, cui facienda fit in hoc cafu reftitu. iiq 
tlo » Rclpoitdco dcbctc ficri , vcl paupciibus , vel 
donanci : cui paiipct Hilus voluaic Donanti , quia 
illius eft . paupctibifs , qiiia dumnon cunft.tc ,\io- 
nantcm voiuntatcm rcCiactaHe, cenfetur pcifcveta« 
re in ptioti voiuncace, qux fuit rcm iilam paupcri» 
bus darc : ctgo paupct hblus daiis il!.am paupcribus 
V()luiicai(.'m domini cxcqtiitur. Palaus fupra num.y. 
Advctccumcn,qtioJ pattpcr.qui pigtiii.T>vcl eciam 
cupiditacis caula clcemofynani pofcic,cuinvcie pau- 
pct lic,iiecpeccairc moitalttet mcndicando, ncc ce- 
nert aJ rcliitutioncm. Ica Tantburinus /i^. 8. X)«- 
calof^i trail.4,. cap. i.^.i.num.^. 

Dico quatt^: otdo feivandus in difttibuendis 
clccmofynis hiCcft.In gcnctc fuccuvrcndumcft ma- 
ji)ri,3c gtavuni iicccllitati,ca;cctts paribus. In tpe- 
ci^ vcr6 coiijundiotcs, cztetis paribus, ptzfcrcn- 
Jt funt minus conjun£lis , ntcliorcs minus bonis, 
utiliorcs rcipublica: miniis utilibiis , & (an£liores 
luinus itnCkxi , ut di^um cft fnpra , Bafzu5 vtrb» 
eltemefyna num. 1 8. 

Hinc fit, qu6d fi alicui ex teftamento commicta'- | j ^ 
tut diftributio alicujus eieemofynx , fi ex volunute 
tcftacoris aliuJ non conftet , hancregulam dcbete 
obfetvaci , ut lempcr paupctes coniaiiguinci tcfta- 
toris pracferancur, incec extraneos, pauperiores, 
& nobiliotcs. lcem fi paupcribus aiiquid diftti- 
bucndum commitiatur, non potcfttotum lcgacum 
uni cribui. Iccm fi teftacor ccttos paupcrcs nomina- 
vit,vel in gcncic p.iupcres hujus loci , non pollunc 
ali) cligi. Si tamen legatum relinquatur pro pupe' 
ribus ntillos detcrminando , potetic executor ivi» 
cohfanguineis paupciibus , vel fibi pauperi diftti- 
buere. Ita Palaus fupra n.^.or lo.tc cum Sanchez, 
Diaaa , Cotonius, vcrbo eletmtfyna, u. 1 o. 



seCTiQ 



Digitized by Google 



16 



De Virtutc Charkatis f 



SECTIO XVIII. 

' An ex przcepccy cbaricatis ceaeamor 
oocrigei» fiatrem ? 

S u'm M A H, i U 

reSiione fratcrnx. 
I /4 VkAi truatur hte prdctpttm i 
115 fyu/i»M^tthttfrt€*ptiim\ 
I tt MtterU hu}Ms preceptiefi peceattmmtreJiter 

ttrtttmpendent in futur^tm nentbm pHtH' 



117 Rt^uirittir pr9y»bilit.fptt tHHHdd, 
i%% Qutd fi petcMar fit Ar «tM»/* Jwrfl» / 

Nemv lenetHrfHfaM f nx m d imUgfrt «r 

corripiar, 
IMI Qktd Jt ftt prtlaim ? 
12 1 Qitii lUttadMm dt tantianatortbui i 
izi Rar» concMrrnnt circunjlnniiit ut prtceptum 
correiHant* obliget, prtterquam in pr^lattt. 
XI} Correptio pro veuieUtbm noa tji fub hurteUi, 
nifi pro prtlatis. ' 
■ 1^4 Hon ienetnr alii^uu j!r''v ttin vitam fuamtmtlt- 
daref ut Proximumutiiim corriput. 
iz; ^itlfijut fitfimiiUilumf 
«.a< JJte /r«rt|pfii«i im* 9k^git itifi dttur ff^ 

fri^m, K 
U7 Ordt pri^ttifmk Mmlia»i%i t^dtfik 
mtnidi, 

.|ia8 Kt$ «* iwl(g«M»fcw 4»«a«rjAHbHf tfi ftte*- 

tim eceultum pr4late , etiam ut patri , nifi 
pravis eorrtption» f nifi Mliud lege fiabili- 
tum fit. 

.129 FrgUttu ^ui mdnififidt provinciMti diUliim 
.memttim fubditi , ^uod ipfe poiefi emtmUrt 

pecc.it rnortattttr, 
ifo Prdlatui ob deliQum occultum nen fotefi 4 

ftAdittttumfitnimmiftrre. 
ajf ^gmado fteemum oceuttum frmrit yirgitin 
, . mtmnHm eemimai ,fidtim dtniuieidadm» tfi, 
t\x Idtrn dictitdmii ^ ^pumd» fmmumtfi nkrn^ 
torium, ' ' ^ ' 

sil feeemtmtrimn teenttmm dt quo efifulpiei» 
htrtfir fttaim devi!>!HA'idum dr dominu in- 
qmfitot ibus dbfqutulla corrtptiontjidternd, 

eVm de hoc fkneoejpco mulu dixerim in wSka 
DiredllorioRegalvriuin^.). d.^,fiSt.x, idie& 

hic folLiin , mix ibi 13:111; Llixi»bceTicar leftiiafam, 
.4c 'iqi'Kdefuere addam. ' \ 

Dico >Kicur prtmo corre&to eft dvplat , dia fra. 
Cerua, alia judicialis: illa ad bonum proximi perfe 
ordinatur ) alteraad boniini comnruijc : dah autem 
prxcepcum cnrrcptiouis fraternz nemini dtibiiim 
.cHieilcnim de jweJMMnl}i^juxaillud piincipiom 



HMnle , <{no<l riln Mn >is olteri ne •nda». . Bft 

tCllindcjuie divi'10 Luctt 10.& A^attfj. iZ.fiptc- 
envirutn te fratcr tHUs,vadc,& corrife,&c. Vnde 
boc przc:.-ptiiin aim lit )uiis hatune^ omnes ctiam 
^delesoblig^icikm camcn hoc pneceptum C\t af* 
firtnativum , lofbm obligatfcum aliqucdaniur cir- 
Ciiiirt.incix dc- qiiilii:s Itatim. 

Qricut aucem hoc pixceptum ex charitate Dci, 
ic imneimi^ quia ha;c virtus qoo^libec inilumyDei. 
dCfcokimi avextcrc obr<;;At , quoad Hlu potC'. 
Im^leci umen poteft nou (oliiiin pcr aaum ciici- 
nm 4di»itNe»uc fiezddiderio,quo velit Oeniik 



noil eflemll proximum corrigas , fed etiam 
elicito \ mirericordia, ut li cx delidciio iublcvandi 
ptoximum ik mifetia illuin coctigas , jiixu illod 
p&lmi, corripitt mt 'fiifimimmiferuordid.axcaxam gg^ 
(Unti« autem , quz debenc concurrcfc , ut pnrce^ 
ptum obligtrt funt hzcpriina qtt5d p<-cc.itum mor- 
tale Ht vel veniaic ad morule indnccns , vel 
giave fcandalum generans. Secunda qiidd fperetuc 
emcndatio. Tcrtia quod dctiir opporiunitas perfo» 
nar corrigcmis , confiderata pecvantis conditione. 
Qiiarta ut commodc abiquc d.iniiio iiotabili, lieri 
polfic, licetenimingtaTi ncceflitate proximi te- 
neiCDr (tiris itlum corripetecum aliquo detriraemo 
boni temporalisjnon taracntcncbitui qtiis cuni pc- 
riailo vit«,honoiis, vcl (latus corripcre , mio iiec 
in neceffitaie envenn faiutis pioximi tenetur quip 
illum cocripete <;nro periculo viic » uccu m I,o iH iu 
Talenria, 6c aliis diximut ui nofiro JJmBtrit Mi^ 
ffllarinm , toco citato. 

Dico recund& : inateria hujus prcce^i cfl folcm ng 
IKceatum tnoiialiier cettum pendeiu m futurutn 
nondum cmendatum. Dixi peccatiim, naro ii ptoxi* 
nuis aliquam aAionem peccaminoiam ex ignocan^ 
tia invincibiti faciat, non habec locum hoc prcce- 
ptum»nifi fwteex illtui ij^nwjuiciadativiuinteiui» 
vd boni commnnis oriremr.' Secu* dienidumef^ 
qtiando ignor^mtia cll vincibilis:nam cumhzcnnii 
toliai peccatum , rcmancc matcria hujus przccpti» 
Bafieus fiifrinim. 10. Dixi moralitec cnKPn^i^itt 
non fufficit mocalis conje&ura de peoctto ptosir 
miifed requtriiur certimdo moralis. I(a cinn'multic 
JBalzus , verLo cornUio fratcrr.a ri. 7. Excipe ni il 
peccatum lic coatra bonum cominunc, & detur op - 
poitunitas iUnm corripiendi abfi^eeoquo(lflriiR# 
aliqua ruffiicio , nam tunc fcctindutn chariucem 
crit iilum coriipecc conditionacc.li fotti commifit. 
Bafzus i^f. pixi pcndens in iLtutum , nondi^tn 
emendatum , jiam ^|Mci||Mlto^ioii pendet io fura- 
nim, vel jam nt,emeii^tufii;'naii'^ macetialKijtu 
priccpti. BitxL^s fiipra ^'.4. 

Rcquiricur tandcai prob.ibilis fpcs cmeni.iz. Vn* 
. de fi uiis rpes non dctur » non obligat hoc ptcce- 
ptum.Qiia(l ii dhur dubium an piofutura (i(,fi nott 
lit dubium obfutiiram, adhibenda e{l,feais (i dubiC 
li: ( hfutiiram. , Excipe ni/I peccator lii iii articulo 
niorcts. lAofnnau dt^rrtfiieutfrdttrn* cap.^. 
». r^. Im& addo, qu6d G demr rpea, qii&d perieve- 
ran^e ptoximo per aliquod tempus in pcccato , po- 
ftca corrcptione adhibita conllantius telurgcc, dif- 
ferenda eft cofteptio ad illud tcmptu.Ba£rus/arpr4f. 
In^ alitjuai^do.peiitiiai poteft peccaum alicujus» 
d|Tn^^i4s comgitu^Tnilmicfa.ra«».i.Drr<t/o^i c. 5 . 
rffi^. nurn.%. At fi adhibita coircpcione oppoituno 
tempore ementkcio non fequatur^non ilaum crimci» 
judici denilndandum cft,led l>ia»ft Cer,&,totieii cw- 
reptio,etiam ctim teftibus , repetcnda eft , quocie» 
profuturacredacur.lucum Trullenc.Maldero,San- 
chez, flc aliis, Duna p.% .tr. ^.ref.ji. 

Dico terti^ : nemo tenecur pcccata proximiio- 
dagare, iit corrigat , fed qu« viderit tcneiur corri- 
pcrc. E\cipc ptilaros , lijm ciim ad hos fpe^eC 
cura de aliiSftenenciu ptcc;>ta lubdicorura inquire- 
re ad coiir/fejeiidiun , dummodo hoc faciant debito 
mod<>^ie%ddantur odibiles , ic mtirmuutoccii 1x9 
foveantt». Hinc fit confenariosnen ceneri in cen- 
fcflione cuiiijit rc pctiiicrntis, nifi de illis, quz in 
confeffioiie atidicrumtDiana/'. j. trd3.i,refoJ,iif 
Coiicionatores .veH^nentur publica peceamptt» 
Iilicc corripere , tc Cm committfntes credantur 
Don emcndandi , niii fortc niajora mala ciineantiir, ^ ^ _ 
iicftRaiOcidic,fiipeciflnim peccau pt:blice rcpre- 

btnduiituc. 



Digitizea by GoOgle 



Tradatus 1 1. Difp. 1 1. 



2.7 



• headuntur.Vnde cautc coiicionatores proccdant, & 
ptiu^ cum llio iiipcriote communicent, ut bcne ad- 
vertit Diana 7. "'.J i j.nonpeccatuincncon- 
cionitur motjlitcr cortipiendo iii moraji. 
til D ico qiut t6 : taro concurtuiit circunflant ix om- 
ncs^ut prarceptum cortcptionis tinanx obligct fub 
mortali . prjctcr quam Hrzlatis , quorum ma)of cft 
oblifjatio rubJitoscortipicndi. Vndcinillis facilc 
potcU clle inortale.fi ck iiegligentia, & timore cor- 
repiiuncni omittant. Ali j vci/) , (i omiicant ex tepi- 
ditate,aut (imili atfirilu , Sc non cx inientionc , & 
ptopofito, non c(l, veniale, nifi fortc damnura 
ptoximi etrccRim notabile , ut giavitcr imputare- 
nu nolcnti fuccurrere pcr coiTcptionem. Ita cum 
Gtan*ilo, Oiaiia> Cocouins, vtrl/e ctrrtptie frMtr- 

t)ica qiii!K6 : correptio pru venitlibus licct ali- 
qiiando obligct , ut quando cl\ vcnialc id nioitalc 
iiuiuccns, vel jjravc lcandaiiim j^enerans , ixfHprit 
diximus , & notac Balxus vtrbo (orrcftio , num.^. 
nou lil umcn in prarcepto fub inottali , nili pto 

ttixlati^, vcl magilhatibusinequc tatncn cft moita- 
c , li pr.rlaci cum aliquo talcm J(?fc£luinoccultun> 
diOimulcnt , ncquCli magirtratus tcmporalcs uni- 
verlim in his diOimulcnt , mli cllcnt pcccau mul- 
Ciim conilttcentia adpaoem, & bonum teipublicz. 
luomi Baries.Diaiw./^.^.rr/j^/.^, rttol.y. & 
p.^,tr<t.^.rcfol.iG,Ki\ atttcm prarfatLs, & magiibra- 
cus tcneaiitur peccata luorcaiia cx jiillitia corripcre, 
iu ut (\ non faciant tencaiitcir ad ^eftitutioiicin dam- 
tictfum cx talibus prccatis aliis ptuvcnientiumT 
Artirmai aim Ca)CTano,HiiiCadb,i.t.r«n)^.(^.i6L. 
/ti?.4.^.4i.Negat camcn probabiliCcrVum Lucca, 
Diana,Cotonius,wr^i» Prtljn, n.j, 
124 Dtco fexco : non tcnetut priTatus aliqiiis vitam 
£ixxm cmeQdare,ut proxiiaum trtiiius corripiat,6c IT 
hic aliaslic moricurus iu pcccatd. Ptlaiis rr<(f/.^. 
d.yp.y.n.6. Qaamvis hoc cafc id aflinnet Tiirna- 
iius,a.i.f<»"». 1 .«/.SS. dtth.i. Faceot latioMC lcatida- 
li.obligationcio ctie poHe,ciim fu« pcccato^ malo 
iij cxcmplo fecit.ut alij {Kccatis inhxrcaut,Palausj^r, 
undf ad fummmn teiicbitiT quis ad cmciidaiioncm 
cxtcrnain.ad vitandum lcanduum.nunquam tamcn 
tcne<«u ad picnitentiam interi<itcm,qiiantLim cH cx 
prx.iiClis capitibus. Ita cvm CaUiJio , Cotoniiis, 
fhfffifn.xi. 'An aucem judicts pixfcttim fcoclcl>a- 
llici prccent iTmrtaliret cxercefitcs adius jtid.cijics 
in pcccato mocuh in atium peccatotem .> .tiiqai«f- 
iirmanc. S*d <t»ntraria lcntcntia eft tenendj.lta cum 
Duva]io, Diana, CotmiiuJ, fnpra n. t j. 

Dico frptimo : hoc prxceptiim non ritlij^.t^, nifi 
d«ti:r fptfs ftiKitttt. Hmc mulc« exctilantm , qui 
noa funt mJi^tlT authontalii , vc I ctiam dinncs ali j 
ie(^ffcl:i coTitin , qiii publicx , & cx conluctiidinc 
pccCuit. C.wutius fupri n/i'/i. i S.Excufantut ciiam 
mutci.lfiiando piobabileell^ proximum alu tatione 
cmendan 1um,vcl pct lc.vel pcr alioiumoDrreptio- 
ncni. It.. i :m ^^alentWi, ^^iana , & alii», Cotoniiis 
fuprM nnm.tx. . > + 

Dicocdtavo:ordo pr;{fcri)p(ujiiil/'rr/'<i iS.obli- 
gat fob prxcepco,., quid(|iiid dicat Huitadu *. ». 
<<. idj.f/^f.J.^.aoy.Suarti: lih. \a.e.-;. nnm.i). lia 
cumcomm.iiii»lcntentitCotoiiiu$/«/^r.i o.i.V 17. 
Vndc (!flmqucn$,ll ddiaumfe occuttiiui clt fcctc- 
to monentlus^ juxta illud . ef^ript eum iirttr tt , & 
tpfHm fal iim.QiiQii fi aliter fiat,pcccatur morcalitcr. 
Diana p.yw.^.ref.iy. Qiiandocttnen pcccatum cik 
notorium.livc m.ijott parti iiUus com munitatis n<>- 
turt^, tunc non cll iiocelfi; pnmittefe concptio- 
ncin privotam. Ita cum Valcntia , Di.^na , p.7. 
tr. j .rtf.^i.CoKoaivaftipr.n.j 1 .iicut cjm ci crcdi-. 



116 



ii7 



tut non profututa.Iu cum Suatio,Di3D. iti ref.ff. 

Hinc lit, quod ncc in Religionibus dcmmtiin- 1 
dtim lit peccatum occfltum fupcrioti tanquam pa- 
tri fine prxvia cocrcptionc fraceina , nifi in aliqua 
Rcligionc concrarium legc llabilitum lit , ut efl in 
Socictate Jefu. lu cum Tanneio,&: alils Cotonius, 
fnpr* num.ii. Ncc contratium probabilc cft , nifl 
przlatiis iit virprudcns, Sc taciturnus , & fit fpes 
majotis utilitatis , &: alias in rcligionc nun dctuc 
lcx,quod lempct correptioftatcrna prxiniccaiursn- 
te denuntiationeni prxl.ito , ctiam ut patri , 1 tcfl 
iniet iios, at patet tx noftrA conftiiutiont i.p, c.6. 
ff.^.Sed dc his vide.qux latius dixi i» nejlr» Dire- 
Borie ReguldrinM, loiocitdio. ^ 

Sccund6 fit Rc«5orcm , fcu gubernatorem ali- 
cujiis Collf j}ij, [cu doinus, qui manifcftat Pioviii» 
ciali dchclum uccultum fratris , quod fcivit ut Pa- 
tcr , & qiiod iplc potcll eniendaic abfque tali ma- 
nifcHatione , peccarc tnortaliccr , ijuia abfque i\h 
poterac iuccari fraCicm. Ica Trullenc /'t. t.D<f*'*.g« 
cap.f. d.6.num.i. cuncra ViliumtrMii.6.d.f.p.i. 
num. 6. iton jxiccll cciam pr.rUtut , cui deli^um |je 
iratris occultum feic rcvcfacum ttt patri , «fubdico 
aufcrtc miniltcrium commiHijmj vcl inaliumcoii- 
ventuin miit^rc li indc ilHus fcma pcriclitetur , & 
hoc nccclljrium iic ad prxcavcndum a rciapfu. Iti 
cuitntliis Giragus p.f.li(^.G,num.6j. In cafu tanKi» 
quotf talem Rcligioluin niittat ad alium cnnvcn- 
nm, non potell inonetc pr«l.ttum illius novi con- 
vcntus dc dciiifto a tali fratre commilTo , nifi fottc 
iit peticulum , iiCicincidat in tale «rimen. Giragus 
fuprA nvn. 6 i, 

Dico iioiiu : in aliquilius cj|ibus,potell quis eor- i j i 
plioacm o.nittcre , & pcccatnm fratris ad liipctio- 
lioiem dcferrc. Piim^quando peccatum occultum 
Fr^tris vcrgit iii damnum communc aiioinim , nec 
videti.r polle occurri li ffici.ncci pct iptivatam cor- 
tcCtioncm , ut li ciam proditioncin tupliacut , vel 
inccn^ium cijlriutit , «rr alios Inficiat hxrcfi. Sc- 
ciindo quandD irtilius ptofcdlus fpcratut. Terti6 i j i 
quatido pcccatiim eft iiotoriuiTi. Icacum aliisPeiti- 
iiis de fkbdttt,^u*fi,\. c. 1 6. $.1i.".2. 

Ab •utem pcccaium dbqiioeil ilifpicio h.icrcfis 
vebemens , vcl ctfam Icvis , tcncffur quis llatim 
doufinic inquilitoribus denun^iare •pulli prxmitiia 
corveptionc fraccriia ? Antc dccretum Afcxandri 
Vll. multi Rcgabaiic , qtos latga manu cungcut 
Thomas Htucsdo iran.^eap.^.ntim.i. Ac polt dc- i j j 
ctctum Alexandri , cfrCum cft omncs teneti hx- 
tcticos , & luipedlos dc lixrcli , ctiam levitcr , do- 
minis inqiuitcoribusdeuunciacc.nulla praftmflj cor- 
rcpcitmc fratcrna ; quiaica dedarnvit SinAil£iTius 
fub graviiCmis jxx;itis , qua: i* </fcnv«continci1tur. 
Et liccc tbi uiicum vidcaiiir loqui Pomifrx de 
his , qui malis ajtibus , cmcndicatis doilorunl 
opipionibus , H qui coitcptionis fiatetnz . aliove 
jj^texcu , rrtrahunc fe , alios a denuntiatioiic, 
pcr quod non videtur loqoi dcillis, quibonisaiti- 
bu$ , Sc probabilibus dudorum opinionibus . Sc 
vcio ticulo correptiooi» fratctiix , ctmi cctta fpe 
em^ndx , qiiando danda cft , non ^nuntiant, 
[ pcctcxili} cmm l^nij^eat vclarticn , quo mOvett 
Lc aliqtiis (inmlaiad .iliiiuid faciendum, cutn tamen 
alia caiifa mQvracut.tcUc Azor tom, i. lib.^. cap. i. 
qutft. i.vtrft»,vnum , l'cllizario iraH.-i. cap.f. 
HMtn. i ro. ] Attamcn hanccxplicationemdccrcto 
iion .ludeo intcipedcrc,lcd totum \uk oraculo S.iii- 
ftifliml tcliiiquo ; cjus dcnctum cll abfdlutum, SC 
ad omnemcorrcptioncm extc^ditur. niiiU primif- 
fa corrtptiont fraitrna , per qt:oJ videtur dccUrarc 
in hotcafu nouobli^c jus-natiirale , Ac^ivinuni 



Digitized by Googlljr 



i8 

dao2x concptioius , ficuc nec in cafu hxteCis , in 
qi]oPoncif»enraKBoap<Ke(l , cum fit deaetuni 
jnerum pro tot» Ecclcfu. Vnde dum aliterdc cjuS 
roeiltc oraculo ijjJius non conftitciit, vtrbis dccteti 
•d unguem exillimopatcncluin cllc , ne fortc cum 
alios luGwi veUmus * iuii tepiobi cfiicianuir. Alia 
qux hic defidecan poffent de hic ooccepdane fra- 
ttrna, latidlinc expliavi iff Mfin D^tBirh Rt^ 
gi$l4trmn , locectiMO. 

DI5PUTATIO III. 

' D« a'i//ii Cbantati contrams. 



S E C T I O I. 

DeodioDci.&Pnttimi. . 

SDMMAR^lUM. 

1)4 OJiltmiirtU*$pf»mtur chitrtuti. 
t )j i^i^fM modit caniingat. 
1 j OitiM* ptttfi tffe fircs Dtum^ eirca pfxi-, 

intiM , & ^utmado. . , 

137 TSm o<^f«m Dtitfiiaifpnxmi, efiftettaii^ 

mortalt. 

t)8 QHorncdn difftrat Qdimif HtijS' prtximi f 
1 35 OiMMM «^M reSptOu prtxUH^uM .t^dtm 
rptciti. 

Ico prim6: a^usqui ptiin6,&:per^ 
dircAe opponitur citaritati ell odium, 
hoc .lutem eft vellc ilicui malum,quia 

. miluiu riiius clt.l lac autcm continge. 

re poccadupiiciter. Primo abomiiundo ipiam pcr- 
fonani,taA<9uam fibi contraiiam ^c(\icxaai»ut 
non fir, &hicaausefto((itimabomtaaiionic. So> 
cuiuri ;ic(i.Jciiiuio nii a]iquo 1 ni.ilnr.i i.-x Iviprajicli 
abomtnat^on.: , v^LUii vocacLii' odiuia iiiiiuicitix. 
Vttumque autem oJium vci fan piilic circa Dciioi« 
ij^ & drca proxiinuni deiidcclt:citcaDcninvetliiuiv« 
iion qihicenus iii fe cll,quia ut ficnihUmali habe^ - 
repoCcA,red q:iatcmjs alujucni pjnic, iliii]uc diffi- 
ciliaimperatjobhas cnim rationc^ poiclt quij> lilvin 
avA&a,fieqilftmAm infe Cll vcllc,ut non nt.Cir. 
C 1 prOScimuni vtrti verlatur , li i>b malum , quod in 
ip(o refidat, vcl ob inji liam :licui lilatain avettc- 
tur,vclitqae illum pcrimete , aut aliquod alMm^' 
lutn ilii eveoi». Ita communit^r DD. 

OieofiaimiA t^Cfnodiom Dci , quam proximi, 
cftpecatuin mortale , & dc odio Dti i-.itct ex illa 
itfjMn.ao. /«rjMM tfi^uUrum it 4 fAcui$4u , & dc 
odio prozimi ex illo Lffutiti if.iit» ederttfruirtm 
iammJuqfritttift.Kuio autetn uiriurque^rlt . quia 
cum Deus in (e ruatmum bonum fit , gr.ivi(llmam ' 
ir.juiiam illi quisfacit.li alit]ii.i i.monc illi .i.ivcrlc- 
tur. De pCDxiroo vero etiatuljquc(,quia vcilc (rca- 
turarntionali aliquod malqpA,^uiasnIihft illidieft, 
inordinata eA volnnt.is. 

Datur autei» hicdiftcrcntia inccr oJii.!ir. Dci, 



De vitiis Charitati contrariis , 




»55 



«J8 



proximi, qu&dodiiiio Dci, dircd 

odium vcto pcQximiindtrci^. Vndc licit arobo 

opponantw charitarf, diftingnlMur4icoodia inter 

f:- Ipccic, & iit tjlia fiint confiteiij» in conftfIi'-nf. 
lu cum Torrcs, Coninch. Ik aUis Palaus tr.6. d.^. 
p.i. Kum.f. Sccund6 dtfterunt , qu6d in odio Dci 
OOD poMft daci paivtas nMOBciaE , jcdrcnl^ cft 



pcccatuniomnium ]{tavi(Qinuii\,nififbni Inad^er- * 
temia,vel indeKbemioexcDfet^bei^ tamen in odio 

proximi,ut bcncadvcrtit Mallctu'; tnttlhntiorie i.in 
dtcdl9£t»m,bruttt^ 4i.Palaus Jnfra //.4.Dat*usr<r. 

ho odiimi inim.f. 

An autanomniaodia lefjpeAu ptoximi (int e)uf- t )^ 
dem fpcciei?Rerpondco aftumative. Ita cvm Caje- ' 

tan(!,Va!cntia,U..ncs, Bonacina, Diana,BAlxus, /«- 
pra riurn.j^xov.it» Siiariuro,Coninch,& ahos, quot 
tcfcrc,& fcqaitur Palaos,/!pfr« inmi.tf.Raiio noftrse 
telolucionis cll,quia odium fumit fpeciem ab obje- 
(ko formali, Sc non ^ materiaU ; fed objct^um for- 
malc lcmpcr cll idem,fcili«et nulum proximi,qua. 
icaus malum iiliut eft i er|p omnk odia Cunt eju^ 
dem fpecici. Vnde non eft neoefle enplicare in 
confclIIonc,.-in odium telitcirca famam^divicias/ 
leu pcribnatn , fed iufS^anjR quis dicat , totics odi 
praunMm; lta]>D.aoftiK lcoieiiiis. 



5 E c't t 011. 

Uicuii fctnpcr Cit coiura cha r itatcm maluin 
« prDXimo dcfiderare i 

6 O M M A'r 1 U M. 

• 

140 Quibtu mtdit pejfmt mala alicuiimprieiiit ■ 
iV M-ilnm ciitpa ch iiiKttiltlnt finemuiuifiim p»' 

ttjl alitn iMfrtcari, ' ' t 

e^^l t^uum taaUi ptcctittrihiu iniprtr,tri ptrmt^- 

d^m prtunmttutioni/, tSt prtdilhfinit. 
J4j fcpimiiitHtila eptare ptcetU0riiu* ,fi ^tjidt' 

r ><in 7 cfcr.M-.-.r *<i lUfiiiitim pMtieutis,& 

ud peettam ijnmnit, • * 

144 §i^fide/kkrmm tffvrttttr udptaim homi' 

fih ut pffeutdrit f • 
14; Pejfutnui •ptmre uSu iueffieiKi uUcui umhm 
' ' in/f cir>tIe,eHmiumfiumJirvMt*timit9tr* 

146 HltA Ji uBiu fit^etut ttnient i» exeetiiitliff ' 

i^y Lieitkm ej^ petert a Dto,vil .u ptdite vmdi» . 

■ ■ ■ Ham fo-.i>a tnimii ct. 
t^t Licituj/j c/i t.'.Hiitrc dc tnoric pecaittrii ^au- 

duleji, '»t uliri eUiit fit9etiifii*uit e. 
i4j> Ucieiitn eff dtfnlertre merttmmihitiin ,& pnil- 

ciptJ iiijijre iillnrii rin,i,z>n mti. . 
1 j« %j^d dictndim d* te,^Mi fihi menim uinpttcd' 
,twr,aftffiigiutiUifutmutifetium f 

PRo hiijus itCl on;s ir.tclligeniia fiif pi 110 pii- MO 
Uio»nftla pnlii.- iirprccari , tc licfido.iii .«lu-iu, 
primo dl^OFiativc , fltfinc poiiliis qitzdamfuturo- 
lum prcnunciatiarteSf quim abfoluK imprecatio.. 
ncs. Sccimdo optando iiialum, ncn in i|i!arti m 
cft pa-na hommis , Ud in qiiantum dtlcivit au ju- 
(Htiam piinientis. Teitii in quantum malumre. 
ftrituc ad astcritum hoiiiiliis peccatorir, »«b ut ho- 
infnte , Sel {eliini ut pcccateri% ScamJlrruppono 
m.ilum alteri in^XCCAri ex ar.imo , ii tenlion?, 
ut iili cvc1iiiardt>pliai|cf podc Cfir.fHii rai ..Prim^ cx 
pane cawlsr tnnCiv» , an operetur tx ir.n , & .ippccitu 
viii t Jt.r, an verO (x odio. 5ecimdi cx p.int linij, 
n.iiipc .111 ob riucin l«;num , v. l malum. Terrid 
luppono malum polTt aitcti inipiur.-ri Ji plici- 
ter^ primo fbrmaliiin « ttt nialiuii cll pcilbnx. 
ifecond6 materialiter , ptovt haSVt aliquam ratio. 
ncin t>.)iii cniifc(]ucni>"T!i. (^iiauo ii p) ono dupli- 
ccm cUc odium, slitid |>ctlon« liciinJiin» lc ipiam, 
altcium peironx non lcaindum ieip(ain . fed fe- 
cunduro aiaittOi«Ui adjaceos, quatenus id nobit, 

vd 



Digilized by Google 



Tradtatus 1 1. Difp. 1 1 1. 



^9 



V'.-! jiiiscontiaiiutn ell,& hocodium dicicuc abnini- 
]MU«nis.Qu>iuo Itippono nuliimiqiiod alccri opu- 
tur poflc dupliciccr lumi,vcl ut cfl iiuliiin culpx.vel 
uc cll mjlusii pa-n.T. Piimo nioio fumitur , ijiuiido 
opt.-itui,ut altct peccct , & amittat Dei gratiiwn : (c- 
cuiido moio.qiuiido altcii opcatur pcrna , fc. inois, 
iijlitinicaJ.ainilUu bononim.&c.his luppolkis. 

Dicoprimi: maium culpamb qucmlibct fincni 
nnnquam licct altcti optire : cll ccru apudoniiies, 
ici iicopponcuin (iccrruneiina.Racioc(l,quia nvilum 
(piricuak.u: calc cH, cx quovisfine nuiiquaiulicecj 
Ijd inaiuin culpx cltmaliim fpitituale, cigo. 

D.co fccjiido : poliwmus iiula peccJtoiibus im- 
prccari pcc modum prarnuiiciationis , & pr.i:di4lio- 
f(iturorum.I:a communitei DD.Ratio cll,q(iia 
fic in fci ipttiia Ixpius ht imprccaiioiics fiiiiic , lunc 
ciiim non pcr rooduin optanciuin i i^i aununcian- 
tium, crgo lunt liciij:. 

Dico tctti6 : poiruinus mala optate pfccatoribus, 
fi defidciium rcfcrauir nd juf^icnm puniciicis , &: 
noa ad f cciiain hominis. Ita Rapliu l J- i^Torre, 
Toictus, BaldelliiS, qiios tefm, & lcquitur ViAil, 
dt cliariiMte,i//qut/iiioitt i .r. 1 4.Pj|.ws,ir.i^2i<i.</ 4. 
/J. i.f. 9.&.ali j. Ratio cft.quia hujoUnodi impccca- 
tioiK-s luiit bonuin quodiam jiiltkix^iCum ttiidaiic 
ad illiiis conlcrvacioncin,cig>>uc adlus virtucis funC 
juUx,>S: b>)iu:. Tum quialictxppiu tcriptiira injla 
iirt}^>recai«ijr^cc.Uoribus»,MC p«etf.v Fj>*l.^. con- 
vtTt4»iMr ^(uitfarn in iiifcrnnm , ttt.ilntHr fmftHi 
ciim •jiderit vindiclum,9e CX tilis. Tuin qili« Ecclc- 
lu Aiia:hcmaiizaiida Ixpc Ixpius plutibiis naU 
iinprccacur, uc comlac ; crgo. 

Dtco qu.ti : poliumus iic.ttJ mal.i optarc,&: im- 
prccari pcccatoribus,quai]do dclidcnun] refLtcur td 
nulum homims, nnti uc Iiomiuis, fed uc pcccitoris. 
lu c.iincominuni fcntcntia VidilftiprA n.iS. Ra- 
tio rfl, qiiia calcs impirecationes fqiutn faciunt fcn* 
lii n. q lod liomines d.-linaiit clfc pcccatorcs ; crgo 
iuBt Iicii.T. Faccc «oiifL-qiicnria . quia in lilis , non 
optacur aiccri malatn fQcmalicer.led fub nciooc bo- 
iii ; eigo Uciic "putiir. 

Nvc obft.ic qitt) i iion paiTimus privata autlioti- 
tatc m.ila temp*>i;ali.i iiif.rre pL-ccacoribuS,etiam tjb 
b m-un fineinijcrgo ncc pOilmnus licitc ca opcacc. 
ut vcniant. Refpoiidccnr iiaii)quc,<couce|]b ancecc- 
d. iici , iip;»and<)^nicquei)ctam. Racio divetllt.iris 
cli.quiaad^js intcTnMS iiufiicax lumic kiani boniia- 
teni ,.vcl maliiiam 3 fin': , ptxlcindcn.io a druin- 
llintiisat vciinatij ctiicax , cuin tcndac adcxccu- 
lioncm, fmnit boniciceni , non loliim ahobjetlo, 
fcd ctiam.ib .-ct.i a quiif ;tin.iUtcc Ipccilicatuc ; uii- 
Jl' C!im ,i(ftiis cxtcrnut lic ptolnbitu*, nuiiqL.am vo. 
Iitncas iiifLtcndi nuia ptuxiiuo eri( bona -, b^iu- ta- 
mt>niitnplcx (K.-fidetiiim iiiel}ic.Jx,qmahoc non tcn- 
d c ad «X;*cutiuneni , rcd iolcin tcniii ad Abied.tm, 
b b rltionc boni, piarlcindcndo ab alji» drtunRan- 
tiis ci annexis. 

Dioo qu!ii n : li<Stumeft., fccvatotaracp ordine 
& f<>rma,opt..iL- ikcti mA^tcmporak-, ob honc- 
lluin finftn conU-qtKinli aliqUo^ib^^ium tcmpota- 
le. Ica S^iia, Azor, Byu .cin.i , Joannci San*itius , & 
alij, quos tcfjit liquicut Vidal fufM.Hiim-^d. 
Diaiu/>.j.tr<i?.(S. Mfi.tU.fi.rtlol.%^. TamburimtS 
lilt,f .Dccilo u , r.tp,i. j.j, j j. coiittj Navar- 
rum, G-. irtiitm, R '^iniMuin ,Tol(ftum, Moiphe- 
ni|to,quos r.f.-rc, Hc k-qitinir B;>i)acina, libicotitra- 
lius roit.i.d..^, firf4 jirjncepitm t^Htft^nuM p.\, 
nn-n j. Ritio nnlbx rclolutionis cll , quiaactus 
!ii-ffic.ix,"qujli$ eft dclidcnum, imn fatur inobjc- 
cti i'',ut cx.'ciitionl m.vdaiijiim , iLJ quatcnus rc- 
p ,i-irntacur incclUdiii ».ergo Ulcaclusuuflicax fo- 



liim Iiibct illas circvnftantias,coiiditioncs, &nu« 
Iiciam , feu bomtatcra , fecundum quas incclleaui 
icprilentatut objecium ; crgo quaiido objciauin 
reprxientatur fccundiim bnnum motivum,a<ilusdi- 
cens ordinem ad laleobjtclutn , eiit bonus juxti 
motivumifcd in cafu nolkio malum ptoximi tcprx. 
lcntacur iub bono mocivo;ergo aftus defidetij tcu- 
d:ns ad illud etitetiam bonus. 

Dicc» .-Ch,iritas obbgatpracfcrre vitam ptoximi 14^ 
divitiis;fcd qui ob hxreditacem opucalccti maluin, 
prifcrt ptoptiumcmolumeutum vitz proximi;cigo 
calis atlus cft concra cbaritatcm. Rclpondctui di- 
Itmgucndo anteci.'dens,obligat pr.xferre vitam pro- 
ximi diviciis,](^u efticaci tendenti ad executioncin* 
concedo,adlu incfHcaci,nego.Ratio diverfitatis efl, 
qiiia adus cfiicax tcndit ad objedum cum omnibus 
libi anncxis,0)c non pixfcindit ab eo malas ctrcun- 
lUnciaSjbene camen a^us inefficax, nam hic dcAa- 
dat objL-dlum ab omnibiis in.ilis fcircunflantiis , Sc 
lolAm rcfpicic objedlum fub rationc boni, quod ci 
proponic inccJle^lus; undc cum a^Aus cxccrnus lia- 
bcac mjliim annexum , non potcfl cx bono finc co- 
IioRcftari, iu utefficactlec polTtt cllc volicum ^ vo- 
liincatc ;at iQXa itiefiicax.cum przfcimi^ malitiam 
a^ obj-clo,potcll illud incfRcacicer vcllc,ergo cuni 
in calii noUro aAus dcliJctij lic incr^cu , &C non 
ctiicax,colinncftari potctt cx bono fiiie. 

Hinc fit jicittim elfc opcate, &c pcccrc \ Dco.vcl 147 
a jitdicc vindii^lam ob privacani iujutiam concia 
iiitinicos. Ica cum Palao, Totre, Sanchcz , Sc aliis, 
Vtii^ifuprii num.Cct. Racio cfi , quia non procedit 
viadidacx odio, fcj ex jmc^quiSd quis cx juie po- 
csA G; fcrvate in Jcmncm , & pollulacc faci«f.ti^£itD^ 
nein injurixfibi tU.icx. AdvcTtc tamcii hocdcbere 
iicti, non cx odio.fed cx zelo )uAicix vindicativx, 
vd coii)nuitati«z, dum quis opCM ^ti fibi dcbitain 
fatisfciilioucm , non excedciidotamcn in pctitione 
vindiL.^x ineniuram deliilli,vcl damni. Scamdi fit 
ob bonum Ipiiiuialc pcoprii)in,vei alienum licituni 
cffc malnin iKcnx alceri afHrdu iceflicaci opcare, 
vclle,& imprccari ; (empet enim boniim fpitituaie 
priponcnduin cll cemporali , uiidc lie^cuin cft im- 
piccati peccacoci iiifirniicatcm, faculcatum ami/no- 
nen), mendacium.infamiam.uc cciiec a peccatis. Ita 
cicati DD. 

Tcrrio fitUcicum c(Ii. optarc,& j^judere demor- 
te pcccatorgi^cjndaioli , ne aiDpIius aliisfic occalio 
rutnx, nAni lic dcfidcracijr banunt fpiricualc piuxi- 
mi, A: odio habcctir vitaPfcan J.ilofa peccatotis. Ita 
ciimaiiis Pal.ius fnprii «.9. Q;iJno fu Iici:uineire 
alceci imprccaii ,& dL-iiJctarc nulntn ccmporale cx 
mocivo tancum pioptix, veialienx utilica(it,uc eft 
optarcaltcti in(irmic.itein, iie tudu batia omniadif- 
fig^, aut inoTCem ad vicand^m inopiatn , vcl mule- 
ftftn inliioiicatein.diimmoiio hxc infligantur , non 
abhominc injufle. lucum Sanch.Palao,BaldcHo, 
\\i.i\,f-prii r:um.6^. qoiiitu fic licicunietic optaie 
iuorcetn aliciijus,& dc illagaii^crc,ob hcrc(iit.uem 
lijbendara. iicViiiusfiprA uim. 11. Diaiia/r.j. 
tmd.C. inifceU.in.ref»l.%4i.Vu\i\ fnprii nyrn.CG.Sc 
nosfuprtt ^ixinnit, nainobjcClum liU|Usa£liisnon 
cft maliim, (cd commodum ex itioitc (equcns. 

Sexto tic non clfe illicitum dcfiJcrare, & impre- 15« 
C4ti in iiijiilio bciioinortcm militibusuniuJ ptinci- 
pii, ttifaultos fuqccllus, ac dclluKaioncin ipluis fta- 
tk!S,vel ainilTioncm donunij , ptopter alcetius ptin- 
cipis l)oi)uin , & majits cmoIumcntuiT», lu cum 
Torrc , Sc alus VxAA.fupr* nMin. 69. Et ratio efl, 
quia in hi$c calu iwliiin dcfi<kratuc , tum pioptct 
innoccntis confetvanda bona, Sc augenJa illa, luin 
proptcr puniiiunem injufli l>clli:fepcimo fitobeaf- 

D } dcn^ 



«4« 



Digitized by Googte* 



De vitiis Charitatis contrariis, 



dem ntiones pofTe quem fibi optarc , & imprecari 
mali , nam li ob nitioncs didUs ca poicft ptoximo 
iklidctarc, ita &i libi i "<ni tamcn nioiten). vcl alia 
nula potcft fibi itifi-rrc.licut necalteti , piopterra- 
jo tioncj dic^as.Et hinc multos cxcufabis rullicos.qui 
a Dco fibi moitcm poitulando , ut fugiant incom- 
nioJahujus vitx, cxiftimant gtavitct pcccallc , vcl 
qiiaiiJo mala imprecantur hlus , ut evitent infa- 
miam,debeni enim doccri a confcflorcde iiac eiro- 
neaconrcientia.fiauidcm hxcfibi,& filiis, vclaiiis 
imprccando , ob nncs di&oi non pcccant. Ita cuni 
VafquiQ,Bonac.&: aliis, Tambut inu$//</>r4 «.J4. 



S E C T 1 O III. 

Dc invldia , qua rationc Iic pcccacum 
charkati contrarium? 

•i 

' S O M M A R I U M. 

151 Quomodo invidia definiatMr .* 

iji Dtlere dt bono itlttriiu ifuattnm mtam tfti' 

mntiontm dimintiit , tttttmji nuiUm vim infe- 

rat,fi«?i tjl Malnm. 
ifj Invidi* confiftit in Mpfrehenfiont ptr tfuam 

qiiiifdlfo crtdtt boniim altenm prout bonum 

itlttrim tft tjft C4ufiim proprii mali. 
I j 4 Quomodo id fit inttlhgendum ? 
I 5 J Invidia tx gentrefno eft feccatum ventilt, 

I T)Ro hiijus fefiionis intclligcntia notanJum cft, 
L Invidi.un cotnmunitct dcfiniri : cft iriftitia dc 
bono olteriusjvcl gaudiuin dr malo aitctius, cjuacc» 
nus ratione fui pcrfc piopriuin boiiiim , vcl nuliini 
nofttuin diminuit. Ita communitcr OD. cum D. 
Thoma 1,1. tjuitft. i6.*rt,i.S<:c\mib notandunieft 
miiltiphcitcr pollc homincm ttiftari , Sc dolerc dc 
bono altcrius , & dc iilius malis gandcic. Priino fi 
doIcat,quia bonum lilius cft,& ha-c triftitia, Sc do- 
lor ad odium pcrtinet- Sccund6 fi ttiftcttir dc bono 
altcrius , quia indc pct accidciis iili fcquiiur ali- 
quod damnum : Et hitctrilhtia , & dolot eft licita, 
quia tunc non tr>ftatur homo dc alteiii s bono , fcd 
defiiodamno. Tcrtio potcU quis triftaii de bono 
altcrius,non quia in illo cft,icd qnia illu cjrcr, 
& iiarctrilticia, & dnioc non cft invidia.tcd xinuia- 
tio,qua; bona cft.fi ttiftitia lit niodcrata, &: circa r« 
appctendas verHe^ur: qiiod li circarcs impiopoitio- 
nacas verfctur cft vcniaie , ut li ctini vidcs Papain 
dolcs, qnia non lis papa.Si cii ca tcs turpes,.iut illi- 
citas, pio qualicatc nia|ici.r pcccaium crit. Quart^ 
poccft clle dolor de bonoaltctius.quia illo indigiuis 
cft, & hic dolor crit bonus, li cum debiia moilcra- 
ttoiie fi.u, ut dolcas , quod nfficia publica indigiii 
polfidcanc , crit tamcn makis falcem venialitcr , fi 
quis dolcat quod mali pecunias poifidcant , ca taii- 
Cum racionc, quia maitlunt , nam ci in illi juftt fuas 
pccunias poflldcant, ut fuppono , non poteft inde 
fumi caiiia hpncfta addnlcndum. Pottft\.uncn quis 
dolcte, qtioiliei^titantiir malc.C^>int6 dcnique po- 
teft qiiisdo1ere,&trift.tri dc boiro aIccrius,coquoJ 
per fc , & racione fui proprium luiiin bonum dimi- 
nuic. Poccft enim bonum alterius ellcoccaliodlimi- 
nucndl proptium bonum, fine eo, qiiod aliquamci 
vioi infent, ut fi cxiAentc aliquo in aliqua civitace 
in magna zftim.uione , co quod nullus adco do&us 
cflet, venircnt ali) x^ic, vel niagis do<fli,ob qu«m 
rationem, fua peritia,& fapientia nonMnti xftima- 
ccttu,i^ iM)te»«j^iuaciade.(ioicc, &tuftatur. Dc 



hoc igitur dolorc, & triftitia eft prxli:ns difficultas, 

an fit bona vcl maia ? • . • 

Prima fencentia aic, hunc dolorcm , & tiiftitiam 
dc bono alteriu5,qiiatcnu$ per fe,& lationc liii pto- 
ptium fiium commodum diininuit , clFc pcccatum 
exgcncrcfuo mortalc,in hoccnim ait hzc tcnicn- 
tia confiftcrc invidiam,unum cx feptein capitalibus. 
Itacum D.Thoma, Valentia .Coinnch. Bonaciiia, 
Suaiio, Palaus,fow. i./>-4fl.6. d.^.p,i.ntirn.j. Ra- 
tio illotum eft,quia lic^ imminutiu piopiix cxccl- 
icntix malum ptopnum fit , & dignum , ut quis dc 
illo cnfteiur, tamcn quia non folum dc ilib, lcd de 
bono proximi pci le , Sc non per accidtns tuftatur, 
qiua pet fc.&r immediatehanc iraminutioncm cau- 
Ut, ideoulistriftitia mala cft.lta fchabct coinmu- 
nis fontcntia : pacc tamen iilius. 

Dico ptimordoicredebonoaltcrius , qiwtenu$»5* 
meam zftimationcm minuic, cciamfi luillamvim 
infeiat, non cft malum , ncc in hoc coiififtit pecca- 
tum invidix. Katiocft.quiadiminutiopiPpiiicx- 
ccllcntir eftmaliim dignura , iit qins de illotriftc- 
tiir,tjt fatctur PiliUi fupr/i «.j.fcdquando hcraodc 
iIIotriftntur,nona-iftatur})cr tc de bono altcriuf,iic 
vult Palaus , ergotalis triftitianon tft mala. Minoi 
probatur, quiatiiftatur de bono, non propicr illud, 
lcd propter diminuiioncm piopiix cxccilcniiat, 
qiiam caufat crgo tationc altciius.^c pcr accidcns. 
Necobftat, qiiodbcnt:nialtciius immediate caufcc 
diininutioiiem didam , nam tanco magis ciit odio 
dignuin, ficut fi gaudercm dc malo alcciius , v. g. dc 
mortc patris , iit caufantc immediatc bonum mcum, 
putahiteditatcm.fucccflioncm, &c. itacxprtflc 
Thomas Tamburinus lib.j.DtcaUgi c.i. §.3.«.J7- 
Si ^^idctui dcmentc Lorcar j. 1. i)u*fi. 3 6. •ddit. 
*d }.&: PattisVidalis/M/^r^nnm.^^. 

Diccs, inquoergo confiftit pcccatum invidi»? *5J 
Relpondcoccnfiftcic inca v<^untate , quaadmitti- 
tur illa jpprthenfio , pcr qiiam quis falfo cicdit bo- 
numaltcnus.utbonumalteTiuscft, caufam propri) 
niali,v.g.<^u6d honorltxlalis niei,lit dcdccus n.CLin. 
Dico/j/.(ff,nam fi vcic ita«flct,invidia:culpanon 
cllirt jfac cnim Anconiumignobiliffinu in duxiHe 
inacrimcmio foroicm Pctii nubiliiruni , chm iJ bo- 
mim Antonij rcvcra fit dcdicus Pctri , quis ciindem 
Pctrum dc invtdia daniiiabit, fi tiiftctur de mairi- 
inonio.fcu de hoc bono Antonij.con tt cft bonum 
Antoi)i),fcd ut clt caufa ignoniinia; fui ipfius Pctii; 
at fi falsu fiiBilc quid appichcndain,uc li ianitaccm, 
divitias, lcieniiain mei proxiini,egp finc uUofun- 
damcnto in meura dcdecns dclibcrarc apprchcn- 
d.tm,dcquc illius ptoximi bonis tiifter , mcrito in- 
viJi.-c rcus cxiftinubor. 

.AdvCrtc tamcn no$ iion-dicerc peccatum invjdix * 5^ 
coiiliftere in apprchenfione ,- quitlt aAus intclic- 
Sus.fcd dicimuj conliftcrc in ea f olicionc, qua ad- > 
mitto,i'cu non tcpcllo,nrc coirigo ill.is pnliilas ap- 
prchenlloi)es,quibusducor ad pixdi(flaiu tiifticiam. 
Vndcqiiando£>.Thom.is }./).^.S).<(M.i. i.di. - 
xit invidiain cilc triflitun),quaquisdoIctdc bono 
altciius ,uc cft dimini.civuin ptoprix cxctllcntix, 
intclligendus cft deicripfiire invi Jiam abfftccluicx 
voliincaria eiiunjid»nffionc illius pufillx apprchcn- 
lionis nafcjiur tanquam rlfct^us trifti^a illa pccc^a- 
minofki<^o(lfi adhuccomcndasinvidiamjconfifte- 
re in pixditaa formali ti iftitia , non •gravabor ad- 
U)ittcrc,duiuinodo intclligatur dc triftitia inordiao. 
u, qux ocltur cx apprehcnfionc illa falfa. lu Tam- 
burinus /«/>r4 nurn,^o. 0^ 41. 

Et hinc coliigcs , invidiam non cllcrtx genere 15 j 
fuo pcccatum moitalc , fed venialc , nam cum illa 
adnuiltoiali]^ appcchcnfionis, fivc illatiiftitia finc 
:nj"^ aftus 



Tra<5tatus 1 1. Dirput.ll. 



aftus intfEcacci , ncc tranfeunt ad gravius <juid, 
non cft cur Jicamus opponi notabiliter bono pro- 
ximi. Fatcor uracn ad infidias giavcs, 3c damna 
contra proximum cligenda facilc ttanfirc pofTc , 8c 
hac ratione dicitur vuium cajJualc , ficut gula , Sc 
luprrbia , quia lunt radices , & capita , unde frc- 
qticns mortaliuia numerus nafcitur. Lorca i. i. 
fiirf//, j 6. in *dda. *d j. 4«. Tambutinus fufri 



S E C T 1 O IV. 

Dc accdia , qtia ratione fic pcccatum 
Charitati contrarium ? 



quem tatdet amicicic Dci , cjurque bcatitudinis, ob 
Uboriofani confccutioncm , tacdct ctiam ommum, 
qux ad iilius conrccutioncm funt ncccilaria, ac pro- 
indc omnes viitutcs, paratque viam omnibus con- 
tiariis , fcx taincii fpcciilcs filias acediz enumerat 
D. Gregorius lib. ^^mardlium cjp. j t. Phmt ck lic- li^ 
tc(latio,&: odium boiiorum ipiacualium : fccuoda 
cH rancor crga cos , qui hac acidia labotantem ad 
fpiritualia movent : tcrtiacH pufillanimitas erea 
bona fpiritualia , quia ardua funt : quatca ci\ ncgU» 
getitia fui , & omifliu dominonim prxccptorum; 
quinta cft vagitio lu-. ntis ad tes illiciui.qujc oblc- 
^ant : fexca cft defcdlus actcntionis dcbicxrcbus 
fpiritualibus cxcrceadis , dc quibus vi^e latius t'a- 
laum fnpri mpH,6, 



l S UM M ARI UM. 

i i 6 Qifomtdo dtfinitftHr 4cediaf 
I 5 7 A:(dni fptctaiu ftntpir tfl mortMle. 
1 j S Acedt4 generalu , tUitjuttndo efl mtrtale , nlim 
^mande veniale , MijUMnda /inllMm eft pec- 
I catMm. 
159 £* tcedia fpecinli ftre omnia vitid triuAur. 
1 6 o Filit acedu numernHtHr. 

tj6 DRo huj-.is fcAionis intelligentia nota primi, 
A Accdiam cdx: trilhtiain dc bono Ipiriciiali divi- 
no, 6c cx fine crcaiioni'; nobis ncccirario. Ita com. 
muniier DD. ciim D.Thom* x.i. tju^fi. j f. «rr.i. 
in cprpore &Mri.f. ad i. Secundi nota dupiicitcr 
potr? Iiomincm Jnlcrc , & uiftari co quid tcneatur 
aliqiioJ op.is fpiiitualc cfKcctc. Prim^ fi doleat, & 
trillctur eh qu6 J tcnctur cx lcgc naturati clFe ami- 
cus Dci,cjulqiicmandataobletvare,fiib pcrnaxcer- 
ni fupplicij, ik hxc triftitia dicitur acc Jia l'pei.iali$, 
SicunJA potcU Uolcri , ^tiiftarcde rcftittitione, 
ob afTctllum divitiotum , de jcjunio, dc ftatu Rcli- 
gioCo, ob ilIoTuin iiioU ftum , uc hxc triftitia dici- 
j tur accJi.i gciicralis. His liippoliiis. 
^ ^ Dico pcim& : accUia Ipecialis fcmper cft morale. 
Vnde (t quis dolcat , & triftctur , co qiiod tenetur 
legc naturali cllc amiais Dci , cjufquc prcccpca 
obfccvare , peccat graviter concra chaiitatem «cft 
cnim hxc triftitia coiuemptus majcftacis divinz, 
cujus amicitiam rcfugit , Hc poftponic cxccutiont 
fuarum pafQonum , <ii voluntatum ; unde in hoc 
conliftic pcccacum accdix Ipccialis. In communitcr 
Dodores. 

'/8 Dico fccund^ : acfJia gencralis noii fcmpcr cft 
pcccatum mortak-, icJaliquando mortalcaliquando 
venialc,aliquando nulluin,cft igicur mortale,fi quis 
triftecut deobje^fco gravitcr prxcepto {'ccuiidum fev 
fi vcrb triftccur df objcdto (ub veniali prxd-pto, 
crit vcniale : Et idcm diccndum cft , li itiftetur dc 
objc^o giaviter pixccpco , iion feciiiidum fc , (cJ 
ob aliqtiamciici nftintiamtcmpotis, vel loci , &c. 
wt fi tnfteiui , qi iVl tah die fit pixtcptum jcjunij, 
qti6d tair hora concio h;«b-jatut j ac li de obletva- 
tionc confiliorum rxicac , nullum pcccatum crit > ut 
fi Rcligioruin Ixdcai, cn qu6J Rcligiofiim ftatum, 
vel dericiis quia clcricatum uJlLiinplit ; li hoc abf- 
que periculo tranfgredicndi piicepta contingar, 
e^aa. cum nulU llc obligatio lufcipicndi talcin lU- 
tiun • nulla efl obligatio de illo fuiccpto gauJctidii 
■Ut de illo non dolendi , eft tamen hic affLdiis ni- 
mis pcriculolus. Ita ai:-n Si:atio, Loninch, 1'alaus, 
tr*^.6. J.4 . /». j. num. i . 

^ j ^ Dico tcttio : cx acedia fpcciali,qiix gravifliinuna 
peccacum cft , fcrc omnia ali^ vitia utiuiicut : nain 



S E C T I O V. 

Dc fcandalo , qua ratione Cii peccacum 
Chariiati contrarium i 

S U M M A R I U M. 

1 6 1 Datur fcAnd^lum ttSivum, & pnffivitm t 
Xii, Q^tmedo utrumtjue definunur } 
1 6 j DMur fc4ndatum *(liVHiit per fe,& ptrMfci.- 
dtnt. 

1*4 S-tndnlum fer fe, flve generale , five fpecialt 
ex fuo gentre cjt peccatum moriitle comrA 
churitttittn,f inducn proxttnum ad mertale. 
1 6 5 Scandalum ptr fe , fivt fpecittle ,five generalt 
ejl ptecatum , rttn folitm contra chttritAtemt 
fed (onira virtntem, cui opponitur, 
iiS Scand^lHm peraccidint tjl peccaium fptcie ttk 

alm diJlin[lHm. 
i<7 Sc^ndalum per accident non opponiiur aliit 

virtHtibm fpecialibut a chariiate, 
1 6 8 ^<</ fi tjHfi fuo malo opere induxn "alios pra- 

ter fuam intentionem ad fori.icAndHm \ 
16^ fu» maio extmptomnltot induxit tenttur 
- dieere m conftjfione quot ptrfonai induxit, 

PRo hujus fcdionis notitia fuppono ptiro6 , da- i6t . 
ti duplex fcandalum , alii^d a^ivum , aliud paf- 
fivum. Adlivum dcfinitur , cft opus minus redlum 
prxbcns pioximo occafionem ruinx. Ita D.Thomas 
1,2.. ifuajh^i.art.i, Nominc opciis, intclliguntuc 
veiba , vcl fada ,,vel Oiniffiones , nam quodlibet 
hotum»fi prxbcat proximo occafionem ruinx.fcan» 
dalum aiSivum crit : Dicitiir , minus le^lum , quia i6x 
ad pcccatum fiCaiiJah' a^ivi neceftario lequirituc 
opus lcandalizanscflc malum, vel mali fpeciem ha~ 
bcre. Scandalum vero paHIvum, eft ipfa luina pio- 
xiiTti , qux aliqiiando dicituc fcanJalum Phaiiueo» 
luin , aliquanJo pufiilorum. PhariGroium dicitut, 
quiaruit proximus, nulla dau occafione legituna, 1 
fcJ cx^ maiitia ipfius, nc facicbant PKacifxi videotes 
opera Chrifti. Scandalum pufillorum cft > quando 
ex operc aliai bono , fumit pioximus occaiionem 
niinx ; vcl quia ignorat bonum clle , vel quiafia* 
gilis eft , ficuti cx ornntu fcEmihx iicito Ubi poceft 
^agilis ex fiagilitatc , perveifusex malitia » & ^ui 
licere ignorat ex ignorantia. 

Secund6 fuppono : Scandalum a^vum effc du- j 
piex unum prr fc , quoJ intendit luinara proxi- 
mi deinduftrii , aliud eft per accidens , quod^eft 
prxter intentiDneni inter qiix mcdium cft aliud, k 
quod non qvidein ex intentione operantis , (ed 
cx natuia operis proximum inrhat aJ peccatum-, 

itaqufl 



uiyiii^L 



>o 



31 De vitiis Qiariuti concrariisr 



itiquc rcTp^ati opcranns eft pet acdiWm, quia eft 
pixcei Cjus tiueniionetn , tcfpcftu vetb opctis cft 

Crfe, quia fuapte niniiaidonciim cfl,ut alios rra- 
tad ruiium «ut/t «aislnoonrpcau filiocum io- 
mi alat concubiiuM.FrMefta fcanilaliini pr r fe tftU 
^ , vumaJhuc duplex cft. Aluid fpccule.aliud j^tneta- 
le : lcandalum fpccialc, cft peccatum ad quod quis 
■Hura mducic» intcnJeniipuwrptiitualcdamnmnt 
rcanJalum genenle, cft peccatuin ad quod alterum 
inducic ^feu praebet occalionein luioc j non inten- 
dens ipCbn ruinatn, fcd quia fibi« cft Hljh 

lis. ti» fapfgfilis. T. ' " . 

1^4 Oico pcHii& : fcMdalufti perte^ five fpedale , fi- 
ve genciale , tx fuo genere pcccatum inortalc cft 
conua generalem viicutc-m chAritatis, quitcnemui 
fcariininn corporaliter {piritualiter & dirigeie po> 
liiit io ^pamiMiiGiif^ium ah.ca fedufeicHocCaiDen 
debet latelngi , dbrisvoSi inducat pcaKiinom ad 
inortale,nam fi folum ctiim per adluin pcccati mor- 
talis inducac pioximum ad veniaIe;cantLfm eiic pec- 
catunifcandaliveniale,utbene advenit cum Sanch* 
Filliucio, ic aliis Safzus, verb» fauitUlum niim.6, 
Hinc fit -y fcandalum pcrfe , ilve (pcciale , five 
generile , clle pcccatum fpccie divetlum ab aliis, 
hquidcm non foium oppooiiur chaiicati f lojumi, 
fed'jctiam vittuti oppoGrc } eaikfD cntm vim» c^ 
t$j ftitUi^Vetbi gratia, qux obligac me dire&e ad ca- 
ftiMero in mca perfona cuftoJieudaui , obligat in- 
4iceAe» ne ex induftria ptocurem proximum ca« 
TOMtt» viitut g ^tycerc. Viide£ qttiik>cun|t fuit 
ciiTpia ea imcil^oigie, ut fodus in turpltiijfioestnci- 
dac, non (olAjn debet dic^-^e in confeffionc fuifte 
alteri ocGBfionem ruitue , fed debct cxplicarc fuiifc 
in cali turpitudine.Tamboiiaus in methcdo conftJfiO' 
nu Ub.i.eif. t.$.i7.»»MLioo. Quod veium eft.ctli 
proximus de fs&o non ruac^ nam jam ex parte fua 
diteAe totam occaConem ruinx pofuit.Et idem di- 
cendumcft de ^« qui peccatum publice oommifitt 
naitt JiQC peccttttmcc firiDovecadmaliun, dc ad 
COiicemaenaUnvitttitem , & peraccidens cft, quod 
alij non tnoveantur. Ica cum Ledefma, Sanchcz,& 
iliis, PaUus trA[l.6j^n.x, Sccus dicenduin eft de 



luxuriam non impedic : Ec idc& qui lafcivum no« 
corripit , peccac quidcm contra charitaccm, uoii ta- 
men contRkcafticacem ■, ficquenon pcccac concta 
caftiiateiq»*v.g. qui prcvidcns paeia fuam incai- 
Cionem alium ex fu« adlione inducenduro elTe ad 
fornicanduin . id non innn.dit, r.am csfticis liceC 
illum obliget ne procuret alios foinicati , non ta- 
•nen > ut aliorum fornicacioncs iinpediat. ' 

Hinc fic qu6d fi aliquis fuo malo npere per acd- 1€% 
dcns , Af pia:ter fuam inccncionem induxit alios ad 
fomicandum, v.g.noa tcncti dicerc in ccjnftlTione, 
niliquodaliois fuo malo exemplo induxii ad pccca- 
tom , 9t non cenetac explicate ^ciem peccati • ad 
quim eos indiixic , nec citcunftantias ptilonaiijm, 
au fiiciint Dco iacrz, uxotatx, vcl lolutx. lu cuin 
LugOjde aliis Tan^ur.t» m$iM»cMftfftonu hb.i. 
Ciy.i.|.i7i».io7.TenetiicCaiiiendiGeiequotpcc^ ' 
ibnas luo malb exemplo iodbxetit iSt^ tnurtoi ilno • 
folo.idii induxciit ,ut cum Diana, Filliucio^Bor- 
gia , bonacina , Palao , DicaltiUo, LeOio, diximus 1^9 
M i.p.bujm iiriBtrii trgQ.de faimttMiad.-j.ftQ. 
1.^.4. contta Lugum,Perez,& aiios,qiios refetc,ac 
fcquitur Tambinrinus fufrk nHtn. 106. Sccund6 fic, 
ex peccato pi bjice f;idlo malitiam fcandali otiri, 
quiacaie pcccatum pei le aptum cft ad alibs reda» 
cendos, & quod de fiMfto inuucac , per acddensd|r 



S E C T I O VI. 

An penuiuere in proxinio pcccatum ali^uo^ 
Mno finc . quod inipcdicc poceft , ilc 
fpedalc pcccanto iouidali } 



SUMMA R lUM. 



170 Ptmutttri in mli* fetcMnm «« fini , at iff$ 
ptccttttftftceMtmffrmMcttitfhtebiiritMtm. 

17 f ^ui ftrmittit ptcctium alterim eo foli Jfne.ut 
in eo cimprthenfm pHnidtur , pttcat mort»- 



Hter. 

fcandalo pcc acddens, jlc indiredo, in.quo fi cedet . 17« ^R**'' fi k^kent fpm m i» f emfrfhtnftu. 



niiiia pvdximi, qufa de hSto non ndt,vel qnia tam 

pravus crnc, i;c mjlum cxeinplum parum nc>cuerit,& 
anduxcrit , ccirac &c lcandalum , uc cum inulcis lace 
ptolMt PaUus rom. i .tr,tti.6. d.s.p.i.H.f. Tambucip 
imiiinmhid» Cmfefftenk /i^.a.n^i.$.i7.iMo). 
ttt I)ico reoind& fcandalum indiieftum,& per acd- 
dens quod accidit , aim quis non inccndens luitum 
proximi , nec cjus lapfum aliquod malum , vei ipe- 
cicm raali habens pauat, pnvidendo fore uc offuo 
ii&o ali) dccidanc , cft pcccatum fprcic ab aliis di-' 
ftindl'im, fiquidem pcr hxc fcindaJumcft caufa in- 
jultadimni , {r\> pLccJCi proxuni , a qua cx vittute' 
chaiiu:i$ , nc fciliccc laijcicau. pcoiamus debcbac 
abftitieie. Ynde opponittK chaciuri. Ju Tambuii- 
nus/Jir^r* nnwi. ici. 

An aucemopponatur aliis virtutibus particulari- 
bus { Re{pondeo negativc. Ica Tamburinus Uh- 1. 
wfilMdf «•i!^MM«iy.i.|.i7Ji.io5. & cum Ma- 
var. Suario, Ltigo , Goninch.'Perez , de pemitentim 
d. 17. fcil.6. »Hm. 10. Ratio cft , quu licet qiix- 
libet vittus poQic, non foliim obligare ad eam am- 
pleAeiidam,.(isdetiam indircAe, iic aliquis in aliis 
ilfani^impediat, non tai^en obligac aliquetn aci pro- 
ccitandum pofitive : ^jdii^alii cam amplciftantur) 
crgo lioec peccct contra cbHii.itcni, v. g. qui pioxi- 



167 



emmditnft 

Ifl.yt qnii fe indimnim fervct poiefi licitt ptr. 

muttre proximitttlUtHm,jii»liAvt»commi' 

da non detnr. 
174 §iSf^fitfiii i§trM frtxmu tecmfitnem dtli.. 

BiyMintt em^ktnfiu etrrigktur t 

SUppono ut certum peccacum gtave efte contra \ 
cnaritateffl , perniitcete tnalio pe«catum,eo fine 

tn ipfe peccet : difficultas igitureft, An aliquobo- 
no niic illud pcrmittcic.liccac potcuti illud pecca- 
tum impeditc ? 

Dioo pcigad: fi quis permittat peccatumalterias« 17^ 
00 folo nne , ut quis deprehenfiis m ilto ninSatari'' 
peccat mortaliter. R.iti6 cft, qiiia pa na illa, cimi, 
non dum Hc conciadla,non potcft ab aiiquo actcndi, 
niH intcndatur, & peccatum ad quod iUa confequL. 
tur,oe pccna ab iilo alites habed non potrft,nifi ha- 
beacur peccacitfn. Ita exccd Sanchez.Mediin,PaIaus, 
tr.6. d.C.p.^ .n.i. Viitic fi cuf>>>.s, v.g. gabcll«,vel 
hocci. fe abfcondac co iiiie , uc meices al poitentuc, 
vel viatordv>tatein,velhonuiningrediantur,de . 
fic poenam folvant , pcccat morralitcr contra cha- 
litatcm. non umcn contra juftitiain ; quia officium 
cuftodis non cfl confuterc bonis delinqucntinm. 



ino luxuciam coniuhijii^/ .vd qui cumad iuxusiaiu . eofuuc 4 poenis prxcayfre Vnck oon tenecur ad 
peciuaru , vel cilututiain iBandayfc,a«i.taiiien idhtiitioiian.tnicumFttiibkfc alli^Theihs,Tain- 
ptoit ulio modo pmm caftiwem • ^ pnsini buiikins /f».5.<Mv<«iP>i>|>4>iM>*.|. . 

, ' Dico 



Digitlzed by Gopgle 



Traftatus 1 1. 

• 

»"i Dico fccundi: fi quis peimiccacpccntuinaiterius 
ctim Ipc certa.vcl valde probabili, ut lic Jeprchcn- 
liiJ cDriigatur , non pcccat. Ratio cft , quia luiic 
corrc(iliy abfoluta Jelinqucntis cft fofficicns caufa 
cohoncftandi illam permiflioncni: itacum Navarra, 
VaJeiitia,Jianciie2,& aliis Palaui fup. tnm.}. Hinc 
fit pollclicice paiccm pcrmittcrc fjjij furtum , ut a 
fc in illo inveiuus corrigatuf. 
■ '75 Dico tcrcio;ut quis fc iiidcinnemfcrvei potert li- 
citc proximi pcimittcre deli<aum , fi alia via com- 
moda non detur.qua indemnitas obtincri poflitihic 
cniin neccOitas fe iudcmncm fervandi.dat fuificien- 
tcm caufamadcampcrmiflioncm: lU cum Molina, 
Saiichcz,Bonacina,Navarra,PaIaus fup.n.^.Hinc fit, 
IJolfe maiitumlulpicantcm uxoris adulccnum.vcl il- 
• lius fecrcco coiikium,adhibere fccum teftes,quibus 
poflic aJulcerium probarc. & divortium faccrc. Se- 
cinido fit polfc licitc hofti cuftoJcm fc abfcondcre, 
non ca inientionc,ut viatorcs ingrcdiancuc hottum, 
& deprchcndantur in fuito.fcd ut mclius rcs ibi cu- 
ftodieudas tradius cuftodiat, & raiiiisdelinqucutcs 
pccccnc,dum timait, nc forte a lacitantibus deprc- 
hendintur:ita ciim Navario,Rcdel.Tamb./«^.«. j. 

Scd qua:rcs, An ob przJidlos lincs liccat,non fo- 
lum pcimitteru proxinii pcccatum, vcl ctiam pofiti- 
veoffLTredtflinqucntibus occafioncm delidi com- 
miitcnJi,ut ficin illo comprchinfi corrigantur.v.g. 
An liccat patri iclinqucrc cljvem in arca, ubifunc 
pecunii, c qua filius furans dcprchcndatur, ad cor- 
rc<aionem ? Ec an Iici.-at matito Jiccic uxon , quoJ 
pcr zquivocatione convcniat cum amifio, ut is vc- 
niat cali hoia, [ ncn ad pcccandum, hoc cnmi illici- 
tum fbrct^clRt einm invitatioaJ peccatum]& quod 
forcs crunt apctu*,ut fic dcprchcnfus emcndetur,&: 
cotrigacur i Lt an iiccat domino convcnitc cum fcc- 
vo, ut afteiac res ipfius domini ad furcm , qui iplum 
feivum aj furanJum cxcitat,quo fur comprchenda- 
tur , com ic ftirau, flc fic non amplius cundem icr- 
vum ad furtum follicitic. 

In his oinnibus cjfibus ncyjt cum communi fcn- 
lcntia Sinch.'<^.io.«'* Matn/n.d. i i.w. J5. Bon. dc 
ftccMu d.i.q.^.p. x.^.unic» n.i.i.& j ^.BafiUJ ver. 
hfcdudaluim $ ^.Ajunt cnimoblationcm illam oc- 
cafionis peccati clie tacitam.imi) cxpieflam volitio- 

174 nem.fcu accepcatioiiem peccati. Vcruin licct hxc 
fciucniia probabilior lit .conttatiam tamen ccputo 
probabilcni,ficutcam aliquo modo probabilem pu- 
ut Falaus/i»;>.ff.6.Tambur./ir/>.//.5.a£ cara abfoliicc 
tcnet Pctr. Navai./i^. j.r/f refiir. , .p.c.^.dub.uttim. 
n.ioif.infecuiid* editione. Joan. Sanc. infeleflu d. 
iS'"- li- Ghilinius verho peccMum n.i. Cotonius 
verto fca>id.tlMut ». i. Et latio cft.quia hoc non cll 
form.ilicer coopcrati peccato , fcd illiid pcrmicccrc 
miniftranJo matcriam , ad in-.pedicnduin gcavius 
damQum. Tum quiaiila clavis ublatio.diiAumillud 
«quivocum , iila advcdio cci ad furem.non func 
aifliones ex fe peccjininofar , fcd indiffcrcntes, ncc 
ullo modocxprdra:,ai!t cacitx accept.itioncs pcccati, 
cigo cx magiM cami» cohoacll.ici pollunt. 

S E C T I O VII. 

Utrum pcccet peccaio rcaniJali.qui parato 
grive pcccatiun comraittcrc fuadcc 
commicccrc levius .> 

S U M M A R I U M. 

>7j Invkare tid mintu peccttum non faratum tid 
majtu ejl peuatHM mert-tle, 
Pan 1 1 1. 



Difput.III. 35 

• 1 7^ Suadere nimti maltim »m»iw parate ad majm 

licirum efl. 

'77 ^i<i fi paratm ad majm malttm dc mineri n»ii 
cogttahat } 

178 ^ijud fi fit refptCln divtrfartim perfonarum f 

179 Potefi qnii juvart latronem ad furtumminMtt 

ut omutat furtum majm rtfptSln ejufdem 
perfon*. 

iSo Non pottfi adjttvare ad vulnut infertndtm 
Petro, m tvitet mtrttm tju/. 

SUppono neminem pofle invitare , confiliumve 17! 
dare ad pcccatum committcndum ablolucc lo- 
quendo, quod TeiLm eft, ctTi confulat minusma- 
lum,fi coiifulat non parato ad facicndura majus ina- 
ium , nam hoc abfolute eft invitare ad peccatuin, 
quod abfquc dubio peccatum gcave eft « & in lioc 
convcuiunt; his fuppofitis. 

Dico primo licitum cft confulcrc feu fuadere al- '7^ 
teri minus malum,ut omittat majus,ad quod facien- 
dum paratus crat,quando aliter ab hoc iniquo pro- 
pofico revocari non poteft , eciamfi minus malum, 
licintrinfece malum,ita Sot.Angelus,Navar.Medin< 
Armil|a,Silviu5,Cajct.Molin.Lc(1.Tunian.LancfT. 
Daib. Dian. Vafq.Pont.Bcdcl.quos refctt,3c fequi- 
tur Vidal de chantate .inquifit.^.n. i a.Coton, verlt* 
fcandalum n. j.Tamb./i^. yDecal.c. 1 .«i^.n.lo.con- 
tra Valcnt. Saa,Sc alios. Ratio eft,quia dum fuadc- 
tur minus malum piacbctur cunfilium conditionale* 
vidclicct fi ma}us commiftutus es,elige mijius-, fed 
fuadcre hoc,non cft inciinfect: malum,cum quis ye- 
re ad malum non inducarur ) fcd ad elc^iunem tL 
lain minoris mali, qux cft bena, crgoliciie iit. 

Dices Non funt facicnda mala , ut indc venianC 
bona,fcd qui confulic minus malum vult ipfum raa- 
lum,crgo non poteft illud licitc veile ad evicandum 
majus inalum.Confinnaiur quiaqui facitminus ma> 
lumad evicandu majus pcccaticrgo qui confulicmi- 
nus malum ad cvicandu maju$,etiam peccat. Coiit- 
macur fccund6 quia fi confulens non fuaderetminut 
maium,malcfadlorillud non c6mifiilct,fcd aliudicc- 
go conliiicns eft caufiiillius mali,ctiafi bono fincid 
raciacConfirmatur Uiidc quia quod cft maceriacofi» 
lij poceft aliquanJo cadere iub przccpio, fcd minus 
malum minquam potcft pr.Tcipi,ergo neque confuli. 

Rcfpondctur ad prinium conccdcndo majorero» 
dcindc diftinguo minorcm; qui confulit minusnM- 
lum,vulc iplummalum,diftii)giip,utmalum nego.uc 
carenciam majoris mali concedo:crgo non licci,nc- 
gatur confcquentia : nam in illocalu non eft fuaiio 
mali,vel dcviatio.iSc catcntia majotis maIi,quode{l 
bonum,& conformc ordini chatitatis didlStis majus 
pcccatum majon odio ellj; prolcqucndum.Ad Con- 
firmationcm. Refpoadecur conccdendo anteccdcns 
de malo morali, & negatut confequentia. Rttiodi- 
verfitatis elt, quia in committente,unum pcccatum 
non potcft cllc mcdium ad cviundum aliud , cum 
utrumquc voluntaric commitut : At in confulente 
potcft clli; mcdium , atm non poflit utrumque im- 
pedire ob alccrius pcavam voluntatem omnino de- 
lecmitiaum ad maluin patiandum , unde fiiadens 
non vult malum, fed tilud minus per fc. Ad fccun- 
dam Conficmationcm Rcfpondetur conccdendo 
anccccdcns , dcinde diftinguitur conrcquenc , ergo 
confulens eft caufa iilius , diftinguo perfe,&dire- 
{ki nego, per accidens , & indirc Ae concedo, crgo 
pcccat , negacut confcquentia tjuia in tali cafu , 
non fuadetur malum pcr fe , & fimplicitcr , fed 
comparative ad majus evitandum , quod e ft ba- 
num. Ad ulcimain Confirmationem Rcfponde» 
nii concclla majori diftinguendo minorem , tniru^ 

fi naluti 



I 

j ^ . I y Google 



34 De vitiis Charitati contrariis, 



tnalum abfnlatc, & pcr fc nou porcfl ptarcii «, con- 
ecdo } con]|viuuvc, &c lub coiidiuum.-,ouai alcciius 
Volimcas videnir ileteniuiiua aJ nu\ is imliini |hi- 
ti.ndiiin^non poteft ptccjpitnegatiifinam tunc pi«- 
cipicur elr^o nnnocis RuU,qm>d eft qnli bonum. 
UC fufrm dixinmr. 
7 £c hiiic iic primo Ucitann dll: ruaHoncm annoiis 
niali»noit iblum quandoillcqui fiadcturlidtaleina» 
lum paiaciis crat unuiu cx iUi$,<luobu$ patiarr, veiu 
e t.im quando dc hoc niinoii maJohihil cogitabat, 

^ (cJ canti^iff^e majori, i;t fi de^crminat') So.iuiniAiii 
coaimittere, quis conlulat fointcacipncm. lucmn 
cuatis Di.clonbus Vidal./if^r««.45;€t>deiirdSce»- 
duaiJrftjli parato ad furanduma Pctio airaiB,^uis 
cbnfuUi ut furciur quinquaginta ptdpiCTenTdirtD ra. 
tioncm. An autcm iJcin Jiccnda lit lefpedu diver- 
ianun pcffonatuni tutd qiiis patato ad furanduro a 
Pctro ccinuiii,oonfiilat ut furcturl Paulo quir.qua- 
ginta.Tcl llqiiispai ic' ;>i.l nccidendum PauUiiu,con- 
loiacut ampuCct potius brjchiiim a Fraitcifot^quan- 
d<) aliter viuri non pocc|},itujus cd diibitRff'| 8c lu 
cet hoc tottun adimaat Vaiquius |^uniii]m» ^nM 
refert Vidal fnp' 4 niim.6i.Sc nori^Sltdifi df(fi>niiac 
Timhvtiiwi fiipr. n. 1 1. & iXt E^o auteni exiilimo 
hoc Ibium lidtum cllc in feijrientibiis callbus. 

■70 Prtnjb({aando iq\i5 otriiine illod tnalnm infcire 
decrcvi(n.t. .Sccnii i<> qi ntnlo damnum unius cllct 
modicum,quia Jivcv, akcrius nugiuui). Tcrtio 
. ^[tando iile tcneturpati illiiJ minusmaliim ,ple> 
bejus nainqueteneiur pati n)OtteiD«netexjTelprin- 
c^f llj iw datoftQuatto <i perlonatn in paiticolari nd 
nolmiAjfcJ folum in C()rr.nn:ni,ut fi volenti furari 
ab*inope conlulat,utpotju', hirecut a divite, nuUum 

' noroinando, fi volenti occi Jere Pecrum conlulat, ut 

?]tias aliam mutilet. lca & haas »A 1 . 

Kse\m\n.fuf.n. j. Et nos infia dicemis. Ratio eft, 
quiain his,& (imilibus cafib is.qtii patiturtalc mi- 
nus damnum,uon poteftelle rationabilitci invitus, 
- latione confulentis , quia non induxic 'pn^i ad 
inalnm,Hed ad ma)oris nuli carentiam. 
179 • Sddquctes, quid dicendum fit.fi latro con(ulcnti 
^cat»,iwi tu mc adjuvet ad furandum minus a Petro, 
rgo furaboi majus ab codem Pctro, poteiirne iUum 
adjuvare.fi alitcr noo potes forem i fbito areReie» 
Refpondeo poncquiaiuncnon eft dotninus invitus, 
Qiiod (i lacro pari modo pofut auxilium ad furaiu 
'duni niinus i Petro,iccus Airatunim majus a Paulo, 
vel poaulct auxiJiam ad vulnecandum Pettum,recus 
«ccidet Paulum, efto pdlet modo diao id confnle^ 
ic.non tatnen potcsadiov««,llatio eft,quia conli- 
luim pcr le tcnd^t ad viiaiidtai majorem culpam, at 
auxilium, flt oooperatioper fe tendic ^ ipfum pee- 
aiq^upillicit mious. peocatiim timen eft,quod 
"11601 conmteffetibi nonconceditnr(bIi,itanequecii • 
focio.ctiam (i (It ad vitandum majus maium. Scd dc 
hoc Viiic/* jii*«f/4r8i»/im,& uifi^jr. 1 0.^.19/«. j. 



S E C T I O VHI. 

Uctiiiii qtiis poflSc licite elfgcrc tninus pec* 
cacuin ad evicanduiu majus ? 

S U M M A R I U M. 

1 S i Miniu malim intrinfttt vndim niuifium 
tffi tligi Md-tviiMdm» mijm. 

iSs Qu.t :do mtlnm ffJ tnatum tjMtA prthihinim, 
porejt ijuu , & ttncttir tligtre mniu mAtuM 
.«/ v!t4itiim nu;tu. > 

iSj Dtdit(UHttirfii44^m(trtS4Bti*,^ 



184 giMudtduo prjtctpta pofiiva (tncitrrmt^^ktd « 

Ti'a(U ol/ii^at prtcpti:endntii eji. 
1S5 J^u i f'"Hjt clif, rniHM t/i-iliimcirnmidvi-. 

lanUttmm^jiuMatMmu-ecriHn. 
i%€ Ex fi^ftfitint ^utd ktmt vmh lihtrt malum 

llgtfrthibiSiim tligert,'.oii pect.tt ejKi.i dif^it 

mutm nHtlnm ,ftd nttiout prt':tpti ptccaiHM 

VHtudi, 

DIco i.Nonquam poteft licit& eligl minos tiWi; tg i 
iuinculpxad majus cvit.tndi^ni.qi aJo c\\ nia- 
lum incrinfcce.& cxnaturaluauucommunitcr DD. 
quos rcfcit,& lequitui Vidal (/« c/mti/. i»flM/^4 A 
aS. Ratio ell.quia abiblute unufquifque tenetur tS 
ex lege divina,quam human.i,pcccatuomne forma* 
Iitcr tale viiare,lVd qui cUgtt minus nirtlii cx nacur» 
fuatale.vult ilJuducmalu,cigo tenetui iiiud vit^e. 

Dices ex ddobus malis minns eft eligendomjergo 
n qvis c i.^it minUS imkim .id vit;ir.duni nujosm^n 
iuni iicicc .igir. Confirmacur.quia potcll d^ri cafiu, - 
in quoquislit c iiM u n.. ni exttema ncceflltatc 
<ligendi uiium cx duobus malis oulpe , auc miivis» 
aiirmajus , crgo tunc eligendo minus , redefacir. 
RcljioiKlcti i .liargumcntum, illud axiomaint(.lligi 
qiundo malum non eft inttinfcce malura,impii- 
cac enim culpam eirc,& licite eligi pollc. Ad Con- 
fitmationcm Rcfpcndccur malum inttinfcceinnuU 

10 cafu cohoncftari, ivide mendacium.ncc ad vican- 
jdammotCcm hnncftari pntcll. 

Dicolecundo: Quaiidomalumcftmaluro.quia i^* 
proliibitum.pott ft quis lidte, & teticiareligere mi-' 
nt s iT..il;;in , jJ i v tir Jiim majus nulum , quando 
uciuinque civcic iiuii poteft, fcd nccellitatc adllii- 
^us unum c duobus cligere debet. Incommunitec 
DD.quQs rcftfR,& fequ)tnr Vidal ft^.ti, 1 3. Rati». 
eft.quia quzlibet lex ucobIlger,debecellb rationa^ 
bihs Sc podHbilis }kd(i lexabli.lt.cc.in hoc ctiam 
cafuobligarec, jamnonefieCjulU , racionabilis, & • 
. poffibilisi crgo caiis lex inhoccafu non obligac,er- 
gp poceft ^uis cligcce minus malum, i]Hi* pioiiibi* 
tum ad evitandum mujus , quia ninc minus thalum 
prnpiic j.im noncft maiuni.r-cccfnrctm piohibituin 
pei lcuemtledboou cum ad liiud didbci icda latio. 

Dmt fenper culpa oommittitor,cinn alicui pr»« 
cepto coniravcnitwi icum crgo detur priceplum.ut 
oinnc mahim nilpx vitetur , quoJcunque illud fit, 
fcquinirqu6d qui cli^itminusmalum culpz ad vi- 
tandum yujus nuKim.contraveniat prxcepto,ac pec 
confequens quoJ pcccct.Ergonon licet.Rerpjdetnr 
antcccJ.cffc \ ciu, qu.tr.do voluntaric contr.ivcnitut 
fornialiicialicui pra:ccpto,rccu$ vcio quido in cafu 
oeccJfitacis,nam timc cefiat cujufvis JcgisobHgatio. 

Hinc colligitui piimbada)orcivtti<MXin vit« iSj 
crftare prcceptum, ctiam dlvinom, ot fectr David, 
quJiirlo .iJ coiifcrv; iKiam vit.im coir.cdit panes pto- 
pohcionis. SccunJo lit ad morccm vitandam iicitain 
cfle abfciflionem brachij , vel alterius membii , & 
«cceputionem rci alienx.ica comuniterDD. Tcrti6 
fit ^iod ad impcdiendam proditioncm p.icriz , po- 
teftquisptoditoicmlaute cxcipcre,& ci:m incbria- . . 
K , & hoc idem Ucitum cft ad cviundunvaliud gra- 
«los inalnm,nempe provodndb paratum ad tale de- 
lictiimad feinebtian li-.n, (;uia tn^c non iiijiicltiic 
ad cbrietaiem,nec ill.i HUi.iidniii,icJ piocut.iuii tale 
inedium,uttmpediaturpr<xlicio,vcl nupis Jclidluni, 
ica cum aiiis Dtana^.^.fr.7.r</^.4 1 .& cuin Baldel-* 
|o,Vidal fiip.n:^. Non pocdlGamen )odex inelrfiace ■ 
rcuin, utab illu vciitaccm ciuat, quiajus non habct 
extorqucndi vcrit.ucm pct injuiiain, quod faccict, 

11 cxtorqucret cam ab invito,qualis cflec rensebciui. 
Itacum Balddlo, VidAfuf. ».41. 

<^<iatco 



Digitized by Google 



Traftatus 1 1. Difput. 1 1 1. 



184 ■ Qijatti fic , quod quando^iio pnccepta pofiliva 
concuimnt , quod magis obligat pnponcndum 
fllc ; Vnde q.iando concuiiit priciptuai huma- 
num cum naturali , vcl divino, fouim divinum 
obfcrvandum cft , quia tunc ccflat hiimaniim , iit- 
pote dt^biliut. Vulal fiipranum.^^.QiiXiub fii qu6d 
debctquis potiuJ cligcre monem, qi im pcccatum, 
quia pixccptum aitioris Dei.ptzfertur pnccpto di- 
lcdlionis crga piapriain vitam. Sexto fit , teneti 
con/Ugcm confcium nullitatis matrimonij , potius 
fubirc pcrnam cxconimunicationis , & alias , quam 
cum peccaio dcbitum conjugalc folverc. Septimo 
fit ; non clfe committcnduin pcccatum venialc , ut 
vitetor monale ptoximi , quia una culpa non cft 
mcdium ordinatum ad toUcndas alias cttlpas. Ita 
aim Siutio , S.inchcz , Vidal, fi*pr/i num.^C. 

Odlavo fit , non polle minus malum ccrtum 
cligi> , ad viianJum majus malum incercum, quia 
majjiis malum , (i cll min.is ccmun, minori ccr- 
to tolerabilius. cft : Nono fit , tencri homincm 
etiam cum pcriculo vitx, hiccurreic proxinio exi- 
ttcnti iiivoluiuarie limphciter in extrcma nccefli- 
tatc fpirituaii , ut li polliim parv. lum moribuii. 
dum baptizare , vcl adultum dormicntcin , qucra 
fcio eflc in mutuli, & forc occidcndwm: dixi exi- 
ftenti involunuric fimplicitcr m cxttcini nccelli- 
utc , namfi lUc fe tua voluntate in illaiicceOitatc 
pofuit , non lcncoi cuin pciiculo vit« illi liibvcni- 
re j Vndc li quis cnm pcccato luotuli vc-Uet nic, 
vel proximum iHcidi:te , poUjm cum occidcrc, 
quamvis lciam daiimandum > quia non cft iii ncccf- 
litate, (ed in voUintatei Viideh' poftquam ciim pcr- 
cuffiadcft tempus parnitcncix, noii tencot cum pc- 
ricuio vit* , ci luccuricic, q iia poicft /i vclit per 
'olam contritionein filvaii : cxcipc propiium Epif- 
copum , iSc parochum , nam tunc fuilicit gravis ne- 
ce{}h» , com hi tencantur ex juftitia , cic cx ofli- 
cio illi fubvenire : cxcipe fecundi rcipcdlu buni 
communis , namtunc ncceflitas gravis , ctum aim 
pcticulo viiK oLligat. lci cuin iu.iriD , & aliis, Vi- 
dal fufra Ktirrt.j 

iS^ DicoccttiA : iion foluin quando hoinoeftne- 
cefirtcacut ad eligcndum unLni c duobus , ccnecur 
minus maluin cligcic lcge piohibiuim , fed cx fup- 
poficionc quod nuliim liDeic vuk eligvtc , tenccuc 
lcmper cligcie minus maliim , & eligciido majuJ 
malum , non pcccac racionc praiL-leaioiiis , fcd la- 
cione pi;ecepii prccatum vicaiidi. Itacuin S.inthrz, 
Soto, Ledelma, iuaiio, VidA, /upra uum,^ j, Ra- 
tio cft , quia illa clc^io , fivt fit voluntatia , fivc 
necellaria , compaiativc cft bjua, & coiifona ordi- 
ni charicacis , iecundiim qu.»m minus malum cft 
, cligcndum , crgocx fuppolicione , quoJKomo ve- 
lit malura cligcrc , icnctur minus malum eligcrc, 
quim majus. 

Dices , voluiitas ccr.ccur omne malum vitare, 
ergn non potcft licitc cligcre minuj nuluin , ad vi- 
tanduin majus, Refpondetur conccdcndo volun- 
tatc abfoluta tcncci homiucm vicarc omnc malum 
culpr , ex fuppolicione tamen qui.l cx mjlicia, vel 
fcagilitatc vclic pcccarc , minus malum tcnctur cli- 
gerc , in qub cafu non cnt culpa rattonc 
pray.T elc^Honis , kJ latioiu' pcccati 
vitandi, qu(»d pocctJt quis, & 

tcnetut vicatc. 
* * 



3S 



S E C T I O IX. 

Utrum coopcraiio cum pcccantc fcmpcr fic 
pcdcatuQi fcjndali , vel aliquando 
poflic cflc licica.J 

S U M M A R I U M. 

I S 7 Ex caufi* rAiitnabili kort ptccMt , ijui tx bant 
jine cooperMur curn aliquo tn diflionc dt ft 
indifitrenti , lictt nliiu tUt t* Ahumtur ad 
culpam. 

I S 8 Ratio commnnit famulatm tfi fu^ciens cauf* 
Ad excufandum fmuturn fubditum, & fitium 
facitntem eperj iHdif ertnlt* remiia aQtoni 
PravtrefpeCiu domii.i, Patrts, (^c.< 

189 Qu.iiido opeta indijftre tia fuat proximierd 

peccaio, rm;or cuufa letjinriiur, 

190 Ratit communis mncitianon fnjficit ,Ht ^Hif 

tmat f»ugi?iem concubina pro amafio. 
iji Quu}:do leneatur dominm tiiceri farnntum, 
^utm fcit exira dotnum habtrt concubinam? 

1 9 1 Toiefi ijtns luitt ctncubina judicis munira da- 

rt,ui tnttrctdat pro danit apud fudtcem. 
l 9 } PutlU .idvertens Jc nb alio libtdiiiofe tangi, fi 

lacliu fini ex [e ticui fecundum mortm Pa- 

tria,^ pubiice pMnt,ltcttepotejttos lolerart. 
194 Jlfiil'cr inminmfe ornavdo , fi crtdat alicui , 

eiiMn indciermi/iaie forc lupfu* occafiontm, 

t.inttim peccai ve/iit/liter. 
I9j £x graviffma caufa pottj} piOor depingere 

itnaginem co-.ciibina amafto , & f CAHjti 

h*c jit. 

I ^6 Idtm dicfndum tjl dt hifirionihus rts lafcivM 

rtprxftntantibus , dummodo abfit periculuiiB 

fiii imfiuradeletiMionis. 
'97 ^6" '"'^ 7"* venalti tjabei,poteji eof vendere 

eti,tmfi fctai tvientem liiit abujurum ,fi alisu 

tas ntcj^iaijnam vendtrei. 
I f,8 rendenitj ejtnttnta poffuni ea vtndtrt folutu- 

rts iejuiiihm. 

15)9 AV« pottj} <iuis idoliim f.xbric^rt infidttt nifi 
l'oc faciat tx inetu mortii, 

200 Poitft cjiiis pctere it faierdott,<jutm fcit tfft in 

mortali, ui jHii miniflrtt Sacramtiit*,fi prtt- 
ftonon fitatiHS, ijitiej pojjit minijlrare, vtt 
fi ftttnii iiitti fi! potius cum ilio, 

201 Poitji ejiiii ob fuitm ntcejfiijiem,vel itiilitaltn» 

ptttrt ab a!ii]ii0 ;ur.imeriliiin , ejiittn tirttt 
fatfo juraturum, dMftti/tod» non pttat,Hl fal^m 
futn jUrtt. 

10 1 Ob mortij mttum pojfnnt Ckrifiiani capttvi 
propugnatulst tHificart, arma ajjirte coHtrm 
Chnfitanos ad btSum , fi alias id ptr alitt 
fitripottrat. 

1 0} Non pojfunt conira Chrifiiancs lormtnta diri- 
gcre, ignem apphcart, 

204 Poteft cjitit ab ufurarit eiiam non p.irato , »b 
finem honefium petere mutuurn fub ifuris, 

105 Fawulns dicent domint ufurjria , ut det huie 
/ peicHii mutuumjiib ufuiis non peccat , ntc 

itntiur ad rejhtuiiontm, 

106 Si famhtus cogat muiuaiarium ad felvend^m 

ufurai peccai, & lenttur ad reftitunontm. 
»07 Famulus ^uifcribii in tibrii ufurariij^vtl facit 
' apodixas facitnies fidtm md cogtndiim muiua. 
larium ptccat, & ttntthrad lefiiiiitiouem, 
ip3 Non potefi tjMis miniftrare indiffertniia tlli, 
qui tranfgrtffnrus tft practptum , ta ftlum 
£ a caufa. 



Digitized by Google 



De vitiis Charitati contrariis, 



c«uf* , fbM alihi tji trAnfirtJfuTiu, ctiam/i 
iile titlet ris ti»i: Mii.ijtr.ijjct. 
*°9 fi drtur ^li.i catif^ ? 

1 1 o Non lictt p.vaiHtn ad ptccaisJium invitdrt dd 
aSian tn ft ptccMiwieftim. 
Parat» atfelute ad pcccaitdum , pottfl tjuLt 
ttiiim ftne ntctffimtt , cwn iihijua intncn uti- 
litdte , offerre ocCAfionem ptcctti , qu^ exft 
fit rts iiidiffereni. 

i^Mid fi id atie fine ptccdto tjut btnt coft- 
feqm pofet * 



211 



1 1 i 



PRo terolutionc liajus fcdltonis nota non efTe 
fctnionctn de coo|icricione in ipU adlione pec- 
caminuU proxiini, v.g. in accipirni.1u alicnainvito 
domino, in occidendo tnnocentem, ikc. hoceniin 
manifeflum cfl eilc inicjuum , uc in fupeiioribus 
diduni fll : QuoJ etgo qira:timu$ cft.an liceat coo^ 
peraii cumidlionc proximi ex fe indiffcrente , ex 
aaa ipfc lumic occalionem pcccaiidi > an,v.g. liccat 
(calas fcnelVrx admoverc ? qux ^&So cx fc non 
nula , fi vidcas aliquem velle illa commoditaie uti 
ad furanJum, liccc fviiHini tu nunqitam incendas. 

Dicopiim6: cx caufi rationabili )ulla,nimirum,' 
& ptoportionata , non commiccit peccacum , nec 
contrahit onus reHitiitionis is , qui lcicnter coope- 
tatur cum aliquo iti adlione, qux non cll intiiiilcce 
maU % fed qua: in fc confidcrata indiHeicns ell , (i 
ipfc iliam a£lionem ordinct ad fincm bonum , id 
cft , vcl ad luam neccQitatem avcitendam , vcl ad 
fuam uciiitatcm conlcqucndam , quamvis aiius ea 
abiitaiur ad pcccanditm. I;a Diana p,^. trail.j.ptr 
totum,Sind\ei,lil'. x.dtcaltgt tap.y. V»\.\ViHrali.6. 
d.i.p.j.ik aim alii$,Tamburinus lit. j .decalegi cap. 
i.$.4. mim.xG. Cownius vtrto feandalum tiiim.i, 
Sc OJin aliis Bal4:us vtrlio fcandalitm nim.%. 

Ratio eH, quia quando urgei caufa racionabilif, 
ut quis faciat illud opus , moraiiter cenfetur non 
pofTc aliud facerc -, illa enim urgens neccditas au- 
fert a lic facicnte potcnciam moralem ; crgo tunc 
'pon tenctur ab co opcrc le cohibcre. Patetconfe- 
quencia > quia a m =b illo fublata lit pocentia rao- 
ralis ab illa ncceOitate , non poteft aliudjel£ccre-, 
fed ncmo ad impuflibile tcnctur , crgo cunc non 
judicabicur velle peccacuin pcoximi , fcd folum 
cenlt bitiir itlud ob fiiarn neceffitatem pcrifiittcrc: 
Et hinc pluxadeducuntur, quac placec colligerc, ut 
inde quilibet dijiidicare valcat,qiundo aclio Ht in- 
dirierens, &: caufa juAa,& piopnrtionata.ad hoc,ut 
ha:c cooperatiu llt licita , uno enim ex his duobus 
deficicnte , coopetantcra pcccare non eft dubium, 
ut bcne adveitit Balxus fnpra num.t). 
itl Colligcs crpo primiim rationem communis fa- 
mulacus tiiXc futhcrentc m caulam ad exciifandum fa« 
mulum, liiium, & fnbdicum facicntem epcia indif- 
fcrcntia, qujc reputantiir nimis rcmota adlioni pta- 
vx. Hxc autcm indiltercntia ivmii remota funt, ci- 
bos coiidice , racnii concubiiur miniUratc , ledlu- 
lum Aerncic , illum crnarc , cquum quo ufura ell 
przparare , janiiam dumus illiapcrire, dcferremu- 
nufcula, S{ intcinuntia folius urbanitatis plcna.de- 
pidam jam imagineinconcubinz prodominocmc- 
rc , dominum coinicaii , qiiem fcic irc ad domum 
concubitue , & illum ancc forcs expciflarc, non il- 
luin c>.llodK-nJo , ncc aniianriorein reddcndo , fcd 
tantum ipium nieie comicando , )i;iru hcii ufurai ij 
pccuniam numciare, dcfeire,tccipcre,rcft:rtc mcrc 
in libns. Ita cum aliisTan^uiinus Itb.^. dtcalogi 
cap.\. $.4. iiHtn.xi.Cr 19. 
iS? Qi!''* fi opcra indiff.rciuia fint proximiora pec- 
caco, tunc majoicm cauUni tcquiiunt , ui licite h 



famulo , filio , fubdito fiant , nempe ft pattt totvis , 

oculii filium alpiccrct, is: filiiis tiirerct ab )!I<j ma» 
lc tuctaii, vcl li dominui c lua domo famuli m e)i- 
ccieK,Sc cxpulfiis ctigeiftiii ineiidicaic , vd pena- 
tiain paii , aliumlicium iion ita fjciic invcniiet, 
vcl fi Jominus debita nictCv-dc privct , vci fi eum 
tllct contmuo objuigatuiiis : opcn auctra pioxi- 
miora pcccatDu-puio, conci biium po»iaio, ligiwic 
hjcuni domino ubi fit, diceie concubinz : domiaus 
mcus dicJt, ut illnm h;ic no^c expedics, veljcum 
vidcas , domiuo uoUiici afccndcrc pci fcnelham 
adrem habcnJam cum ftrniina , pcccm lulkincic, 
fcaUm apponcrc, litteias defcrre,tanium contincn- 
tcs , qiiod cuncubina ca rodc ad fc vcniat. Ita cum 
Sanchcz, Azor, Rebello, & aliis Palius/i*; ri ».5. 
Cotonius vtrbo ctoptratio ptccMin.^. 

Qiiod fi t^lio indiffcicns magis piopinqua llt 
peccaCo,ut cft alTociaic dominum ad duclluin,vel 
ad domum concubinz, & illum ad foics cullodiic, 
lola incentioiie fociandi , lciens liliim hac iccictate 
iiti ad fc animofioiem rrddendum , urgcntior caufa 
poftul.it , uc metus maximi nocuracnti. Ita Palaus> 
fuprii nunk^. Nuilatamcncx caufa licet famulolit- 
tcias faibetc,& dt feirc id concubinam veiba tur- 
pia, vel piovocationem ad diicUum contmcntes, 
hj:c cnim funt intiinfecc mala. lu cum Sanchez, 
Diana, C^^iotuvs ,vtrbo ptccato ceoperart /tum.f. 
contra Palaum fiipra num.j. 

Secund6 collijjcb quid Jicendum fit de nno ami- !>• 
co icfpc<au alteuus , non etiim iufhcit commiinis 
i.icia ar.iiciciz , ut emat imatjincm jam fabiicatam 
CLincubinx pio amico, vcl ut dcfeiat cunct.bmz 
n-.uiitifctila , & nlia.imoiis incicanicnca , ccii hzc 
cx fe fint indifrcrcnti.^i fuflicit tamen ad hanc ailio- 
ncmcxcufandam,linioi perdendi amicumlibi ma- 
ximeutilem ,inajot umc» caufa rcquiiitur , ut illi 
comroodct fuain domum , fcicns illani poAiilarc , ut 
ibi iccuiius cum cuncubina doiiniat. lca cuin San< 
chez^Tambutinus./ii/iri ttnm.ic 

Tcrti6 culliges , quid diccndum fic de domino I91 
rcfpedlu famuli, nimia cnira rcccffitas illius famu- 
lacus ad evitandum aliquod iiotabilc damnum fiifH- 
cit , ad excufandum dominum non cjicicntcm fa- 
raulum , quem tcit extia domum habcie concubi- 
nam ; nam fi tale damnum non fcquatut , lenctur 
fub motuli cum cjtcerc , vel aliquid ab eo jubcra» 
hcrc, fi hoc fu(]iciat,ad tollciidam occafit^nera ; Hx- 
cipc nifi alias cxpulfut timcatiit dctcrioiem fuiu- 
rtim. Ita & beuc Tan buiiiuis juprk ».i I. Et idcin 
dicendiim ed dc Patrc icfpictu filij , non (.nim f>o- 
tclt Pacer domi retincic tamiiiam , cum qua fcic 
filium, vel fcrvum pcccarc, nifi ex iiliu» cxpulfio- 
iic atiquod giavc damnum patiatui : Vndc non luf- 
ficit qi.6daliani fcivam facilc non inveninc. I:a 
T.nnbuiiniiS Jtipra num. li. 

C^uarti colligcs i Pollc quemlibet jiiditit con- 19 x 
cubin.T muncia tiadeic , Ut intctccJjt pro ipUi 
apud judiccra , fi adfit jufla caufa , ncc .<Jlu alia via 
judiccm ptopitiandi , nam & iiaIcx , & cnncubina 
poirLnt bcnc gererc , qtioJ iilc p<;tit,& cx m.il«ia 
lii.i malc agunt , quoJ altcr non irtcndil , ncc vi- 
tarc tenctur, cum giavi incomroodo. It.i aiin Mcn- 
doia, Diana,Cotoiiius, vtrbo fcixndnlum man.\^.&C 
cum Pjiao, Hurtado, Sanchiz, Tjmbuiintis, fuprm 
i:t.m. \ 5 . Ec idcm diccnJum l(1 dc formina adcun- 
te adjudicem pro fua c.tula , .id mcdict m pro fua 
infirmiiatc , hzt enim non pcccat , vtfi (ciat con- 
cupifci \ judicc, vcl a mcdicojnc ctfllcas cnim illius 
giavius cam cxcuUt. Ica cum Huicado, Di^na p.^. 
tritn.j.rtfol.i.0. 

Ec idem dicendttm cfl dc puella advcrtcncc fc ab > 9 5 

alig 



Gc 



TradatusII. Di{put.III. 



37 



alio libidinofe Ungi , nam fi udus cx fc- (inC licici, 
itt olcula cx moie pairiz. ( dc iliicuis cnim non eli 
dubium contincrc peccaium illuium coopct.itio- 
nein ) publicc E^nt |>occll illos tolciare , fecus fi 
occultc hant.iuin cunc tcnelurnon coiicunciiJmu 
cum alterius peccato , TaiTiburinus/ii/>r4 »»<>». aj. 
Potert taincn pucJlt licite pcrmittcie , iit viJeatur 
ab adolcfcciiic , intfncionc nobcndi , non tamcn 
fotcH pcrmittcic dclcdlationes cirnalej. de piarlcn- 
d, Tambutinu» fiip''^ num. i6. ExculatUT etiam a 
pcccato mortali puclla, i]u« ie pra:bet confpicicn- 
dain adulc(ccnti,a quo icit fc turpiici amaii , li hoc 
faciatex ali^na neccflitacc , vel utilitatc , aut nc 
fe privct fua libatate , vcl )urc excundi c domo, 
vel /landi ad ollium domus, ve! ad fenefliam : nam 
quod adolcfccnj luat, non piovcnic cx inctncio- 
ne, ncccxa£lionibu5 piiellx , Icd cx malitit ado- 
lelcencisi fccusdiccndrm eft , fi piiclladata opcia, 
abfquc ulla neaf/iuce , offeriet ic crxilpediii illius 
anuli) , quadam vanicace duiSU , & xaryii illius 
amoiis confcia , 5c H illum non iiiccndciet , nam 
tunc peccaict morcalitcr , ccncbacur enim lalutl 
proximi confuleic , nifi ex aiiqua caufa excufiie- 
cur. Ita cum Cajetano, Bonacina , Sanchcz , Atnr, 
Bafarus , verhtfcMtLtlHm J. } . Diann i . tralt. t . 
rtjol.^o. 

'?4 An autcm tcncatur puellt rcrpucre ornatus val- 
de nimios, non folum fi fciat ab ajiquo in Ipccic 
coQcupifcendam , led etian^ Ci cied.u lc Foreaiici:i 
indctciminate lapfus occalionem i Afliiniant Gra- 
nado/M^. I j.</. j./"fff.5.w«m. j !. Vciuni LaynMii, 
Mendoia , qnos rcfcit , 6c fcquiiui Cotonius, 
verh fcandalim num. \ t. untum cxillinunt pec- 
care focminam in )ir>c cafu venialiter. Ratio ell, 
quia mulict nimium fc ornando cx caufa oftcnca- 
tionis folum vcnialiter pcccac j fed fcandaUim pro- 
ximi nun oritur ex hac incctitionc, fcd ex Ibbltan- 
tia ornatus , \ quo mulicr non przcipicur abdinc- 
rc , crgo mulier fic fe ornando , fcclulb malo hne, 
tantun» jwccat vcnialiter : Et ea^lLTn rscionc , noii 
tcnecur mulier fc abllinerc a ciiorcis licicts,ob du- 
bium, ne aliquis illainfit cnnaipiMus, fi tamcii id 
fciat , aut probabiiiter limeac , & finc incommodo 
po(lit,ienetur abftmeic, pi.Tfcnim fi illc pcccat cx 
lubita paaioiie,Diana p.j.iraU. j .rtf i.f.Coiomus 
fnprM mtm. i j. 

195 Quinti» colliges , poUc ex gravilGma caufa pi- 
Aoiein dcplngcrc iinagin?m concijbinaf amalif>, 
quia hxc aflio cft de fe indilf-rens.lu |'3laus f. \ i. 
www.tf.contra Azocium tom. i.ltk, 1 1. cap. uttimo 
^iMj?.5.Graviffima camcn c.uira non clFct lolaamit- 
Ito luai, fcd mecus inoicjs.vuliiciis.ficc. Diana p.f, 
tr*U.-;,rtfol,C.W(:\ li colucro indigerct ad vidhim, 
velqutdfimilc ,TanibuMnu$/i/^r4««n». aS. Nec 
obHat quod fuprk diximus,faniuai:n cx lationc fo- 
lafamulatus polFc przdit^am im.>ginem concubinx 
emcre prodomino , wxm minoi coopcratio e(l in 
lola emption&t quanJo minus ficiic perfccfiicerc 
potelt. quam inca facienda, nam dominus eampcr 
fc pingcrc non poccll. 

. Idcra diccndum cft dc hifttionibus rcs lafcivas 
reprxlcncantibus.tc de pingrnic iniagincm concii- 
binac,dummodoabifit pcnci.lt ni lu« impurzdele- 
aationis , quod fSir6evcnire po-elt , Tambunniis 
fHpri w«w,i8. Erit ttmen loljaniiflio lucri caufa 
fuflicicns cxcufans auiigas dcfcrcntcs coneiibinain 
* inledlica, vel cuiru , ubi fcimit jjcccaturam , fi id 
ex officio faciunr. Ita cum }^rala . Diana , j. 
fr«£l.6.rtfol. II. oc+tf. Cotonius t'#ri'ii ptcc^io 
cooptrArinum.^. Tamburinus/H/iri ««w.^o. Hoc 
Uinen nou couccdimt DD. famulo cb rationem 



commiincm famulatus. Diana»A»,Tamburinusi^». 

Scx(6 colligcs ja^ram , quam quis pateictult t^f 
fi rcs fiias , qu.is vcnalcs habet iieqiuquam vendc- 
rct, clJe luftici<.-nttm caiifam.ut qms fi;a vendat,ecit 
iciat aliqucm iUis imle ufurum cllc , imde puceft 
agnum vcndcie Jiidxo , (jucin fcit ufui forc ad la. 
crilicium idoli : Fucos mtilieri , tjuosfcic cmi , Ut 
ad turpcm amorcm pcrundta iDvcncs alliciat, & ca- 
xiUos eis,qui it> ludoillicito fmit ilns abufurijCau- 
pones polliint miniftraic cibos in dic )f juni) , tum 
quando ciubitant , an ad fc venicntes a |c)iiiiioex- 
cufentur, tum quando putanc cosiion )e)unaie:Po- 
teft etiam quis venilcre,vcl locaredonium iuam iue- 
leciici, vel ufurtrio publico , nifialias vidnitas 
merctricis muttum nocerct hoiicflis ftrminis in co 
lcco viventibus , nam tunc major caufa neccUaiia 
ellec, qualis foict,fi alios non ii>vcnirci,quibus cam 
locarct. 

Poirutiletiam vcndentes efculenta , ct vr ndcrc 158 
folutuiis )cjunium : ad vendL-ndtim tamcn vinum 
fcienter fc iiicbrianti,ma)or caiila rcqukriiur,quain 
mrrum prctium vini , nimiium ciinor alicujus iu<; 
)t)ria:, vet fi mimerus empiocuin multtim dimiima- 
tur : non potcft quis tamen gladium tra.tcrc fuiiu- 
lo , vcl cum illo inimicum occidcic vulcnti , & fi 
illiiis ficnifi ex giavilCmi caufa^ qt;od fi aiitci fc- 
tciit, nonfoiuin pcccat , ftd tcnttut ad icltitutio- 
ncm.Et idcm dlc>;iidutu clt det:o,qui tiadidic vcn- 
ditoribus vinum,fiumcntum , ca::crique vcndcn- 
da prctio ]ulto , & fine fiaudc , li prarvidrac vcn- 
dLnJuni cum fraudc,cci-iu fi doiniiius taixum acci- 
pi.ir,jultum prc:tum : oam tuiic vcndciiccs opciai.- 
tui nominc domiiii. lu cum Hurcado, Diana, Co- 
tonius, rf ii» fcMiil..ltm nwn. ifi.^ontu Mciolam, 
qiiem icfctt, D\mu p.^.iran.O.rtf.^^.&p.ytr.-/, 
rtfoli<). 

Poccll tamcn quis vinum , vel triticum fuum 199 
vcndcic illis , quos fcic illud n]iia mixtiim vcndi- 
turos ifialias illis non vrtKletido , u.<tHaiUer vcl 
nmi (110 dainno aliis vcnd-rc cogcrctvr. Ita cum 
aliis TamburimtJ num.^ j. Non potell tamen 
q.iis piiigeic , ntc f.»bricaic idoli.in infideli , ncc 
conltiufie Judxo Synagogam , nifi hoc fjciat 
cx meiu moitis , Sc alias hxc non poltulcncur iii 
contcmptmn Kcligiotiis. Ita ctun Mendofa, Paiao, 
Diana, Cotonius, vt> l>o ceoptrari ptccdium r.urn.-j 
contra Coniiuli. Potclt cii.im qitis cx nxtu moitis 
iJolum Etlmicc vci.dere , furi dare initrtimcnta, 
quibus altcrins fer.xs infring.ic , &i gladium parato 
ad alium nccidcndum ; talts cnim vcnditio cx fe 
S< protit proficilcinir a vciiJciitc , cciifctur ficri 
folum , ut mcdium cvadcnJi pta:icns pciiculum. 
Ita Taneius , Valentia, Coninch. quos tefcit , fic 
probabile putat atm Diatia , Cotoiuus,/M/>r4 »«- 
tnrro 8. 

Colliges fcptimo polTc quem pcteic ^ faccido- lo* 
tc , qucmfcit clFein moitali , ut fibi miniftiei fa- 
cramenta , fi alias prxllo non fic alius , ^qui ca fibi 
poOlt minidrare , vel fi poeniceiici intcrfit pocius 
cum illo , quia doi5to , quam cum alio conficeii, Sc 
hoc, fivc ftccri*os, a quo ptcunturfacramenta paro- 
chusfit , fivc non. Itacum Azor , Tamburinus, 
fupranutn. 59. Sacerdostnim li vclit facile pcr 
contritionem mundtii |ioccl( \ Ec idcm diccndum 
cft proprec eaiidcm rationcm de pecence facramcnu 
ab cxcommiinicaco colcr.uo , kcus fi non fit to- 
lcutus , vel publicus clciici peicullbr. Ita cum 
Sanch.Hiirtado.&aliisTambiiiinus, fuprd ff.40. 
& cum Dian.i, Ctowi'w$,verbo fcanAAlum nurn.io. 
Ini6 in articulo mortis , non folum poteft , fcd tc- 
nctui quis pcteie ablolutionem 3 malo miniftio , fi 

£ j non 



Digitized by Google 





j 8 De vitiis Charitati contrartis , 



Bon fit aIta»Ve^hinfflG3at illum peccarurum inab- 
fc^vcndo, quit prjeccptuni uiget , & ille abfolvcre 
poteft fibe peccato , quz dodrina ptDcedit , ctiam 
in eXflommunicato non tclcrato. Ita cum Ochig. 

rtf9l.6^, • ' • ■ 
lOi CoHiges oihV^HwiTe qiicm ob fuam ncccffita. 
tem 1 vel iitilitate|ti |>etere ab aliquo juramencum, 
quem limet falfb ]|uratuium , liunimodo non pctac, 
11* jistt fa^m% nam~ego|ftuiii! boaum poftulo» 
qoatfrHk, ilifi ex fifa indteiMiitte jncftare poteft. 

to^ci;r.i Siiario, Diana, Cotonius,t/rr^« juiafntn- 
ral^vin. j. Im6 potcft quisiicite , aliqucm iodu- 
cRi| Juitedum faJfum , qft&d ipfe ySam ex 
i|Mmiltia puabat efTe vetum , nnn eiiim tt-ncju- 
lianriifticitnr ad jtrramcnaim falliim , quia lioc ju- 
ramentum cft moralitcr vctum. Ita cum Hurcado, 
Diana^f .j. 7. rtjiU.x^ (^^Umut^ti&t* jti~ 
nmttitiM^iitHi^jt contra Axontiln ,*noR tamen It- 
cetindi rcrc aliquein 21! jurandum vcium' , quoii 
ipic jutjns igunratcrTe vcrum , ntii jutacutus libi 
petluadeac rcm icaefli* injquo cafii pbteft jurate 
' lemllefkeilcijnontantfn potell jutaie fe id fcire, oi- 
fi fbitll 4riSHrCi^llidicu ^ iiquidem ea yifu ilh.m 
ignora . ttt ^Ha^#Otl(^i|$^C^ 

lOt 'Cdi(iges non6 ob urgentetn eaii|am , videHcet 

mortem , Scc. licire polic Chriftianos capcivos iii 
tritemibus Turcarum piopngnacula «diiicaie , cai. 
cinas, machina$,& atma lu c( fl jria ad bclium aficr- 
re* icalasadraovcre conna Chriftjanos » nain licet 
peccamm adquod cooperantur niaterialiier pcrni- 
aO| ciofum fit , tarr.cii illcriim ccopiratio mm cft adco 
propinqua,utiine illa damni:m non infcratur , alij 
cnim non deefleot t non licec canxii^illis contra 
Chtiilianos totmenia dirigercignem applicare,feu 
dunnum indiredlum in pcrionas illotum infene. 
Imi) non liccrtiu pixiixfls iii c.\(u, qno les eo i]c\c- 
nilTet^ut Chiilluoi ipfisrelud^antilHis, facili nego- 
Cloirjiicerent, quia-funeitnefemnrpoftpoheie pro- 
pri.im vitam bono communi rcipublicjc. Ita cum 
Sancbez , Diara , & aliis Cotonius, vtrbe peccsio 
€t»periiri,nntn. 1 3. concta Tolctum : excufancur ta- 
men Q infcranc damni m CiitiAianis in rebus ex> 
temis eas capiendo , wi deftraendo, quia ttinc (unt 
in cxtrcma lu ct flitate illon m Ijf noniniatltiicncl.im 
vitam j luuic liuiuinus lUaium non eilec lationabili- 
^ m inviuis.Ita o:m Palao , Diana, Caconiiis,yii^ji 
ai.i4.Tambuiiniu/j^. j.<^(«/«{i «.i.f.^. jnMHi,4i. 
coikia jConinch. 

M4 -Coll^cs dtcimfi pcire qiicmlibrt liritc pctcrc 
ab ufinatio , ctiam non paratoad fccnciandum mu- 
ltillm*fi adeftaliqua c^ufn rationabtHs, puta aliqued 
opus pium , VLlctirin liiJi s ) i hlici s , convivia, 
torneamenta , <St jiimlia , qi x quis Iiik" didccorc 
omittnc non poccrt. Ica cum Faufto , Di.nna , 8c 
aliis, Cotonius vtrb»,fcAnd4tiHmaiitn.Z, Eciniiis 
cafibus potrft quis |Ktere muraom fub ufitris , riain 
diccns (ii niihi najsutni U b liltuis, diifcle intcn- 
dic folum mutuum , uluras verA folura pcimiiEve, 
lU aUJ^^S, Di.:na , Cotunius./iilfKli J*a)i|||. 
Qiiit prooedcmt , eti:m:n ufuraritif cx higenti a«a« 
ritiaiiifi>ras cnigeut. Iia ctim Mrndofa, Coconiiit 
fupra , cii^^pruiitcs ver6 t iim ufiirario licicc pof- 
funt^cfllccic omncs eas ad^ion^s »J1UX mutuaiario 
fiintgnita! , 5c proficuae M nilitWMn recipiendum, 
nnn tanjc-n iUas aftioiic^ , qi a: ilji lint iiigi.Ht.r. 

nuiUiiin danmofac. liaiio utriufque cft , quu m 
primo cafu mutiiauriiunaneft invitost beiietanieii 
fecundo. 

Hii\c fit : famulom , vel altum confulentein do- 



' ttftilodfuittfo^iiit d|$t tndtnum cum ufutis huic pe< 
temtHcn pecdif^nec teneri ad reftitiitionem. Et 
idem dioen^dlAniri^^ eo, qiii adjuyat uforarinm ia' 

niKPci.uiJi vrl dcfcrcrd.i ju ci iiu.vclinlcribtiiJis, 
felli not»idis latiombi s , &: dcbicorum ncmintbusj^ 
per^eramlcrtfMuum , qiiacnonf]ciatfiJemadcO>, 
(TcnJt m miiti atiriuiD. Idcmdicendum eft de farou« ' 
iofi in cMj:cndisuiuris,fineuIIa coadlione amice _ 
moncat dcbicoiem defuodcbitojnio cv jJhortccur, 
ut folvac iie appareit in£deU$.lccin li dcferat pigno. 
ta pro fecuritatii i^urr, in omni bitf eniin his * & (k' 
milibus cafibus fit rcs grata mi.tuatario.' 

Sccus diccndum cft, /i tutor , curator ablblucus xo€ 
procurator , negaQocum ^Aor , d»ft niutuum fiib 
ufutis,ut lales (unt,qu<mvis nonMne aItonun,otinnes ' 
enim hi funt caiifie efficaces damni. Idem dicendum' 
eft , i\ famulus vcl qvicunquc ccg.it mutt.atatium 
ad Iblvendas ufuias , fi quis dcponat pccuniasap^ 
tlfiirariutt , ut is ufuras exerccac , fi quis volentem 
graus mutuari confulat , ut det fub ufuris « in omni.^ / 
bus enim his,& fimilibus cafibus fii res ingrata mu. 
tuacaiiis junde iic coopeiances peccato, non folutt 
peciwic, fed tenemui ad refttcucioncm. Ita TambiK. 
iirj»iikj', tUeiil0gic.i,§.^.m$m.^i.iie iminfri 
latiiis diccmus. 

Ec idcm diccndiim cft li quisfcribat lihros ufura- 
rij, qui ^dem faciunc , vel apodixas {jmil: r.iL<J<j B.' 
dcro ficientes ad cogcnduro< fecus (i fidcm non fa- 
ciHnt.Tamburinus/Spri iram.j 1. Vndenotaiij in- 
AruiTHiii.i liimiai cnnti.^ifiuum f.<citnccs nonli lum 
peccant concca luiini juiamcntum , fcd (\ de faiUo 
inutuatarius propter iuftittnenia prcdiAa cogatuc ■ 
folverc ufiiras , ctiamquando fuit cxpn-da ufuta in 
conUadu,tcnLtur tcnioloco(hcceft non tellituei). 
te ufuiario , vel judicc folutionem ufurarum inique 
prxdpipiujl ad reftitntiooeffi : cscipe nifi notatiitf 
rogatur 4 mntuatario fecertt prediAum inftramea- 
tum, live expreira, five palhata nfuia : nam tunc li- 
cet pcccavciit ccDtra juiamcntum deiion facicn- 
dis injuftis s^ibus, nontenebicur tunc adieftitu- 
tionem « fiquidem in hoc non fccit injutiam mu- 
tuatarioj-qnia volenti,& fcienti non fit injutia , & 
cum ali^S ncKaiius nihit accipist ex uiuns ut f.icic 
ufurarius * inde cft ^uod hc^t mucuacaiius icipcdu 
ufur^i^t fimfjttcititr invtCBS , non lamen lelpeAu 
noiaiij. Et idcm diccndum cfl de ttftibus,acde no- 
taiio in his ufutarum inAiuinentis. lu & bcne 
TainWinus/at^i ir«ai.|<, 

CoUiges undecimo non pofle aliquein mfniftia» xm% 
re indimmitia ei , qui tianfgrcflarus eft pnece- 
piiim,t a folum caufa , quii alibi cft tranfgreduius, 
eciamfi ille tales les non miniflr^rcr^v.g.vioiatuius 
cmt PetniS jejuntum, & h tu illi ccrnain luta appo- 
neres occilutus Paulum , ctfi gladium non mini» 
ilrares ; furtui^commifTurus, etfi fcalas non adhi- 
bcrcs ; non pottft iiicjvi.ini -blquc mortali ci -ippo- 
neiecoenam,tiibuetegIadium, & fcaiam adhibcie. 
Ratto eft , quia quod proximus aliorum aftionjbua 
uluius fit,fi tux non adHnr.i r.iuollit qiiod tu caufa 
hs illius pcccati. Tum quia licct proximus decic- 
ireritnon jejunarc , adhuc poterit impediiiabillo 
peccatOjvel Dei infmHtione^Telaliamione* ergo 
non poteft quis ^cpRumc riTrdum bonnm impe- 
dirr.I:.! ciimSuafio, ?Aiu^,trnn.6.d.6.f.t.HHm.^ 
concra Ledefmam, J.rQium , Cajctanum , Rodiig. 
&,9Uos * tyif^ ibi refcrt «r«a». a. ex parcc contra < 
S^anchezt quem ibi refcrt n. j.quatenus id admittit, • 
quando res indiiferenccs remgcc cantum ordinantur 
ndpeccatum- . _ ' " 

Dixt ea folikm cauia , quia alibi erat tranfgceiru.. aoy 
ni< t nam iaBei^VMiiciiie aliqua jufta cauCi . ^ualts ^ 

' pto 



Digilized by Google 



Tradatiis 1 1. Difp. III. 



39 



pro ofFiTf nte coeium amico eft urbatiius , ii: ciim 
MtnJdU.DiJiia C<v.oiiius vtrho ^tjunium num.^^. 
tici:c poiriiK indi(f;[cncia minillcaii cranlgrcHiiro 
piarcfptum , lit hkc ufifiie diximiis , poniint ctiam 
pra;ditai« resinJiffsrentes ei miniftrari cum fuppcv 
fitione.fub condicionc.ri omnino velis cariuct,<,xf- 
na mccum.l:a cum HuitaJo^Diana Coconiu$,i'fr/'fl 
jtjMmum n. { 9. 

Collijres doodccimo nunquam liciium clFc pa- 
ratum adpcccanJirm iitviiarc .iJ aiflum in fe pccca- 
minofum.v. g.invirarc aJ carnara illum, qucm fcis 
decrevi/lenon j junjie,llquidcm invitas aJ aiflum, 
a quo alias malitiam non potes excludere. Ica cum 
Vafquio , Pal.iu5, trail,6.d,C.p, 10. num.i. contra 
Caj-tan. Navarr. quos (^« lefcrt /t«w>. 1. qnoium 
fcntcntian» ccum cgo aJmicccrcm , fi invicatio noa 
^ finllet ablohita , fcJ cx fuppoficionc , fub condi- 
tione mcxlo tiido nunert prtcedenti , quomodo 
ctiain^caiu ailinuctt Tambuiiaus /i^. Vecalogi 
Cdp.i.^.^, / um.Ct ?. 
* ' ' Tota jgicus difKailtas cft , an quis fine ulla nc- 

c, (Ii:.itL-, vfl inajoti utiliCacc, polli: parato pcccarc, 
ahUilutc ofT.-ric pL-ccaii occalioncm , qua; cx tc iic 
rcs in.lilfcrcns , v.g.an a parsto uluraiia llccat ufu- 
ras pctt-rc ? An a paraco oiinillrare iacrauienta in 
inoicali , liccat illa cxpalccrc i Relpondeo affitiru- 
tive, Ita Lcdclnia, E njiuul , Liigo , quos refett 
Tambiirimis lil>.^.Decali>^> f.«/>.i.§.4. Vafquius.filf 
ali| , quos tcft.it, & fcqiiitm Malicctis , malletnio- 
n* 1 .UcC4lo^i,!>rjnea iS-contra Doiucinani.Sotuin 
& alios quos rcfeit Se Uquittir l'aUus tr. 1 i.d.nni- 
cA p.i ^.rtum.^.\jr iom.\.ir.Ul.^.((,6,p.\o. ».^. Ra- 
cio nolhx refuluttonis eiV.qtna Jum quts ficit qiiod 
fibi utilc eft , Sc ncuiell m.)Ium , cftque ule, quo 
alhjs rccle u:i poicft , li illo icdlc non utacur , fibi 
imputer. 

2rJ Advectc tamenjimc doftrinam procedere qu.in- 
do id , quod quis oonfcquitin a proximo cum pcc- 
cato, ab aiioabrqiic pcccato non poceft obtine- 
ti , alia; iUud nili ucilc lit , quamvis noii l:c nc- 
ccllarium : nam fi xque bcnc ia , quod quis poftu- 
latamalo miniftro^ bono miniftro confcqui pof- 
fet , cunc*concra charicatem cITcc illud a paraco pcc- 
cate poftitlarc , Sc in hoc cafu admitto reocemiam 
Palai rrrf^. 6.^.6.^.5 o.Coninch.Sc aiioium,quam. 
vis nonJcfintDD. qui contrarium etiam in hoc 
cafu aftirment probabilitei , ut ftint Fr. ]oannes k 
Cruce, Sociis. Henriqucz, qiios lefert.iic probabi- 
le puut Fr. Chtiftophotuj a Sandio Jofcph de S*- 
cramentis, verho conftffio iuit.x.ti.A,. Leanderrr.i. 

d. ^.p.i I. tum prxfcntia boni miniftri nontollit^ 
poftulatite ')Us,quoJ habec puftulandi illam rem fibi 
utilcm a miitiftro paiato ; quam illc fi vcltt pofTet 
^cilitec ininiJirarc. 



S E C T 1 O X. 

Dc difcordia , contctitionc , ic fchifmatc, 
cjuomodo Cl)*uicatt oppoDoncuc? 

S U M M A R I U M. 

i I f Preptnitur dtfinitie difcordit, 
a 1 4 DifcordiA tx ^tntrt fuo efi peccjtum f rw. 
11 j Coftteniio chartiaii ctntrtiritit efiejfeilHtdif- 
cordiM. 

1 1 6 QMemtdo fchifina definiatiir i 
XX f Schifma cx gtricre fuo efi gravlJfimHm pee. 
cittHm, 



Dfcoprimi JifcorJiacft , diftenfio voiuntatis 2|| 
i voUinc/te proxiini. ciica boiumi, quod vcl- 
le *.\ ch.irirai< quilque ccncstir rtiixi JiliLi.lio vo- 
luntatis, iiui.i dilirnfus intcUtdus in icbus fidcicft 
pcccflti;ni ti.lci coiittaiit.m : Jixi circa bont.m quod 
vclle cx th.itiiaic qt.ilque tf iiciur , namii fic arca 
bonum, qi:c)J quiitcnttm v. ic cx juftiiia , utte- 
nctvir vellc di.bi((>r crcJi oti.ci it tunc diicordia pcc- 
cacum concra jtifticiam. *>) d:l]cntiat liibditus i vop 
luntatc prariaci iii bono piarcepto , erit pcccacum 
contra obc Hicntiam,lo]um cigodilLOcdu cft pccca- 
tum chatiuci oppo(iciim,qujiido fuerit^iflcnlio vo- 
luntacis a voluntacc pioxlmicitca bonum.quod vel- 
le ex charitatc tcncbacur , uc fi ptoximus vult ali- 
quod bonum obcinctc libi neccllarium, aut vaide 
utiic,& aiiquis /ine rationabili cauia , dcfiderec il- 
lum im|K:dtteifi quis voluncatesunius communicacis 
unitas divid.ic , lcminando intet Patrcs qucrclas, 
prsKcipuc inter pr;Elatum , & lubdicos. Ita & bcne 
l'alaus/rjff.6. d,^. n.\. & 1. liifi-LS verbo difcor- 
di«iiMm,i. Mallccus,w/,»llff4//«w* a. i» DfcaiogMtrt, 
braile* 44. 

Hiiic h;,'lifcorJi«m ex gciicrc luo efTe peccattMn x 1 4 
gravc. Tuin quia rbarit.ni «>pp<)iiitur. Tiimquia fc- 
ininatotem dilcoKliaium initi fiaties fiimmc Dai« 
abominacur, fhpr^pm.^. Im^ addo, tale 

peccacum tfle in damnutTcrmnninitatis , 'dcftri:it 
cnim paccm,& concoiJiain coinuninitatisjunde ta- 
lc peccattim conj.iijttcntes.etli criraeiioccultum fic, 
ftatim przlatodenunriandi lnnr, nulla ptzviacor- 
rechonc harema , Pctrinis de fnlidite .7««/?. i. 
cyp. 1 6.^ x.di^l. 1 , Fateor aliquando pi 1^; hocpcc- 
catum clfj Icvc cx dcfcilu plcni confcnfus, & cx 
lcvitatc materiz. Ica cum Valcntia.Coninch. Sua- 
rio, Palau$,/<«/ri( n.f. ubi infcrt cum Suarlo,confu- 
IcncemccftaC(xcm,nc relinquat Ivtrcdem , quem 
volcbat , &elcdorem nc eligat ad bcncficiuni, 
quemeligerc intendcbat,non peccaturum morcali- 
cer , fi ablquc odio, invidia , & injuria fiac,& fzpe 
nullum cllc peccatiim , fi aliqua racionabtli cJuta 
movcscur, quiafeclufa neceIIicacc,non cenccur quis 
proximo fubvcnircjillique benefaccre, acproinde 
ncc confcncire in voluncate illius, quifubveniic,^: 
bencfacerc inccndit. 

DicofeainJA : contentio charitati conttatia cft 
eftrdbus difcotdiz, dcfinitur a D. Tlioma f j 8. 
art. 1. £fl imCMgnatio zeritatu cnm eonfideniiaclm' 
moru.hi Mallccus in decalogum^maSeationt 1. bra- 
(les 44. & cumaiiis Palaus ,/«^ri nMm.4. dicicuc 
aucem impugnacio veiicatis, ut cxcludaturconten- 
lio,& impugnatio,quar pro vciitJtc defcndcnJa.iii- 
dag.anda,auc aliqtiomodo clarificandadcfumicur, uc 
ficti folcc in ordinaiiis difputationibus , qoia hzc 
non eft contcntio vitiola , nifi ex aliquo accidcnti 
excrinfeco vitiuin illi coiuiiigat •, requiritur crgo uc 
altercacio fic ad vericacemoppugnandam. Hancau- 
tcm potcft quis impugnare triplicitcr. Prim6,fi vc- 
ricaccm clarc cognofcar, ic hiccft fortiflima con- 
tentio.Sccunda fi quis dubius dc illa fit, & tunc eft 
virtiialis impugnatio vcricacis , quia abfquc fuffi- 
cicnti examine, an vcium,vcl fallum fit,quod op- 
pugnat concentvonem alTumit. Tcrtid cum liib ptz- 
tcxtu iniqiio fairitacisveritatemimpugnat,&: filfum 
pcrfuadcrc procurat , ut faciunt hxrccici. Hinc iic 
nanc triplicera contentioncm ex genere fuo pecca- 
tum gtave c(fc, Ita cum D. Thoma , communiter, 
DD. opponitur enim paci, & charitaci , per quam 
dcbcmus proxiino coafentire in bonis ipfi necefra- 
liis , cft autem non leve nocumcntura falfum illud 
docere, & crrores perruadere,PaIaus/M/>ri« nutn.^, 
Mallctus/Ji/iri hraclea 44. 

Dica 



Dlgitlzed by-Goo^ 



40 De vitii^ Charicati contrariis, 



XiS Oico tBBib : rchirma eft vokiBtiriiiai . 9c peitU 
nnrnbtnftio , & feparario ab obcdiencia uiuver- 

filis F.cclcfiA- , vcl Svimnii Pontifici'; , qui pnnci- 
pem in Hccielia iocum habct. lu communicer.Do- 
€korc$ dicitur fubtraftio , & fepatatio ab obeJicncia 
Univer(alii Ecdcfiz , nam dupliciter potdl quis k 
paiaci ab Ecdefu primo defetcndo fidem, quat uni- 
ca cft in Ecclclia, & hic hzieiicus ell. Sccund6 de- 
fetflodo unitaiona» quam fidcles habent cum Suo 
pite , quod fik -per lebdlionem in Pontificein , vel 
Ecclef^m , hic fchilmaciciis cft. Hrc .i.icem rebeU 
lio in«o .;(^eft«utquis vcrbis.vd fadlis oAcndac, 
IjiljweJ&Ctitfi^ » vel Pontificem , qua talis cll, 
CpgBoTceiVtblcautem dupliciicr quis poctft cS^ 
cere. Ptini&diteftc,utquandoquisfoiinaliternon 

vult rccognofcen; Siurjmiiin Poiitificem j 'it lupc- 
(ioicm. SecuBd6 U)dux4ile*ut cum fa^o ipfo oltca- 



dtt eum noQ co^o&ece * qnAd fi qnis fimul negec 
miitatem Eodelne , vel PoiKifids Pradttionem, M- 

bccfchifma admixtum iu-(eli. Si csmcn hxc nott' 
ncgec , fcd lolum mihciosc nohc Puniifici fubjid* 
fchilmaticus caiuumefl. luotraValentiatTiifetOit' 
Sanchcz, Palaus, tn^.SJi^fA.tiiim, }. 

D;cu quart& : (chifim eil graviffimum peccatum XI7 
cx gcnere fuo motulc. Tum quia opponicui iliari- 
tatj. Tum quia pcc £chiiraa violatur unitas cotporis 
Ecdcfic Ita Valeiitis,Re^naUus.&alii,qaw 
refcrt,5c fcquittirMalletus in decalogHm,tnMUMt9n§ 
i. braSed 45. Hoc autem pcccatum nnn polcft ficri 
venialc ez pacTiute mitciiz , quia habct toOM 
(iiam nMiniam fimul » Malletus fmprM , InrMStn 4|. 
led de hts , <e aliis , quz M( deliinc , & de poeina 
rchir:r.aUcotum vidc , qii.T diximif BgeoKtdelidB 
fiprk, trtUiMM i, d. x. fea.i. 



^ ,* -* , \% ..*- A s J^^^J^^-. r*- rt. 4^1* 

TRACTATUS TEfLTIUS, 

D£ PRiMO DECjiLOCI PRjECEF^TO: 

Vmm eoU Dmm, 




O s T QU A M de fide , fpe, & chariute, 
quz funtplMiDbttla addecalogum aliqua 
_ brcvitcr more noftro tetiginuis , Jamad 
decalogi przccpta propcrat animus aTccndcre ; k 
cum inccr illa primum locum tenct obligatio colen- 
di Deum » quiod fit pet viraitera Relieionis » qua 
-Deo debinim ciriiomexlubetur , figoificando eji» 
excellfntiam , noftramqiit- fubjedlioncin , idro a 
victute R.eUgionis ptiDcipiumilimutms. Habecau- 
cepilMCcviitus plimi ia»«i»niiiiiecoM,qulm 
cttemo^quia lamen «aeiKpaim divimim naninle 
de divuio cobu non ett de aftibus puceintemis ,fed 
de'externis, idco non dc ailibus mcre intetnis hu- 
ius vittucis , (cd de cxtcrnis prius agemus , & iotec 
Kas (olum agemus de adoratione, orationc,de decU 
mis, przmitiis , & oblationibus , & poftea dc vitiis 
Rcligioni oppoTitis , cztcra , cnim quz hic nra£bii 
potccant , ut funt vota , Sc juramenu , in fccundo 
BQBoffPlo commodius ttadaoimua » alia vci6 » ut 
IimtcMefTaatia ftftQipm» fiict!ficiiim , «e Mlflc 
«BdMoyin wtio pttceyiodfliiwrahipiui» fitignif 

DISPUTATIO L 
T)f dhrim cfdftt ftr ^dndtioium. 



S E C T I O ynica. 

S P M M A R. 1 U M. 

I frffntiim ie/Mth nitTMimit. 

i ^darMti» lam abftlHtM.^iuimrefpeiliVMtdil»' 
diiur in iMruim, hjr pm4 l lU imt& 

4 Si!!id/uimmei^f9iM(49 



S 
6 

7 
8 



Qnid Uiris refpeSiv* ? 
JJjtferdMli» adnrium "B.nfgf Mariel. 
SanRi ddtrnntur dHlin. 
yfm imAginum licitm , & htntfim efi; 
Dttur pnctptMm dt Det ndorAndt» 



I o iiikod» Mjgtt hte fr^eftem \ 

DIco primA : adpcado eft exhibitio revfrcnttz 
ptopter cxcellentiam illius, cui cxbibciur. lia 
D«Tiiomas x.a. ^u^fl.Z^. <*rt.t. unde cum non fic 
cadem «iceUeiitia io Deo « dc io aeatiins > ideo <Ur» 
verfaeftadotatlo Dei , 8rcre«ttitanim;&(a»nin 
cieiuiiis cci.im /int divcrfi cxccllcntia: , idco mul- 
tipicx ell adoratio. Alia enim elt abtuiuca, aiia rc- 
(peftiva, abfoluta eft, qoa adocacut ics propta ex- 
ccllcntiam inainfecam,quam habct.ReIpediva eft, 
qua adocatur res ptopter excellentiam alterius , ad 
quam dicitaliqucm rcfpedum , iiahituiJincr.i , vcl 
cooiundioncm. Adocatio abfoluu foluui convenic 
fd intdleftaali , lefpedlva vcro poteft edem com» 
pctcre rei ufu rationis carenti. 

Dico fccund6 : tam adotaiio abfoluu , quam re- 
fpediva cutfus dividicuc inLatciam, Hyperduliam. 
& Duliam. Lacrta abrolota eft, qna Deus in f« ipfo 
adoratur, Sc res illa. qnrbabeccoojundioixm sea- 
lem cum divmititc. Hinc fic Chriftum Dominum, 
9c Euchariftiam adoraii lattia abfoluta. An vcco 
cato, 8c langnis, qui aiiqoando miraailofe apparenc 
in Fucharidia , adoraci dcbeant cultu latriz abfolu- 
ta:> Aliqui afliimaiit.quia putantcarnem Chrifti ibi 
fuiHl" miraculolc reprodudara , & cflcpolfc in du- 
plici locucitcurofpeftiveJtaSoCus,Gabcicl,Ma)ar, 
qnosteferc Bafanis v«s^«d«Mfsa«renr.5.veijkffidi- 
cendum exiftimo , ncqiwquam adorari debcrc , ctd 
pcr roultuin tcmpus diixctu cultu lattiz ablolutz» 
fed refpe&ivz , fi quidcm illacato» & languis noa 
eft eademmet Chiifti,fed illius imagp. ICacnmD; 
Thoma, Suario, Biixns.fMfrstiuitt.^, 

Dico ccrtjii latria rcfpcdliva eft qua adorantur 
imagiocs Dei , Trtnitatis . 6c Chrifh , reliquiz 
^uiSm Qkrifti • nc fpins , fudarium , oux, 
uB «ju fii^iBetttnnt kAE cmniaiUa, i^u.i- r.ilitcr 

Ciuiliuin 



i 



M 

Digilized by Google 



Tra(5atus III. Difput. I. 



41 



Chriftum Dorainum aaigctunt , excipc illa quic 
ignominioTc iltum attigtrmnt , u( fuit manus ilU ii- 
ailcga , qi<« alapam Chrifto impegit , ic manus 
cniciiigcntium ,Sc osjudx , nam hxcnon pactici- 
paverunc Chriiti Ijnf^inti , proptcr incapacitatem 
illorum,& cotum impictatcm dc jumentotamcri il- 
lo , in quo Chr.ltiii lcdit, fi nunc cxiftcrct , major 
potcft iiifuij^i dubitatio, aii adoundum cdct ailiu 
lattix retpcdiv2 } Scd abloiute diccndum cft non 
polVc adofari culcu illo , quia licct cont^idli.s Chri- 
ili lufliciens fuiHct ad lunc adorationcm (dpctii- 
vam, hoc tamcn Ixpc non dccet.ut in prarlcnti. It.i 
cum Suario Can Jid^s , vtrb» Mdoruiio , dij^mjittt- 
nt 7. 4irt. unic» dmb.^. 

Excipe lccundo : acaturas rationales quz Chri- 
ftumattigcnnc. ut fuit B.Viigo, Apoftoli.hz ciiira 
non iunc adoiandx culcii Ijiiiz cclpiClivx , qtiia 
pct (c poirunr adoiaii , & honoc latiix qui ipiis n- 
lubctur pcupier Chiifti concadlum , vidctur ipds 
Uibui propccc lc ipfos , cuui tamen ipii non lint 
hac ajocaiionc a loi judi. Ita cum communi (cntt-n- 
lia Daiziis Jupra num.6, an.autem imagincs illatuin 
cerum inaniaMiaium , q-iz Chtiftnm realitci atti- 
gcrunCjdnt adoiandz lucna refpcctiva , ut imagO 
lanccae, fpongix, crucis, clavonim,&c. Rclpondeo 
imaginem crucis leinpci clfc lacria refpcAiva ado- 
tandam , quia lcmpcc cft imago Chrifti, &t fumitur 
ad rcprzfcntandam Chrifti palTioncm. Aliz tamcn 
imagmcs in!lruniciitorum , cum non aflumantur ad 
repTzrcntandum Chiiftum pailum , (cdadrcprz- 
fenunda illa iniltuinenu , qt<z Chiiftum attige- 
nint. iJct) non funtadoranda cultu latriz. lu cum 
D. Thoma, Bafzus fnfii mm--;. 

Dico quart6 : hypccdulia abfoluta adoratur B. 
Virgo Mjiu pcoptcr cjut cxcellciitiam. Et codcm 
cultu rclpcclivo adorantur e)ii$ imagiius. Ita cura 
D.Thoma, & aliis conununitcr , Batzus fnpri jr.i, 
Eft ctiam hum^nitas Chcifti adoramla hypctdidia 
abfoluu, hcct fcparata a vcrbo conlidcretut , prop- 
tcc cxccliciitiain gratix , quam liabet lJj|ztisyi/^»-/i 
ttmM. 4. 

7 D'co quiDi6 : fan^i fuhcsdorandi cultu ^uliz 
abfoluiz, illotiim veto imagines , & rcliq-.iix cultu 
dulix tcl^vrciivo , fanc^i autcm , qui hoc cultu ado- 
tari dcbciu , li culrus pitblicus fuent , hoc cft , qui 
nominc Ecd>'liz hr, (oium lunt , qui littiali bcaiifi- 
catioiir, feti canonizationc , vcl faUcm grnerali , ca- 
noiiiztti , & bcatiiicati funt , li vci6 cultus fit pii- 
. vatiis , p&Hlnit adoiari hoc cultu illi viri , dc quo. 
fum tandiutc piudcnicr nobis pcifuademus , nam 
tunc non cft motalr periculum ctiandi , ficut in cx- 
hibitionc ctiltus publici. 

Et binc ht , cuilibct liccre defun^i , ( non t!> 
mcn dum vivic nil! cx fpcdali inftinflu Spiritus 
SaoAi.jqucm (ar.dlura pi tat.pizciio fcmperfcan- 
dj|o, pcdcs, &. rchquias dcolculari ,cjus imaginem 
domo habcre , ( non tan>cn in altari , etiam pi iva- 

» to , nili fotee fit ad ornatum ) Bcatiim , & ramaum 
nominaic , ci piivacim vou, &c orationcs fundete, 
& ejus dicmobfcrvaie, Jk inejus vigilia jejuiiare: 
iion tamen potcft cum ponere in liUnia, ctiam pri- 
vata , nec in Milla dc co commemoiationciTi fa- 
ccre , ncc civitates ei polfunc ficerc votum , vcl 
dicm fcftum , proceffiones , &c. ctiain approbante 
Epifcopo , quia luec , vel culrum publictim fuppo- 
nunt , vel foltim ad lancflos canonizatos fimt infti- 
■i^ tuta , Tambuiinus lih. 1. decMttgi cap.j.i). i . «, i 1 . 

S Dico (cxib : de fidc cft ulnm imaginuin licitum, 
& honcftum elFc , (i prudenter fiat, ut patet ex 7ri- 
dfnt. ftU. 15. advettc tamcn , qood in adoiatione 
ipf» imaginis non tanium cxcroplar ,cujuseft ifna- 



go adnratur , fed ctiam ipfamct imago , cum illaj 
propcic adoretur , quod eft tcrminus adorationis) 
(cu matciia circa qtiam vcrl*atur adoratio, fcmpoi: 
tatncn excmplat , cujus eft imago inccat in adora- 
tione , (ive in ictSto , (ivc in obliquo , ut bcnc Lw- 
d* lncarntttxott*d.i6.ftf\.\. Sccund^ advette 
adorationem San£torum non ciict \ virtuce RcU- 
gionis, ut elicitur adoratio dcbitj Deo,& Ciicifto, 
nam lacriafolvitDco jus, & dcbituin fundatumin 
divina cxcellentia i dubia vcroiclpicit jus creatum 
divafz lationis \ unde pcrtihetad viitutcm obfes- 
vanttz , fcd dc hii vide Lugum dc lncartt*tiont d, 
fi.Jen.i. 

Scd qi>zres , an fir przccptum de Deo adorando, ^ 
6c quando obliget > Refpondco dari pneccpium 
turale , im6 divinum poficivum adoutionis , ut pa- 
CcC cx illo Dmttranomi] 6. Doimiiuin Deutn tuum 
MdtraltiJ. Hoc cameii pizcepcum cum non habcac 
ccmpus detctminatum jiiic divino, nec ab Ecclcfia, 
non poccft aflignari tcmpus , in quo per fc jtire di- 
vino obliget adadoiationem, necclFc tamen eft , uc 
non minus diu ab adoiationc , & orationtr dcfifta- 
iTius , pixcipuc quando uiget ncocllitas vinccndi 
ccntationcm cnntiariani , ut diximus irdii. i. d.i. 
feH. 4. pcc accidcns autcm obligabit , fi neccITitas 
urgeat vitandi lcand.ilum , vcl contcmptum , ut nn- 
Uc cum Lellio, Laynun,Valentta, Elcobai lit.xS. 
iecMlogt tium.^, Hinc fic , quod fi homo quando 
tiannt pci Euchaiiftiam cam non adoiec propcie 
non peccarc dicc^e , & per fe conti^a hoc prz- 
ceptum , (cd tantijm indire^ , qiua illa omttlip 
adoiationis i[]o tcmpore , ccnfetur viitualis qui- 
dam contcmpcus , quod maxime locum habec in 
(acrificantc, in communicance, in audichte Miftam, 
dum poft conlccrationcm elevatur Euchjciftia, urt- 
dc fccliiloconTcmptu, Sc fcandjlo hujiilmodi,omi(^ 
fio ob ncgligentiam non cit peccatum murtale, 
nec venialc , ut bcne advertit Balzus vtrbo adortt- 
tie, timm. 5 . 

fti l^» Ai rS» ft^ flS ^ttl 4^ ^ 

DISPUTATIO IL 

De (Jratione iit commani. 



S E C T I O I. 
Quid , & quotuplcx fit oracio ? 

SUMMAR1UM4 

I I Ponitnr oritttonif defitiitio. 

I I OrAtio formaliter coitftjht in etQu voluiti^ttfi 

tiecfffurio taint frtfuffonit «{Ittm tntt&iiim. 
I j Oratio efl .itliu eltcititi <i virtHte Religionit. 
14 QrMie dividirur in mttiidtem , C^* vocnlem, & 

quid tttm^He fit } 




1 c o prim6 : oraiio eft pctitio dccrh- 
lii m a D<.-o. tta D.Thoiius a.t. tfnt/l. 
Zj. dicitur pctitio ut dcnotetur , quod 
..^ otatio iion cft qtizcunquc pctitib (aliat 
idcm per idem dcfinicetur ) fcd pititio rrligiola 
ad culnim Dcl fpcftans , & fic petitio eft vcluti 
genus,dicittir dccentium>quia fi non pctaturaliquid 
dcccns , non eft oratio fecundum rationcm Virtutis, 
fcd potius cxecratio , dicitur ii Dro,ad dif^rentiam 
aliaium peiiiionum , qcz orationes non func , jux- 



ii 



4* 



De Oratione in .communi) 



ta di>5lam acccptionem Tanctcii l9wff.}^Xf^^ 

I s Ckofeamildfiid ondoncm necdrario requititax 
i&us ir.tcHtans , Sc ralnntaiis , fed ipb fofnuUcex 
coiiliikic iri 3^11 voiuntatis. lu com Snirio, PaUus 
trafl. y.d. t .f>. J. Pfo qno nota.ad orationcm 
ties adlusnecel&rio Goncutretc. Pcimus eft humilts 
cognino itidigdidie , quam qais htbct tlUi» rei, 
quam viilt a Deo poftii!a:s, potentia: Dci ad il- 
lam concedendam. Sccimdus eft dchderiiim , quo 
vult , quod Dcus rem illam fibi, vcl aliis concedar. 
Tettiuseft adus, quo quis pradtioe Oeo ounifcdat 
hoc fiiiiRi denderium , cum przdidt lumiU recog- 
nitione , iic inJc movcarur DeiHidcoacedenduni 
Uieneficium : his ruppofuis. 
^ Probatur alleitio : oratio non in primis diiobus 

' a&ibus formaliter condftit , Hquidem potcft quis 
cogiiofcere potentiam principis ad aliquid corcc- 
dendum , iliuitquc potcll dtTiJer.irc, & tameti nol- 

' k illuJab iiio |K)ftulate i non ctgoin iIlacognitio> 
ne , Sc ddiaeriajKatio confiftit» coofiftlt er^ (ot- 
malicer in iHi9]fca^ka>llMoiieftatioiie fni t^cli Jeri j, 
ciim illa humili recoenitione i (ed hxc ptadica 
maniFcil.it lo cd forrouis a^us voluntatis , fiqui- 
dem eft voluncas , qua quis vulc fuum defidaiimi* 
8e htiRiilem cogniddnem Deo 6eti numfeftam , nt 
inde ipfc niovcatut ad bona conccJcndum, per enm 
namquc voliintaccm loquitur quis cum Dco , ad 
illumque de(tdcria lua dirigiC »COmodo , quounus 
Angelus cum alio loquitur, ergo onttiodlfbrmalis 
ai^us voluntatis , licct fupponat etiam aAom intcf- 
lcdius. Ica Palaus tr»U.-j. d. i.p.z.ww/». j. T.intiedi 
noQttM j. de Rtli^itnt Itb. i. d. u ^iuiliojit x. 
nm.tf. 

•f Aii autem oratio fit adhis Relij;ionis , ve! nlt<- 
rius viitutis } Rcfpondeo cflcaiitum clicitiini a Re- 
ligione , nam illa nunifeflatio prai^ca nollri dcfi- 
. deiij , Ac humilis tecognitionis debet ptocedeie cx 
tnoclvo oolendi Deum , non enim onmH» , tit Deo 
inanifeflctur quod prius crat'incoj;niti m , ncc ut 
liovam habcat voluiitacem , fcd uteum colamu$,cr- 
gO tatso a folo motivo Rcligionis prooedita licec 
. camen hicadus efic^live i Kelisjlone reinper pn». 
ccdat , poccll ctiam imperari sId aliis Tiitutibas 
ncmpc achjriutc , pa^nitcncia , !cc. ex quorum 
afTeciu aliquid dciidciatur, ut benc notat Tancrcdi 
/ir^ri qudff. % . niim.9. & 9. 

• 4 Dicotcrcio : or.icio dividitur in mentalem, & 
vocalem : mcnCalis cft, qu.T aftibus inCcllcAus , 3c 
VoluntaCis peificitur. Vocalis qi.r vc^j bis cxprinii- 
cuc : deinde hsK vocalis» alia eft publica«aliapci- 
vata ; poblica eft, <)nae lit nohiifie Ecdefic per mi- 
niftios ab ipfa depuc.itos , ea intemionc , utraunus 
fuum expleant , privaca qium unulquiique pro- 
ptia authoritateooert. Vnde fi laicusrecitaietbo*' 
las CanonicaSjimi difieicnupublicam «cationem 
faccrc , qiiia non eft mtnifter ib Eedefia depuca* 
lus , nv"cctiani SaccrJns JicL-recut publicam oratio- 
nvin faccre , etiamfi hotas Canomcas rccinrec, fi 
a fe excluderet intendonem recitandi utmittillec 
Eccletlx, rcquiritiir , crgo ut hxc triaadocationem 
puhlicam concurrant , primum enTc wationem ab 
Ecclcii.i conHitutam. ' Seaindura elfe fiiftam 
ab miniftro Ecdcfix. Tectium pcocedeve 
ex tali iot^ncione. Ita • 

Siurio , Palanat 
[ufrti ». j. 



S E C T I O 



11: 



An (iiacio fu adultis ncccflatia 
ad lalutein. 

S.UMMA&IUM. 

\y OrmttftiJMm ntctjftirU ntceJfitMt fmt^ 

tS Prmttr tmfm dft nmu u uM m 0b EethS* ^ 
quitndo tUigiu fnutftmm luti^Mi «m* 

17 Sls/t ttmftre tUmt htc fnmfmtMdmii* 



DIco priitiu : critio cfl aJultis necclTana ex t > J 
neccilltatc przccpti naiutalis , fiquidem ptc- 
cilbquocunque Ecclefiz przcepto, tenennv boiu, 
qu.T iiitn ii"bis necertaiia p:ocurire , & mala re- 
movcrc , lcd bona ncceflaria coiifcquiinur, & mala . 
lemovemos, niedianteocatione, etgootatio eft no« 
Ims in orBoepco natuiali neccfiada. lu cum conu 
mnni lententia Tamburinns lih.x, dtc*logic^»f» 
^.i.num.!,.^ cum aliis Bafnis verbo oriitit nrnm.t, 
TajicteJi traSMtm j. de Ktligiont lib.i. d. 7. ^««i?. 
1. Bft cciam boc pnecepcumnaiuiale confirmatum 
przcepto divino poikivo , ut petet ex illo Manhaet ' 
vigilatt , & oratt nt intretit ia ttntMtientm ^ Ce ■• 
cx illo licobi j. orMt pro invrctm , nt ftlvtmmi, 
& ex aliis locis* Fuit infupec deteiminatum hoc 
przceptum natunle ■ 8c dmnuni , tum promlDi- 
fttisEcclcfiT in recitationc divini offici) i tum pto 
•liis in pra;ccpto Miilam audicndi , nquidem Sa- 
cerdoteoftiireiitc, onnnesdrcumftantcscum Sacer- 
doce «ftntnt Deoiaciifictiun.fie otanc pct ocatio- ^ 
net \ Sacerdote eshibiDs; 

• Scd fjna^tes an ptxttrr lioc tempus dctcrmina- t( 
tum ab Eccltlia , aliquandoobligct hoc prxcep- 
cum naiuralc , & divinum oiatioHU ? Rclpondeo 
Do^taies consnunitec multa tcmpora alTignac^ 
in quibus dicunt obtigare hoc pracccptum , lcilicet 
quanJo urgcc ncccCTuas alicujus boni accjuircndi,- 
lcu mali , vcl tcntationis avettends § qux ac- 
qutreie , feu aTertere, iine Dei ainiUetioaiioa 
polTc tuiic aniiiiaJvcitimiis. Icem quando peccatoc 
le ad graciam dilponeie tcnctur, ut quandoaliquod 
Sacrauicntorum adroiniitraie , vci uircipere dcber, 
& in evidentipeiiculoinoRts, piaefeiiiip fi quis 
Ih in peccatomonaH. tUcomD.Tboma.MMi. 
na, Navarro, Filliucio, Lfflio, Di.^na, Bafius, ver- 
bt oratio num.i. Advette tamen , quodin calibus 
ih qaibus oracio ad aliquod nulnm avertendam 
videtur necedaria , vomiftionem ejusnon eflc pe^ 
catum , nifi quis aliqno modoadvettai fiiam obli'- 
gationcm . alioquin omilfio non ccnictur vnh n- 
laria, ut eft contta ptzccpcum, i nJc nec adci lpain 
imputabitar. Qi^andoautem eft culpabilis ratione 
pcriciili altcrii;-. p:t-i.iti , non habct nMlitiam di- 
ftindamab illo pcccato, qnia iotum cll niala, 
quia eftintcrptctaiiva volitio illius pec-' 
cati. Iia cum pizdidlis Dodoii- 
bttsBafaiUS ,/«fri 



S£0 



Digitized by Google 



Tradatus 1 1 1. Difp. I L 



19 



io 



3.1 



2 z 



S E C T l O III. 

Qiix lint in orationc petcnda ; Sc quis , & 
a^uibus, Sc pto tjuibus orarc 
podimus ? 

S U M M A R I U M. 

1 S SMmtni peitndorum comprthtnditkr iu erjtio- 

nt D>f>inic.u 
ly Bana lernporali^ ptttndA fknt racita vel ex- 
prtjfj cenditi»nt , Ji n»bu fist fntMr* f»lH- 
iari4. 

xo Solt crctttur^ rMtionali fuptrierem agnofctnti 
cenvtnit . 

II S^nHi, & AnftlipeffMnt m nebit erari.^ 

X X Pre eranibtUi^tti nen funt in lermine, ttiam ilii- 

m,eii erandum tfl. 
X } Nen datur eratie fine inteniiene. 

DIco primS;fuiTima petendorum brcviccr com- 
prrhcnia cd ia oriuune Oominica , qu^ licct 
omni^ dilcrte noncontincjt , fcd prxcipiiacantum, 
adcaumcn fjalc rcliqua rcdiici poflimt : folum 
adverte bona fpicitualii , ut funt fcie omnifi , qux 
inoracionc Dominica contincntur, pollc abfolute 
a D^o p:ti:bona vcc^ ccmporaiia , ut func diviciz, 
honorcj, opulcnta matLtmonia,uxor fpeciofa, pul- 
cra piolcs, vcl cciam inala,uc (unc inhtmitas , Dci 
juJicium, &c.Coluin pQlTepeti fub conditionc uci- 
U,vd cXfne/Ijjit nobis, vci iliis C»uZ futtira fnluCa- 
ria.Itacum aliis TancrcJi j. de Retigiene lib.i. 
jd. i.<iH*jK\.num,^.& ijHtJl.i, ntm.^. &aimaliis 
Balicus fnpra num.j^. 

Dico fccund6 : foli cieaturx ratiunali fuperio- 
rem agnofcenci orare convcnic k quo aliquid libi 
boni , vcl alccri cxpcdlari po/Iic Vude convenic 
Angclis,animabu$ bcaiis, viatnnbus, &i dcfuntSlis, 
qui lunC in purgatorio, Chri/lo feamdum hiima- 
aam naturam,lm6 animacjus cciammodo rogatdi- 
viniuccm pco hominibus- Ica& bcnc cum mulcis 
TaucreJi rrwff . j. de keligient lib.i. d.f. tjutjK^. 
n.xf. uf^Mtnd xC. & cum aliis Balarus fnpra A.5. 
damnatis aucem oracio proprie non compecic , quia 
carcnc pio atfct^u , ex quooratio piocedctcdcbec, 
uc lic a^us vtttucis.Tancccdiy«/>r«;/Mm.} i. Balaeus 
fufraflum.^. 

Dico ceiti6 : fanfti , five Angeli , fivc liomiaes 
inc^Io' polTunt a nobis orari , non qualt primacij 
authorcs vitx , & fslucis iioftrx , quali fua ipli au« 
thoriutc , & pnceilate pollint remiitetc peccau, 
iiifundctc vittuccs , d;ire vicam xtcrnam, idenim 
eHapcrta idololaicia, icd tanquam amici Oei cha- 
liflimi , ut pto nobis orenc , luamquenobisopen\ 
p jcriganc, ha:cell dc fiJe dcliiiica , ut nocatTan- 
cccJi iraUat. j. de Rtligieni lib, i. d, j. nume- 
re 6. 

Dico tjiiaito : pm omnibus orandum eft , qui 
nonduin luntin C'. :mii)o , eiiaai inimicis noHcis, 
quia onmibus falaicm dciiJccace^Sc quantum.com- 
moJe polliumis ptocurare dcbcmus.Vndc orarc dc- 
bemus,ccijm propacanis, & hxceticis , & fcele- 
ratis, ut cos Dcus rcducat ad vcriiatcin.non tamen 
poinjtnus oracc, uc omnes cciai^) improBi Ulvi lianc, 
Jhzc cnim oracio etlilulca. lcacumaliis Balicus/W. 
fri num.-7. 

Dicoqiiinti : non dacuvoratio finc intencionc. 
Vndefi quis oiacionem Dco fLiiidetcc finc iuteo- 
Pari in. 



45 

tione ocandi noa oratct, fiiAicit taj;nen intencio iin- 
plicita , fcu viituali*, uiii quis iuccpiirccicacc D. 
officium incentione orandi , ctfi ab illa aduali in- 
ccmioDC ccHlt, adhiic orat, quia rcmanct voluncas 
orandi nonduntrcttaclaca in Jp(o affcdu, quooffi- 
ciuno D.lcgit. IuTambuiinus/i^r« nnm.-;. an au- 
ccm requiraturciiamactcntio,(ive iatetna,£vc cx- 
tcriiadicemus dif^.fequeut. 

DISPUTATIO III. 

De oratione fublica , boris caataicij , ^ 
laude Dei , fer camum , O* 
ffalmodiam, 

S E C T I O I. 

Qui lencantur D- Officiura in Choro . 
rccitaic i 

S U M M A R I U M. 

14 Ptrfolvtrt D. cffciuiH in ch»re,f!vt canlM,Jive 

Jini illo.fanSlitm, & laudAbtle eji. 
z5 Datur prtceptum dicendi divir.nm e^ciumin 

chero, ^uead canenice.t , & prtbendaiei C"- 

thidratiurn, & CoHttiatarum. 
x6 Hac ebltgatio fub prtcepto n$n cemprthtndJt 

rigMlarts , ftd ad id foluin itntntMr tx rt- 

X 7 Prtcbtndaim rteitani in cb*ro,vtl cnm alie ren 
atttndtns ad p,trttm, tfuam chortu , vel alitr 

rtcitat, nen fjtisfacii fux eblifaiioni. 
28 Centraria opinio nen eji itnprebabilis. 
X 9 Qjjid dictndum ftt de (irce,& furdajfre ? 
jo S* tetam beram catienicam tnujici canitnt cantu 

or£Muce, prabendaim,vel Religiofia faiisfa- 

cit futebttgatieni aittndtnde ilii cantui, ttji 

nihil recittt. 

1 1 Prabindatuj qui ita fubmijfa voct rtcitat , Mt 
nen nudiatur ab alia parie , iifi fatisfaciat 
pracepte, ntn facit fuas difiribMiiines aueti. 
dianat. 

j 1 PrabendalMS ijui in chere f ilumaffijiit atttndtn- 
de ad Bmr.ia,qnt recitaniur,eiji nihtl recttet, 
fi deini rtciltt fucitfruQMS fues ,iien tamtn 
dijiribuiients. 

j . Prtbtndatus tfui dum chorm rteitat iiMpititur 
a femne , fi ejictrt prtcurei nen fatiifacit 
prtcipte.facit tamtn fuas difinbutients que- 
tidianat. 

j4 frtbtndatm ^ui dum alij recitant eenfabuta- 
tur cum aliii, fi Itgitimt recitet , qu* funt i 
ftreciianda, nen amutit difiribktiones que- 
lidiMias. 

MVlra de hac materia diki in nefire iirtHerie 
rtgutanum p.t.d.C.a nnm. 1 j 80. & feijMin- 
tibm. Ad complementum tamai hujuimateriz plu- 
ra , qux ibi latius dixi in iumiium leducam , & alia 
addam. 

Dico jgitiir primi : certum dc fidc eft perfol- 
vete divimim ofljcium in choro , livc cum cantii, 
(ivc fme illo , laniSlura j & laudabile cUe. VnJc 

F X lidte 



i4 



Digltlzed by Googlp 



44 



De horis Caaonicis^ 



licite potcfl in eo mi cantii figi rato , Sc muficis 
inftfumencis- Imo cxtat jnjccpcum , Sc obli- 
gatio fub moitaii publicc diccndi divinum otfi- 
dnmincbaca Obiig«*uccni lioc ptxccptunicle» 
rico» «hrputatot chonm» atitmt Canonici , pre- 
bcnJiti Ectv Iikli:!-, & catbcdiaiium & Collcgia- 
Carum, 8c al ) i^ial-ici m Ecclciiii infeiionbusadid 
fpeciaiitcr d. piiCAci5,iit picct ex caf>.ultimo't]u^,Xm 
9C CltUfent, i .de tiltlfratiane MiJJartim , Sc cap. i . 
ttdemtituU. Itaoiitn Suario , Tanacdi/rwd. dt 

xg An mtnn hccobligttio compcelienditt Rgnla- 

res ? Saiis piobalnlc e!t non ctimprchcn.lfif. Ita 
cum Vidal , Lczana , dixinius i/i nojtr» Direiletio 
tegularinm fnpri mm.1 5 8 ^.Tancredi trtiS.f, tL^, 
ftu^,x. M. 1 . tntm. II. I pH cntm iAvaa tencntui 
k U cbomfn ex vi regulx , qux aliJis non obligat ad 
mortalc , i t luppcno. Cadit autcm hxc obiijiaiio 
prtncipalitcr ni tocjin communitatcmj & inprxia- 
tum, Sc rcdorcm adhoc utcuret j ut debitis h(»is 
boo oflicium in choco Jufficienier cantetur ex Cle- 
mttit. t.ele celehMitfieMiJfarHm.V nde non oblijjat 
fwg lo5,nili pi.TUtiis nuincri luocurjndi, iit liioio 
fati<>t.iciat,dehcut:Qain eo dcficicntc curare de cbo- 
ro oblig^ntur fubditi, fi tamenchorus •bfbhitenon 
de(ici.r[, pr.Tbfndatus qui chotoiion jiitcieri,t.tiam 
Voiunt.tuc , vel jicr ini.itum tcnipus , lcclulo lcan- 
dalo , non peccat monalicer.per Jit camcn difbibu- 
tioncs 4uotidisiai!,Tambuhnus^^,i.<<fM/(r{f>.j. 
$.4.mim.7. fccnmRe^naldojDiana>TflJictedi 

ij _ Dico fecundo : picbendatus» vel Religioru$,qui 
in chore , vel cum ibdo tecitans , 8c qui ptrtcm 

fuam ciim at!cntionc pronuntiat, ad pircini aiitcm, 
qiiam alter chorus, vcl lucius recitat, nu iicc diftra- 
dtiis, nnn itt. iidit , non (acisfacit frx obligationi, 
ctiam in lUa opinioop , qux docct nemincm obli- 
gaii tnteme attendere , ut qci.nn probabitem de- 

CUimUS , in nrffro dircnono repit.iriiiM p. i. d.6. 
fwm. i6}o. Ita Tjmbiiriiius lib. i. decaloji c^. 
$.4.ff. I . Ratio eft, quia ex eo in |ircdiAa (enten- 
tia,quis (atisfacit noa attcndejvdo intetnej qnia cx. 
teme attendit.pToferenilo devote vcrba^fed hic in- 
terne non attt-ndit,& cxterne nmi j'roiiLiiti.it vcr- 
ba, CTgo nullo modo dimidio ollicio acccndic : non 
obftat quod ei afliftat devote , nam O. ofticio non 
Oatisfit pet foUm alHftentiam in choro, ut iatis/it 
\f i0te ptatcepto per .iflillcntiam in Ecciefia. 
18 Non dico camcn opinioncm contr.iriam cdcim- 
Drobabilem , ui bcne eciam advetcit Tambtirinus 
lifri nttm. 1 i .Tum quia aliqui abrolnte exiftiniant 
prob.ibilc ii"in:iu-i-i vv)!i:ijt i: :c diltr.idl: ni fatisf.r- 
ccrc pcnlo oliiciji in choio , & ctimlocio , noi» 
vidnitur loqui defolapaite « quam proniintiaut, 
Tum quia CaianMielf» rtnd^im S* S*iiediQid.io$. 
mim. I }8 j.probabile eximmat Kcttantem com fo- 
cio non tcneri partem illius auJirc, fcd t.intum cx- 
pc&ate ejus fincm. C^uoJ ctiam placuit T.incrcdo 
t9m.i.ele Jitliiione traS, fjiti,^jl,i f.num. i j.crgo 
eciam cft probabilejOuod non attendcns incerncad 
partem, quam didt chnnis.latis folvcrc peiifum D. 
Ulficij, quod a foitiori Iiml: Dll.iiiidlationc admit- 
ten.luin c(l,quando quis ex pane lua aitendit,quan- 
t&m moraiiter valuit.utakennn ehoruRi,veliociam 
auJiu-c, lic.C dc f,i>2o nihi! pficepcric , namrtinc 
fccit qiiod pocuit, & pcreuni non li^ tir, i]iiod iion 
audiret, undc hicctum Ci non rcpi t.it domi , qnoj 
non audivic fuas facic diftributiones , 6c ratis^cic 
prxcepto(ecitacionj& Itacwn Saa, Tamborinos» 
f»fri «NMM, I iM cainSiniio,TniUciich. Leaadci;, 



tom.z, d.j.p.^ ntim,6. 

Et idcnt dicendumexiftlnio decsco , & fuida- 
ftro, qui poiTuniiiiamMCtsinfecitase» fhun enim 
linm paitem (blvttnt j adaliain vei6 atiRndiinc j etfi 

non pcicipiant, quantum poflunt fiuntfocij or.itia- 
nis communis , liquidcm chotus non tcuciui pt:o> 
ficer indifpoficioncm furdaftri vel cxci , alta voce 
perfonare. lu caiin Siiario , Tatnbutiiuis iki. Secut 
diccndHra crt de omnino fitrdo , qui non poceft al- 
tcram partcm audire, vcl decxco, qui fiiam paitcin 
non poccft icgece , licec audiat altctum cboium, 
nam omnino lordus non cenfeiurimoce humano )o- 

q'.;fnJo, lecit-iir d , nrc ad illuJ nioialiier rlE" 
ftcre, quod audirc niillatcniis j ctt (t , & cxcus uon 
dicitut O. Offidinn tecitarc, iv. nr c kuam paiicni 
ceeitatj neclbci) partemaudit iia & bcncTambu- 
tinuSffiipri num. i j . Contrarium tamen de omniao 
fiiidu fvputo prob.rlii!j, ti ni Su.ino, Di.uiSjPalca- 
iigo, quosrcrcrtj& fcquitur Baia:i!S vcibehoracei' 
nomcet, niim.i f. 

Advcrte tamen , quod fi totam horam canoni- |o 
cam mufici cantcnt cantu organico , pr.vbt-ndatLin, 
vt-1 rcgiil.ucm l.icisf.ictre lna' oblsjjj.itunii .itccnJcn- 
do ilh cantui j etli nihil iccitci. lu cum Pcliz»- 
rio, TambDriniis,/Sr^rji miiiR.t4. te eoai Navairo» 
Soto, Sc aliis muhis Leandcr Jhp>,) 5/«^/. i-.Sccus 
dicendumcft, fi loco anciphonar oigaiuau puliciur» 
nam tuncvdab aliquo altavocc 111 clioio irpe- 
teoda eft» vel a Hnguiis rcpeti dcbct. Ita aun Peii» 
zario,Tambiitino fupra nnm. 1 ^8c oimaliis Leanp- 
dct fupra tjHtJl.ij. contia Ssnchcz , qucm refcrt, 
.& Dtobabiie puut TruUcoc Uk-i.iUcalogi taf.j» 
dnb. 16. mim.6, Qsoram (ententiam (bhimadmitt» 

pro org.ir.ilLi , vcl pro illis, qui ponunt libros , vcl 
c chuio mittuntur ad tiiuiihcandum altare : nam hi 
non ceneanic privatim rcciure id, quod non .ludio- 
cuuc j nccper fe ipfos dixetuut » dum iui;c officift 
exercent , qnia dum iltis rebus Uli-ad celeritatein 
otKcij occiipaiicm, toius choius pio ilUs fiipplcr, Sc 
iaiis dicerclunc xlliir.andi, qui mnii(ti.^nt oicinti- 
bus. Iia ci m Ai^p nio, Diana , Lt:.indi. i , Jfpri 
qinjt.if. 8c cbm Baucio« Sauchcz , Tambuxinu^ 
Jiipra nnm. 1 4. 

An aiitcm prxbendati , qui ita fubmi(T"i voce || 
vcriLs (u)s dicwiit, ut abaliera cboti pane nou au- 
diaiuur facisfaciant prsccpto,<e luaentur diftribn- 
tioncs ? Rcfpondco fatisf.iccrt pixcrpio. \\i c.m 
Tabicna, I .ii fto, Suaiio , Tri liciic. 6c aliis Lcau- 
dctfnpra qntjf.ic, Sc cum alii.sTamburiiiusjS^fli 
fnfn, 1 5. non liacit Umcn iiias dilliibutioitcsqut», 
tidiMuis. Iia cuin Bonacina , Tan.buttnus 
mtr. I j. qi ibrs vidcuu c( nfi ntiiv Lcandei f"pfM 
^mjhiO.i" Jii t.KiKio liiiiUii^Lc cft, quia in j>rinio 
cafti ponit , quod dcbit , iiquidem audit uiiain par- . 
tera, tc cum altera facit idem corpus « lioec ftibmif- 
fa voce redtct. Qitoad rcaindam vrropaitcm ciiam 
liq'.n t,qiiia nnn l.utif.icit nu ncri fi o, t;i < d clt .ilta 
vocc canercjcxcipc canoincos, & pixbfndatosali- 
quaium Ecdefiarum, quibnscx cuniuctudiiic , vel 
privilcgio cr ric.iTi ni cft , foltm inrcrt(lccl!oro, 
aliis clcricis 011; i chori p.ntcs pcirjl vcn' ilni , ut 
funt oaincs c.inunici ttckfiarum Caih; d.Mlinn 
Htipani«j& Portu^Ilix j nam liis modJlc ^jitcn- 
dentibbsj'<'n'cc Piiis 5. nccTrid.fuum jns acqi ift- 
tnin,vel privilt ^inm .>i'i.inii.-Ira ctm Suario Azar, 
Lcflio, Bonaciiu, G ucia, 1'alaiis trttO.y. d.}. f.j, 
r/.;. Tanibiinniis/ir/ri»aM.l8.TaQOedi tr.^.dt 
RtUtitKt d.i6.i!.^o. 

Xn vero prxbcndatus , qui io choco folnm sfli. ^ ^ 
fiitnihil diccndo j fiatmidacaidaniniaj qi X rrci- 

tantur, ' 



Digitlzed by Google 



Tradatus 1 1 1. Di(put. 1 1 L 45 



}4 



ik&ur . fatisFaciat fus obltgadooi i Rerpandeo, ' 
^jooi ^ is domi pjuticulatitet tecitet di?iiVHn offi. 
cKtm , f«cere fcnStns (ims , non tamen dtftributicH 

nes , excipc , ut Jixi , Ciuoiiicos Cithe.^f iliuin 
Hiijpania, & Poittrgallix.iumhi, domi rccitcnt, 
& £iduiiefiudhis (uos , Bc diftiib-Jtiunrs , ut dixi- 
tniu. Ita cam prcJidisdoaaiibus TunbuuDUsyit- 
pri num. 1 7, 

An aiucm prarbcnjitus,<jui Huin choro rice afli- 
ftit , maxime k foinno impctitut, ipCe tamen quan- 
tum poteft ei lefiftens . evincere non valet , ita nt 
co prcffu?, ntrc aj verba»necaiioffidj roinificriiini 
attcnJat, litisficiac prxcento, & lucrclur dUtnbu- 
tiones ? KerpondcoiKm Utisfaccicprxccpco,nqui- 
(km ccipla non recitiTit« nndeclebetofliciutn pii« 
vatim rcpeif rc ; facere tamen fiws diftributtones, 
fiquiik-ni K cic , (]i:<fj potuit , utrcciMic: , licut 
Rt^vjtci iv.oibu i^iipcJitus facic «iilUibutioiics luas, 
iti gi.ivifjr mnj^ Jitus lomno. IndimRodcigucs* 
MatciiiMOf Tainbuiinus fujrrit num.x 1, 

An veco Onontcus.qui non attcnditad ea, qua; 
in ehoro lecitantur , fcj cum alns conf:bijUtur , li 
tainen legitime ccctcec . <\'.\x funt a ic tcciunda« 
amitutdtlhibutiones quotiJianas ? Refpondeune- 
«tive:nam hic vercnuincri liio airiftcnJi inchoro 
non defccit , cfto pcccavctic contra Religioncm, 
obli^uurqiic aJ quoJ omilit tecitarc pcivatim. lu 
cum multis Diana f.xjr^Ui. z. »/«/.7. Sc cum Sua- 
rio, 8c aliis Tniaed. fraff. {. dt KHiffW d.ttw 
mM, j 1. Tambuciiiui /S^ri «nMut 



SE C TI o n. 

.Quo loco , teinpore , & Iiabitu , faors 
Canooicx a clcricis in dioio 
celebnndxfinci 

SUMMARKJM. 

♦ 

hmcliorie^ except!< pcr dncrnr: i .tn- 

ntj 4ntt d((,reiuin Pij K ,1/1« i>revi't> le n- 

3< lavtritr* prdintm Brtvi0riitV^.rteitand» prim 
ttrtiam, ^imm fnnum, ttiimimelnrt,cii,tmji 
fi« jGw sm^Mt fifhft fiMuhUtt ntn tfimtr- 
t^Ue, 

97 9Se^fidetmrii>terfaMie,vaeeft^ebm0. 

ne canf* ? 

3 8 Qutd fi ftnt ciufa in ittnm, vtt in peirttm tmt. 

latur i 

39 0^einmdivi)iimf»blicieiUit4nd»m ifii^Ee- 

4^ Btutfrijti rnn iritereffcnta fint Cimfd ebtrt 
1'niituKt dijiribhttonti ^uoiidiMm, 

4 I Prinu crnf^ txcMpmteP inprMiiM. 
4 X S^id ftr infinmtMtm imtiigMHr } 

4) StemndMCMfttfi cerftirdiliinectJfitM jufia, & 

r.iiio:mbilis , d" cjiu htc fn f 
44 Tertij caufa efl tvidtns Ecclcfix MtililM. 
4j AlnjiiacoralUri* ftnuntur. 
4^ fi difiribHtitntt licit* cawftrMitur ahfentibiu, 

ntn ptttfl fcte ctnfuttMdint imredMci , mfi 

ilU ex rattoniibili cnuf» inducatur. 
47 Difiributittttt qMM fui/ tk Mtatum ftrdu 

tutrtfemit dmiinttriftmi9m. 

•JI^SitMntuTn fint Jue Cai onici ifui non fint tnfrmi, 
Mdhuc tentntur alttrn*timttt (iiiro refitare 

i»kurt»tmtl^hihimiti. 



DIco prim&.-^flpo ceciandi hocas Canonicat jf 
cft a^^uein wj^tmit Breviarium Ri m.inum, 
oocenimin omnibuscfaocisrccicanJtim Ut.ixcc- 
ptisilli.s . in qLiibui pcr Jucciitos annos ajuc dtae» 
tum Plj V. nios ciac aliud BAtHi|^}\iinab Ecddli 
approbacum rccitandi', ut ptetaSMwPi} V. iafc> 
tio Bieviarij .itfixa , Sc ciam alrls explicat Palaus 
traU.i. d.y, p.i. tium i. noji ci\ tamcn raoctaic m- jtf 
vcrccrcltunc orauicni, ctum in clio(o,verbigratia> 
dicendopcius teyti^^qUfMn^DiEiniam, eciam^^^|i| 
iine cmuifirclofe tar^ fcan^ubk Ec idem dic^m 
fil ,li officiuin diviiuini h chout cxrra tcnijius [ rx- 
lcriptum, fubiaco (candalo, iccitccur, yd U dctut in. 
tecpclUio «ieuG^lOQciMliMi , £t»etf^, ifi tnedio 
alicu|us ho» prciiocabiiefn j«ai«m» «ftjit^ fitf^ if 
die fefto , (eclufo fcandalo , hc entm dccutil^bui* 
tix canium oppoiu.r.tLi ritni Ecclcli.x- , & nonfub* 
ftancix , ut Ucius Jixi m ntjira dirttiari» rigtd^ 
rtMmp.i. d.6. num.i tjuiH.i. An autcmlit inoi^ %% 
taleoraitterc D. utlicium in churo iu cottim, veiiil 
pattcm? RcfpoijJ',o clle, li li.it Imc c4uu, cx caufii 
tamcn, poircoiuitti in touim , vcl ai jui . n , uc ii 
totumQifiuum , vel una iioia. ctiam m dic fello» 
ieduib G»ndatb , omittatur.' IaTanared.(r«a.}. 

d.6. mi'.". I . i:." d. . .!::;m. f I . & .nos, CI'H1 Vl- 

dal Jiximus ; u,r.-.i <iriO regulariutn inpr^ 

num, f 50;. 

Dico lccund6 : locbabi pubUoecedtanikimeft 
oflidum D. eft Eodeiia ex Clemenc I. de celcbiiab 

Miir.r. imJc iioii potcft m alio loco rccitari , niO 
ucccllius gt.ivis , auc contuccudo icguiinc prxlau i9 
iNaaUud fuaJcJt, Palaus rr^iff.^.^/. j.^.5.m0m.}.de> 
bent autem Canooid > flc bencfidati icmper choco 
incerefle , quod ii abfque legitima ciufi abiinc,pri« 
vancur diftcibucionilius quutiJiinis , hoc auce 
fenicnciam )udicis,'ut patct cx Trident./((/.a4.(.>/t. 
I a. di rtfumua. 8e ulba temipus a Tiidenc peu . 4^' 
niiiruin abfuerint , pro primo anno , 9c pro prima 
vicc, privaiuli funt dimidia paite fiuclniun bcncfi- 
ci) , pro fccuiiJo veio anno , onuiUuis fiutlihus, 
crekcute vcr6 coutumacia, nou lotuin fruCtibus» 
fed eiiam bcneficiu fpoliandi fnnc , utpoteteK eo- 
Jci.i TiiJ. i//"-<!. Ilac t.inv.ii pcriia non iiicutritur, 
nili poll lcnccntiaiu Judicis , i.t bcnc cum multis 
diiKetPalausrrai2l.7^j.^<.iir«;/7. j. ^.bcneficiati 
aidiem non ColAro teneniuc choro aiilulcic/ed «icbenc 
ibi eile in Cm ftatu indud vefttbus ad chomm d^ . 
pucuiv , li tiin-n inJuti communi vefte aflirtanc, 
iuciantuc Jiticibutioncs , fi aliud iloiuco Ecclcfix 
, non iic caucnm. IcacumBonadoatGacciai Pabut 
d.y.p.i.arrum.j. 

Dixi abrqiie legitima caufa , nam plures dantuc 
caufx , oi> qii.1.5 11 i>.nch\ .,Kus clinio lutn intcidt» 
nbnamittic JiliributioiH<i quuiidianasjpi una cft in- 
fiimitas , ex cap. mihci de sliric. mn rtfidtntjn C. 
cxcipe, nili r.\ vonu.uiuin Jctui prifcripta eonfuc,- ^t 
tudo, quoJ .ililcuuhus , ctiam cx cauU inHimicatis, 
non a)nccJ.iniur diltiibutioncs. Ita cum Gaicu. 
fionadna . & aiiis Bafxus « m ft^flttniHt» , virbt 
bern Cnneniee^. nnm.to. vel nilt difpoHtum lic ii 
teftatorc,uc folum illi,qui anniveilaiij, iS: moitua- 
xia celcbraveiim talcs diiixibutumcs luLtcnuii. Se- 
ci:sfi leKaturototicapjtuIo prsdida cekbraniiie.. 
I iclum lic. ita ciin Moneta« Bonadna, Palaut,4. j. 
p.'j.i. I i.nMm.i K ' 

Pci infirmicatcin autem intelligitur, quacci nquc 4^ 
indifpoiitio t eciamlevis, qi.ae Judido nicdicorum 
n acoeftii «d chonnn aggtavatetur. Ica cum Qona- 
cina, PjUus d.i.p.^.^. i.riirn.i. hoc lutcm privilc- 
oium non amictiiur , ctli quis fiu cuipa infuraavc- 

nti lui oinicomnmni rcnteow Paiaoi ikinMm.$.sc 

f I hoc« 



46 



De horis Canonicis, 



hoc , & li arte infinnicacem non cllct lolitnschcro 
intcrcUe. ita cnm 1'etto Navana probabilc putat 
palaus wirw. j . contra Valquium, Gutticttcz, 
& alios. Aniittitur tanicn, li quis infitmcfur exua 
locum icfidcntix , U ibjablquc icgitima cauia ct»t. 
Sccus li cx lcgltmw caura,ut li tcmpore vacatiunis, 
vcl cx alia cauli ad Ecdelix utilitaicm pcuincntc 
Iia ciini UaiboU , Moneta , & aliij , Palaus Jmpri 
ttmtti.6. Et idem diccnJum cxiftimo dc Canonico, 
qui cjtcwi omnino , Hc niutus fadtus cft , nam hic 
rationc hovum defcduum f.idlus cft impotcns , Sc 
inhabilis ad chotun^ Ita Tanncdi ir*tl.}. Itb.i. 
j. nuM. 1 6. 

Scaiiida caula c/l corpocalis ncccditas ju(la« & 
rationabilis: harc autcm tunc datur, quaiido cx afli- 
ftentia choti timctur gravc damnum vitz,honori$, 
vel fottuiiac. Ita communitcr DD.uiidc cxailantur, 
^ui cx confilio mcdici fe conferunt ad balnea , vel 
qui caufa convakfccndi fc alio iransfcrt, vel li ra- 
tione fciictflutis non aflldat , vcl fi ratione pedis i 
loco bcrxlicij abfit , vel (i ibi cuin rccipcre nolinr, 
quia venit i loco pcftc inftdo , vcl (\ abfitob ti- 
morem inimici, cn jits rcconciliationein facileobti- 
nere nonpotdt, vclfi ptivata vi detineatur, vcl ab 
iwftibus capiatur , quandiu apud hoflL-' commora- 
tiir, nec pcr ipfum {iat,quin redeat. Itcin qui inju- 
fto fuptrjoiis pnccpio abcllc cogitur, vcl pulfus in 
cxUium injuftc . vel mctu carccris injufte a choro 
abcdc coait>us fuit , vcl H carceratus fit injtifte, vel 
aliqua ccnfura injndc itretitiis. Secus (i juftccarcc- 
ratus , vcl ccnfiiratus fit. Et idein diccndum cft, fi 
Ecdelia lit fpccialiter interdida, vel fi in ca dctut 
cellaiio i divinis, quibiis ipie non dedit caufam ju- 
ftim. Ica cuiii multi^alaus fuprip.^. ^.i.ptrte- 
t/im, Btfxus ifl fHpplemtnie, vtrbe bortt Cnnonitd 4. 
unra. II. 

Tectia caufa e(i evidcns Ecclelix utilitas, dixi 
evidcns , quia dubia utilitas non fufticit. Dixi Ec- 
clefia, quia fufficit, quod Itt in utilitatcm uni veifalis 
Eccleliz, pioptct hanc auteni utiiiutcm Canonicu?, 
vd bciiehciatus non uIEftcns choio, ablcnsi io- 
c<j beneficij , facic omncs fct iiliis, & difinbutioiics 
fuas. Itacummultis Pthus iralf.y.d.i. p.r), §.^.a 
wwm.j. Hinc fit cxcutari Cmoiiicum , qi.i ab Epi- 
lciipo micittur ad vifitanda cjus nomine limina Apo- 
hulorum, vcl ft mittacur icapitulountjtum Thecj- 
logus , vel canoiiilla ad Concilium jjcnciali; , vcl 
canquam Piociirator ad Concilium Proviijcijlc, vcl 
tanijt.ain Lcj;atiis ad Papjin , vcl aiit:in principcm 
lj;LuIaicii:, vlI li coiiftitDatui a capiti lo ad fumeii- 
<lam rationcm reddituum, & bonorum Ecclefiaf.vcl 
li iniitatur ad cxercendam jurifdidlioncin aJiquam 
Uix Ecclcliannnex.am, vcl li prxbend.im qois ha- 
bcat , cui aniinaiuin cuu incumbit , vel n vifitet 
Ecclcliain , juu , vd redditus fu.t prarbcnda: , v. g. 
Arcliidiacojjatiis , vcl fi abfit ob dcfcndcnd.i jura 
capiiiifi , vel Ecclella: , vel bcncfici) fui. Sccus fi 
.ibiic pioluo juie piupriodtfendcndo. Ica cummul- 
tis fuprk $.8. Bafacus/wpri nuw. 1 1. 

liU-m diccnduiTieft dc Cantmico pocnitcntiario, 
qiii tv-.nporc chori confeirionibiis inci.-mbir. Et 
i4iii diccndumeft dc eo,qucm fupcrior dclignavic 
li;co Pa-nitentiAt'.) ablemis, vel cum adjuvct, etfi 
Catunus , vel pUics, lccundum miiltitudincm pce- 
iiitcnuum. Ita aim Moiicia, Vi\tii%,fMpri i.^.nnm. 
4 . concta Balium /«^''4 num. 1 1. Sc aliis. Sccus di- 
ccndumcft de lUo.qui volunUric biiic ofhcio tcm- 
pore chori inaimbit, Palaus/«^r<i J. j, excufatur 
ttiani CiTioniLiis magiftralis diebiis , quibus in 
piopriaEcclclij concionatur , vcl legit, non folum 
pro co tcmporc , quo lcgit, fcd pro tota die. Im6 



quando concionatur in aliqiiibus Ecc|<.iii$ oAodies 
ante canciuncm ci coiiccduntur, CSc iuwnto , prici- 
pue ubi rcdditus bcncficij confiUuuc iii dilkibutio- 
nibus. Palaui fupra $,6. 

Canoiiici vci6 conllituti vincKores , vel Vicari| 
Epilcopi , vel in cjus ncgotns occi;pati , non afli. 
ftentes choco factunt fiuUus luus , non tamcn di» 
ftributiones.Iu cuiiiiabii l'alaus /«/'rif § ^.fccus di- 
cendum cft de Vicario , qiiem ckgit L.ipiculum Sc- 
dc vacante, vcl dcejusproviloic, nam lnc acquirjc 
etiam diftributioiKs , gnic. cnim ncgociura capiiu- 
li, Palau$rr4^?.7.i.5.^.<j.$. j.«j»wj.7. Familiaiesau- 
tera Papa: non alTiltenccs choro dc jurc comnuini 
folijm lucrantur fcudlus, r.on lanK-n dilliibutioucs. 
Garcia j. p, cap.i. jS. cx ptivilrgio tamcn 
plures luciantui diftributioncs , uc func auditotes 
Romanac Rotx , & privilcgio Clcmcntit VII. In- 
quilitoirs & Fjicales hjErttica: ptavitatis, cx privi- 
legio I*auli lll & Pij V. Coilcftores genetalcs Ca- 
mcrac Apoiloucar,SubcoHLcloics,Advi:cati, Procu- 
raiores Filcalcs . tk Notaiij in catifu Ipolioium, Sc 
.jurium przfatx Camcrz ,corum cfiiLioduiante, ex 
bulla Sixti V. non gauKi(.nt tamcn hcK privitegio 
iufcrvientes CaruinuUbi s , & Ufjibus , fublatum 
cnim fuic pcrTtid. lia cum nmltis Palaus/N^r^ $. 

An autcm doccntcs jt»$ Canonicum,velTheoIo- 
giam in univerfitatibuschoro noii inierctrcntes,do^ 
mi tamenrecitantcsluacntur frui^usj&diftributio- 
ncs; Rcfpodco luaari fii:dus,quod vcrt m eft ctiatn 
fi fint parochi,dunmiodo tameii legant Jc Iiccntia,& 
approbatione ui]iverfitatis,eciamli fic fine llipcudio» 
& Cathedra. lu cum aliis Gtsd^de btneficiu i.p.c. 
a . n.6 z. nec ad hanc abfeniiam requiritur licentia 
Przlati,cum fit exprellain )urc,Iktibofa depettjlnt* 
Epifcopi i.p.atttf.^6,ti. 3 j.non t.imen liicrantur di- 
ftributiones. Iia nabetur in cap.Ucct dc przhendis, 
& cum aliistcnet Batbofa /«r^.n.i^.txcipe nifi be- 
neficiura conftct folis diftributionibus , nam tunc 
luaantur duas paites. Ita dcdjixatum ell a facra 
Congiegatione , ut tcftatur cum multi^ Baibola Jtt- 
frk,alleg,^6.nHm. j 9. Et idcm djcendum tft de ftu- 
dcntibus, ctiamfi patochi finr,atquc de doctntibus. 
Ita cum multis Garcia j.p.de Itnfficiu i.ip.i.n.j^. 
luc folum diftcrcntia , quod dcbcant pctcic licen- 
tiam ab ordinario , iplic taiiKn non potcft cam ne- 
garc , fi perlbna lic lubili^ ad ftudium, Barbola fmf, 
n.i^i.GMcxifvp.n.^ij. 

Dico tertio : ut diftiibutioncs licite coiifetantur 4^ 
abfentibus,'iion potcft iola cimfuetudine intioduci, 
nifi iih ex rationabili caufa inducattir, autnifi Papa 
confenti.ir, ut patct cx c.unie» de cltric.nen refid. m 
6.Scex liid feil. 1 j .eap. i i.cx jufta lamen c.iufa in- 
troduci potcft talis conluetudo , vcl dc liccntia Pa- 
pz, Bafzus in fiipplemtnie , vtrbohtrt C-Jnc^nitt 4. 
nuM.i^. Im6 quoties imrodt dh, & pialciiptacft, 
talis confuetudo videntibus , Jfc non cunti.idiccnti- 
biis Pizlatis , pizfumcntb eft clic: cx juftacauf;?, 
Palaus d.f .^.ii. n.z. Et hitic dcduccs plutcs*cafus 
fecundum vatia$Ecc!wli.;r:im confuetudincs,nam iri 
aliquibus cft confuctu-do , ut lucrentur diftributio- 
nes infcrvicntesEpifcopo, velPontifici, ftiidentes, 
Epiicopi, vifitatores, Sc qui aliis negotiis occupan- 
tur,dc qiiibus, 0e aliis coiiftictadinibus paiticulati- 
bus vidc Palaum fupra. 

Dico quaft5 : diftributiones , quas quis ob ab« 
fcntiatn perdit,accrclcunt.i|iis intcrclleiitibus , ptat)» 
cffa conluetudinc in contrarium , ut patet cx Trid. 
feil.xi.c. f.de refortHatient. ViiJc intcrcircntcs hon 
poHunt diftribtilioncs amillas , 5c fibi applicandas 
icemitterc , ctli de f.idlo tcmittant eft invalida Calis 

ictniOio, 



Dlgitized Google 



Tradbtus III. 

remifllo , 8c hoc prcccdit cum dc diftrihutionibui 
amittendis , quain deatniflis , ut bcne cum muktt 
Birbofi de fetefitut Epifetpi j. p. oUeg. i ) . i 40. 
Quando autcm omnes Canonici i cfioio abfimt (u) 
culpa , & negiigentia , vcl ob intcrdiilum latuui 
contia ipfum opituliun , vel ob iimiicm caufifm, 
diflribuliones ap(>licari dcbcnt Eccle[ix,quzdcb)- 
cocnltu defiiuiiaia cftjBafxutin jupfltmtnt», vtr. 
l>» hcrd Canenif* 4.»».i 5. Si vero Canonici ab(int 
abfque fiu culpa , vei quia Ecdefia rcpente Jitiita 
eft t aut polluca,aut quia onii,cs infirmi,dtllribucio- 
ncs non cedunt Eccleiix , fcJ ipfifmct C Jiionicis. 
4S Sed quid , fi tantiim (inl di:o Canontci, qui non 
fint infirmi , tcncntiirnc ifli choio anifti re, ut lu- 
aentur diftributionts ? Rcl'poiideoafiicniattvc,nain 
adliuc intcr eos poteft officium divinum aitcrnatim 
recitari , in quo confittit ellcntia cliori. Ita Tlio- 
mi* Tambxirinus ttb.i. dtctttegt e-tp.j.^. 1 .nam. 1 1. 
coiura Manfignum, qui eaptiC- ««'/». 14.0?" iS. po- 
ftulatad minus qiiatiior, hoc tamen cgo foUim ad- 
tnittointcr regularcs.^lu Tninburii)U5/'w^r<»,& cgo 
dixi innoflrtdtrtlloriertgulitnHM p.t, (1.6 .n.i6')7 . 
•dveite tandem , dKhibutiones ablcntiuin non .ic- 
crcfcore illis.qui ftiilione juris ccnlcntur intcicflen- 
lei , ut fi ablint ex fupradidis caufis infirniitatis, 
Bcc. fedfolura intcrel7'eiMiliu$,<!!c fcrvientibiis, 
Ita declaravit facra Congregatio , tcflc Garcia 
f^f.i.nim.^6j. Bafxus/w^i ntpn, 1 



S E C T 1 O III. 

De obligacionc rccicanili D. Offii-iiitn 
privaiim raiione ordinis.vcl ilatu:». 

S U M M A R I U M. 

49 Clerici in fdcru ttntntttr D. efficiitM recitare. 

j o Po.iniitur ali^ut txctptientt. 

j I Otnntt Tttigiofi proftjji chero deflinati ttiMninr 

fub mertali berM* CiKonniU rtcitdrt, 
^ i CentrAriiim nen eTl imprebnbtlt, qn» «d n«n er~ 

din.un in fitcrit. 
5 5 Omnet ^ui btntfict» gdudtnt tentntur fnb rnor- 

tnli hertt Ciinemcas rteitare 
J4 Inirufuf in bt/ttficie nen lenttitr recitare tx hec 

ciipite. 

j 5 B(f!tfici*riM ^Ht nott recipit fritUtkS bent(ini 
ijHacunifiit tx canfa fint fita ctilpa , ne» ttnt- 
tur rtcitar*. 

fi e.x ce.'ifuetMdtne Eccltfitt tibi efl benefi- 
eiuM per duei primes annot privetur emni- 
btu fnillibiu f 



5. I- 

Q^ii tcncantur D.otticium rccjtarc ? 

49 l^Ico prim6 : certum eft Clcricos conftitutos 
l^in lacristeiieri divmum ofKniim rctitaic , & 
quoJil SJCCtdoies pattt , cx ^-tp. prt'b/leritte ctfe- 
bratient Afijfirntn. Quoiii OiaconoC vcrj», excnp. 
uUim.A.if.i. Oe Subdiacbnis ver6,cx antiqua con- 
fuenidiiie : ita cum multi» Lcanvlcc tr.C. d.n. f^.i. 
aliqui cxcipiunt ordimtoi in facris, qui cx Jtlpeii- 
fationc Pontificis Juxerunt uxoretu a Jie , quo ha- 
bitum Cleticalc deporueruni , & eo« qiii duda 
priiis uxorc illicicc ordines facros fufcepc-uni , fl 
icdire ad uxotem » ut redif e dcbi;iit , cngantui. 



Difput.IIL 47 

Secund6 damnitos ad trireines > & captos ab infj» 
dclibus. Ica cumuauicisTambiirinus lib.i.Decalog, 
c<tp.^. $.1, tiiim.4,, Sc curo aliis Tancred. tom, i.d» 
Religiene ,irall.^. Iib.^.d.tf.num.t. Secus diccn- 
dum cfl de excouimunicatit.rufpenfis ,Sc intetdi- 
<ais. Taniburinus i^». Tanaed./ifr4 /.«w.i. Car- 
ceratos , in publico carcerc cxcufat etiam Tambu^i 
linus ibi nnm.^ Sc degcadatos. Sed melius diccii- 
dum efl non exciifati , ne c malitia fua coinmodum 
rcportenc PaUus tom.i.traB,j,d.i.p.6.nnm.j. 

Ali) excufantSacetdotem damnatuuiaJmoitem 50 
pcr triJuum, dum cft in faccllo moitcm cxpetlans. 
Ita & bene Tanctcd. fow. i.friiff, j./it.^.tf.i 
Tambiuinus fupra nittn.j. Et idcm exiihmatTan- 
cred. ibi , dc capco ob aliquod cnorme aimcn v.g. 
rebcUioncm , ik afRdlo aliquo repcntiuo, dc ma- 
ximo inccrore , ut mutic fili) , jadttita magna natii- 
inoni) , cu)i;s Jt^iinam approbat etiain Taniburi- 
nus fnpra , in cafu , quoJ tanta ciret perturhatio^ 
quodmagnam aftetcetdifiiailtatcrn rccitandi.Excu- 
(atur tandcin ille qui nt ii.icnsle>^ecc iiifcepit ordi- 
ncs facros , qtianivu graviter pcccavc tit (ic cos rc- 
cipicndo, nem» cnim ad inipoflibilc obliparnr, tc- 
nctut taincit aJdilccrr, Scd qiiidfi tnale iciat lcge- 
re , tenebiiurne fic ucitaie ? Kcfpondco tencri* 
quia melius cll fic rccitarc , quam non reciurci 
Excipe niii h.!bci'ec magnam Jifiicukaicm in rcci- 
tando , uc fi rccitanJo otHcium mutilct > dcturpct 
propter multain infcientiam. Ica bcnc Tancrcd. 
trail.f. ttb.i. cap.^, i, nnm.\&. ifte famen fic 
cxcufatus tenctut beneficium, fi ouod habct dimit- 
terc,propter iinpotcntiam moialcm. Excipe ni/t 
lix quatuui conJiiioncs concurtant. Priina qiiud 
iple rion fiierit in ctilpa in lua okdinaiionc. Secun- ' 
da qiiod non hibcat unde vivat. Tertia quoJ fta> 
tumillumnon airnmplctit , iviii fpe illiiis bcncfi» 
ci). <^taica quod ordinantem adiuoneat pcr lc , vcl 
per alium , ut is Ecclcfia: f.itisf.icut in rcrticutione 
fitiftuuni b'.*nelici). lu Taucred. ik TareburinuS 
fiipra. 

Uico fccnndo : oinncs Religiofi profeflTi choro ^ t 
deftmati tcncnci r lub mortali horas Canonicas re- 
ciure , cft comnuinior icntcntia, licec ali) contra- 
rium fatis prob.rbilitcr teneant , quos rcfcic , & 
fcquitur Diana p.irtc lO. iratiatM 11. rtfetutiene 
95. Ratio noftrx lefolutionis tumiiui cx ahtiqua 
coiifuCTudine in omnibus R.cligioi)ibu$ rcccpta. Iia 
cum communi lciitcniia Titillcnc. Hb. t, dteategi Jl 
cap.j.djih.ii. t.nutn.i. Eximiintur tamenab 
iiac obligatione primo , Rcligioli militares , 6c 
Ftatrcs Socictatis Jefu orJinc lacto non infigniti. 
SccunJoUici , convcili . noviti). Tcitiipio- 
fifli tranflAii aJ ft.itum laicortitTi , ctiam ad tcmpus 
ex potcftate fiipctiorum » & lioc etfi linc m factij 
conftittiti. Qiint6R' ligioli iianfadli i Religione, 
in qua ccncbantur D.Omcium reciure ad Religio- 
nem , in qua non cft talis ctinluetiido. Qiiinl& Rf- 
ligioli Ugttin^c C|idi , fivc jiillc , livc injiiftc liiit 
ejtdi. Si-xto Jilpeiirati ad ducendam iixorcni,poft- 
ijuaina Rcligione txetint. Si ptim(!i Rcligiofus di- 
IpeiifaiiiS ad manciiJum tota vita in Ixculo. Secus 
fi iit dirpcnfatiis ad bievc tetnpui. OdaviS damnati 
ad tiifcmes,et(i fint iii faciis conftiii.ti : non tamcn 
eximuntur cxcommunicati , ft ipenli , &: fnictdii^ii 
lu cum multis diximus in nojire 7)tre(l9rte Rtgtt- 
tarium,p.i.d.i. n. 1 606. Nono cxcufatuf, qiii nc- 
fciens lcgirre pmfcinn eftin Rrligioncm,vcl lacro» 
^irdines fufccf itjlicct graritev pcccavcrit talem fta- 
tum airumms , nili iiitta duos , vel tics dici fpcret 
aJdircere. Tambur. /ii/>.w.8.(J- 14. fedhocpiocedit 
ia opinionc, quaf ftatJmafttingit pru£eilbs aJ tcci- 

UUonem> 



Digitized by G 



I 



48 



De horis Canonicis , 



B, iMinia alu opinione, non peccavu fftm 

iriier,talca ftanun ptcmendo, H fperct pnvo tetn- 

^orcaddifceie. Timhot.fupiA Hum.14,. 
«I Dico (ectio Onuict ()ui b<.'ni.Hciu gaudent , uc 
- fBM» Epifcopt» Abbues, Canonid . Beneficittt fim- 
pUoeifaHltccitanduni D.ofiiciutn obligaiuur,idque 
AMxe Ecclei(iaAica Si umcn unus plura habeat be- 
fie£da $ unicz reciucione in die fatisfacic, iu cum 
«mn communi rentoitu Tanaedi ini£F.j. d* rtli- 
gUm* lib.4^iifpAojmm.%. Hineficeum, qai liabec 
capellaniani non faaam.hoc cft,nonco!Iativam,dc 
fi rccipiat fru&us , non tcncii reciwrc , quia non 
cft beneficiuin. Et idem dicendum ell dc vicicto 
bcueiicij uniti alicui Ecctefic, quamvis iubcat lli- 
pendium fui Jaberis, 6e quamvis fit perpetuas } fi* 
<juidLm non efl bcneficiuni. [.lcm ciicendiim cft dc 
coaJjutore cura fiitura fucccflione , & fi gaudcat 
aliqua portione pro fua fuftentaiione \ llquidem 
adhuc non eft beneficiarius , fed erii ita cuiQ aliit 
Tamburinas lik.i.DecMUgi cafr.f. ^.%.tmm. 1 9.SC- 
eusdiccniii mcll dc capellania coll.iu v.4 , cll cnini 
faeoeficiuin. fiaTcus rif« hortcanainm i./Mm.i t. 
Ictem dieendmn eft iit beneficiis manualibus , & 
|>r.Trtirnoniis •, funt enim benc6cia. hi^xwsfiipra 
tium. 10. T.ambu(inus/«^r« MMi». ao. Qui umcn 
lamum haiienil penfionem EccleCafticam,tenentttc 
«fficiiim BMVlim. B.Vir^nii,iatitfaciuoc tmien 
fi Avinom ofEdmn ledtenc , icB com multis TanK 

buriiius/j(^>'4 num.ii. 
j 4 Sed ^oeres au intrufus, id eft,qui injufte poflU 
det baiefidum , ^piia per Siinoolatn » violcntiain» 
▼el fpiiacxiftem cxoommunicatus, vel irrcgulatis, 
xccepic bencficium , teneatur redtaie D. ctticiuin» 
' Refpondco ncgitive , qi.ii liic non habcc lituliim, 
nec fiicit frudus (uos,iu cum SuuiO|& aiiit|Palaus 
trMtt.f.d.i.p.i.i.t,imm.f^liem diccndumcftde 
eo , qui tinct ni habct tituhim, & poflcflionem bc- 
neiici| , fe«i fiudus omnet alccti rcfcrvancur, non 
cnira lialjet lienciicium rclacum ad f iidbus itacum 
Ca}ctano, SotOyNavaao* Auiuo, Tamboiinui» 
fuprM sMjM.a). Dixi ffnAntoranes , nam fi aodpit 
difttibutiones in choro liifticicntcs, jani habct fru- 
Aus, & tenebitur ita cum Azoiio, TainboiinuSx 
fifriaiim.n. £t propccr eandem lacionem , non 
teoenirfedtatequi iiabec i>cneficiuai tcnueibene- 
fidum enim tenue pro millo rcputaitur,iia cum mul- 
tis Disna,^. x iralt. 1 2. rtftl.g. Palaus fifra n.tf. 
Licet alij orpoTitaro teneant per bcncfidnm autem 
ccnue intcRigitnr , cnjus ftudus non rufficium wA 
lCRiam paitem congruz fuftencationis beneficiaci 
dcllil9i(atione pcifona; beneficiACi,&: vi6lus hone- 
fti , quo utuntur detid iimilis conditionis in tali 
loco«iu cnm Ledelina, Tambi itinus, ftifyi n.i I.& 
cum Mddero , Soarie , Lnio, SaiTchcz, Tancred. 
/'••j./(i.4.</. 19 fj. 

IJcm diccndum cft dc bencficio pingui , fi pro- 
' gicllu tcmporis /ine culpa bcnefidari$,uc ex bello, 
.pelle,fteriliuce fruOus exigui pcovenianci vel pec 
vim , fraudemve impediaiur beneficiarius ^ fru- 
clui.;!! tonlccutione, ita Pilaus, Garcia, Vjfquius, 
V4icntu,quos tcfcit»& iequitur Tancred. trnll.f. 
lth.A.4. I ojr.-i t . Et hoc,& fi anno aiiteeedenii to» 
to$ friiAus reccpetitjVi ! fperct It-qiifiiti mv.o rcce. 
pturus, nara ftiidhis rcccpti. & rcdjiiendi pi o cifi. 
cio fuo cempore perfolveododantur,& non pro al 10; 
Vnde cum pto ilio anoo.jjin redpiat fiu^sad^ 
MtiainpannnliMe congiiHenftcnttfoaic, non ce* 
BCtur (edtare:ita Palaut r«w.a.. ir.5. d.i.p.i. $, a ^ 
"'1 S.Dixi nne{iuculpa,namfi ez culpa,veldeiiAo 
b^fidatij hcediiiuwiiocontingac,nane3d~' ~ 
pbUgpti^ «^OMldiy Tambwfif Af 



Scd quid, fi ez confuctudine Ecdeiic uj>i cft 
bencfidnm per duos priroos annos privecar amiB- 

bus frudibus > Refpondco atlhuc noii teneri redta- 
lejnam taiis conluecudo jam eft at>oliU ftt txtr*-. 
Vii§.f0mmii JJtc petTiii.fiff.i^.dertfimMi»* 
n* 1. 1 4.& fi alieubi petfevcrat,cft inadonabilis,8C 
illi confentit Isenefidarius violenter,ne a bcnefido 
exdudatur \ ita Palaus fffr^t Tamborinua 
ftMrsttnm, ig. conopa Tanaeduro/a;pr«Mai^L9^ 
Idera dioendun cft de eo , qui cantjbm habectita- 
lum bencfidj , nen tjintn podcfliontm abfque fua 
culpa, fed ob ticitiim,vci aliam c.iuliim, nam is nou 
tenetur rcdtarc,itacum bonacina, Tambotinus^iv- 

Bi ffMM. j I . Et n liiigium fit iiuer duos , & nemo 
Bram ficin polTcifione , nemo ex illistenctur re- 
citarc. Palaus /ow. 1. /r*»^?.^. d.i.part-t.^.i. r/.ij. 
Tamborinus fmftimtm, ji, Dixi iiiie liiaculpaa 
nain fi per eum ftet, ^uin polfei&onem habac, ce. 
nctiir rccitare. Tambonniis fupri ffKro.ij. Etidera 
dicendum cft , fi habcji poftirilionem , etft licigio- 
fam , fi tamen fru^us redpiat } ica cmn T 
Tambutinns,jfii/r« mem.%f 



Qux fertnol* fenranda fit m boris canoDi» 
cis , & quomo^ fioc recicatidx ? 

57 fiS' hoTM eMmiiuu cbliganmr tenetitill' 
ttu ruitmre ftaudiim fr^cnfttmi krtvutm 
ri) Rtmmdt uu^titikii fm tdiehevimri» 
ntuniMr fer dHtmaei tmmt mae dmreutm 

PtjF. 

j8 ^mrteiiM nliud breviMrium i Rmmie tfet^^- 
etimn fine i4Uifa,uti Mmi,vtl nltera vici brtm 
veri» Btfitdthinc, Bracharenfi , &c.Jiitem 
tUtKT frtctftnm in ctnirarinm. 

5 9 Q^ui d fi Hiatnr Brtvi*rit Rom»n» t 

<o Si riltgtofm teriM frtfm invimrk, fm^ mi 
aliino. 

6 i CUricm habeiti duplex beneficiumiu diuibm Ec- 

dtfiis laeiitilm divir/is hevienii fmejt mi 
pm vebierittfifiiiiiiUiruirTemttt. 
6 1 mtniitmr hrvierit Keeume,tentittiir nti he~ 

vtariv emendaio ab {''rbiino VIII. 
6 J Rtgiilarts tenenthr reiUMt dt feftit diacefit iit 

fm4 bebiiant. 
£4 Eptfetfm fetifi freeifrre > m mn* , vil idteHt 

vici eltriei fiuidiactfit nciient ftfittm idi. 

cujw fanUi extra Ci^endarium breviarij. 
6$ CdftUmim M»«*elium, fm tx ifficitfalti mif- 

fmm diii etttbrme , fttfi fnvmim rtcitme 

offcium , fuod rtcimnt tnonialet. 
66 Clerict tercearij mendicantium pojfuntrtcitere 

de feftit iHorum «rdinum. 
■ ^7 ^''^ dictndmm fit dt ttufriuribm Cetmilits- 

mm, fni imniiim dijftrmnt fenfidmre, 

DIco piin o. Oirnci qiii ad hotJS canonicas 
obligaiituc , teneiitui rccuuic )i.xta prilcii- 
ptum bccviaiij Romani jtiTu Tij V. edici, & Cle. 
mentisVIII. appfobari, excepcis ill^ , qui ntonnir 
alio breviarioca confuccudinc amc duccntos annu?, 
ut funtaiiqua Religioncs , & Dicrcefes, quibus 
tameii concedicuK » acpiiiBnc ,ffi velinc cmilea- 
tiente tannencapjtuhb^uC majori parte illitis , cum 
Epifcopo, vel pnrlato rcgatari, fi fuerint rcgulares 
brcviitium Romanom accipere , qiiod fi ^fiat , ee 
6ftiun fait apud oos C«m4itai cxcalceaios , nan 

lioec 



Digiiizea by LiOOgle 



TraftatusIII. Difput.III. 49 



licet acj intiquum brrvianuin rcilire. Lc(]iii:s ' j7' 

An aiiicm pofllc clcricus , vtl rcgulaiis , qiii 
breviarium Romaniim iccicac , privaiim aliud brc- 
viariuni iciicare , vcl c contra , tjui aliudbicvij. 
liuiu tecitat, tccitatc Rouunimi } Rcfpon<lco , qui 
reciiat aiiud a Roinano polfc , etiain fccluia caiifa 
^ulU , abfquc morali uii brcvuno Uciirdidi- 
no , Otacbarenr- ^'c. una , vcl alteia vice , Ct 
uon habcac pixceptuin fui fuperioris in contra- 
rium. Ica cum Navarro, Caiamucl , Sanchez, 
Pelizaiio , Lezana , Diana , T.maed. ira£l*r. j . 
lihrt ejuttrt», d. 1 1. nian.^. Bafzust/«ri« b«rt cmo- 
nicd 1. numcro jecundo , Brcviaiio vero RonMno 
pocetl uti priviitim quocics volucrit. Ica cuin San- 
chez, RegiDaldo, Lellio . Diana , Tancrcd./i/^ri 
num.^.&c cum Saa, Tambucinus, lib.i. c»f.$. $.;. 
S 9 AMm. Qui veio utitur Romano,!! clericus Ixcu- 
laris fueric, & fuerit ordinacus aJ citulum patrimo- 
nij , multi alfitniant polle uti (i velit alio brcviario 
ex «pprobatis in aliqua Rcligionc , vel Dioccefi. 
Ita cuin Navarro, ^iixus,fupra numcro fecknd», 8c 
cum Suario, Manlignut, c-tf. 19. numerv 1 1. Filiu- 
ciustran.ij.cMp.y. tfHijLx. numert lij. LcfTllls 
cttp.jj.d.ix. num.-j^. conii.iTancrcdiiin fnpra fiu- 
tatro 6. Si vcr6 fucrit rcgulaiis utcns Romano, 
ccitius en pollc privatim liiic inoiiali rccitarc alto 
brcviario, una vei alteta vice. Ita nim Nivario, 
Rcginaldo, & aliis Diana p. z. trttH.i i.rtfol.io. 
Beufius vtrk» irrtvinrium num. 4. dl eniin parva 
muutio. 

Itn6 addito , qiiod il ccjriilaris careat propiio 
bceviitio, ctiain Romano , tcncti uii alicno, 1'cli- 
zarius /rii^4i. j. c^ipite o^avo , numero decimo, 
Tandcm regutaics habcnc pcivilcgiuin Innocen- 
tij IV. ut cxira fuas dotnos pofllnt reciurc divi- 
num o£cium cum Rcligiofis alurum Religionum 
pcr fiia breviaiia , Tambucinus de jure jlhbntum 
ttmo i.d. 10. tjutjito 7. numtro <]utnto , Pelizari-JS 
fnprit numero 77. addic , polfe hoc illos faccrc abf- 
^uc focio alcccius Religionis fcparatim , vcl cuin 
locio. 

tfi Scd quzres , cui bceviario fcdcbcac clericus 

Erivaiim recitans accoinmodate , fihabcat duplcx 
eneficium induabus Ecclcfiis , qux divctiis btc- 
viariis utancur , vcl qui habct domicilium iii una 
Dioecefi , 8c bencficiuiu in altcra , habcntibus di- 
verfa brcviaria ? Refpondeo pollc accomniodari cui 
volueric. Ica cuin Suario , Bonacina , Pajao , Tan- 
cred. fupri num. 1 1, An aiiccm Epifcopus poilitdif- 
pentace cuin clecico , qui ccnccur Romanum rcci- 
tare, ut aliquando tccicct Doininicanum , Bracha- 
lenlc , &c. negac Tamburinus libro fecund» , dtcM- 
logitap. 5 . a. nnm. 35. Vcrum concracia fcntcn- 
Ciapcobabilis eil. lu cum Suario, Boiiacina, Man- 
(igno, Pelizario , TinczcA. fiipra nurn. 8. ,In his 
cnim Eccleliafticis Iceibus concclfacil luccpote- 
IlasEpilcopis. Hinc nt minoti caufa poflc Epifco- 
pum dilpcnUrc. vclPrxlacum tc^tilarcm cum eo, 
qui icdtataliuda Romann , ut Romanum rccitet. 
lu cumTancrcdo, eciam Tamburinus/M^r^ nume- 
ro }5.Illud cantilitn adverce, quod fi regularis fadlut 
fuerit Epilcopus, ccncii uti brcviario Roinano,vcl 
proprix Ecclcfiz, qnod volucric. Excipe fi fuerit 
tancum Epilcopus cicularis , Inani tunc pottft uci 
brcviaiio fua: Rcligionis.Iucum Lezana,Tancred. 
fuprii num.y. 

^ a Dico fccund^ : qui utiincur brcviaiio Rpma- 
no , tencncur uci breviatio en^cndato ab Utba- 
P^rs lll. 



no VIII. fi illul hibi-int , non tamen tencmur 
illuJ cinrrCjetii pofljnr.dum brcviaiiuin Pij V ap- 
probacum a Clemrncc VIII. liabcam , feJ poirimt 
illo uti , ufquequo conriimatur. In'.6 pofllint ho- 
ras pcr brcviariiim P-j V. & matutinum per bre- 
viarium Vtbani VIII. rrc.tau- , namdum excant 
illa birviatia , pctmitti ur pd illa rrcitatio. Ipfl 
tamcn imprelTorcs non poJbnt (iib jirna escom- 
municacioiiis breviaiiur.i Pij V. iterum impricne- 
rc, liccc alias eis iion proliibi-aiur jam impicllaan- 
te hoc dccictum Vtbani vcndrre , nec cmcntibus 
iHisuti,Taniburinus lib.i.Dtcdloii c-»p. j.j.i.A-.x. 

Scd quires, anrcgujarcs cxempti tcneantur rc- » Jl 
ciure ft lla Diocccfis in qiia habitant ? Rcfpon- 
deo tcneri recitarc fefta Patronorum , &c alia uni- 
verfalia pro toca Dioeccfi , paiticularia vero Ec- 
clefiz Diooccfaiisc non tencri , fed pofle fi velir.S 
licicc ea ncicare , & fic oneri fuo facisfacere. I:a 
& bcne Tambuiinus iibro ftcundo Dtcaltgi c*' 
piit tjiiinio, f. 1. numtro^uinto, ViUus tranat.j. 
^.i.p.x. numtro nono, Ec timcfolvitur dubium* 
dcquo paucis abhinc dicbus fui intertogacus. An 
Rcligiofi noftri exiftenccs in civiutc Bfaeharrn- 
fi polfcnt rccitarc de feftis Dioccefis Bracharenfis, 
( habet cnim brc^iarium Dratharenf. plurcs fcfti- 
vitates ultta Romanum ) Rcfpondi lumquc juxt* 
hanc dodlrinam , dc ftftis Patronorum Ecclcfix 
Bracharcnfis , & dc feftis Gcneialibus pto tota 
Dicrcc/itcncti Religiofos noftros rccitare , dcillis 
tamen fcftivitaribiJS pniticularibus , qi a: folum in 
Ecclefi.i Cathcdrali Biacharciiii recitantur ( funt 
cnim pliira ftfta in brcviario Brachatcnfi , quat fo- 
lutn in Cathcdialt , non veri> cxtra cclcbrancur, 
necciiimde fefto breviariuin nracharenfc recita. 
tur i clero in tota Dioeccfi , fed folum intra Ecdc- 
fiam Cathedralcn')pofte,fi vclint,non tamcn tciicii 
iccicarc. 

Sedqiixres , an Epifcopus dcnuo poflit ftatue- 
re , uc clerici fux Diccccus rcdicnt officium ali- • 
cujusfanai extra CalenJatium , vcl rubricasbre- 
viarij ; Rcfpondro confticiitione pcrpctua non pof- 
fc, bcne camen una , vcl atccca vicc, Ita cum San- 
chcz , Navarro , Armilla, Pelizaiio , Tambuti- 
nin , libr» fecundo Decalogi capite (juinto , ^.ft- 
cu»d» numero ifuinto. Ec idem polTunt facerc Pn- 
lati regulares pro fuis fubdicis. lu cum Pclizario, 
Tamburinus ibi , non enim hoc tranfcendit eo- 
rum potcftacem , ctim rari fiat. Advcrte ca- 
mcnquodnec Epifcopus , nec Przlacus regularis 
poirunc infticiicrc oHicia ptopiia proaliquo lan^Io, 
vel fcftivitatc, fine approbatione fcdis Apoftolicx, 
ut (Utuit Pius V.& Vrbanus VIII, ut benc comra 
Rodericiim,ad verth Quintanaduenas trt^.i.pngu. 
lari i.num.x. 

An autem Capellanus fzcwkrfs monialium. qui gj 
cx olficio folcc Miflim celcbtarc , poflic privatim 
reciurc o£cium <, quod ipfat moniales lecitanc, 
etfi fit officium pirticularc Religionis i Rcfpondeo 
polfe fc confbrmaic in rcciratione cum iplis mo- 
nialibus , nam cum Ct parochus illius Ecclefia: , de« 
bet fc conformare ritibus , & confuccudini iltius. 
lu & bcne Qiiinuduenas traHat. 8. fingHlitri f*^ 
ptimo , Kumero tertio , Tamburinus lib.x. Dtcslo' 
gicMp. 5.4.4. Ji. Et idem dicendum eft de 
dcrico fxculari , qui habet bcneficium in Eccle- 
fia regulariiim,propccr eandem rationem.ItaQuin- 
unaduenu tr*Hiu. tildve fingHUri oQavo nttmer» 

ftCHttit. 

G Ao 



Digitized by Google 



50 



De horis Canonicis, 



4t An autem clciici tcrtiaiij Carnielitaruin.vel Mi- 
■ nofum« vel Sia6ti Doniimci , & aliotum, pulJuit 
. tetSun de feftis, Sc dnAis illorum ordinum, <)Uo- 
nim Ibnt certiari) ? Refpoudeo polTe * & iiabiium i 

• Poncilitiln» aHignitumjHaniin Reli|ponum defe« 
nttit, qux vertes ab aliis fxcularium funt dilllmi- 
les. la habetut ex fhvtUgio PaHli JJ. & tenet 
CUmaliisQuinUDaducnas trs&mtn Z fingtU^iri 17. 
An aucem detici coofnues noftti octlinis Canno? 
litanjm , qut tant&m dcfcninc fcapulare , 9e fiidinit 
qux in bullis Pondfiaim cii afTignantur, poffintre- 
ci^t de omnibus fdlis , & landis , quibus reci- 
taat noAri lialies, & moniaies 1 majus eft dubium. 
Ncgat Quintanaduciias trafituu 8. fiugitltri 18. 
quiaaitniillibi dc hoc dari privilcgium. Scd faJli- 
tiir, habent namque noftri confratrcsampliffimum 

^7 piiviicgiura Giceoti) Xlli. q^uod iiabetux ht »«j?r* 
Ctmpentbc privtltgwim /af . ) ftbjM CBnceditl^M»- 
tiftx conftaternitatemnortrjm iiigrc<^icntibiis in- 
duigcntias prccatorum , reiriiiTioncs , 6>: gratias, 
lineulis iitriutcjue fexus ftatnbus noftris conccllas, 
fisa focuhas ad tccitandura dc talibus feftis • ic 
SiUStis eft gratia (ingulis frattibus nofbis uttiul^ 
que lexiis ci-incclTa , ut patet ex dccreto facrx 
ConKtcgationis , quod habccui in noftro ma- 
miwharum fcrftivitatiim , ergo przdi^i confra- 
ties gaudent hac facultate , gratia , ac privile. 
gio , ficUt 8c etiam gaudcnc potrigiati San^i Au. 
guflini , proptcr fimilc privilcgium , tjuoJ refcrt, 
Sc admiuit C^uinianadueiias ftiprM nHtntr» j. la 



jy Cfiitiere «fficntm Dlvtn*nim ,numfmd\iM 

Miio eji p{cc*iMtn mmtile. 
78 fnvMm recti4i Diviimm ^etmtn in lin. 
ffut vntgMri faiiifacit prnttpt» reciiMndi^ 
pteegvit tnmen grttvittr , f «m fi»* '^'fp**- • 
fjtiet/e mMtMvit WMM, & fMM ifm ^ /ifcv 
prtinhno. 

Dlco miacJ^ \ qai nctabilitet de divino offi- 
cio oiminnit , certum eft gravitcr peccarc, 
quia non fati^fjcit fi x nbligationi. Qui vei6 
addic aliquid divitio officio ablque aninio mu« 
tandi rimm , ladsfick prccepco , «piia additio 
finc hoc animo non mutat lubftamiam (liviBt 
ofiici) , quod )ain tocom reciucum fupponitur. 
TanctcJ. ir»ti»tu terti» , dni, 6. HHmero decim» 
^ninf , in fine * liinc fit nuUam eile cuipam , d 
«liquando ad ma)otem fotomnitaiem inter ttnuro* 
&c altcrum Pfihnjin in choro cantentur rnoccta, 
pullcncur orgaiu , 6C czcera , ica Tambutinus It- 
9r« fecnnd» , dtcttUgi espite ^ltint» , §. a. numtro 
eUnvo. An autem in officio pdvato« aU^uid addettt 
in pcrpccuum.abfqaeanirooratRandirinim , ird 
ad patcicuUrcm dcvotioncm fic peccatum nioua- 
le ) Refpondco ncgative , non enitn przfumitut k 
▼in> paniculari velle induct aovam riinm. Ita 
Bouacina dnk. 1 . f«M/f .j. ^wt.i. nnmtr» 1 1. Tam- 
btirinus fnpri nimin 8. contra Suarium , FilKn- 
ciuin , i]uo5 icfcrt , 6c fcquitui Pjlaus ir.in.-j. duh. 
t. pnri.i. nnmtr» 1 5 . Secus tamcn diccndum eft 



cenfeo , & e)ufdem opinionis fuete gtaviflSml in Mifla, eciam privace dida, qoia eft ex fe poUw 



Religiofi hujus noftrz Provinciz a me de hac re 
confulci , & ica audivi ab omnibus noftris confra- 
tiibus , abhinc ftmtmH^ mia,fiiie ullofiEnipii* 
lo faSaaa, 



S. 1 1 1. 

An qul addit , vcl diminuit alfquid ab offi- 
cio D. vei illud in alia lingua i Latina 
ncicac, peccct momlicer } 

€% ilgiHmMiterdedivimj 

mortnlittr. 
69 ^indditnlitjMidfiMi 

juAeit prtcepttu 
7» ^ i4mtn nlifnid in ; 

efl peccMumtnc '■ 
7 1 Qus fit ^t^rmvu, Ji tmittMnr in 'D.offi- 
eiaj^pm^timmmttde ; 

^ Simemittitofficinmdii:^ ' difmRfnmimdit 
t^; jtStinmemtrmmii^^ tmtim 
,'.; ftcentnm emSlmmi - 
J/»» djtur prerrpium fui mmtli ttttitMBm 
dt opunm dtfntiUormm , ftimt ju «lo- 
ro pr» iir.,- ^ 




ttum priv*ttdi[}a 



n Umdietiidim^ dt PfUmit MtmiUlihm, 

tSr GradHalthm , ^ d* officio psrv» Btatn 
yirginii ittftrttj Advtntut, & S^mdn^tm 
fimn txtr* ekenm. 

dieendim eii dt Uttuuis in dit Sm- 
Ss M^ei , 0- M trikitt diitm Rtgt^it. 



cum facrificium, Tamburinus fnprk numero 8. An 
autem lalis addicio in rccitatione publica in choro 
abfquc animo inttoducendi novum ritum , fcd fi cx 
devotiooeaddatuc novushjrmnus in flefto alicuju» 
SulOA t (edcato priiks hymno prcfcripto ab Ecae- 
fia, fit pcccatum mortalc ? Rcfpcndeo ncgativc, fcd 
tantum elle veniale , non enim hoc eli ufurpatio 
jyiifiliftionis , ut aliqui vcluere , fcd cancum Cnns- 
gceflio paeoe|a,pij V. in quo dari poteU patvicaa 
maieric. lcacDnHuitado, Sylvio, Tanetcd. f lyiff. 
j.de religiene dny.C^^ufi»^ iKni.I5J>iaiU fm*%, 
irnQ.f . refol.6 j. 

Sed quzres, quz fic nocabilis pais , qOB 6 OOllC- 
amr in divini officij rccitationc dctur pcccacum 
moitale i Refpondeo dati in hoc inultiplex do- 
^rum placitum , ali) namque dicunc cdccotum 

Stincipium uniut hotc • cum pcino Pfalmo. Ito 
ravattus e^* dteiim, nm n ur» ifmkrmttpm» ^ttm^ 
te. Alij Iici!nt dccimam parcem unius Korz, parvc 
ellc inaceiiani gravcm. Ica Moneia , apud Bonaci- 
nam trnllntu 1. dnh.x. dt htrit CMttnieit ftlt^,f, 
ptm. 1. mno. 1. Aiiidiijunl efloKitiaro panetn. 
Ha Maldon. qoem lefeic Cotonias veri» hert Ck. 
ninkt nnmero xj. Ali) dicunt dfc mcdicutcm 
parvz horz , iu Azot* Maldenu , quos rcfcrc Bo- 
naciiM/ap^iaMwra t. Ali) dieDntmateriam gm- 
vem cde integpam povam hoiam , verbi gratia, 
lenia , fexta , oompletodum , Qc in matutinis ea 
quantitas , quz iini parvz horx zquivalet. In 
cum Leflio, Bonacina, Tambutinus , fiifrii imm 
wmt 10. cnm Boaa. Coamiua fmfm mtmirv 
17. flC eum Palao , Ragutio , Bafzus , vtrho h». 
rt CMtenied j. nnmer» 1. Ali) dicunt in niatuti.. 
nis matcriam gravem efte qoattampemm. Ya* 
de dicunt non iiificcxe ad «Mieriam «avem , fi 
omtnantnr ties leAiones cmn lerponforiis in of. 
ficiis fctix , vel dominicj:. Ita Sanchcz 
m» ttma pnm», likr» frim» , ctput 1 g. nnmtr» %, 
diqint tn manyliiit »1001111 BoumnoAumuni 



68 



70 



71 



Diyitizeu by GoOgl( : 



4-.:v 



* • > 



Traaatus 1 1 1. Difput. 1 1 L ^ 



7* 



7i 



74 



efle miteriam gravcm.non vei6 minis. Ita Bafacus 
fuprA nura x. Alij dicunt unam horam parvam elTe 
mateium li vcm , Sc plus rcquiri ad matcriam gra- 
vem. lu Maicliinus, &: Marclwniius, quos rcfcrt 
B^lirus 'upr* a. ». Alij dicunc oftavam panem di- 
viii. 1 ifficij circ mateium grarcm, non umen quid- 
quidlii intcrius. Ita CaramucUn rtfiiUm S.Btnt- 
dtlit d.ii. num. i 408. 

£x iiis igit ,r omnibus opinionibus dico prinum 
dpinioiicm Navarri loctim habcrc pode in ofbcio 
publicoin chofo, gravius cnim cll in choro rclin- 
qucrc vcrlum , Deus in adjucorium mcuin imcnde, 
quainquatuor vcrius unius Pfahni. IticumSua- 
110 Coconius /«»/»ri ntm, 19. conCia Bonacinamf 
quem refcrc, & fequitur Tambutinus lufrknwnf. 
ro 1 1. qui probabilicer docct , eandcm materiam 
parvtm cfll- in rccitacionc publica in choro , quam 
in ptivauiccetciz vcr6 opinioues, alis funtnimis 
ardz, ajiz uimis laxz ; placec mihi lentcncia, qux 
aflent , unam horam paivam, vel quantitaccm,qi » 
ei zquivalec in mauitinis eflc matciiam grivcin.Ra- 
tio aucan cll , quia totum O. ofliciijm obiigat pet 
modura unjus , dacut cnim dc illu unum tantum 
pixcrptum,& non multiplcx , ut cum Vafquio, 
M-iola , Suaiio , Bonacina , Garcia , docccTam- 
burini.s fufrk /»»»»".9, & cura Navarro, Diaiu, & 
aliis Ctxoiiius fi^ri tmm.id. concra Cajetanum, 
Leflliim, & alio) , fcdomitcere minus, quam fit 
tina hora pacva , non vidctur noccie noubilitcr 
fini intcnio a legiflitore pcr pizccptum iit ^ci- 
Undo D.oflicio , qiii cft cultus Dci , ergo. Tum 
quia laJis or.iiflio , nec ex fc , & abfoluie , nec ut 
telata ad totuiu officiuro uniusdici, videtiit magna, 
ergo non cft nocabili». Tumqulanon cftcrcdcn- 
dum piaui maueni Ecclefiain velle zccrnis ignibus 
addiccce cum, qui leviocero partem officij ea,quam 
diximus omitcic 

An autcm omittcrc vcfpcras in Sabbato Sandbo, 
fit materia gravis; ncg»t Pellizzarius tr«Q.^.cttf.%. 
nttm.ff \. Tamburinus fHfrtt num. 1 1. qnntra Sua- 
rium ,apitd Cotonium/w^ri nuM.iS, Tancrcduin 
tTAtl.), Ith.j^. d. 1 1. nnmera i 9. Ratio cft , qtiia 
illz velperz , 5c fi linc integra hora , habenc fpc- 
ciaitm parvitaccm , &c non cft crcdcndum vcilc 
Ecclcfiam , quodin die tantz Iztitix , 6c indulgen- 
tiz , in quo prcccs funt adeo prolixz , ob rcm aJeo 
parvam, cjus fihos pcccare mortalitcr. Vnde qiian- 
do dicimus omKfionem unius )iarvx horz fufli- 
cete ad mortale , intctiigitiir de horis confuetis, 
& non dc hac , propter illius fpecialem parvi- 
tatera. 

Sed qnzrcs , an qui omittit oflScium diei , &c 
ittantkMum in die commcmorationis defundlo- 
mtn , cotnmittac unum tantum peccaium, vcl mul- 
tiplex } GLelpondco probibilc clic iinum cantum 
committere. Ttyai qtua illa duo olHcia obligant 
per modtim oniustantumprzccpti. lu ciira Pcllir- 
xuio , Tancrcd. Di.ina , Cotonius ,fitfrk num.i.%. 
Tum quia ptubibilc eft non dari przceptum fub 
mortali dc rcdtanJo officio dcFundtoiuro iii die 
Commemorationis defundorum. lu cumPcJIiz- 
zario , Diaiu , & aliis Tambutinus fufr* numsr» 
dtcim» ifuArto. Vndc in opinionL' , quz ailerit, ex 
hocduplici officio dari umim tantum pt.rccptum, 
non fuflicit omiflTio uiiius integrz prvz horz , ut 
ficmatctia gcavis , fcd ampliu» rcquiiitur , prop- 
tct majorem in hac dic przccpti lacitudincm. Ita 
probabilc putac Tincrcd, tradatu f, liir» d. 
11. numir» 1%. Hmc fit multo k forciori non 
dari przceptiim fub inortalf recitandi officiuin de- 
ItJiidlorum in aliis 4icbuf • cciaiu in choro, pro 



illis , qui utuntur Bteviario Romano , bene ct- 
mcn pro aliis , fl apudcos talis crat conluctudo, 
ut bene advertit Tai;ibuiinus fnfri numirt i^.Sc 
cum aliit Tanacd. trHilAt» ). ii^r« d,6. nu- 
mer» 1 1, 

Et idcm diccndum cft dc oflicio parvo Beatc 
Virginis , de Pfalmis Pccnicentialibus , & gradua- 
libus in feriis Advcntus , & Quadragefimz excra 
chortim. Ita cum aliis Coconiiu jufri numer» 
44. Et idcm dicendum eft de Licaniis in die San» 
^i Marci , & in tribus diebus Rogationum. lu 
Vafquez in ofufsul» dt ktntficiit caf.j^. $. i. «r/i- 
culo 1. dubio i.numtro jS. & cum aliis probabile 
putat Cotonius tfufri numtr» 47. Tamburinus fu~ 
frinumtroi^. Sc cumaliisTanctcd./i^ii^. 1 1. 
numtro 18. contra Bafzum ftfrit numtrt ». & 
alios , an autcm omiflio totius intcgti divini offi- 
cij femcl , vel bis in anno , fit matciia parva, & 
excufctur a nvntali , fi non in contemptum , fed 
ex fragilitate, vel tepiditatc fiat > Affiimant Ara- 

fjonius, Rodtigucr, Angclus, Lcfliut, Azor, FiU 
iuciuj , quos rcferc Bafxus fnfra numtr» i . 1 mi 
loanncs Henriquez , in compenJiofrf/.ij.wnM»- 
r» }o. aic licere pcr annum pcr o&o dics officiuni 
diviinim omiiterc , uc tcftatur Leandcr d* Sacr*. 
mtntu trAli.6. d.\ f. cjutfl.xf. ScJ contraria lcn- 
tcnda cft communis. Ita Bafzus , ffprk numtro \, 
Tttit:t:d.tran.j, ttb,^.d.\i. num.tp. Leander/x- 
fri <ju*fi.i<). 

Dico fccund6 : qui vulgari lingua ctiam privace 
reciucdivinum officium faciif.icit przcepto icotan- 
di , quia quoad fubftantiam omnia vctba reciuvir, 
pcccar tamen graviter , quia finc difpenfatione mu- 
Uvit ufum Ecclefiz > & quia ufus cft libro prohi* 
bito. lu Diana fnrtt 9. tr/ilittiu 7. rtf»lutt»ne Cj^ 
Cotonius fufri numtro 4 i - Tambuiinus fnfrA nu^ 
mtro 17. Qiii id etiam affiuuat dc obligato lolum 
ex voto . vel pccnitcntia aJ rccitandum divinum 
officium. Non cnim eft in uiu talistecitatio in £c- 
clcfia , benc umen fi fermo fit dc recitatione Ko- 
farij , Sc cztcra , an autem iJcm diccndnm fit fi 
■quis ctiam fine caufa tecitct divinum officium Idio- 
mate Grzco , vel hoc Hcbiaico ? Rcfpondeo ncga- 
tive, fi fcrmo fit dc privaca lecitacinne excia cho- 
rum , feais in choro. Racio eft , quia facra Saip- 
tura fem(>er ftiit permifTa in bcclcfia in his ttibus 
linguis Hcbrxa , Gizca, & Latina, ergo fi qiiis re- 
citct , fitie animo umen munndi ritum , fed ob 
fium dcvotioncm , vcl ali;iin iitilitacem , IJioma- 
le Grzco , vcl Hebraico, exiftimo non folum fatis- 
facere priccpto , fed nullum committere peccatum. 
Icacum Saa, Diana f.$. iiAtl.j. rtfol.j. Cotonius 
fufrk num..^\. Tamburiniis/n/T* »«»».17. Quod 
umen in MilFa minimc admittendum eft , ficut nec 
in teciucione folemni chori, uc diximus, Tatnburi- 
nus fufrk nitm. 1 9. 



$. IV. 

An qui mutat ofHcium unius in ofHcIum 
alccriusdici Aando fcmpcr in codcm 
ritu peccct morialitcr? 

79 Mutittio ojfici) Dtminict in oftcium Sttnnit 
ytl e conirit , ttiAmfi fitit («uf* , ftm~ 
ftr ftat , tton tfi mort^le , dummodo tili/it 
contrmptHt , vtl Mtmiu iiittetikctndi ntvttm 
ntuM. 



7f 



77 



Digitized by Google 



5^ 



'De horis Canonicis, 



Se Sl/fd fi 4Mr/ l«co ogicif titicMim ruitt» 

tl ^ji i c.x- oiitvione , vcl errore i:on rccil.tvit tn 
frofri» d»i dt SmUo , f eteSl 4t tt rtstiari 
^rnM tU* tuf imfetUM,' 

8» ftr trrorem rtcuMvit fnjt^Mtinum dt ftrin, 
ttgtut* fSlt* trrort ftitSl rtcutrt ktrM de 

79 rx Ico prhaft ; mntsrfo Dftffici j, v.g. recttarede 

JL/Sancloeo dic > ']iio r.cicauduin ciat de fctia, 
Tcl doiiiinica,non elt ^ieccatcm motulc,etli ab^UQ 
jufta cau(4 fietec , «1311111 lempcr iiat , dunmodo 
non fiac animo incioducendt novum iKum, nec<ic 
concempni, ecfi ex aliqtu caufa jufta fiat, nccetUiia 
erit veniale. Ita cum Junipcio, Vidal, L(.lIio,Nic- 
ya , & aliis Tanacd. trait.ftde Rtlig. Ith.j^. d. 1 x, 
Mnw. 14. & cam niiiltis ixaadet dfSMntmtnitt 

tracl.iS.d. I qu^H.ij. cxcipc nili loco i.niuscfti- 

80 cij Fcax , vcl Sanftti, rccicctur oHicii.m Palchx rc- 
rufie^onis>vcl PentccuHes, uc laci&sdixiinus cum 
maku in utfin tltrtOtn» rtgulMrtmm fm,i,d.6^ 
MnM.itf 1 1. qnamvis Cuamiiel , & Leander 4t Sm- 
erttfneiitts irAti.C. <i. 1 ,•. 5M.<;/.ii>. a.,iiimi-nt, po(1e 
etiam, fine moiiali loco aUcciu& ufiidjTecitaii olii- 
cauro refurre^onit * quc (iiatentia; u fic probabi- 

. lis ? ipn vidcrint. 

•* Dico fecundp : qui cx crrorc, vcl obiivionction 
rccitavit in pioptiadiedc fclloduplici , aut {«ni» 
duplidi poiell de pfccitoic piima dic non impe-'. 
dici. (^iiiitanadoeiias rro;?. S.yf»^a/<ir/ Pelliz;!^' 
lius trad.f.cip.^. ' «///.74. l'otelt cciani li vclic eo 
*nno omitccrc iccicationcm dc co S..nclo> 1 amburi- 
« ^ nus/i.^.2. </;r)i/0^if«f^.j.$.i.««;/i,ip. undc ii quis 
Jiodieperegrinusoiiihc Vliiiponc, & ibi rccitcc dc 
PatKHiodvicatis, Sc non dc S.Frandrco,de quo in 
potiio (ua, co die iccicatui , li poftca in pattiani vc- 
niac* non teactui eo auno leckwe de S. Fraucilco, 
poterit tamen 6 vrKt jtntca hancdoArinam prima 
dic non impedita dc eo redtarc. Tamtnirinus Jnf ri 
num.iQ. idcm diccndum eilco^qui pcrctiorcuidie 
antecedenti lecitavic de StaSt» , qw» eittt i»eitan>*< 
diim die fcqucnci, noDenimceneturitenin^deeo 
tecitace , liquidcm debitomantidpat^ Iblvic , unde 
die fequcnti debcc rcciure de fLlio.dc t]i;o ciac le- 
citandus dieantccedenii, vcldt fctiaoccurrcntc,li 
dic antcccdcnti non erac aiiqu«d fcftnm affignatimi. 
Qiiintanaducnasyi/ri/wia/rfn 10. potcru tamen, 
fi velit die fequcnti rccicarc itetiim die fcfto,dc quo 
)im rccitav ir , dic antcctdenti , fi ea dic occirmt, 
quia feftum polfidet offidum eodie , Tambutinus 
/!|primn*.}9.unde feftum omilTumdieantcceden- 
ti potctit obfervare pro ptimadic non in;pciJit.i, 
ftando in hac opinionc, juxu fmftriut ditta. 
|l Dico tetti6 : qui pet errorcm redtavic matuti- 
numdefcria, poftca.cognico crtore , poctft horaS' 
tedtarede SantSo.Itacum Peiljzzaiio.Tambi iimjs, 
fufrk num.^x. & cum Bonacina , Tiullciic tx: .^lui 
diximils i« fi^r» dirttforiQ reguUrmm f.i.d.G.n. 
K17. Anautem , fi quis cit» piBBfedwius lic ad lo- 
cum, ubi tecitatiir i'c fcdo , de qooin loco ubi iio- 
die cft, non ell reciiandun», poffit hodic hic rcciu- 
' re vefpcras , & ma»Htinum dc fcfco , de ouo cia- ' 
ftina die recicandmfMl^^tali loco Kerpoodeo* 
polJ"e , fcd non tcn«. • Katioeft , qoiacunfcras fic 
fiuurus pcrcgrinus in ea civitatc, & loco, poterit, 
. fednontenecuc.Ecclcfiz iHius Inci fc rcddcrc con- 
Ibnnem } iradecnin oiBduni vcfpettinum , & ma* 
tocimim fit pars offici) craftini, pQ:ell anticipatc, 
UC quid pcctincns ad dtem oaftuium, licitc pcrlol- 
vei^TamburiiMsyafriifaMe.2 j. Ted qnld, li Imdie 



recicavit vrfpens, 4e nuRucinam defetia ptoo^ 

dic,in qija ptufe^.Ji.is erat ad iocum ubi dc Sanfto 
lecitatur, |totciiciir ibj cxiilens continoavc ofRfivra 
de feria, vel pocetic cciam diccre , qirj. A-Uuk San- 
d» , dfe quo ibi tecitacur r Vtnuiqw^ polPc lidte 
cfliccie cxiftimo , undt" potrft m ] r v.i:;> ciflicio, 
quod malucrit cligcce, Tainbuniuis juyrk nnm.i^. 
«pi aticem pecccc mortalicer , qni leciiac riiu dupli- 
d i quando fcftum etac femiduplcx, vei c contra? 
I^efpondco ncgacive, PelliwMiu» trt&.i.f*f.U 
Mum.76, 



e - 1 * ^ * 

De modo reciUDdi/OvOffiaum. : 

S j Xechmu Mire ^mdmmftdiem inftim 

citim recitnndi. 
$4 In reciMiant iMbendMtftaiierttioinitrnu. '■ 
85 ^idfivetmittiriedefi HutBtieunemHtt^fii 

tkmemtiUMitextetmti 
tS ^tuUmeerAtnruifrefimiiitiir, 

87 Clui recitat 

feccat gritviltr. '' 
9S ^mtantummemtiliterreeitiit^mftuijfiieittUm- 

vino offcio, 

89 S^id dicer.dum fit dt rtgularilms nunitdiitr re- 

eitMaiihm f 

90 Anreeittuu frivatim debeat feipfum audint 
9t THteitmrtrteitm fewt-folHmpoJfHni factredmt^ 

ron tamen ires chorot, 
Ji f^Hid fi unuj dieat Itiiiontt , & alter audiar^ 
vtl fi Mim reeitet mtm Pfnbmmi, & tdtir 
aliud 

$} QutcMntfue intemtftio , fivt inira , fht extrs 
chcrum,itMmmodo conin.iwno fit mtrtk* 
dem ditm natMraltm non ^ mortalt. . 

94 friusvtfftrmjfHammiiuaiitimnaiMt 
peee^ffdvker, ' \ 

DIco prim6 : cettnm eft tedtaaies del|«ie In- 
bcre intcntionem otandi , faltern impJicitam» 
nam cum rccitatio fii aftus Religionis , faltem iiri» 

plicitc debct ab ilia proccdcrc , non tamcn ieqi;iri- 
tur intentio fatisfaciendi ptz£cpco,(t fticit nam^ue, 
' nt quis ^dat cem przcepram , etfi fit cum amino 
non fad? facienJi prarcepto , dummodo intra tem- 
pus pra-ccpti , ccllec ab illo ptavo animo, namfi 
noii ctiravciit pcCvac non ccntia przccptum rcci- 
tandi > au» iam teciwveric-, fed oHUia lcgem na. 
tatalem n«n Teihbdemfi legljfi tamenceiTetab iUa ^ 
prava iiitcntionc,non tcnctur officii m repctcrc,i;cc 
incurric cenfuras , fi forte contta r.cn i ccitanccs ful- 
ininatae erant. lu cuin multis late diximus in nifir» 
dirtSoria rtgiUariiim f,x.d.6.n.\6i6. & ftefMtnti' 
hu, Tartburinus lif>. i.dtcalogi caf. j . J. j .«ww, j . . 

Dico lVci;nd6 ; in rccitationc hot.mim habcnda . 8^ 
eft attcntio inierita , hic autem attcncio non impe- 
ditnr per hoc , quod quis alceri lei divinx ann ea 
compaubiii atteiidati utfi quii audif ndi Millam ex 
priccpiy limul iccitet cfficium Jiviniim,ad quod 
tenecur eoptcccpcn , ftquidcui liitaquceftaiteiiiiei 
ad dlvui'a, nentra^atteram impcdicns. Ica com cmn> 
muniiententia TamburinusAl.z. t.ip.^. %.6'. nu» 
rntro y. Si t.imcii voliintaiic iklit lixc iiiffntio in- 9f 
terna ad divina , h adlit cxtcrna, laus piobabiic eft, . 
nondari ciipam gravcm, led tantum vcnialcm. Ica 
cum multis dixi •» «r^ra dirtOeriorigHimrikm^fiim 
frk iam,\6x^. • 
liincficeinD, qidoccupatartebaseiaeniiednm 

t. V 



1 

Digitized by Gopgle 



, / ' ' ' * ■ 



1 ■ / » 

Tradatus 1 1 1. Di(put.IIL' 5j 



t8 



• «9 



50 



5* 



rcciut , G fmt incompacibiies cuin atcentione ora. 
lioniSjUC funi lirgcrc , lcribcrc , ctim aliis confibu- 
lari,vcl aliud facut , (juutl tocum animum a<i le ad- 
vocet, nou latiifaceic huic pzccpio \ fecus h tales 
aAioacs non requinnt uiuianimi advcrtenciam, 
Ut li quis tecitct ic inducns, caiccans, dcambulans, 
videndo florcs, &c.Sanch. lib.T .tonfiltarum cap.t. 
ii-fi. Sc nos duimus Uct citnt», vel ctiam , (i quis 
in lattinis fcrJens , dum ventcr exoneratur tcatct, 
quo calti, C\ fimul attcntionem intcrtum habcat,& 
hoc calu, vcl cx aliqua occadonc (lac, cxilHmo ncc 
venialiccr peccace ; fccus fi in ahis immundiOimts 
locis oret line caufa, natn tunc eiit veniale.Ju cum 
TabieiM, Efcobar, Faufto,(Jaraimiclj& aliisLean' 
<kt trM.6.d. 1 i.<}u*/l,x6. £c idcm dtcendum ell ft 
finr caula in \e£to dcci:mbcns rccitet , vcl fub im- 
inudiiii corpoiis dtipolitioiie , cfl enim hic aliquis 
ddidur afict^us, Tanibuiinus lilr.x. dccaltgicMp.^. 
§.6.num,f.i venialitamcn excufabitut, qui ledcn- 
dorecicaiciic , etiam cum gcnuflcxus ex rubricis 
deberet tccitatc. lu cum Palao , Taniburinus , ibi 
mut/t.^. 

Dico tcrti6 : rccitantes D. olHcium dcbent om- 
nia cIaic,iS< dilbncle proimntiare,undc fi quis reci- 
tct iyncupando nucabiliicr vcrba , ita ut nocabilcm 
partcm D.otKci) omicut, peccac moitalitcr. Ica cum 
aliis Trullench. lilr.i. dccttUgi cap.x.d.16. rmm.). 
Secusli non veib3,fcd aliquas iyllabas omittat,illas 
fyncppaftdo,nam tunctantum Cric vcnialc, Tafmbii- 
tinus jnpri nMm.6. Hinc^ic , iccicantcm cum Qkio, 
fiamequam alcer Hniacfiium vcrfunr, iple incipiat, 
nocabilicer ptxoccupando illum , peccare moicali- 
tci, namtuncambo (imul iccitant , unufquifque 
iuam partem,iecus ii ancequsim altcromncs (yllabas 
ultimi verbi pronuntict, ipfcob nimiatn vciocita- 
tcm incipiat. lu cam Bonaciiu, Tainburinus,/>4/r4 
rtum. 7. 

An autem fi quis folum mcnialitcr rccitet, fatif- 
faciat prarccpco rccicanJi ? Aliqui cxilljmant pro- 
babilcfacisfaccce , liiaatuni mcntaliiet reCitec ca, 
qua: lecrcto jubcntur diccrc. I:a cuni N.ivatto.Hur- 
tado,Lc.vidcr,fr4fi.6.</. 1 5.^ juy/. ly.vcium contra- 
lia fentcntia commuais cU> pixcvpcum cniin ell de 
otaiione extcrna. Ica cttm nujiiis Leander fupri 
qHtft. 1 9. cxcip€ rbgulatcs , nam iii cx ptivjicjfio 
polluntf.ocum D. omcium mcncalitcr ccciure. lu 
conccGiC Lco X.vivoouciilo,qi."d oraculum , po- 
ftca finc cuiiHrnutum pet buUam a l'io V.quoJ U.f- 
licit,ut non manlctit inclufuni in communi rcvoca- 
tione oraculorum fada ab Vibano VIII. lu cum 
SaniAor. Koviiiguc , Miranda, Viil.»lol)os,Tlionias 
Hurcado , Joanne dc ia Ctux Lcaudcr /«/r^» iju*ft. 
ip.Anautcm qui privatimrccitac, dcbcac ita clara 
vocc proferrc ca,qux didC.ut ad miiius lcipfum ait- 
diat i Rcfponico cx piicepto liiHiarc (i revera 
vcrlw iu piofcrac linguam, & iabia movendo . ut 
fcipfiira pcrciptat,& intclligtt,^: non foium in gut- 
; tUic proniintiec.etiam filciplum nonaudiac.lta cum 
Azor,Navarro,Diaiia, Filliucio , Trullench. Mol- 
phefio, Caramuiil, Lcander,/i»pr<« tiutn. 1 S 

Dico ^»a:ti> : tccitantes cum fociis, non debcnt 
facete trts , aut quatuor choros , leduntumduos, 
quia talis modus rccitandt nunquaii> fuit in uhi in 
Ecclefia:non tenetur tainen quis cum Ibcio rccicarc 
anciphonai , fetl fi flicic quod diccntcm lociumati-i 
diac.Ita cum ViHalobos.Coionius. vfr/io hordana- 
tiictttitim.6 . iJemdicendum cft de lcaiombiis, 
rcfponforiis.capiculis.ocationibns ,ham liarc omnia 
fufficic/i af^ao aiidiaclu cum lizario,Coconius, 
fupri tiMm.i^. Tambiitinus yi«^r,« uutn. 10. Diaiu 
f,i ijntU. i .rtfol.i. Non faiisfacit lanwn , qm i«- 



citat totum unom pCibnum , & aliud audit a focio 
nccqui reciuc totim inatutinum,&:c.audic a focio. 
Ica cum Diaii.t , Qaijcus in fnpplcmetiio ^verlto bor* 
CMuotiicdt niti/i. 10. 

Dico quint6 : quzcunque ihterfbpcic,cxtra cho- ^ ^ 
n]m,fiyc(przlcindendo a lcandilo) in choro,dum- 
niodp continuatio 6at intca cunJcm dvcm natiita- 
lem , pcccatum moiule nunquam attingic. Vndc 
qui unum nodlurniim, v cl etum pialmii n > , vcl ptiun 
dimidiam pfalmi, hoc itianc rcciUvit , h antt: a^- 
diam no<aem illius dici rccitct quod iupi.rcit, ..itiC. 
facit przccpto.Et iJem diccndum ell,Ii hoJii- veC 
pcre unum pfaimummatutini aaftini lecitc ce- 
cc^a cras perfolvat. lu aim Dclugo • TambLiinus, ' 
fupri itum. 1 1. concra Tancredtiin lik. 4. trdS. 1 , 
d. i 2. pcccabit tamen venialiter, fi quis id 

fine uila canfa faciat. Secus fi cum aliqua caufa l>c- 
lizarius fr*fl. j.f«i^.8.wjiiw.75).& cumaliisTambu- 
ripus fupri it. 1 1 .ubi eitam advercit , qiicd quando 
quis dividit laudes 3 matutinis,opus r.on c(I'c,!icct 
alias fit Iaudabilc,ablolvcre inatutinum cuin oratio- 
nc, nifi in nodii nativitatis Domini. 

Dico fcxtf> : feclufo fcan Jalo,& conlemptu, iion 54 
eft mortale invcrtctc ordintm D. cffici) , lit fi qnis 
prius vcipcias , qitam matutinuni , vel unum plal- 
mum, quam alium cjufdcm hora: iccitct , fi t.nntii 
fiat finc caul3,vcnialc erit. Ita cum Oonacina.Peli- 
zario,Tamburinu$,/«^»:w num. 1 i.unde fi quis roa. 
nead maiium non Vab^ac bicviaiium , bene tamcn 
diurnum,Iicitc ctiam fincvcniali poitit horas rcci- 
carc,& pol^ca macucinum'. Im6 fi in diuino habcat 
plalmos mact:tinus , potcric illos omncs recitare, Sc 
poflea lciftioues, Sc refponforia. 



$. VL 

Qiid tcmporc «icbeat divinuna officium 
rccitari i 

9 5 Sigttatur rcmpttt pr» unaqHdtjtie hera recitutidi. 
c)6 DiccremiiiuiinutnfoftMiffamr.eitcftmortMlt, 

ncc vc./ulf. 

9 7 gtti in/r<f loitim diem natHralem reciiat D. effi- 
cium ijuacuticjuehora retittt,five toium fitnul 
five nait, neii piccMt tnortalutr. 

98 Pottft (juie 4 fecunda hora poft meriditm diei 

)0iitectd*tuie reeitare muiutitmm cumluttdi- . 
hut oftici} ftijticiitii diei. 

99 /n iju,iai.i!/fitaj pitent incipere reciiare maiit- ' 

ti/.Ht/i fiqutntis diei poft prattdium, 
1 oO Qui puulo a/ite itudiat/i netltt/i it,cip't rtcitart 
ptobabile tft pojfe proftquiefficiuta,et'iatnpoft 
mediamrtetietti,& cumhtt effuie fatiifMtre 
diei antccedenti. 

1 0 i Nenpote/l ejui uno maiutino matHtiitit duerum 

dterum fatufactre\ 
1 0 1 Rtligiefm dte tjua pitofitetur folum tetieturfub 
prxi epto ad horoi, c^ua fe^HUniur pofl profef- 
fioncm. 

j o i frobabile eft.nec ttiam ad heras frijHettiet pro- 

fejjionem to dit obhgari, 
104 ante profcfjionem recitax it horoJ canoniesf, 

poft profeftior.em non tenetHr altat rtcitarjt. 

SVppono cx antiqua,& inttodufta confiietudine, 
finc ciilpa,ttiam vcni.ih, matiitiiium cimi laudi- 
biisahinclinatoptsrccJcnti dic,iikiucad unamcii- •• 
dtcr hoiam poll oitum iolis fcqi enti^ diei , & pri- 
roarn, icitum, fcxtam , & iionam. ab aiitoia ulque • 

G j »4 



IK 



t 



54 



De horis Canonicis, 



96 



97 



/ 



99 



100 



■d meridiem,verpcru ver&,& complctoriiim,^ me« 
lidic ufque ad fcunhorain ciicicer poft occafum foiis, 
tecitori poli'c,et..ima(ii>iotatis,iic bene notat Tam- 
burinus ltb.i,Dec*ltg.cap.^, $.5. nHm.i. Sccundo 
Tuppononon cile peccaium morule rccitare tnatiH 
tinum pofr di^am Miifam , ut cum communi fcn* 
tentia tenet Tanacd. rr<iff. j. liy.^. d. 1 4. num,4. 
Tamburmus fipr. num, i . contra aliquos Ononi- 
ftas. Im^ fatis probabile c(l,nec vcnialitcr pcccare, 
qoi prius cclebrat, quam matutinum recitct,fi alias 
incra debiium icmpiis poH Miniun nututinum re- 
ciict , vel ctim caufa differat. Non cnim datiir de 
hep pracccpcum , etiam iub vcniali , fed uniikna 
confilium } utbenc probat Tamburinus'^ 
fici«,lit>.t. eap.y.^.i. num. contra PaUum , & 
alios. Ec etiam (tando in fentcntu Palai fi:£cic 
aiijtcumque caufa , ut nuttiunum poilponatur Mif- 
Iz, finc uilo fcrupulo, ut bcne K.occaful.^.i. 7he«' 
Ug. /W«»-4/./ii. j j.Tancrcd. ;r. j . ttb,^ el. 1 j. 
<],i. num.j, 

Suppono ceitio non ((Te mortale tecitare D. 
Officium intra eundcm diem naturalcra.qui incipic 
imcdia no€tt,\Qc finitutad aliam mediam noAcm, 
& hoc (1 ve quis lotiim officium mancrecicct , five 
tocuin recitct in (iiic dici , licct ii iine caufa id fiati 
di pcccacum vcnuje,ut ciim aliis Taiictcd. tratl,}. 
M.t^.d. 14. nitm.i, & i. cnntra Caramuelcm i/i 
RegHlam D.Bentdilli. num. I41 1. & m ThtehgU 
tund*tntntaU , num. i j 18. ul>i afTcric non eHc ve- 
nialc , ctiam ftne cjufa , non iccitarc piivatim offi- 
cium D.horis llacutis , quam opinionem non ic- 
puto iinprobabiicm } il-d quidquid iit dc ea.c^itum 
eiletiam incontiaria, & communi lentcnua , me- 
lius circ antcponere oflicium D. quam poftpone- 
le. Sec indo certum eil , non etfe veniale piopter 
Audium>vei aliud ncgociura,tohim ofHcium , ctiam 
cum vefperis, & completono, furamo mane reata- 
ie.Tancted.i^ »«ni. j.DifHcultas igitur eit, qua ho- 
13 poQit quis hodie lecitare matiitinum cum laudi- 
bus pro dic aallina , & an hoc dcbcat Heri redcaco 
toto ofBcio diei. 

Dicoigitur primi : Poteft qnilibct , eciam fine 
veniali, a lecunda hota poft mcridiem rccicare nu« 
tucinum cum laudibus pco die fequenti, non tamen 
prinuro, vel alias horas , quia ita confuecudine in- 
trodudlum eft. lu cum multis Lcander tr. i.d.i^, 
f«*/?.i4.imo aliqui cxiftiinant non peccaie venia- 
litcr , qui inciperec recitare matutinuin fequenti* 
diei poft piandiumin quadiagciima,quando vefpe- 
r« dicuntui ante prandium. lu aim aliis Coton. 
verbo h§rt C4n»mcd,num.f f. «it Umen veniale, fi 
quis fine caula recitec macutinum craftinum , non 
icciutis vefperis, vcl completorio hujus diei.Cocoo. 
ibi. Leand. fupr. n.i^. » 

An autem fatisfacut pratcepto recitandi, qui in- 
cipit recitare D. olScium hodiernum pauli ante 
mediam nodlemdiei fequencis, fi ipfum profequa- 
turpoft complcum mediam nodem?Negant com- 
inunitet DD. lum onus lecitandi horas canoni- 
castft onus diei : ergo tranfailo die, ncceirario de- 
i>« efle cranfaaum onus ei aifixuin ; nequic ergo 
ilU fatisfieri in alteia die fequeoti, in quadatur jim 
novum oiiuj recitandi in illa. Veiura iicct hxc icn- 
tentia communis fit , coritiariam non reputo im- 
piobabilem. lu cum Bafiito i 8e Fi. Franc. a San- 
i3o Juliano , Sc Fr. Franc. a Conceptione Leander 
dt SMnmemit, trMn.6. d. 1 f.quitfi. i j. Raiio cft, 
quia cum onincs hoiz fint unicum przccpcum in 
ineliorifententia, fi quis incipiat aote meJuin iio- 
&em recitare , cum iam tncepeiit un«ln , Sc indi vi- 
duam rcm tMnpoie ji|>to, opnmc finiie potcft , in)6 



Sc debet , fi leseft praccepca , tetnpore fequerti /rf^- 
id in contincnci fiac , & alias non dctur pizccpium 
in conttarium. , ' 

Confirmatur *. Qgia ficnt vefpeitinum tempQji 
fidltone juris , & coDluctudinctiahitut ad dicm fe- 
qi:en(em, ui incipiat quislati&faccrc pizceptoho- 
rarum , ita tempus immcdiatum poll nHdum no; 
£icm,ra(ione rei jam corptz, ^ahitur ad dicm pi9r ■ , 
cedcntem , ut ptet exemplo in Mida , nam ncmo 
po/l mcridicmpoteft Miifam abfqi e privilegioce- 
lcbcare, vel audire , 6c umen fi inccpciii anic mc- 
lidiem , etiam fi przvideiit eara 11011 ^poile iinire^ 
nifi poii meridietn, poteft, & debct dUn poft in«Ti- 
diem finire , & illius auditiooc fatisfacit pizcepto 
de Milla audienda : ergo idem de lecicatione hoi^» 
cum dicendam t(t, 

Ncc camen inde fit poflealiquem uno matutino <•» 
duorumdierum matucinis fatisfacere , ut fi vefpeie 
hujusdiei, vcl aiiquantulum ante mediam nodetn, 
uc in przccdcnti cafu diximus, rccitet nucuciniina 
in^endens facisfacere przccpto hodierno,& aaili- 
no, ut contendit Caramucl in Thtelogut FundMmtK' 
t*li,niim. 1 1 y j. Fateoi enim una , & cadcra aftione - • 
pollc duplici pizceptofatisfieif , fialiasnon conftet 
dc coniraria legiilatoris intcntionc , ut cunibt in 
przfenti , ut ipfrmet Caramucl poft maoifam ht»* 
)us difficulratis difcuflionem icfolvit , contiaiium 
dicens in hoc calu improbabilc , f^i num, 1 1^^. 
quamvis oon dcfueiinc aliqui apud ipfum 
tmm, 1x6 X. qui conciaiium dixerinc probabile , fed 
tu a noftra faitentia nc rcccdas ; eft enim contrari« ' ^ 
fcntentia prorfusimpiobabilis. 

An autem qui profiietur Religionem deputatank: 
ladChorum, vel faais inftitutus cft * vcl inci|>i(. 
poflidcic beneficium hodie *, v. g. circa niexidicjD, 
obligetui lecitarc horas cortelpond<.ntes lempoii 
antc meiidicm, hoe eft, Matutinum,Laudes , Pri- * , 
mam , Teitiam , Sextam , 6c Nonam ? Refpondco *** 
negativ^, fed foliim tenetur iccitare eas , quz cor- 
lelpondenc tempori pomeridiatio , quia jus piofcf- 
fionis, ordinis , beneficij , ad coofequentja officia 
obligac, non yer6 letrociahit obligationem ad an-' 
teccdentia. lu cum Palao, Diana , Maldeio , Nai- 
bona , & aliis communitei Leaodei tr*(i,6. d.i f. 
^UdJf.p. Imb (atis piobabile cft', nec etiam ad ho- ' 
las vetpertinas,co die obligari. Itacum TruUeoch. 
Leander fupr.^udjf.to. Ratio eft,qaiacuro oinnes 105 
horz unum Divinura o(ficium conftituantj fi 'ad 
uiumpartem illanim non obiigantur , ncc etiara 
adaliam, fi cut fi quis n«n potcft leciuie matuti. 
num excufatui 4 leliquis paivis horis , ut cura 
Torie i Joanne de la Cniz j & aiiis docet Leander 
fupri. 

Addo umen, ^uod etiaro in coniiaiiafententia« |q . 
quant docct Tamburinus lib. t.Deculog.cAp, j : , 
arMn.8.fi quis antequam ptofiteretur, ordincs , vel' 
Iteneficium recipeiet , leciuret manc hoias cor- 
lefpondciites tenipori pomeridiano, v. g. vcfperas,'f 
flc Coinpleiorium , non teneii , etiam in hac fen. 
tentia, poft profeflionem , vel ordinem,eas iteiui»^ 
leciuie , fcd ilia lecitatione antca fada Guisfaceie 
pr.Tceptopoftca impofito. ItaaimLugo, Tambu- 
linus fupra num. 9. & TiuIIench. & Dian. Tan- 
acd.trslt.-f.lib.^^, / 1 j. ff. 1 1 . Quod vcium eft , &. 
fi quis non animoifatisfaciendi <A>]igacioni futii». 
rz recitaiet illas horas , fcd tantum cx devotionej^' 
utbene advcrtit Tancied. f^;.Ratioautem eft,qui«. 
multa funt prxcepta, quz fatisobfeivantut » fi pau-. 
li antcquam urgeat przceptuin adimpleantui., u| ' 
patec in eo, qui raane celebravic,fi poftea in codein • 
raane vcniac ad locum, ubi dies cz pizccpto ob- 

iciyacuca 



Tradatus III. Difp.III. 55: 



fcrvatur, niilluj enim ciim obligabiticctum affifte- 
re Miflz. 



$. VII. 

Dc caufis cxcufantibus aDivini Officij 
rccicaciooe. 

loj PrimAcauft excuftm i rtcitatitnt D. oftc'i 
tfi imptttnti*. 

106 jili^iia c«rtitriM,«iM4t indi f t^uHntur. 

107 StcHnd» cMf* efi ft»vii occufAtio. 

108 Rtftruntur plurttCMfMt,t]ui indtffjUUntHr. 

109 Ttrtiu C4ufa tfl difftnfttit. 

1 1 o Jtli<lm» tortlUrid rtftruntur. 

TRes caufas numerant DD.cxcufantesab offici) 
divini rccitatione, fcilicet impotenciam , gra- 
vemoccupationem, difpenfarioncm, his fiippontis, 
Dico primi : cx priraa cauC» impotentia; excu- 
fantur, <jui non polliint lo<jui,nec verba profcrrc, 
4UZ funt ncceHjria ad reciundum D. officium , & 
hi ncc tcncntur illud au Jitc Trullcnch./<<'. i . Dtc«- 
itgicup.y.duh.t^.num.y. Sccundi excufantur, qui 
inailpabiliter ignorant fe tencti ad officium, vcl fi 
lcgere nefciant , quamvis ht iccipicndo facros or- 
dines, vel bcncfictuin mottaliter peccavetint . nili 
caufa gravis cxcufarct , utfi fucuri eircnt /ine or- 
dine , & br nL'ficio longo tcinpore , & bona fide 
Ipcrant fc ab aliis )uvando$,& doccndos : nam tunc 
polfunt bencficiuin, & otdinem acceptare , abfquc 
peccaco , facis eniin e(l ut aJepto bcncficio , vel 
ordine addifcant recitare. Ica cum Garcia,Tanaed. 
traQ.i.lib.^. d.if. num.6. Tertib cxculikcut qui ex 
ignorantia mazimam habcc difliculcaton in rcci- 
taiido , ut li fcte cocam diem iiifuincrct iii recica- 
tione offici) , Sc vcrba tnutilct , ac detucpet . hic 
tamen tenetiir dimiccere bcneficium,fi illudhabct, 
niQ dentur aliquz condiciones , quas fupra rcculi- 
raus $.1. nMMi.^o.Itacum Suario, Tancred. /M^ri 
Tiiitn. f. 

106 Quarc^ excufantur , qui non ex ignorantia , fcd 
cx pravo habitu habcnc raaximam difficultatem 
reciundi , H talem pravum habuum expcllcic non 
pofliat , abfque gravi damno , puta graviflimum 
dolorem capitis , febfcm , vel aliquid rimiic Tan- 
acd.fupr^i /iKm.^.Tamburinns lit.i. dtculcpc.f, 
j.t. num. X. An ver& quidubicat, an tecitavcnt 
aiiqium horam, nccne , teneatur eam itetum rcci- 
tarc i Refpondeo tcneti.fi noneftaliqua tatio pro- 
babilis perfuadcns cum )am rccitade , ut C dubicec 
de laudtbus , Sc cctto lciat priroam rcciuflc , Iht 
enim pro fe ptzfmnptio , ne dicatous illum prx- 
tetiiirc orJincm horatum.c contra vcr6,n recordc* 
tur lc ufquc ad nonam teciuire, & dubicet de vef. 
peris,tenc:tut cas iecitare,namtunc poircfllo e(l pro 
pricepto Tancred.f^ii, j.//^.4.W.j.«««r. 5.Si vcro 
dubitet dc toto D. officio.an illud recitavcrit>tcne- 
tur rccitarc ; llat enim pr.rfumptio pro prcccpto, 
Tamburinus hb.i.deculof^ic.j.^ y. vtrbo hor* ca- 
ntnic* num.x. Si vet6 dubitet , an tencatut ad ho- 
ras,ut accidit in habcnte tenue beneficium,de quo 
cddubium an ad hotas racionc bencHci) tencatur, 
ptobabilc eft jwlTc eas omittere,ftat enim poflrflio 
pto libciiate, quxeft antc bencficium , Tamburi- 
Jius fupri num.i. 

(^iint6 excufatuc qui (Ine fua culpa breviario 
carec, qu6d fi illuJ projecit in maie, fi pocnituciit 



fa^li , non ampliiis tcnettir recicare , quia nemo te- 
netur ad inipvflibilc,flcamennon pa:nituit,non rc- 
cuando pcccat.in cmSi . iinde fiqi.cntes umifliones 
non funt in fe prccata>fcd efll^uspcccati , acpto- 
indt fuflicit diceic in conh-flioiic fe dcdillc caufam 
ad non rccitandum pct aniiuni, Ti liz./it^rjg n.n^. 
Sexc& exculatui qui toium t Ihcu ni non potefl rc- 
ciiarccifi pofllt ma)orcm p3rtcm,vcl aliijuaj horaj 
recitare.Ica S.iii£lius in ftltUu d.i num.i. Cara- 
muclin rigulam D.Btntdiilt "(nn. 1 4 j ) .piobabilc 
putac Pelizarius rr<i£f.j. cap.i. ».120. priceptum 
enim eft de reciundo toco ofScio per modum unius, 
& non partem iJlius. 

Hinc lic cum , qui notipoteH legere leAioneSj 
non teneri recitarc D. officium , etli cztera fciac 
memoricer. Ita Joannes San^tius fuprit num. 101. 
Pclizarius/H^riirnMOT. 1 1 i .probabilc putat Sanchcx 
lib.y .confiUorum cup .i.dub.j^ ^.nitM.^.TimhwUws 
fuprk num. S. Idem dicendum eft de t*co,qui ho- 
ras paivas memotitcr fcit , fi ncfciat icfponforia, 
orationes,k'ifiiones,&c. Peliznius fuprk num. 111, 
Tenctur tamen cxcus recitarc D.cfficiuin,fi totum 
incmoricer fciac ; piarcepcum cnim non cftdc reci- 
caiido per librum, TiLllcnc./Ji/T* »«//).8. £c idcm 
dicendum cll de fuiJis , luid.iiliis , Peiizarius 
fuprk uum.i 1 j.Nun cenccui tamcn czcusaJhibeic 
focium, etiam ultio oblacuni,lic-t upcimc faciai, fi 
adraiitat , fiijuidcm tccicaic cum fccio cft privilc- 
gium , quo ncmo tcticiur uci , Pclizarius fuprk 
num. 1 1 i . 

Septimo excufaiitut infiiuii,qMi fine gravi dam- 
no laliitis cu(pocalis,aLic vcxatioiic rccicarc non pof- 
func. lca cominunitci DD.hoc auCcni damnum noii 
requiritur,quod lit raaximiim , fcd mcdia via incc- 
dendum cft.Vndc fi ex lecitatione oiiatur Aomachi 
cruditas, capicis gravedo, vcl virium laflitudo , vcl 
tardius fcbris rcmittatur , excuUbiciit. Trullcnc./ii» 
prk d.iy.num. z. quod Ci res lic ilubia , an morbus 
fic gravis.vel lcvis, tuncflandum efl judicio medi- 
ci,& fuperioris ; qyod fi abfint , vcl adhuc fit du- 
bium,an tecicacio fit nocituta.nontenctur infirmus 
recitare , quia non tcnctiir infirmus gravi damno la 
exponere Bauni dt btntfidii d. t i^uaft.xS. Frago- 
fo t.p.lib,i.d.xx.$. 6. «r«jn. I . Tamburinus lib.i. 
dicatogi c. f. 7. virit hora canonica n.i.& l.i. 
e. j.§.8. ff. 1 5. Si veri pcriculum fit tantum modo 
levis damnj,tcnetiir reciurc , quia poUcflio ftat pro 
ptzccpto, Trullench./ai/^rir. 

Ec hinc dcduces quando laborantes quartana X 
rccitationc, cxcmpti lint. Sohni advcitc qucd per 
hoc qiiod infirmus valcac convcrfati cumamicisivcl 
libros hidoriarura lcgcrc , non ob id conflringen* 
dum cflc rcciure : confabulatio namque , Sc ledia 
hifloriaruminagisdeledat, qu^m contiillal , Peli- 
miiisfupra num.i 16. Sccundo advertenon tencri 
cum,quonon potcll tt mpotc dcbito hocasrecita- 
re, tllas intra cundcm diem pixponerc, aut poflpo« 
ncTc, nifi alias impcdimencum fit volunurium. In 
cummulcis Diana , p.j^.tran.^.rtfol.is. quiacum 
poflponere, vcl anttponcre, fic privilegium ab Ec* 
ciefia conceflum , tiemo cenciur fuo uti privilegio. 
Unde xgrotans ufque ad meiidiem , non tcnetur 
matutinum , & quatiior horasminoiesrccitatc illa 
die, ut bcnc advertit Caiamu<:l , qucm rcfcrt Dia- 
na;>.j. traR. i i. rifol. 14. c conua yci6 vefpere 
Kgrotans , fi mani (anus exiflat, non tenetur roane 
vcfperas, & completorium rccitare. Et idcm diccn- 
dum cft dc itineiantibus , vcl impeditis , qui ob 
iter, vel ncgotiaoccurtcntia , non pofTunt ftatutis 
hotis recitarc , nam hi non tenentui aJ illas horas, 
quas lUtutis tempoiibus non patuciuDC reciure. 

Ita 



Dlgitized by Google 



56 



De horis Canonicis, 



lu Caramuci "» Re£ul4»i S.Benedi3i,d.i iS.nitme- 
i44i.qucm tclcit,*: non iitipugnat Pcliz.fr, 5. 
cap.li.n. 119. 

107 Oico X. Ratioiie gravis occupationis excufati- 
lur , qui rcpciiciii-im aliquam occupationcin oinic 
tere , vei in alind rcrrpiis diScrrc , vci fimul cum 
lecitationc cxeqiii non polHinc , abfquc giavi fui, 
vel proiiipi jaiSura in vica,licinore,£*<: fortuna.Iu 
cuni cnmmuni fcntcnti» Truiicncli./'^. i.D^ftf/^j. 

c. tp.T.dub.i.%.iium, i . Et iiiitc excufantur pubiicain 
lcwtioncm intra cvrtuni horaiuni iiumeriini facien- 
ics in oppofitionc Cathoiica-, vci bcncficij, vel ad 
graJtiin aliqtiem fcicnti.t iccipicnduin. Itctn con- 
fcllbrc*, & prxdicarorcj, qui nccconfcffioncs, auc 
pixJicationes oniittcrc poirunt , ahlquc fcandalo, 
aut n<>r.i, neqt e cum illis nmul rccicaic , ut in ilic 
Jtibilci.L-bi patJci cilint confcflbrcs.Paiaus irtitl.y. 

d. i.p.C.rum.i, Tambuiiiius /i^». 1. DecaU^.ctf.^. 
j.S.^ww. i6.Itcm qtii ut iubvcniat infitmo, vel ut 
i;ravc5 inimicitias componat, vel tumultum populi 
pacihcet ita occupatur , iit non fnppetat ei tcinpns 
rccitatirii , mc aiitca po(Ii't pia-vcjiirc. Tiullench. 

icS Hmc rti.uu t xaifatur qui bona fi ie omifit cffi- 
ciitm Diviniim ad hncm dici ad unam, vel altei.nin 
h<>tain atuc mcdiam no^Vem, & tunc aj confcflio- 
jn:n! , vrl Estticntam Vn^tionem moiibundo con- 
fcrciidiin advocati r, & noii fuppetit tcmpiis ad rc- 
cit.mduminam cunc tcnctur fucci-rrctc potius inJii- 
ino, ctii P.i[ocliiis non (lc. Tambtirinus fuprk «.17. 
Et idem dicendtimcft dc Saccrrdutc pauperc , qui 
graviter indigens nequit vita: ncccilaria qt:xrcre, 
JSc ofiicium pcrfolvcrc , proptcr niagnum Ubotcm, 
quoad neccilaria ad vitam quitcnda occupatur. 
Tambur. fnpra num. 1 8. 

An autem qui habit officium,cum quo confifte- 
le non poteft Horaruin Canonicarum lc<flio cxcu- 
fctut ab eatum recincione, vcl tencatur iclinqucte 
laic officium,fi volunuric iiitidafllimpfit , & rcti- 
net ? Tcncri omittere talc officiura tenet cum mul- 
tts Diana^.7. trnQ.w. rtfof.u Vcrumcontra- 
tiamfentcntiam ccputo probabilem,cxceptis tnmen 
obligatis cx juftitiailtacum Perezio, Caramucri,«« 
Tl?eel0gia FundMmentMli , num. i+^S. Ratio aucem 
el^jqtuaficut quis voluntaitc potcft habece ofiicium 
incomptibiic cum jcjunio , ut oroncs admittunt, 
ita voluntarie poteft habcrc officium incompatibi- 
le cum rccitatione horarum. Dixi Exceptit femper 
«btigatU ex ltiftttia,Dxm hi ut funt bencficiati,non 

[loHum voluntaric fufcipcrc crticium incompatibi- 
c cum recitadone , quia omni gratiz, c\ Charitati 
debet)uftitiaanttponi. Carantijcl/«p. n. 1450. & 
in ReiHlam. S.Bened,ni,n. 1 3 j ol 

An autero uc quis fugi.u obligacioncm lcgcndi 
Horas Canonicas poifit qujjtcrc , Sc ultio airumcic 
occupationcm , qui iiicompaubilis fit cum redta- 
tjonc?Ncgjtibidcm Diana/w/iri.Sed mclius Ref- 
pondeo cum Caraniuele , quod fi aiiqua occupatio 
poiTibiiis fit, cum qua recicatto Divim officij com- 
poni non poffit, [ moraiiter cnim fccundum com- 
iiiuncm ulum hypothclls eft impufllbilis,] at ftmcl 
admiiri , diftingucndum cft , & de obligaiis cx ju- 
rticia diccndum cft, non po^Tc ulcm occupationem 
Utio qu.Tttre,& adumcrCibcni tamen obligati fo- 
lumex piiccpto Ecclcfix , nam Ccut obiigatus ad 
jcjunium poteft ulcro qi xicre opus incompacibilc 
cum jejunio, ut fugiatobligattoncm jejunij, uttc- 
liCt ipfc Diana i.part.ti j0..j.ref.i(,. & ^o. & ^ i. 
ita obligatusadhotas putcli quxrcrcoccupationcm 
incompacibilcrocumie^itatioae huraruro,u( fugiac 
tllarum rccitationcin. 



Dico j. Ratione difpenfacioijiseximuntur pri- IC9 
mo, qui a Pontificc habcnt difpcnfatJOncm,inquo 
nuilum eft dubium, cum difpcnfet in jurcA fc lato. 
Pataus tran.y.d.i p,6. n.f. .Secundb poteritEpif- 
copus difpcnfare ex cationabili caufa , non in per- 
pctuum, icd in cafibus occurrenlibus, nam quando 
urgec neceflitas, & non potcft Pontifexadiri.Epif- 
coptis potcft tn legc lupericris difpeniarc , przci- 
puc in cafibiis occurrentibus , nam in his cenfccuc 
adellic liccntia Papx, utcuro Palao, & aiiis Tanv- 
burinus /ii,i. DtcaU^. cap.^. f,i. tmm.i^. Idem 
propter eandcm rationem potcft faccre Vicarius 
Epifcopi,& Capiiulum fcdc vacante, fed dc hocde 
mandatofpeciali Epilcopi , vel Capiculi lcde va> 
cante.Tamburinus thi. In his tamen cafibus difpen- 
fatus ab Epilcopo , vcl Vicatio non facic fru£lus 
fuos bcnclicij. Tambur. /«*/»•.». 1 5. 

Et idcm dicendum eft dc Przlacis Regulatibus, ' 
etiam Conventualibus, ptofuis fubditis lacrootdi- 
nc infignitis, vcl aliquodbrncficium pcffidcntibus, 
ac de Epilcopis, ftando in jure comminii , rcfptdlu 
vcro aliorum , qui (acto ordine non funt infigniti, 
ponimt cura eis difpcnfarc , licut in aliis Rrgulati-> 
bus oblcrvantiis. Bordonu$/ew. i.r//i/.jo.//ii»». 17 . 
Tamburiniis fupr.num.iy.& iS.An autcmex pri- 
vilcgin pollint cum futs fubdicis , etiam in facris 
0>nftttiitis difpcnlarc ) Dixi in ntftro DirtRorio 
ReguUriHm, f.i.tr;in.i. d. i. nitm.iii. 



$. VIll. 

Dc pocnis , quas Jncurrunt Bcncficiati non 
rccitantcs Divinum officiuni. 

1 1 1 Bentficiatitmitttntes Divihwn «fficiHm prhnit 
ftx menfibm a pMcifica ptjfefitne peccmnt 
tnartaliter , fed non tentntur rtftitutre. 

I I a EUpfis pritnii fex menfibut Binefiaariut ncn 
rtcuans, dr ptccat , & tenttur ad reftittilit.- 
nemante judicu fenttntiam. 

1 1 } Btntfidaim nen rtcitasis una die tattlump 
ttntiur reftituere fruiltis iUi diti corre^on— 
dentts. 

1 1 4 Epifcoptu, & partchus tenentur iMnium rtfti~ 

luere quintam pariem frunuum pr» omijjiont 
efticij diei, ^ua emifit correfftndeniem. 

1 1 5 CM/Jonicus ttnttur reflitutrt quMriam parm 

ttm. 

I 16 Btritficiarij, & CapelUni,& ftnfionarij ter- 

tiampariem. 

117 Hmc reftnutio folum tft facitnda tx vmiffiont 
notabili, & ijua tfta Jit f 

I I % ^i oftictum fiu* aitentitnt rteiit^ , prebabiU 

tft non ttutri rtftitutri. 
119 Htcreftitutiocuifaciendafit} 
1 1 o BtntficidriHi libtratur ab hac rtftitutione fi 

altera die rtciltt duplicMlum efficium Di- 

vtnum. ' 
♦ 

DIco prim6 : Bcneficiati omitcences "officium 1 1 1 
Divinum pcimisfex mcnfibus i pacifica pof. 
fcffione, peccant quidcm mortaiitcr, non tencntur 
tamen ad ullam reftitucionero , ncc jurc pofitivo, 
necnatuiali , & dc jutc pofitivo patec , ex Conftt- 
tutiont Pij y. Sc cenenC omncs. De jiicc vcti natu- 
rali tenenthanc fentcntiam Fagtmdcz, Vafqucz, 
LelT Gatcia , Paiaus , Sanchez , quos rcfert Tan- 
acd.iralf.j.lib.^. d.io. num,^. & ct m aliis Diana 
^.1 i.ira{i,l.re/ol.y.Qmoni\iivetbo,h«riecar.oni(a, 

t'um, j o. 



Google 



Trathtus III. Difput. 1 1 1. 5-7 



1 1 



«M 



116 



1 1: 



*raw.)o. contr.1 Suarium, «calioJ. Ritioautcm eft, 
<jui4 bctii;licianus omittcns officiutn D. t x natur* 
rei imnpcccJt contra jullitiam commutacivam, lcd 
tantum concia Rjlijjioncm , nam licet rccipiat fru- 
cliis prol.ibure rrciunJi , non tamcn rccipit illos 
fub conJitionc ofticij , fedfub modo,& oncre, quo 
nnn rcrv.uo, a^ihuc ftuiaus func bcoeficiaii, ut beiic 
c«p!icat Diana (ttpri. 

lUtoqniJ tcneieturex )n(Vitia recitare , non 
taincu tenetLic cx jurc naturz reflitucrc : quia non 
o:n>/ir aiiquid prccio a^ftimabile, fcudhis enim non 
funt dati pro aliq-.io hjbencc tcmporalem utiliutc, 
fcd ablolijtc in iullentationera cum oncrc rccitondi, 
oc benc ptobat LcQius </i.i.f. J4.<<.j i.w.i^j.Taii- 
crcd.'tty:i.«. j. Ec cx hac tcfohitione fit, quodftando 
in opinionc Di.ina:,benr(icia[ius omittcnsrecitaiio- 
nL*m unum uncum pcccatum comiiMrit concra Rfli- 
gion.in, i;i npininncm VlIO Ltinj duplex.vel uiui 
ciim duplicicircimllantia.rcilicetcontra jallitiam,& 
Kclij^ioneni , uc bciic noiac Tanctcd./i»^r(i »■(//>. 5. 

D:co tcctindo : c-Upfiii primts fex mcniibus a dic 
p.u iljca: polljinoiiis , benkrhcutius non rccitans D. 
(ilhcium rcnctui ad rcllitiitioncm anic judicis (cn- 
c.-iiciam.lta cuin ctimmiiui fentcntia Tancrcd^ii^./?. 
7. Pcljiz2 tr.^.c^.n.i lo.Raiio cfl,quia lcx Trid. 
jici: Piiim V.i.aiifi:in.t:a iioii tft in hac patte pocna. 
lis , & cll po;'.iis ad im|icdicndam dominij tranlla. 
tionc:in,& [H;r vciba facis claia.& expHcata impcdi- 
vit ibi * (fciiefietJiriorum futrtim frtUlMi non f*ciMt 
fms crya,S£ ita iiync ftatuit in fuo decicto Alc- 
x.in Itr Vll. tonciariam fcntcntiam rejictens,&: fub 
aiiachcmatL- prohib;-ns,i«H«e \6C^.^it i^ S<p<*mb. 

5cJ qua;ies, iw itnc omncs fiut^us rc(licucndi,au 
ei fola p..rs , q')i coircfpondct rccicacioni o(iici)> 
RcfponJeo rcftituoiiJ.im taiuum eHc pattcm recita- 
tkoni iilius diei , in quo omilit D- omcium corref- 
pandcntem.lca cum Sanchez,l'loinobono,Mo|phe- 
iio, R..iphicl dc laToiTe,Lcffio,3c aliis,Diana/'.z. 
trACl.i t. rf/j/.S Taiicrcd./K/^./r.io.contraSuarium. 
MiiJitum,Navarf jm,& alios.qnos ibt ccfcrt. Quod 
vcruniejl non lolijm in bcticficiariis curam anima- 
ium h ib:-nttbus,vel aliuJ oiuis,fcd etiam in prxUi- 
moiiiis, & pjnlionibus. Itacum PellicEario,Palao, 
Tancied. /^•/'.'/.lo.advettctamen in hocdari patvi- 
taCeni mateiix \ unde qui uno , vcl altcro dtc non 
recitavit, vcl omillt unam hotam , nihil tenetur re- 
llitiiere. lca cum Soto, Lopez, Ve}^,Garci<,FilIiu- 
cio, probabilc pucac Tancrcd./w^r* n. 1 7. Imo ali- 
qiii cxtcndunc hanc parviutem inaterix ad dcccm 
dies. Ica M.-Jina, Sc joanncs dc la Crux, Sc ptolu- 
biU- pticac Pctlizzarius tom. \.tra(l.^.c.%.n.i\6.con- 
tra Sy1viura,qucm rcfcrt,3c fcquiturTancteJ./i^ri 
num, I i . 

ScJ quircs, qiix pars fiiit^tiimti fit reHituenda; 
Rcfpondco quod Epifcoptis , vcl parochus tcnencur 
refticucrc quiiicam paitera frudiluum pto omifllone 
o{\\c\'\ illiti} dict , Canonicus quaicam pattein . alij 
vcfii brncficiati, & capcllani tettiatn partcin , ficut 
etiain pLnlioiMtjj.Sc praUtinonia habcntcs. Ita cum 
Hciuique2,Lapcz Saa,Le(Eo,Paiao,Sanchcz,Tan- 
crcd./y.w.i4. Pcllizzatiusrrja.j.f.g.n.iifi. Ad- 
vettc tainen hancrcllitutionem non eirc ncccllaiio 
FaciciiJa ii.iiili qiiaiidoquis ex iic:;ligcnciaculpabili 
mortalitci oiutlic rccicationem , im6 aliqui volunt 
hegligcnciam in tcciiaiionedcberc cffc cralTam, & 
fiijiinam , fiquiJ: tn cft lcx panaiis. Ica cum San- 
chc/, Taiicicd. /«/«.f/. 10. contra Suatium. 

S:cunJ6 iiyta. Hanc idUtutioncm non cflc nc- 
celTatin facicndam, nifi cx omiHlone noubili ,qux 
nujof afDgnui debec ea, quam fupra aflignavinius 
p:o committendo pcccato inoicali, Qotouius fttfrk, 
P*r: n l. 



Itj> 



vtrbo hoTK Canonice n. j 4. undc non cft facienda re- 
lU utio piu raia fruAuumex omiflione pai;tis unius 
horx , quia lcgcs in hacmateria Io<|uuncur dc horis 
integris. Ua cuni Tamburino.CoConius ihinMm.1%, 
Diana^.t i.fr4».i. rf/o/ 44. Tanaed./V»;>r4 «.17. 
unde omittcns laudcs, nihil tenecur reHituerc-, quia 
laudes non facitint hoiam.Ita(.um Pcllizzario.Tan- 
crcd. ibi coiitra Palaum tom.i.d.t p.y.n. f. JnJec fa- 
cienda cft icHitutio pto omiffionc paucorum vcrfi- 
culoriini in fin^tilis horis,licct fimul lumpti facianc 
quantiutem notabilem. Ita cum Palao Coconius /i- 
pra n.^6. Itcm fi rata fiuiluumcorrcfpondcns uni 
ofiiciototius diei non fii nocabilis, noned facienda 
rclUtuciu fub morcali pio omillioiic cocius offici). 
Ica cum Diana> Coconius,/i/^rJi num.i^. 

Aii autcm qui nHicium fine attcntione recitavit, 118 
teneaturad iertituiioncin.>Rcfpondeo ptobabile eirc 
nontcncri. Nam hic ofticium divinum nonomific» 
cum fiibllantiam opeiis prxcepti non omilerit,ficuc 
qui comiiuinicac iudignc fatisfacic pizcepco Ecde- 
liz dc aiinua commuiuonc. Ncc jubctur reHituefC, 
qui n/hcuira attcnte non rccitat. Ita cum TolctOj 
CaiUo,Laymui,M.ildeio,probabile, putatTancreJ. 
fnp.n. i 9. Pcllizzarius irnU.^.c.i.n.i iS. 

Dico teni6:hii]ul'mo<{i relUtutio facicndaed fa- 
bricx bcneficij.vel pauperibus.iSc nomine beneficij 
venit Ecclcfia,& donujs benchcij, fivc quam bene- 
Hciarius habitat , five siia. Iccm utilitosin emendii 
agcis, vel ineliorandis pulfefllf ,uc au^eantur fruAus 
bcnefici},3c aliafimilia hiJti in benctici) utilicatein. 
iu cutu Suario,Diana,Cotonius,/M^.>7. ^ i. Tancrcd. 
fupri n^i. Nomine vero paupcrum veniunt eciam 
|iauperesexcranei, & ipfenKt bcneHcianus, fi pau- 
per eft,& cx lioc non lumac occafioucm omitccndi 
recitationcm: itcm cjus Matcr,Fratcr,Soror,noii fo- 
lum mcndici, fed etiam fi carcanc ncccllariisad (ii- 
cum : ica cum Fauftu, Diana.Cotonius,/*//.». ) x. & 
dcniqiiedcfuiidi^ut illis Mifix, &: alia liiAVagiaap- 
plicCntur. Ita cum Sylvcflro,Cuconius,/W^.». j 1. 

An aucem bcnrficiarius liberecur a refiitutione,fi I i-o 
alcecadieduplicatum ofHcium D> rccitec ? Refpon- 
dco aSirmative. Ita cum Suario, Molphelio, Palu- 
dano,& aliis 6iQzos,i>tfuppt*minio,verbohor4Ct- 
nonicd 4. nnm.i. Imb poccll fi velitaliis operibus 
xquivalctuibus fatisfjcerc,iit MiflTis.vel reciutione 
Rofarij, & fimilibus. lu cum Suario, Filliucio,Ba- 
(xuStfuprs n.i.Tinacd.tr4£i.f.lib,^.d.i6.nmn.^. 

DISPUTATIO IV. 

Dc cnltu , qui Deo exhibetur per decimas^ 
frimitias , obiationes. 



S I. 

Qiiid Cii dccima.Sc qiio jurc populus Chri- 
Aianus tenccut folvcre decimas i 

S U M M A R I U M. 

1 1 1 Ptnit mr dtcim4 definitie. 

II 1 Dtcinut difiinlMuntur iit ptrfonalti, prddimle/, 

& rnixtM, C <fti4 unt^jMitjHe ftt f 
11} Decima Ht efl fnflent^tio minijirtrum Etsll- 

fu eji debiia tx juftitiM commutativa. 
1*4 5» confidtrttur tu rej,<ju4d4titr Stuerdetihui» 
rtctgnitiontm D.dmintj tfi n&m Religienk. 

H Nfn 



4 



Digitized by Goo^le 



S8 

1X6 BM^t* diCMS uunui feteji ix ctnjuciwiinc, 
tmttnittimfiiitiiaur. 



De Decimis, 



mntii , & t^H-iit 



111 



SECTIO H . 

Dc quibus rcbus Dccima dcbcatur? • 

S U M M A R l U M. 

1 1 7 Dt. i>".t perj'a/.'alit folvinda tfi dt cmnihti 

crii njU act^wfitk'. 
1X8 Dicim* fr*d'.dct f*lveMd* futit- dt «mnibtU 

fn^ihM,Crfrugibm*rb«nim,&ttrrM. 
1 19 De <juil itt joive/ da ft deciw.x tnix! . 
150 /« dtcnAM fclvtndtt feittu Mttndttiu^ ejl t oM<-. > 
fiMiidt,i>umimferipttm, 

Aeo prhni : dedina perronalis de j«re cointm:- ] 17 



DIco piim6.Drciin.t funt pars Jedir* fnTamftn 
miniliris Ecclefix ob rpiritualc; m i.ill. iiuni 
ipfdiain debit» ex onmibus bonis ftugtUiis. Vnde 
miam nm fmtf rlrr — ff- , Ccd Ci llminiurgc- ' 
1^akeBliaenigrua,& necelTaiii Ecdenar minillro. 
niarnMaitione. funt dcbicx jute nanirali , 8e di- 

probac Leander f. 5 . tr*ll.6.d. z.f .4.(1 ' 
Hrjjrilimiiiittiir ff ciinilAm fuam quocam . uc func de* 
dina paA Ciiiiatiiim > fiintdebitc fnfe Ecde&iHce, 
ut ciim communi fcnccncialate probat Leandcr fnf, 
f.6. Uaiicautcm quocam«ieu decinuin patcem,bc- 
ctefia 'fdie taxavic , cumad imitMioaem Dci , qui 
eam in Lege V^tcri caxavetat « oimqaia Ecciclic 
miniltti iiidigecu dccimis,non {ol6ra OC ipfi •Uatiir* 
fed ctimii nc contemptibilcs aliis cxiflanc, fi paiipe- 
tes cilent. lcacunaaliis , Leandct Jupri f«*y/.f . 

Dia»ifecilbd6 : Deamz dillii)gonCur 111 [^rlona. 
Ics, prxdiaies, & mixcas : pcrfoiules funC.qUx fot- 
vuntur ex fruftibus, <]iios homo facit fua indiiftria, 
Ut cx ncj;otiacioiic,fcitmi.i,iilificio,tnilitia,venatu, 
£tmulacu,pifcatione, ludo,alioque luao>dummodo 
fit Udtnni. PKiSaiei fnnc . auz folvuncur eoc liit, 

^vx nifciint Lir cx prxdiis, UC lunc frucliis, non tan- 
Ciitn agionim,iSc vineatura, redcciain cx domotum 
locttionibus, & ex molendinis, Sc pifcinis. Mixcz 
lbitt*qiicdebennitexiiit>q«tarpattimezfnBdii*, , 

poitim ex indiiftcia homiimm prmrenitmt , al' fimt. advocationis, de ilipendiis nrilid», ralatiis leftutk* 

qi\x foivunciir ex animalibiis, & coruiTs fcccu,iaAet advocacionis , famulatus , dt pifcjtionc, venationC» 
laiia, bucyro, cafcis,non umeu cx pinguedine,quia aucupationc.Lcandct/K/^.^.y. & fe^uentibnt. 

" " ' • !—-»•--—• Dico 1. dc juic coinmuni diciinx prsedialea Ibl- 

vendar funt de omnibtis frudlibus,& fuigibusar- 
borum,& cerrx. Ica hihewt itt cttp.ex pMrie CMf.em 
tranfmijfa de decitnu , & cx aliis , & tciicnt oninCJ. 
Vndc falvcnda eft ex omni grano uitici,iiotdci,iTii-. 
li), & ejc eorum pelns. five integtis, five ininuiis» 
de viiio, olco, dc niicilius , ainyydaHs.cafianeis, 8c 
de aliis frudibus arbofum , dc loiiis moiotum, de 



D ni folvcnd.ieft de omnibus lucti» jufte fc^qui- 
fitis.Ica habc^it i« cmf.tx trMfmigk Aitlimit,X>\:t*. 
tx emmhm lucrit }ujleMcquifiiii, nam cx itij Jtc ac- 
quiiitis, v.g^ ufuns.pra»la«ipoi>>s i»iquis>fu'"s*5^c. 
neneftfolvenda dediiuu Excipe , li inji.ltiiia noi* 
coir.inictatur foimaliter coiu:ai.i!m , a qiio Incrum 
accipitur, ut li ijuis luctum acciperct, co qi od alte- 
rom occidit , quamvis. EccleCa »lcm dcciioam me- 
ric6 cefpuat, utci m communifentcntiadocct.Lean- 
Acitrnh.6.d.i.<j.i%.V>\\\Jucrit\tifinictjwftiittnim. 
exacquilitispei doii..t:oneui,leg.itjjni,ti.lbir.ciUi;ir, 
fucGCilionem ab intcilaio, clcenioly nam, vci laig - 
diHiem idterius , drinma non dcbctur , bem- tanic n 
de ftii6l:bt)s hatiim icinm , li lint fu dsfciac. lt» 
cumcomituini itiitciuu LcanJer/«/)>vi ^.4.5.0^ 6. 
dcbencur cciam de rebiis tmmobilibus , 6c pixdiis 
10 bello jufto capiis} de dacis pro merccde miliciac» 



pinguedo non eft firudlus,(ed pan 
Suario, fiaCeus, vtrb»\decima ttHta. 1. 

Dioo teni6 : G>iutio decimaium,li decima conf!. 
deretur, uc eft neccflatia.fic compecem nnnillrorum 
EcdeGx fuftencatio , eft a&us illus dcbitus inunc- 
diate cx jufticia commutativa ) liquidem ex juftitia 
mitiiflris Ecclcfiz ncceflatia iuftt nCatio dcbctiir , fi 



yci6 dccinu conlideietur , uc efi les qua;dam , qux 

«M Saeecdotibus in tecognitioflcm doroini j,quod Dcus blado, fabis, 6c piiis > aliis leguminibus , de c au - 

habec fi^ uiUTjcrlbs fnidus terrc folvimus , & libus, iactucis, rapis , paftinaceiStdc de aliis olcii- 

per quam Deom colimus.illius miniftros fuftentan. bus, de croco, mcniha, anecho, cyraitio,8f alii* ipoSi-\ 



do, cft acliis Religionii.S: utroque n oJo tit a fid 
iU>uS|PaiaHSfcm.i.rr4^.]^.Mntfii^.a.mHi».io. 
t»f 'HineiictMwfolvencemdednias daplex pecca- 
tiim commictcrc, vcl unmn cum duplici ctrcunftan- 
cia muiante fpeciem, alcerum concra julltciam,& al- 
' terura contra Religionem : quz dodlrina proccdit. 

Don ibUim de decinpgionecciracia fuftxncttione. 
. &mfu, fed edam de dedmat quoad quotam. Nam- 
licci decima, quoad quotamjfic cantum cx pr.rctpto 



nucis olctibus , de faciio, de palciiis, (ivL- pr:nis , yel 
aliis locis hetbofis>de lignis nemoruiu , qiix lcin- 
duntar, flc pcetio aftimancur , dc iino cannabe > de 
amifodinis , argentifodinis, iapididnis,& alioMia 
meullorum fodinis, ex molendlnis, fivcmoveantOK 
aqua, five veiNO^five bcftia, fivc hominc. de pcn- 
iionibaadonMimy&ptoTcncibus fumorum , ex 

iaccito. Imeximi!tl«Le8nd«r*n«.^4-«f-»<^/'f • 

Dico j. dc jute communi dfcimn mixulolvcnda 



Ecclefiz , fuppofico taroea tali ptxcepco ', decii^ eft de fotibus oviumtboum, capiarum. dc pullis 
•uoad qucjtamdebetorex juftida^aceaindefimF «quorofotCamdoaiiii,ft afinorumtde fottibus poi- 

corum , de lana pecotum, de ladet & caleotnoa ta- 
mcn de adipc , Sc lcpo , unde candelae fiaiiti nat»| 

adeps ,& lcpum non t it fnidus, fcd p.its animalis, 
beoe tamen dc galtinis, aiifenbus. puliis,& ovistde 
itic|le,atcecat 1100 tamec^de ipfis apibus^ncc de 

pcllihiis pccudum, fiint cnim pars ppcoris. Itacun^ 
niultis Lcandet /r-»fl.(<.W.f .4 1. <^/*f. 

Di»:o qoano : i ev )iiie a.-mr.ujm , cx onini» 



•Hicec committanc furturo, & tencancur id leflitu- 
donem. Ita comrounitet DD.& colli^itui ck 1\ id. 
ftf-n. c^p.ii, 
, 1x6 S6cuad6 fi^qaocam dcdmKnunui polIc cx con- 
raetudtne,non ver6 decimam iiropltciter.quia ptioc 
cft dc jiire Ecdcfiaftico, non vecil) fcciinda ; potcft- 
que Papa dilpenfarc in hac quou decimarum, i.^n^ 
de fa^odifpenfavit , quoddedrox Btaiiiicc RC'- 
'gionistlndica diecam dvitacum uitnmatina- 
.. ramtAiiifiilatAmtlblvetencarLnfitaidc Riegi,tan«' 
' quamoc^num miiicarium fuprcmoMagillro, utait 
F»|^mdes in ; . prmctpt» EccUfit Lb. 1. c4/.a.».io. 
,Sc ipG; certam fummam pecunixproakadlcBpilGO» 
pit*le miitiftm Ecdcfis diilcilNietet; ' 



.buUHllilwdKinia iolvcnda fit , attamende f^» 
A»lRmiiHS iblvendis fpeftanda eft potius \ttoom. 

rum coiifi etudo, qti.im jus fcripcum •, r).im in molik 
tis locis lolxprxdiaJescx prxdiis rufticis t & qi'at->' 
dam mixtx funt in nln > reliquis coaiiieiHdine abo- ^ 
■litis. ynde in his , tam in lubftaflUa lei, quiim in 
modo felvcndi , uc quod dedma deferatur ad dob. 

' . . " 1 mum . 



Oigjtized by Google 



TraaatuslII. Dirput.IV. 59 



4 



jrum parochi,quod fiat in grano, &c. fpeftanda cft 
potitts locoium confuetudo , quam jus fcriptum, 
qux maximam vim h.ibet in hac matcria ; undc 
in Archicpifcopatu Ihacharcnfi tcftatur Fagun- 
dei non folvi decimaro dc vino , quod manu do- 
roini premitur , fcd unlum dc illo , quod in torcu- 
Uii, vcl doliis calcatur, fccIuCi fraude j imi> Palaus 
traB. I o.d.unica p.6.num.io. teftatiir decimas per- 
fonaies nullibi fere cftc in ufu , & Fagundcz lib.i. 
in f.prdcepium Ecclefi* cap. j. num. j. abfolute 
a£rmat tas pcrfonalcs dedinas nuKibi folvi. Imo 
Svam dt Religiant tcmt i, lih. i.cttp. i a. num.^. 
•it qu6d in tota Italia abfoluce non foivuntur dcci- 
inx,nec petfouaIe5,ncc prxdialcs,fed cx ceitis red- 
ditibus miniftri Ecclefii pioviJcntur , quod etiam 
licitc ficri poteft, nam uc fuprk diximus folum jure 
divino lucurali dcl>etur decima , quoad corum fu« 
nenutionem,non vcr6 quoad quotamjquod autcm 
(acerdoccs fulUntcntur,fiTe pixmitiis.live oblatio- 
nibus.five prxdiis,pet accidcns cft , UBde id potcft 
confuetudine iniroduci. Itacum Palao,Fagundcz,ac 
aiii5,Tanctcd./r4/?.i,</< Rttigitiit lih.i.ii. j,?. i. 



S E C T I O 1 11. 

Cui Parochiac dccimx fintlolvendx ? 
S U M M A R I U M. 

t)l Deeima eerftnMlet folvtndt funt propriapd^ 

rachid,e tfUM tfuiirecipitfMcrameniM. 
1} i Decima jrradtMleifatvendi funt de jure commu- 

ni iUi parochia ubi fuutfradia. 
13J DtcimaMixta ^uando animalia pafcuntur in- 

tra ttrminPs mniut parechia,& ibi fectut pre^ 

ducantfiidem parechia felvinda efi ttfi demi- 

nus in alia parochia habitet. 
t J4 Si animalia hytmt pafcantur tn una parechia, 

& dfiati in alttra , dividtnda tfi dttima pr« 

rata iemperu,^ue pafcuntur. 
1}f Si animaiia in una parechia pafcuniur , & in 

altera accubant^ecimadtbtiunOi parechit, 

in qua pafcuntut, 
§luid fi detur cenfuttudein centrarium. 
i }7 Decima nevatiutn pertinit *d parechiam inira 

tuiut ttrminet nevaliafunt. 

tf 1 T^Ico prim^ : decimx perfonalcs ubi vigct con» 
I yriietiidocasfoivendi.de jure commum dcbcn- 
tur proprix parochix,in qua quis codcm jure tenc- 
tur MilFam audire,fi£ recipere Saaamenca.Ita com- 
nuioitcr DD. dantur cnim hxdccimx in tuftenu- 
ciouem raintftrantium fpiricualia.Sedquiahxdeci* 
mz omnino funt fubiaiz in tota Ecdcfia , ut fupra 
dixiinus, idco de iliis non eft plus nobis inunoran- 
<lum,folum advefte cum FagunJez in Archiepifco- 
pMi Bcachircnfi folitume(remercacores,&: cxccros 
ofliciales , ccrcam luunuam pccuniz in cccognicio- 
oem parochis quounniscribuere, qux confueiudo, 
fi vigct adhuc, obfervanda cft. 

1)1 Dico fccundft : dccimx przdialcs jure communi 
illi Ecclefiz parochiali fnlvcndziunC.ubi lunt prz-.. 
dta. lu communicer DD.qunit refcu , & fcquirur 
Tinaed.traB.iJe Religienetib.i.d.^. »<im.). Eit 
enim hzc decima onus rcalc , Sc non perfonalc •, ac 
proinde fcquicur rem, Sc non perfonam , crgo ficut 
iilx cerrx immobiliccr manent in eodem ceiricorio, 
ica etiam , & jus Ecclcni piochiahs adcales deci- 
mas immtxabiie eft , quaatumvis petfoaa habeni 



ic 



dominium ulium ptxdiorum mutct donriciliurni 
parochiam,vcl Diocccijni :quod verum eft,ecTi Ec- 
clcfia ubi iunt przdia (ic patuchialis tantuni,& noa 
baptifmali$,quaniv)s baptiitnaiis clict Catjredtalis, 
& etiam fi conftct baptilmalem «fle aBiiquiorcRi: 
nam cum ab ea ex legitima caufa divifa fuit Ecde- 
fia parochialis , ita Sc teiritoria diviivfuerunt, cum 
fua utilitatc. Ita& benecum Rcbutfo.&aliisTani 
cteA.fupra nurn.^. Adveitc ranieh ciim Suarioi P»h 
lao, quos rcfert, & fequiiuiTruliench. m Decale^ 
^um iib.j. cap.f. dub.f. in Jioc ctiam ftandumcfrc 
confuctudini ioci, ad quam inducendam aliciunt 
fufticerc dccennium , quando agitur inicr duas Ec.i^ 
clcfias parochiales , fccus inquit , li agcrctitt imct 
Ecclcfwm parochialeni, & altcram , cui jus rcfiftit: 
tunc namquc icquiritui confuctudo.faltcm quadia- t 
genaria, lcd de boc infra ledibit fctmo. 

Dico teici6 : dccimx mixtx, & fiiidtus,& fcrtus i 
aninulium, qiundoaninulia, Sc pifciuin vtvatiai 
habitant , pafciuitur & pcrmancm intra cexuiuios 
uniusparochiz , & ibi producunc faCus, quaroyis 
dominus in alia parochia dainicilium habcac , ilii 
arochix fum dcbitx,ubi animalia palcUntut.Trul- 
ctych.iib. f.Decai»ii ci.d.^.n. j.Cc oim aliiscom- 
muniicr hnndei trall.6.d.f.ifudfi,t6. & ij- R«- 
tio eniiii dii£lac,uc ubi animalia pafcuncuc,& loccus 
fuos pcoducunc , ibi reddantur dcdmx. Et hinc iie 
decinum mellis , & cerx folvendam eflc illi Eccle- 
fiz,in cujusdiftti^lu alvearia func.& non Ecclclix» 
ubi earum dominus habicat^naro cum fru&ui apuin 
piovcniac cx floribus, & hcrbis iliius teirx , iii qua 
apes palcuntur , & in fuis alvcaribus maiicnt , ibi 
dtcima decarum ftuflibus folvenda cli , Lcander 
fupritjiufi.if. 

Quod fi in una parochia animaiia hjremc palcan- " 
lur,& in alieiaxftatc,xquaiiterdedmxdividendaE 
«runc. Ita cum commiuii fcntcncia Leandei fuprst 
tfudfi. 1 7, Quod (i pcr majorcni pattcin anni in una 
parocliia paicantur, pio minori vcio ptrtc in altcra, 
pco rau nujor pais eft danda illi patocho , ubi plus 
ccmporis pal'cuncur,Lcandei fupra ^mafi,xi.(^^d * 
fi aniiTulia in una pacochia paicancur , & in alia ac- 
cubantjdccima folum debciur illi paiochix , in qua 
plcuntur.Ita cum D.Tiioma, Faguudcz , Leandcc 
fupraqudfi. iS. Ratio aucem eft,qi.ia fru^us , & 
fcctus gregis ex agris pioveniunticrgoilli EccleC* 
decima gicgis foivenda cru, tbi agti, quos dcpafti 
func grcgcs fici func. Advctteumcn . quod hxc de , j s 
juce tn praxi obfeivaoda fuiu.niJi aiii< confuctudo 
aliud lubeac.uc accidic inagrisOppidiMon',is Ma- 
joris 6 Vclhoi in quibusammatu paicuncuc pcc 
agios diveriarum paruchiarum indiSctcnterj&de- 
cima fulum-folvitur patochiis dominonim , quod 
ocdo iicri inaliis hujtis Luficanix Rcgni p.irtibus. 

Sed quztes.cui Ecclcfiz pcitineat decima nova->^ 
lium?Refpondeo pertinercad eam parochiain,inira 
cujus tcrininos novalia func.Racio cft,quta taics dc- 
dmx vcie funt przdiales, & p« accidenseft, quod 
terrailla ufque ad ilUidiempus non fuiflet feniiDa- 
H.Iu Palaus f^w.i.ir^JJ. 10. unicap.Z.ii.tx.Sc ^i^t 
cum TruUcnch.Leander, /r-£f.*./j.9.i4,^qu6d fi 
agcr in nullius parochialis Ecclefix diftiidu exi- 
Jtat, tunc decima ad Epifcopum pcicinet c. juemam 
dt decimu Batbofa c.f.de jurt Ettltftafiite fap,^6. 
S.i-1. »0. quod ti novalia appareant incer duas pa- 
tochias,& nercianu intra quam illarum fiu fint , 8c 
quiaignorancur limitcs.tunc inccrilias ficcdivifio, 
vcl Epircopif! cui volueric judicio fuo concedet.tca 
curo Baibofa, & aliis Leander fupra ^ ' 



i 



H 



SECTI O 



Digitized by Google 



6o 



S E C T I O IV. 
An dccima folveiuia, ilc dedudis cxpeoiiii 
' SDI&liA&lUU. 

' /« dtqimptrfftudi , lAifillritia afil » «Mpt- 
cend*fiuit txpttift, 
Ij9 Btcim* prUidit ftlvtnd* tfi mm Jkdtt&it 

txptitfii. 

»40 Dttmtnufeufttvtttd* tfi ntit dtdnSii tte» 
ftitfir,. , 

gjt primd : decima pafonalis, fialicubi ftie- 

X^fit in iiia*<K eft io niultis locis nMuiriniis,ubi 
• de piliKioae, veatupiie (blTinir dedina* (teAicea- 
dcfiiiit prius expenlae Mbe in pififatione , vena. 

tione ,ncgotiiuone ( hoc eftcz^Cc fi&xinicfi- 
cindis (eubus,&: aliis ad pifinioneni, Sc venatio- 
nem neceOiitiis, ) non IKnep txpcnk fadsc in vi- 
Aa > & veftitu pifcatorum neceilario ad vidlum. 
^xcipe nift aliquis cibus rpcdalis, vel vclUcus , lu 
' fint necefTari) pro ilio ofHcio,uc Iluc iilis commode 
atecccft noo pofltQnam tuoc eciam Jiic vefticui. Sc 



*i9 



%^ Pnrochi ntn ptffiint prihthtrt parochiani^ "* 
firttBm uenrts s/^trttttt , mjiprmi tn *rt ^ 
etrmt tttVel ttnm mimjhii d t ^m u t tttr * 



«4« 



muni rententia L«Hi4r WiS^» d.§, fm^, «b. &. 

fc^iuiitHiiu. 

Dico recuod6:depiini pradialis foIvendAeftnon 
deduAis cnenfilJUfiOinnMiiiiir DO. & patec tx 
esp.ptfitriaii dt dteimit. Vnde non funt deduoeo- 
ix cxpenfa; fi&x pro fibiicjndis doniibus molcn- 
duiorum,vaUisagtoruro,pi;o ligois faioi , vel prb 
cis r«ficieadi« , vtl ftbttandit , nec edam extra- 
4ienduin eft tamen, quod cerrx manJittmi fuit,fed 
quamvis agcr non plus aitctac , quatn ienien if^um 
^pcincipio feminatuin , ex ilioetiamfolTenda cft 
dedma. la cum comamai (eatencia Letnda^.6. 
•tL4.fii^.x4.&ftfieiiHhthMuemkeltmm 
dpdnui » «Meqaam ex frudibus folvantur cribuu, 
flecenfiii, velalia debica. Vade coionus , fcu me- 
diadui aebet (olvoe .aedmim ante deduaionem 
expenforum. lo cum communi fentencia Leander 
fnpri tfndjt. 29. & io. Pofliint Umen agricol* 
de aimuli) tritici , hordei , Scc. elcemofynas con- 
iiietas civeire, quc per areas poftulannir» ficeaim 
confiMtndine inBDduaum eft. TiuIlaiGlk «v 
Itgum c^.5.i^^.|./^|.MMR.«.fr«nniaUif LeM». 
ietfmpriniHdfi.ft. 

Dico tarti^ : dedma udm fnlwiwle eft non de- 
dHftisezpenlls. IVi^h^itetat i» etft nom t/l dt deci^ 
mt. Tum qaia hc iuktm fimpiicitei taat pranli»* 
ies. lucum commmii jfnifiirie l raiiilei mag. 
d.j.^iufi.xt. 



S £ C T I O V. 



Q90I0C0 , ^KODpoie 



SIUllIARlUM. 



t4|P TXclma folvt,M tft etUee» & ttmfere, mn» 

prdfcrtpfit ctnfuttiide. 
»4* ftS''^ dictndttm fit de fmrt etn^tiitiA. 

»41 Prdftca confuetudi/ie prxfcriptM , fidttci atn 
ttntntnr dtftrrt dtdnum in kirrts,vil It- 



DIcoprim&:dcdmz folvcndxfuntcoloco, 5C X41 
Cemporei quo prxfctibic cunluccudo. Jute au- 
tem oommuni, & regiulaiicet folvendae func » etiana 
non petita;, Sc (ine niorB. Et quidem pedottaltfe in 
finc anni, per (iiigulos annos (olvuntur, compcta »i- 
do lucrumtdedu^tis cxpcniis in venatione, pifcatio- 
ne t tcc tiilWus virh dtcime w . 1 j . Przdiales dan- 
tut ftatim pricc-ptis friiiflibus , idquc in loco ubl 
oatz ,five Agcr plutics in aiino frudus ferat , RvC 
(einel cantikm. Mixtz fequuncur naturam praedia- 
lium . cxcepco fcrtu animaliiun* quia foivi debec» 
quando petvcnit ad ftatum uttbiletn.Ita cum Regi- 
n.»ldo, hi^xnsyfuprk num, 1 j.Sc aim aliisTanctCVL 
trall.i.dt Kelfgtone lib.x.d,n.iuim.ij. 

DicofccL:na6;prxrcitaaliquacoiirueaidiiiepne-' 141 
faipta, laitcm fpatio deoem annoiom , non tenea*^ 
tnt bdeles dedmas deferf e in horrea j vd loca pa- 
rochorum > five hoc faciendum fit magnis fuinpti- 
bus , five paivis , fed antequam ftudus in propria 
honea afpoitent t debent puochos mancfe , ut 4e- 
dmani capiant, qi.:ibus iu'glij;i'ntil)ti'; , vcl pofTunc 
fru^us omncs uidediuaios m propru iiorica re-. 
condcre, vddedneniinmiiidinquere , filtn& 
contiietudo | niro cnm hoconui noii tit in jufe»aon 
eft imponendum. Ita onn GiMcier. de etlia 
niter, Tanesed. fifrdmmiMMitiiK trtM»iM^» 
fuefi. x^. 

Vndeparochi nonpoftbnc pcohibere parochia- 141 
nos, nc frudlus cx area afportent in horrca fiu , n i (i 
ptiitsin acea coram eo« velcjusminiftro dccitncn- 
tur } confuetudoeoiiri iiiiivetialis in hoc regno > 8c 
aliis cft. utiBtteadedmenCur frudus , fi paiodiu» 
pro dedimaiiqiiem roittat, qui cam afportat , ali^s 
omncs frudlus agticoix in fua iiortca dcfcrunt, 5c ^ 
poilea decimara iolvunt , & iu ctiam £t in Rx;gtM> 
CafteUz, Navatrz, Atagonictde elila^ UC beac oiMi^ 
mnltisffobac Leaodec^;^4MHik4oii 

1 



S E C T 10 V I. 

An EcdcTu , reu e]us miaillri verum lia-> 
bcant daminiotn decimanifD,atuequsLim 

• ifeparencur a cutnulo koiBbasam^vx prae- 
ccpti iblvcndi decimai. 

SUMMARIOM. 

145 EedefiM l^te vtntm d e mii mmi deekHMf^ndk 
frnSu i imimtefimmJtfnrtittii^ieigtiiUe/rH.m 
Qnnm. 

I4( QiffuLmeer^UridpBnuniHr. 
147 ftiredtm ntn fettfifr^riti tuulieriiMe r«aM 
peredeeinMt. 

EcclefiA non pettft fttert dedrnm non folutat 

nliiiiit fnifn^J juibui dtcime dtbtatur 

emenmtt ^et tdSe titnt» pefiident. 
149 Im txi^rndi decimds efl fpiritudh. 
ijo Ctufa dectmArumnon pcrtintt ad judicti lai^ 

cotf fivt /i/ fit jurit^fivt faSi. 
t$t DeeimnfttendMefieermMiee£eeiifiefi$g0^^ 

& eernm fntHet tdee. 
151 ludtx ftcularit ntc ftnul cum Eccttfit^tit^ 

ftttfi pidiatrt de cnufn dtdninrun, 
ifi CnMerdeeimmm eenvetir» dekt ewvnp 

Adfe»., 



Digitized by Google 



Trataatus III. Difp.lV. 6i 



tuAict £celtJLiflie§ , ^HMndc prttium decimM 
etnduS^tVtt locdttnon vult folvtre, 
I J4 Idem dtcendHm tfl tfiutndo tUtur Ut inter cle- 
rie»s,& Uicej arc* prdfcriptiomm, vtl etit- 
/Htttulinem dtcimMr$m, 

i^j 1*%''^° prim^> : Ecclcfi* hibct »eruiTi dominiDm 
l^Jccimaj parcis fru(5luum anccquam fcpaccn- 
tur k cumulo ftuAuum undc cx qiio fw&us rc- 
cipiuncur , ftatim inciptunc clfc fub dominio 
Ecclcfix. Ratio cft , quia Dcus dicit dccinus cfle 
fuas cdpAuanobuy&c luumjudicacdominium \ crgo. 
Tum quia Eccleda poteft dednus vindicarc ctip. 
modtmmim i6. <]u*Jt. i. Sed vindicatiodatur do- 
mino in"rc (vxl.inrt.]f.dtreivindic4tt0nt\ ergo. 
Icacum Lelllo, Fagunde$,& aliis Trullcnch. tib.i. 
Dtcslogi, cMp.i.d»b.i.nttm.$. S< cum Acor.BjUco, 
6c aliis Leander ir/in.6. d.x, qudji. lo. contia Bo. 
nacinam, Suarium, Machadiim > & alios , quos ibi 
rtftrt. 

Nfcobftat , quod dccima Ht conf^ufa cum aliis 
faiftibus. RefpondetuT namque hoc nullum clle 
inconveniens ; ex hocenim folutn fcquitur Eccic- 
(iam non haberc dominium in aliquam determi- 
natam paitcra macetialem fruAuum , non tamen 
illud haberc in decimam paicem furmaleni illo-' 
rum ; licut Ci duo ellenc domiiii unius accrvi triti- 
ci , dominiuin illius quoad mcdiecaccin , forma- 
litei edct penes unumquemque , etiam anccqtum 
dividcretur acervus , aliasfub nultius cllVt domi. 
nio, cum non magis ad uiium, quam ad alium per- 
tincat. 

^^4* Hinc fit Ertlefiam poflc duplici aftione dcci- 
mas non folutas pecerc, fcilicet condicionecx ca- 
none, hoccft , fidelcs obligando, ut folvanc dcci- 
mas,quas legc canonica folvere tcncntur.quxadio 
«ft in pcrfonam 9l lei vindicacione, quxa<^io cft 
in rem. lca cum Dafio,Truilcnch.Fagundcz,Lean- 
iei,tr/in.6,d.i.tfiuj}. ii.>Secund6 hc,qti6J quan- 
<lo fru^s non dccimati venduntur, Ecclelia habet 
aAioncm tealem, & peifonalem , tam in vendico- 
rcm,quam in cmptorcm : in vendicorcm, quia fuis 
decimisfcaudavit Ecclcfiam^empcorem vcro.quia 
iubct rem Eccleiiaripotcft crgo Ecclefiaapprchcn- 
detc dec mas, vel k venditoie , vel ab empcore ; ^ 
vcnJicorc camen inpraxi appiehendic dii^os fiu- 
€ta%, Ci cmpcor bona fide cmit',ab emptorcvcro, fi 
mala fide emit. Ita cum muitis Palaus trail. lo. 
A.uni€a,p.ijiHm.i ,<!r B.TruUench. /»^.). Dtc*ltgi 
eap. i.dkb. i.n.6. 

Tcrtii fic , furantem frudlus non deciniatos te- 
nerf ex ci$ dccimam fol vcte, Et idcm diccnJum cft 
<le cis , qui fpicas in agris in magna quancicacc fu- 
tantur , cxcipc eos , qui fpicas relidas a mcllbri- 
bus coliigunt. Ica Palaus fupri num. 8. &c cum Fa. 
gund. Leandfr/n/iri tjHtJt.i j . Et idem dicenJitm 
txillimo dc ipicis railij , groffi , quos vulgo gens 
_ luftica ex agris , etiamin nugna quanticatc aJalTis 
* igni comsdend.i$ furantui i mos enim antiquifli- 
museft in agiis hujus regni.mfi ioluinad vefcen- 
das aflis afporientut , iiec prohibeancur k dominis, 
neexcis decima iolvatur. Excipe nili in infeiica 
quancicate furcntur, vclmri cx uno foloagro unius 
domini afportencui,nara tuncdomini s bi^evi tem- 
pore omni fruftu fui agri piivarecuriDodlrma ergo 
di^la inteliigitur , qoando roodo cx uno , modo cx 
alteroagro.iina, vcl altcra fpica ufuipatuT , ut fit 
a pueris, & hominibus rufticis ; nam cum notabilc 
dainnnm ex h^c afportationc non infcratur,don^ini 
non funi in hoc invici , im6 ipfi doinini ex agiis 
aliuram,qui kfuSsagiis ipicas afparunc, ip(i folent. 



Ci fibi magij pliccnt.eaj afporure.fic ealtn in agrit 

. Monciv Majoii\ pauiaemez, cum puerc ncm.& in 
aliis vidi pr-dicire , & ni)nferacl reacttionis gra- 
tia etiara.leii cuin puer ellcm. 

Quinc6 fi'., Ecclcfiara piilTc dedtnas excipctc ab 
cis,qui bcUoinjufto, aut ati&s iiijuftc fegcces, vL- 
nea.s,aut arbores, jam frudkus habentesconibnrunt. 
lu ci m Azor. Toiic, Suano, F.'gi.nJci , Lcander 
fupra ^u4j}.<^.conui LeQium, Pal4i<m,& aJias. Et 
hoc vcrum cft , e.Ci ipfemet doiainus fcpetes (iiaf 
contbLtetct , potcft enim Ecrlefia ab co p< ftulaw 
decimas , li fuacul)>a id fcciclu cum LeQio , Truls- 
lench.Lcander, /M/>r4 ^uaj}.i6. contr» Boi»ciium, 
d.ulnma^utjl. ^,p. ). nutn, Non poccft Uraea 
Ecclclia exigcTC deciraas ab eo , qui bcllo jiiftu fe- 
gctes, & viiuas combufllit , &cc. C\ id ncceflaiiuin 
crai ad VKflonam , lecus (i talis corabuftio non crat 
mediuri neccftariiira ad vidtoriara, Suancztom.i.ds 
Rtltgiotitltb. i . cMp.js. num.iy. Fi|iucius(r«A.i7. 
csp.x i.«jusji.-j,nuui,\^6, 

Qi^iii(6 hc , Ecclcfum polTe Jccimas cxigcie ah 
eo,qui colicdis fiud:ibus,& poHtis in (laci), in quo 
foliK.metat decimas folvere , ipli: fira culpa fuit in 
inura folvcndi , imcrim fiirilus perieiant cafu 
forcuito , nam cum lua cutpa diltulcrii lolveic fuo 
Cempore decimara , ad cam pertinet lefticuuo. Ica 
cum muIcisTruIlcnc4). lib.i. DtcMlogt cap.f. d.x, 
num S.Raphairi dc la Toirc, i. x. i/udfl.by. art.i. 
d.ic.num.^.Cr j. contra Boiiacinam,yir^r4 M.y. Et 
idem dicendum clt dc co,qui in colligendis fiud^i- 
bus vaidcnrgligen:: fuit.lca cuin Tiuilench.Lean- 
dei ir.i{l. i.fju^ji, 1 8. coiicia Suat ium,Filiucium,& 
alios.bccusdict ndumell dc eo,qui non habuic fiu- 
Aus cx luo pixJio,'quia nolnu fcraiiurc, vel vi- 
nram, vcl olivcta colcre } nam Eccicfia fuium habec 
decimas ex fri'£tibus produ^isicumque fiu^usnon 
fuerinc produdi: , iion habct a^ioncm contra prae- 
didlum JgHcoiani. lu cum coramuni ieiitemift 
Lcander jupra ^utijl. i Et idcm diccnJura eftdc 
eo,qui vincas in domos , & agros in vineas malb> 
tiofe coflveitit. t-agundcz,i/f yfTdttpiumltb.x.c.S. 
n. I o. piopccr eandcm raiionem. 

Scd quxrcs, an paiochus polQc prnpria authoci. i^y 
tatc reapcrc decimas ? Kclpoiideo ncgative, quia 
ad paccm reipublicz fpciftat , ut ncino pcr vim ic- 
bus fuis fpulictui ; paiuchianus autem licet debeac 
deciinas, adhuc eft icgitimus illaium podelTbr. Iti 
cumcommiiiu Truilench./j^.j.D'r<(/«^i r. j.</«f^.$. 
»«»1.9. Vnde piochus nolentibus Iblvere decmMS 

. non potcft ob id ncgarc facramcnta. Ita cura Ttui- 
Iench.& aliiscommuniccr Lcandcr fupr« ^UJtjKix. 
Teiictur tamcn Epilcopusnoicntcs folvetedcciraas 
excomraunicacionc cogete,ut folvaot.Iia cum com- 
muni fcnieiltiajTanaed.>rj«^. i .dt Rtltgiont ttb.i, 
d.tx.num.i. 

An autcm Ecclc(ia poflit peteiedecimas non fo- 
luus abillis, qui przdia , cx quibus dcciraz debe- 
bancut emerunt , vei titulo donationis podidcnt i 
KefpoiiJeo ncgative ; non cnini datur textus, unde 
h;cc ohligatio pio przceritis decimis iraponatuc 
bonis drbcncium dccinias. Jca cum Fagundez.Sua- 
rio, & alitsTancTcd.yii^rii num.^. £1 idem dicen- 
dum rft Ac eo , qui vcndit decinus , quas Eccleliie 
dcbcbat , &c ilUrum pretio prxdium ejnit ; ron 
eniin EccKlia poceft illum hocprcdio fpoliare.fcd 
taniura cura pouft cogcre, ut decimas non foluias 
fol vat. Ita cuni Suario , Figundez , Tanciedi fupri 

. nurn.f. 

Secnndo quxrcj , an vi$ esigendi decimas Cit 
fpiriii.alc ; Rtfpondeo aifirmativc , quia compecit 
miniftiis Ecclcfic ob rainifterium fpiricuale. Jta 

H ) ciim 



Google 



6i 



De Decimis , 



150 



cum coranrani fcntentia Trullench. fuj>rA dtA. 8. 
n.i.& iz. & cumaliisLcaiiJer ./«;>»•« f«f/?.i4. 
Hinc fit cMifun dccinianmi non pcmnerc ad judi- 
ces laicos, fivc lis fit juris , ui tenet cum communi 
fenteniia Leander ir4n.6.d.t.q.iy.(\we fadki , ut fi 
lis fit, an Pctrus lolverit, vcl non. Ita cum Azoria, 
TorrcA Lcanderiix^y?. jo.contraSuaxium, 
fj I Palaum,& alios , qui dicunt in hoc cafucirc mixti 
fori:fccundb fit deamam petcndain cffc corum ju- 
dicc Hcclefiaftico , & non coram judicc fxculari, 
ncc coram cribunah principis ficularis,&: fi mini- 
ftti illius fint EcclefiaAici , nifi calcs minilhi con- 
ftituti fmc k Romano Poncifice, ijuia racio habetui 
ejus , a quo jurifdidio eft nundata j undc cum 4 
principc ixcuiari procedac , fxcularis cft Fagunder 
in f.prdct/xtm /iff, j.r.j.n.^. 
, . j Imo.nec judcx fircularis fimul cum Ecdefiaftico 
de caula decimarum judicare poceft , etiam rationc 
compromilli ex cMp.contingat,de dr^iww.Tnillcnc 
/i^.j. dec*l9g* c*p. dub. t. tium. i 1. Quod vc- 
rum cft , & lj dccimar daca: fint \ Papa in fcudum 
laicis • eciam principibus , nifi id eciam Poncifcx 
exprelTb pcivilcgio Jidlis principibus conccdat ; 
quia licec fcudum fzailare in fe fit , quiatamen 
pendei k jure fpirituali decimarum , ccnfcri debet 
ics fpiritualis, fif non profana. Fagundcz fupri ». j . 
Diana pi*rt.f.tr*{l. i.refol.jo. Sccus dicendum cft, 
Ti dccimain principes laicos concrai^tu petmucacio- 
nis trannica fueric Papz authoricatcinam quod iub- 
ftituitur in k>cum aUctius , (orticur conditionem> 
& |us ejusiundc in hoc cafu , jus quod habet urin- 
ceps Izcularis ad dccimas,non cft (pirituale , bene 
tamen quod Papa habet ad rem loco decimarum 
peimucacam. Trullench./Wfri num. 1 j .Diana fupr* 
tefol. jo. 

An autem condudlor decimanim conveniri de- 
bcat c*ram judice Ecclcfullico , quando precium 
dcdma; conduAc , vel locacz folvcrc non vulc? 

1 j j Refpondeo affirmative, fiquidcm omnes lites deci- 
marum, five juris.five fadli fint , debcnc coram ju- 
dicc Ecclc/iaftico , Sc non corain judicc laico tra- 
^aii : ica cura Azor, Diana , i . p«rt. trad. a. re. 
f9l.^^& p*rt.f. tr*li. i.rtftl.fo. & cum FragoL 
Leandcr ,fupr* ifudjt.n. Et iJcm dicenJum eft, 
quando lis movccur iticcr clcricos , 3c laicos , an 
dctur przfaiptio , vcl confuetudo immcmorialis 
non (blvendi decimas , vel non ; nam talis lis eft 
juris, & non faAi, Sc daco quod fucric fa^i,adhuc 

154 coram judicc Ecclcfiaflico trailari debcc , uifupr* 
diximus : ita cum multis Diana purt.i. trriH.i. re- , 

pdrt.i. tr*a.i. rtftl.jo. Et idem dicen- 
«lura elt quando lis movetur fuper poircflionem dc- 
cimarum : Trvtllench. lib.f. trdS.^. in Dtcalogum 
diA.%.n.i,V3\z\iitom» x.tr*il.io.p.ij.num.%. Sc- 
cus diccnduin eft,filis moveatur fupcr ftutSusfoIu- 
tos decimarum , ut fi quis furciur dccimu ab hor-' 
icoParochi, nam hic coiam judice ftculariconve- 
niendus cft : itt cum Trullcnch, & aliiscommuni- 
ter Lcander,yNfr4fN<//.)4. 



S E C T 1 O VII. 
Qux perfoaa; ceocantur ad decim^ ? 
SUMMARIUM. 

« 

155 Omiiti bMpti^Mti ttntntur folvtrt dtdmti ,fi 

*li*s mlijuo priviltgio non fint txtmfti. 
ij6 Qj^tddmJtTtlldri* ptnumur, \ 



»57 Rfligiofi & clerlci itt eimmnri vivtntes ex 
privilegi» noH itHtntur folvert dectmas 
prtdiis , <]U4e propriit mnmbus , &futr.plib»^ 
txcoLtnt. 

ijS Mtnduantts non ttntntur folvere decim^ 
ttutmdtprddiis.nudptr coUnos, & condu- 
lierts txcoiunt. 



*S9 



tii 

i6i 



Non ttntntur fotvert dtcimas dt territ imptf» 
& den*ti*,l»c«tis,& in empi>yttufimh*hit*^m 
fi propriis nunihm excoiunt , vtl excoli fst- 
cidnt , ubi etidm ^uid dicendum fit de co- 
lonis. 

160 Udc privittgid ttidm cempttunt menidlibt**. 
i 6 1 f f«ir«/ Chnfii,Cdl*trdvd , Avis, &c. tttam, 
uxirdli tenentur felvtrt dtcimdJ dt prxdii* 
patritntnidiihm. 

Contrdrid fenientid non efi improhabilit. 
Hot prtvittgium ttguidriwndmMtiiur ,fi tnct- 
pidt effe enormittr nocivum Ecclefid.vetper- 
fonead ^u*s fectmfo privilcgi» tdlet decim* 
ptrtinehdnt. 

1 64 An perddiur hoc privil egium per non ufum ? 

165 Perditur htc prhilegium perpdrttum cenv*it- 

tionem. 

166 Perditur hec priviltgium ptr dlitndtionem 

prddiorum, fi irdnf t*ni ad ptrfonds non fri- 
vilegidtdt quecunqut tttuto tranfednt. 

DIco prim6 ; Oihncs bapdzati,etiam regcs,(Jve 
catholici,five hictetici, fi alias fpcciali pr 
legio non fint cxempti , tcnentut folvcic dccimai, 
Ita cum communi fenicniia Tancrcd.rr«ff .j.de re- 
lig.tib.i. d.6. num.i. & cum multij Lcandet tr.6. 
d.6. qutfi^.i. & patci excdp. trdnfmiffd de decimif, 
edp.tud not & cdp. in dliijuibm todtm titulo. Ratio 
autcmtft.quia omnes,fi catholici fintderoanu prc>- 
prij faccrdoiis tenenlur facramcnta rcciperejfi vcib 
fuciint hzrctici , tencntur hxrefim deponere » Sc 
fjjiritualia i faccrdotibus , qui quantum cft ex fc, 
(unt parati ad ea pracftanda, recipcre. , , _ 

Hincfit infidcles, qui nunquam fucre baptizatt 
ron tcncri folvcre deciroas , ncc pcrfonalcs . nec 
przdiales, nifi fo«? habitent tenas , qiiz aliquan- 
do fuerunt Catholitoruro. Et idcm djcendumTcIt 
de Catechumcnis. Racioautem cft, quiaEcclcfla 
non miniftrat infidcUbus SacramcnU, necimquai-n 
habuicjus acquifitum exigendi decimas pi«dialcs 
de po(reflionibui,«c przdiis, quz non fucre Ecclc- 
fiz.Ica aiin communi fenccntia Leander /r<iff. 6. 
d.6. autft. 1 , & fequentibm. Potcft tamen Ecclefia 
aliquod tribuium cxigere ab iufidelibus ad iuften- 
landos przdicatorcs Evaogtlicos,qui illosdoceant, 
& in fide illuminent.nam ficut pontifex potcft co- 
gcre infiJcles ad audiendam fidcm. ita & cos coge- 
re.ut fuftcntcnt przdicacores cis przdicantes Evan» 
gelium.iu cum Fagundez , Palao , Trullcnc Lean- 
dci.fuprd qudfi.i. 

Secundo fit Ecclefiafticos in dignitate confti- 
tutos. ut funt Papa, Epifcopi*. &c parochi non tc- 
ncri ad decinura pcr(onaIem : nam Papa ncmini cft 
fubje^us , Epifcopi vcro , & parochi non habei 
proprium paftorem , cui decimas folvant ob iu 
quod ex quadam fubjeaione Sacramcnta , & fpi 
litualia ab eis cccipiant. Tencntur tamen ad dccf 
mas pcz Jiales de illis folis terris , quas tiiulo ten 
porali , vel cmptionis podident \ quia }tales te 
rc poft parochiaium divifioncm habent jam ilh 
oous i unde fi Papa ex jufta caufa tcrras fiias titi ' 
temporali pofTcflas non eximat , tcnetur etiarfi ; 
eis (olvere dccimas. Sccus diocndnm cft de tcrii 
qi:<u poHidenc ticulo fpiciciwli , vcl dc illis ^ ^ 



• oogle 



Tradatus III. Difp. IV, 



P.ipa , vcl EpiUopo paroch^ afligiiltj: funt ad liiJtn 
rituenutioiK:'.!, i.i r.iiit pairilia Ecdefij: , &c ii ma- 
gnaliitt: lucLiiii iniilti» TancrcJ. jMpritii.f. & 6. 
LanAeifuprufjMxft. 10. 

Ti.-rtio fic cxccios ciirico5,qui parochi non funt, 
&i Regiilites d«r jiirc coinmuni tcnni lolvcrc de- 
cimas, tim pcrlbnilcs , ubi lunc in ulli , quam prx- 
diales. l'erf<nuU'S, inqu.im , non deadionc luaa- 
tiva (piiitu jli , untuin de aAione lucutiva cor- 
porali. PrxJialcs vero non dc tcrris , qoas ciculo 
^ ipirituali }>olIident , fcJ dc eis , qua$ polIiJenc ti- 
(ulo ccntporali, & etiam illis , quz in proprium 
pjtritnoniuin cis adignatz funt ica cum multis Tan- 
cted. fhprii ijHtjKj. & fctjittntibui Lcander fuprm 
'Jtufi.io. 

Dixi de jure communi > iiam cx pcivilegio.reli- 
gioli, Si cletici incoinmuni vivcntcs nontcnen- 
lur folvcrc dccir^Ui dc prxJtis fuis , quz propriis 
nunibus , &c f mpcibuscxcolunc ita cunccUic CIc- 
niciis VII. Mon.-chisS. B.-ncJidi VaIlcfoleti,Six- 
rus IV. Ci(l':(cier.libus. Mattinus V. Cattufianis. 
Gregorius XI. Mciccnatiis. Vrbanus VIII. Trini- 
cariii «Sc ex aliis inultis privilcgiis , quz rctuUmus 
in rtvftr» DirtUorio Rtptlttrium pjirt. i .tr*Q. 
ftii.6.n. I j j.cr /i^ttf /<rit*/,quz privilegla non fo- 
lum extenduntur aJ ttira* antca acquifitas j fcd ac- 
qiiirctidas : I rct talia prarJia antea lolvercnc dcci- 

• iiiis. Ita conccffit bixtiis IV.& Grcgorius Xlll.cum 
dcrogacione f4i^if.'x«ft^<r<<f rfrfiwi/:ita Pellizariiis, 
Palaus , Leandi r , qnos rcferc , &c iequitur Ouna 
f-trt. I o.truO. 1 i.refol. i i . 'Imo hic privilcgia ex- 
(Ciidunturetiam a I novaliacuio polt conccllionein 
privilegij Duna ibi. 

^ g Imo McnJicJntcs , & ciim cis cominunicantCJ, 
non foti&m eximiT.tur a decimis prxdiorum fuo- 
rum.qux uroptiis mauibas , Si fuis fumptibus cx- 
colunt ; led etiam , li easpropriis fumpcibusnon 
cxcolanc, fcd pcr colono$,3c condu^torei.^Ita con- 
ceflit cis Joanncs XXII. BuUi x i . Et Jicec hoc 
privilcgium a Grcgorio Xni.rclhictuin fuciic pro 
Pacrtbus Sociecatis Jdu Lufit.mix, utfoivctenc cx 
viginci modiis uniim, poHca rcdicutum fuitaGrc- 
(^>'^> mLlcis Diana pnrt. lo. traS. i a. 
'^tfol.f i. Imb iirc tcncnciir folverc dccimasde ter- 
lis cmptis.donatis.locatis, Sc in emphitculim habi- 
tis, fi propriis in.inibus cxcolant, vcl cxcoli faciant 
pro fua fullentacione : ita concellit Gregorius XI. 
Martinus V. Palaus III. it.i DiADifHpra rtfol.^o. 
& 5 i.Im&in aliqtiibus privilegiis eximunturetiain 
coioni, vd falccin conccditur, ut coloni lolvant de- 
cimas non paroclio, fcd moaaltcrio ; ell jnim hoc 

Srivilegiuin rcaic, & non pcrfonale. Portcl««i//f- 
RtguUriMm Jnpra ». 1 63 . Et hxc omnia , qux 
dikiniiu compctcrc religiofis,coinpctunt ctiam ino- 
nialibasaaconcclTu Bonifacius VIII. BuO* i. & 
Bencdifius X I. BulU i. iu Lcfatia /// mari tMino 
AlinorHmnuiH.tof, 
,g , An autcm cqnites Cluifti , Avis , AlcanUrx, 
Calatravx , & D. facobt; m partiailari , Sc uxora- 
ti viventes , lint cxi inpii a deciiQia , uon folum dc 
commenJis , fed etiam Je prxdiis pathmonialibus> 
mulci afHiinant ,'quos higa inanu retulimas i» »0- 

* .j//-» Dirtilorio Rtgultruim , ubi fupr/t num. j66, 

ubi etiam multa privileKia adduximus.fcd his teiTU 
poribiis dormiunt hi')u{(nodiptivilegia,uc ibi dixi- 
*mus HMm. 1 80. An autem contraria opinio , quain 
Jefendit Gabricl Ptreira , Phebus , & alij , quos 
ibi rciulimus nuin.i66. fit IioJie adhuc probabilis, 
nccna t Ci quod incclligo diccre fas cft, (wnpci eatn 
probabnem reputavi , uc ex rationibus , quai pto 
prxdicla fentcntia probonda , Si aigumcntoiuin 



fohitionibus , late fus^que adJuxi videri potcfli 
v idcantur qi x ib: d xi ; nam licct ibi contr.irix opi- 
nioni .aJicilplctim , ui etMtn nunc adfcribopion 
tiinen coiitiariain iinprobabitfein )<idi{aviiin)i> ucis 
pio hic Uiitcncii piob.tn me dcdaravi , Sc quod i 
tunc non multuin oblcurc dixi , nuncclariiis pro- 
fcro , eo quiiJ vidcrim mcaim idcm fyttdtt P. Fr. 
Ifidorum a Lcve meiicifTimum Provincialetn Pro- 
vincix Satidliffimx Trinitatis , Thcologiz Lc£lo- 
rem in Conimbricenfi Academi.i non l^lum fuz 
Rc]igionis,£.-d totius rcgni luccm , dccus, orna- 
inencum, in ijMaiMm ctnfiLi» fu», cuidatn cquiti cx- 
hibico, (Igno luotubfaipto , 'quod cum hzcfcnbo 
prx manit>u$]Iiabeo & veneror, iKpoce altioris tna- 
giHii docutncntum. Tum quia cxpctienda video. 
Iic k fetc omnibus cquitibus hujus Lufitanic legni 
pradica(i,qui li altquain ininimam partem dccinu- 
(um lolvuiu icl\ , aJ ubvianJum Iiiibus parochoi' 
rum. Ncc funJamcntum dcfumpcum cx dectfione 
lacrx Kui.i: ,quud ii>( adJuxi , pcnitus convincii: 
tum quia de ea nobis non conllat authcntice : tum 
quia f uit contra fingiilarcm cquitcm:ium quia non ' 
potcft przlcrtbi contra privilegia rcgtilarium , ui 
tbi indicavi : ttun quia fuit cx Jcfcdii probationis 
cx parte cquicis, qui fi plene probaret , oftcndeicc 
parochos non ellc in pullcffionc pr.Tfcripta rcci- 
piendi a prxdiiflis milicibus decinus. Scd de his 
vide.qux dixi in naflro Dirt£lorie Ri^uUrium loco 
cit»to , ex ibi roim didlis omnia , qux hic aftcrri 
pollent incontrariumredudes. 

Advcrceumcn , hoc privilcgium conccirum rc- i 
gulanbus amitti cafu , quo incipiat ^111* cnotmitcr 
ixfi vum Ecclcfix,vcl perlonx.ad quas fcclufoptivi- 
legio caies dccimx pcrtinetent , fic enim liaihetuc 
ciip.fu£itftum, & citp.dUttii dtdtewtit/, non enim 
e(l inccntio rooccdentis privilesium iu gravare 
Eccicfiam.ut dicitur tndiilo c.ip.fugfefium : ita cuin 
communi lcntentia Lcander fuprd^utj}.^. VnJc (t 
ixfio enonnis fic cvidciu , in conlcicntia tcncntur 
rcligio/i tali privilcgio non uti : in foro tamcn non 
|K>Hunt cogi, nili authoritace juJicis. Et fi Ixfio fit 
dubia, lecucrendum elt ad Papam,caflqium adpti- 
vilcgij authorem, ut dcciaret an piivilcgiumcnor- 
initer Ixdat , vel non : ita cum BarboU , Suario, 
Leandcr, fupra ^uejf.f 2. 

An autem hoc privilcgium non folvendi ded- ' 
mas ainitntur per non uuim.vcl contrariuin ufum? 
vide qux diximus in ntftro DirtSori» Rt£ml4riMm 
fupm nmm. 1 77. & ft^tnibtu. Perditur caraen 
hoc privilcgium pcr paitium convencioncm.etiam- 
fi habcns caie privilegium fic religio , & hxc con- 
veniio potcll ncri, qoando reiigioni cft utilisabf- 
quc Papx conrirmacione : ita cum Suario , Fillio- i 
cio, Tancred. tr^S.t. lib.x. d.i.num.}. Peiditat 
undcm hoc priviiegium pcr alicnationcm prxdio- 
rum , & agrorum , fi cranfcant ad alias pecfonas, 
quocumque citulo venditionis , &c. nam eo ipfo, i 
quod prxdia dcfinunt cfTe fub dominio religionis, 
definunt efle exempta ab oncre dedmarura. Ita 
cum cornmuni fcnicntia Leandec fH/ri 
fit jj. 



r 



« 



sectio 



64 



DeDecimis, 



SjECtlO vui. 



efii(:ctc , ut cx ceriis fiuAibus decima non 
vatui. Leuida fufrd tjMjf. f. Vel q-.iinl hic , &c 
j|onaUbi* cx hac menruu (olvatur. Tanci:e<i.~ 
fmfnnmm. j. Vmle in hocftanduni«ft, noncon- 
fuetudini Epifcopitiis , icd cujtinibec paiochMe* 
vd fi ibi cll diibu coniueiudo , aiit nulla aXtCtl^ 
cft confiietudo , qnx cfl in loco vicinion; 
curo BaiboTa* lUccio* Ttiillencb. /»/r« 
I . Ad hanc autem 'confbetticlinnn incrooM- 
ccndam lequiiitiir (patinni qiiadiaginta ar.iu>rti«T», 
. qiJamvis nuUu» cflct tuulus , ncc PoniiiicJS ap- 
l<7 CMpMUid» Ugitimt tftert ftttft ut dtcwu pjobatio , pofitis IflBicn aliis conditionibns *d COM- 
mtnMtur mfMrtm,vtl m$ttm^vt fitptr- latxuiinm genenliter rcquifitis : ita cum com mn. 
f<,MlM./ivtprMm , rfHMtil vi*p*- nifententU Leander,/"*;^^ ^iwyy.^.Tancrei.A/"* 



De vi. 6e efficaciiMluam confaeaido^^ p'*^ 

iicrtptio, coropontio , & tranGiAio 
io deciifils habcant. 

.SUMMARLUM^ 



t69 



»79 



recht frtvifti*» fit. 
li% Onfttttnit tffictrt f»$tfi ^ntd dteimM , qu4 

Ecclifi* ftlv/ttnr. 
tSf Ctnfitindo ptttft tffictrtm tx tmit frttfhkm 

dtcitn* non falvMkr. 
170 AHtMite confHetMdinim introducendam rt^ni- 

ritmr/pmitf» ifiMdraginta nnnerHm. 
S7t Frtferipiit fitfitit *dt$emeMdiimifihlti$M 

dttinurim, 

«72 /»f*» difftr4t prtferiptic i ctnfuttttdint. 
xjf S^iu fr«ftnffit d i eim nm vim ,fivint*fi4Mt 
nrfmSnuit ititmfnf^fitdttimmdt 

finOH ttrr€. 



num. 7. 

Dtco fecundo : PnfcriDcio fufiicicns efl ad exi- 171 
Bie ml n ni a felucione decimanm , non luinus , *t» 
confuetudO) in hoc convcniunt DD. DilTtrc' auterrt 
przfaiptio a confuetudinc , quia piyfcriptio non 
conlticuit iegero, aui quid illi zquivaleiu,fcd tan- 
tiun lefpicitdominium, ocpoieftatem uteodi ce- . 
bns , routando ex uno dominittm in aliam 9c Gt 
dicitut c(fe qcid hCt\ , at confuetudo coiidituit le- 
gem, illamquc abrogat , & tlc dicitur , qui J juris, 
ut benc cum Suario, Tanacd./if^r^ niim.6, ^ittttt 17« 
fecund6 quia per confuetudinem dominium,&-jns 
communitati acquiritur , per przfcriptionem ver^ 
acquiiitui ju5,&: Joi.iinium ptivatis. DifFiTt tertio. 



174 ^f^fc^fFfit dtcimam tnunM pdrtt fnndi, ^ ^ pralcripuoncm requirilur poneflio,timlu5, 
to «iHti imftUetlirtti^i^K^Mt^mmffi^ Ktchiom fides eontinuata per leropus lege prc(cri. 



d»,& fipifit* eilMtur. 

i'iS QA*'^ fi f^* P'"''* f""'^ pnrtebiu ne^trit 

dicittutm fctnt, pMfii,& ligni ? 
176 Lmicmi niu pHtfi frMferibtrt jut ptrcipUndi 

dtcimMSt itM mt Jwi «k mliit folvMntur. 
iyy Rtl,giofi,&«Uri$i/ipim^friferittrtdt' 

ciMMS. - 

t^t iHfd fitetmptfiMt^tudtrMnfMnii. 

Cimf^ft fiftr dicimdj fifrtiadtf etuititt 
aifit&lkmiMpipirit^tfiwlilu, 
180 C«;«/ fuptritris dihtMt tjfe ifie confenfiu f 
iSt SiCimfofiti» fiMtinter curMtoj ,u- lAtcesfuptr 
loemfijtmpm,& perjot,4i , ijH\bm ftlvtndM 
\f.fint dteiviM,fmffieit JEfife^i mubtriimt, 
itt Si eomptfitiodinin fihteiidm tVitmmmmd* 
■j^ dteim* inttr pMrtchum, & Uicis tMHtum fit 
'. fro vi&m pMriehi , & nin mlirti filifi fitri 
fihttiifiiifMfMrithi. ^ 
tS; An$rmftm»f^ii^fifwrii«imm\ 



DIco priro^ : Confuetudo l^liM^ ia 
eficaepocdl,at<ieciaa munuRnt, Tel aio 
•dfpntem,vel in tanm non fdvatur, Cve ea fit de. 

cima petfonalis, /ivc pr,rdi.i!is , dummodoalia vii 
dc fuilcmaiione paroci^o provifum iic , praFtetJtj, 
quuii iubet cx proprio patrimonio', ant mduftii^. 
Ratio eft,quia decima ,^quoad quotam , eft dei^- 
re humano , contra qu(>d piasvalere Ipoccfl contoe- 
ludo. Noii tamen potcft tolleie confuetudo , ui pa- 
locbuf oon pcovtdeatur.db congrua fullentatio- 
ne , iKiccnimeftde'}aMSivino : itacutnoonmni- 
nifcn; ■n-.ii Tancted. fr«fl. 1. Ith. i.d. 1. num. i. 
Lean.lcii ir.iti.6.d.7. iHMfi.i.& fe^utntihm.PotcH 
etiam efficcre confueludo , ut dccima , qux uni 



ptum, non tamen ad conuietudintnn , ut bene cum 
Moliiia, Palao, Loindtt ,fuprM ^wy?. i fi.TancicJ. 
fupr* nnin. 9. Qi^art&.<UTOnilllt» quia ad prxfci t- 
p^onem reijuirituciempiis nnmeinoiabitcbcccA* 
- ^ennim aMionim,non ver6 sd conltietudinem , uc 
fupra dixiitius.Excipe nifi qiiis cum titulo pt r qxia- 
dragiijta aiinos fit in poircmone nonfolvcndi dc— 
cimas , nam hicetiam icgitimc prxfcripfitiiu cuns' 
Vafquio, Leffio, Suacip, itonac}»jbL;andcr, fnfrm 
^uefi.ii. ' • ' \ V" 

Sed quxrei an qni prcfaipnt decimam vini , fi 
poftea vtnex fiant let» aiabiles, debcat etiai» per- 
cipeie dednutrt de ftodu Knae, codem modo, qub 
percipicbat He fnrilu vinex ? Rtfpondco .ifflrma, 
tivc jquu piilciipciopcr ie ptim6 cit fundi.Sc cx 
conleqtienti fiuctuum, qnot eepoitat. Vnde ficv 
. Jhecidens eft ad prxf(priptionein , quod ftuftus v»» 
ri^iur. lu cum Fagundez , Suarez, Leander^^r^t 
<j«f/?. i 9. cDr.tra Rcbiiffiim , Bnn.icinam, & alios. 
£t tdem diccndum efi , fi quts prxfaipierit deci» 
roam in^na patte tenar , to qa6dc»fehooli»vcuc« 
nam fi poftea altcra ejufdem tcrrx pars colatur. 



«71 



174 



dit in fundum qi.i iKVipIicnt- r ctnlctur um:s , eo 
|<ettistctminis claudatai , Sc tanquam uiius^ 



ctiam prafaipfitcirca tam ; prxfaiptio namque c.i- 

' ifu ' 

^P^lKvilftilis pofndeatur j licii antea noncokhrel 

ti!r in omnibus fuispaitibtis. lu oim Siiario , R^e- 
butio ,<k aliis Lcandcr/«/»x ^udft. 10. Scciis cLi- 
ccndum ell , quoa.i .igios i~cpaiatot'k ^ui aotei» 
nitus ftierant inoilti , Sc niiiiC primo prjeddun. 
Cur I nam quafi polleflio dedmandi ad illot non ex_ 
tciidicur. Ita cum Garcu , ron;io , 8c aliis Leandcr 
tiii tfiuft.xo- Dixi, tjki aiitea poniui fuerMnt inculm. 

- . f/, iiain n exeis folebat parochus rccipc-rededinani 

.pacodwB oiim^v^ur « nuuc alteti lolya^, deherbis, pafcuis, lignis, icc fi rales agri ad 
prupter ftiflfcm lalitoSm^, iia^mn ■ commnnl fcn- cultoram redigantur , dcbenrar ctfamel decim«' 



«71 



lentia Lcander fnpra ^utft.i. Poteft ctiam cfHccte, 
Ut in una parochia noit folv.intut dccimx calu.quo 
inaliis circuinviciniis folvaniuc , &t:contta iia 
«um 0|dtad9,Fagundcz,/<^.}.Mp.i.«.AoXeandec 
rmS. i, d. 7. ly P^xeft ctiam confucindo 



iliiia j.im trac in pol/cffionc , 5f ufu rccipienJi cx 
diais agris fruaum , & fi cllcnt iii dilbiftu akc^ 
rius ptochiz. Ita aim communi (entciuia Rebtifl 
liiS tr.di dec-mis qutfl. i ^.m Covar. Gi tierrcz 
& alij qiy» (cf<;it,Cic fcquitui Suatc% lili. i . i ^p, j. 



.Digitized by Gopgle 



Tradlatus III. Difp.lV. 6 j 



9.& lo. figisniez.Sc alij, qiios refcit, & fe- 
quitur Lean»!et irac},6.ei.-j. tjMjt.io. 
ifC Afi autcm laiojs poffit prarrcribcic jus perrt- 
piendi dcctmas, ita uc fibi ab aliit fotv.mnir i Kcl- 
pondeon?gaC)%'e', qusa dccimariunt i Dcoclericis, 
6c {acctdocibus datz cap. ^ktutvu de decimu, ScC\- 
mul in diviHone Ecclcllariim fiicrunt curjtis alTl- 
gnaicc.i.^. 1 j .^tujt. i.Tutn quia jusexigenili dc- 
cima^eftfpirituaic , cujtis func incapaces Ixailaiet 
de jurc nacurali \ ctgo iplis nuito modo compcterc 
octed, etianWi pi«rcriplerint pcTlcngiflimam con- 
luccudinem, lu cum comini.iii fcntcncia njrbofa 
dt )ure Eccltfttftico c.iG.^.i. ««».49. Excipc nifi 
ulc )us pracrciiprcrinc pcr tcrapus unincmorabile, 
cuin fanii privilegij \ Pontificc concclE | luin cum 
Papa polTuhoc jus, ctiam Uicis couccdcre , & pec 
cantum teinpiis fucrint, ncmine rcpugnantc , iii 
podcflionc decimasexi^cndi.prxrumtiidum tll ju- 
ftum iniiiuin iubuilH-. lu airn communi fcntentia 
BarboU,/M^r4 f.cihuo « w.r 1. 
177 An ajtcm Rcligioli, & iferici poflint pnfcribe- 
rcdccimai, li prxlcribunt paroch)anos>Kefp(indeo 
afiirmartve , quia acqiiifito principali acqiiuitur 
accefloiiuin icrgoacquiliiaperprclaipcionrm pa- 
lochia, confcquemer dcbcnc dcam* pixlnibi. 
Ita cum commuiii fcntencia F.igundez /;^.). cap. 1. 
ttMf». J4. Imi^ ablquc pacochia pofliinc dccinii 
pnfcribi i dericis , Sc Religiofit ; ptivilcgium, 
cnim& pixlcfiptioxquiparanciir , & habenc can- 
dcmtflicaciam , Sc vni j fcd mediancc pnviicgio ' 
poilunt clcrici , Sc Religioli dccimas acqtiircrc 
abfquc parochia 5 crgo &c mediancc lcgitima prx- 
fciiptione. Ita cum Rcbiiffo , Darbola , Moiicta, 
Gutcieriez, Sc aliis Lcandcr d j. qu^ft.i j. 
concra Fagundcz in quiHtHtn frtceftHM EccteftM 



iti. 



i.f.i.nttm.f^. 



iji Oico certi6:cotnpolitio efl gracuicaquEdam con- 
Vcncio : Tranfaftio vcio , cft padlio quxdam de le 
dubia,& iite inceru , aliquo dato , vel rctcnro, ut 

{»aict ex 1. 1 .ff.dt trMnf*il,& C.eodtm cap. fuper et. 
ta Rcbiilfus ir.de dtrimu f .1 j.ff. 1 4. Fagundrz »/» 
qHtntum prtceptum EccicftA lib. f.c.i. iiitm. \ . Solct 
autcin injutcunum pro alio ulurpari , utconftac 
tx c.vttiteni de trdiiftlliorjihiet. 
17 j Dico qtiart6 : compolirio Uipcr decimis.concur- 
rentibus .iliquibus cirain(tantiis,cll validj,&: lici- 
U,ul jvitct e.v (tp. t.de iranftil. & tx c.dilelh tn fit, 
ntetdttjt liiuio.lu cum aliis Paiaus tem.i.tr*^. 10, 
p.^.iKrn.^. B.vbo[tde poieftMte p»rociii p. j. e^ii. 
i.^.ttutii.if. Tiullcnch.lih. f.decalogie.}. duh.t i. 
Conditioncs auiem funt, ut przcedat cogniiiocau- 
» f«,& coiifcnfus fupecioris i cll enini Iitc compali- 
tjo,qi acdam quaii alienacio rcrum Hcctcfudicarum; 
«Tgo line caulx cognitione , & confciifu fupcriorii 
fieii non dcbet. Iia comiuunitci DU. apudPalauin 
fnt.i.tr^ii.xQ.p.^.ti.j^. 
1 8 o Dirtitultas ijpcur fnliim cil , cujiis fuperioris re- 
quiiaciir coiifcnfus? Dica crgo, quud fl compolitio 
hat inter pctlonas EccleGadicas , Lt qu^d dccima 
rebus minutis uti Ecclclix dcbita , alteri Eccle- 
fiz folvatur in pcrpctuum , vc4 quiid folvacur in- 
tegradccima de olco , vino , &c. fed loco dccimx 
(bivatur vigefima , aut crigcfim.i , ftfficeic conten- 
fum Epiicopi, vil eciam yicaiijgeneralis, aucalcc- 
rius habciitis auiiioricaCem qua/i Epifcopalem , uc 
ciim communi fencencia docet Tancied. trgR. i. 
tih.x. Ittft. f, num. ij. Hxc emm compofitio rtm 
cA prnpria alienatio. Nou It flicit umen conlenli s 
utriiifque parochi,uc iTCne probat Tnillcnch./ii. j. 
Dec-tlogicMp.}. dub. 1 1. ;/»//». 1 1. ac fi coinporicio 
giC intei diracos , & iaicos in pcrpccuum , Tct td 
J^^tr/ II li 



longum tcmpusrcquiricuc confenfus Papx , & noii 
fumcic Epitcopi confcnfus.non foliim li compofitid 
fic de non lolvcnd i ulla deciiYia, iic lencnt commu- 
nitcr DD. apud Palatim temo x.traH. 10. d. utiictt 
^.5.«.4?Sed ctian^fi compofitio fic dc diminutione 
decimx.hoc cll,uc non lolvaciir in hisrcbus in hac 
menfiita. Ita aim communi lcntentiaLeanderfr.4. 
d.7.i}U4ft.\6. contra Decium , PAtaum.Tiullencfa. 
Suarium, quos i^i rcfcrc 1 quibus addc TaiKiedam 
fupra ttuiti. i o. 

Ratio auteme{Y,quia nullu5,ettTa Pipam.laicuiii 
a dccunis libcrate pocell , nec qL antitatem dccimjt 
diinin-jcre, ut patct ex c.vtnerdbilit de cettfitmjit. 
N/f//,ted compolitio cll quxdam cxccptiu;rrgo con- 
/irmaCut ^quia ,'Ci dectma ex pane remitucur, )us 
comintine reUxaturiltdhoca into Papi fieii pocclt; 
crgu i imh addo,qu6d nec de Papx conicnlu potcli 
laicus pLTcipcre dicunas nomiiic proprio,& pcrfcj 
quiaiaici lum incapacesjtins tpirmiaNs , qujieeft 
jutdccimiinm. Iiacum commum fententia Lean- 
dcr fufti ff/?- J 7.PolI*unt tamcn iilat ricipcre no- 
mine Ecclcfix cx aiiqua caula pia, acccdciue Papx 
conlcnfu,uccum aiiis docec Leander i^i. 

Adverte camen qu6d fi compoficio hac iiitercu- l$i 
ratos,5c laicosfupci tcnipiis,locum,& pcilonai,qui- 
bus luivendxfincdccimz,lufliccrc Epticopi auc ho- 
iitacem-/]tiia pcr iunc compolicionem non rcmitti- 
t\ir j:is cominune. Ica cum Azor. Tiuliench. //^./. 
Vecalogi c. j dui.w.tt.i ^ .Fagundcz r. z.n«i».t 4. & 
ciim ahis Leandci fuprn ^utjt.^C. Ec idcin diccn- 
di:m cll iii calli , qi;o |us Etctcnzdubiumcflec , ut 
fi^c qiiia jgerctur dc privitegio Papz iaicu coii- 
ccllb i nam cunc fLliicit Epilcupi ctintenfuj , cum 
caulae cogi)itione,tit benc pcobat Rebufrus,& cxco 
Truilench.Fagtindcz,Barbola,quos rcfert,& fcqui- 
tur Leandcr Juprm tfutft.iC. 

Sccundo advcrtc qtiod <i coinpofitio dc non fol- 1 g i 
vcnda dt.-cima,vcl miiiuci)da iiiici paru(.hijn),& lai- 
cos tantunt fit pro vita parochi, Sc nonulua , pofla 
fieri dc folo confenfii parochi., ablque confenfu Pa- 
l^z.vel Epifcopi, hxcenim compoiitio ell pcrfona» 
lis,& nniircaii* , & in nullo prxjudicat Ecclefix» 
ci!i-.n vicam parochi iilam facientis excedere non 
poflit. lu coltigitur tx c*p.vt»ietif,& exc.dtctte- 
ro detrtttifallienibtu , & ccncnt Rebutfus f .1 j. dt 
decititrt /f.xj.F.igundez c.i. //.<».]& cuin A201. Bar- 
bofa, Oon.icina,& aliis Leandci fuprd ijutft.jx. Ec 
idem diireiidum clt Ji fiat calis compofitin, cara cum 
Ecclclialbcis, qium cum laicis , fiiper deciiuis prz- 
tcritis noi» folutis ; qiiia dccirrz pixteritx lunt fru- 
ftus jain fjdi,& pcrtinencf i ad parochum facicn- 
tera ^ompoliiionem ; ergo ficut potelt cuicimique 
ilios rcmittcre,& doiiare ; fic ^iotcfl de illis , adhuc 
cum laicis compoficionem facere.lta Barbofa , Dc- 
ciu$,SUatiiii,TruIlcnch.Navarrus,Bonacina, Filiu- 
cius, Si aliis.quos rcfcrt, & fcquicur Leander ffp"^ 
^utft.f j.Vt tamenquiscompofitione juvaii pofllr, 
dcbtrt ilU uii , alias non poteiit illa juvari, Ica Re- 
bulFus if. I i.dt decimis //. j 1 . 

Scd qtrzrcs , an cr.ii)faaio poflJt fieri fupct de- '» J 
cimis i Rcfpopdco qi id vel decimz poffunC fumi 
pro jure dccimandi , vcl pro ipfis frt-^ibus : fi de 
ipfo jurc loquacur , non potcft fieii fiiper eo tran- 
f.idio , fiquidcm res cft Ipirituaiis : fi Verib furoa- 
ciir pro ipia pcrccptione frtdluum, timc poteft fic- 
ri fi-pcr eis tianfadlio ; eo quod peiceptio ffu- 
fluum fit restcmpriralis. Ita aim Rebuffb, Fagun- 
dez,Barbol3,& aliis Lcani.\' t.trtf) .fi.d.j-^^^F-if- 
Hxc atitem trnnfadio , fi fit dc decimis przteritis, 
poreft ficri ft liim de ronfcnfi' parochi . criam cum 
laicis , ut diximus detmpofino"'. Rebi'fFu$<f.i J. 



tt 

4 

1 



Digitized by Google 



66 



De Decimis, 



}. FafUidez /iK}. i. ff«rm. 17. 8c tli) 
ir. Si vei6 Bu (upct decimis futuns iti 
«lefuiriui caaieiirut £pilcopi ,&6» 
7mm Eedefollicit, ii mumBateam lii'cis,noiilnf. 

ficit confcnfus Epifcopi , fcd reijuirituT l^px con- 
(ieafus • fi tamen fiac tant&m pio vita parochi,riit}i' 
(it cwifenTas puedii» fieut diximus de compoficio- 
■e. Rebutfus f«e|i. t ). mmi.)«. Faf^nida/afri 
18. & alij communicct. 



S £ C T I O IX. 

An paiipaesaii9ini»4» vd gttjri pauper. 

cace laboraoces , libcrcncur raciooe pati- 
percacis a folucionc decimarum ; 

SUMMARIUM.^ 

1S4 Pduptrtt ctmmmni pMptrtMt tiAfrMttt l§m 

tttntur ftlvtrt dtttmmt 

txtrmM iufff»0ttjtm imcMw fihtrttUm 
eimMi. 

tt§ DitiiiufsrtelMitidthttttiirfm^ttifttlfiitl'^ 

tfHmtikiiidttt&mttHt fit. 
187 LtikiiimftfimthMrtimMldttmm. 



nim peicipece donaitio^e^venditiooe.vel locatiotne 
ad tueDnioin, non caraen ulcca , utliabetuc 111 tK- 
tnnmgfUKi • m»kititfi4i itbut Ec^tfitfittit nm 
tmtiumiit. lca eoin Suario , Fagundee FSlkwi»* 

Lcander . trati.6 .d.^i.^ju^ifi.i ^.nnAeCt locttiofiac 
ad lcxconiuin,vel novcnnium.cd nnlU,ica coIligi> 
tur tx e»f, in tmtlttmica dt ntn *lnmu>dii f tfHtd 
Mitem. £ric taroen talis locatio valida , quoad teafti' 
pus jure permi(ruro \ quoad reliqoutn autem omni- 
no retra^cuc. Ita Vaufquez,<<« jiirt emffythtiitim 
qm^.t$jnm, » 5.,Fagun(i»M.j«c.a> «•! t> 



SECTIO X. 

Qux pocnx impontx fint contca swo 
' . folveniestlecimas» 

S U M M A R 1 U M. 

iSS Ntn ftlvtnitt deanuu vtatmat txcemmiuii» 
amiit mtn ntmtm fimt ktemmimitiimi. ' 

189 Privantnr ftfnlntr*. 

190 /» tmnHnu JEfifetfntitHs Lujiiatite cfi c^fnt 

rtfttttmu 
<yt Exigtnttt 



• & rtdiHtm kuHfituntm 
mmeimtur i*' 



Vppono ntupetes Gommuni, ac toiefabiii pau- 191 E^ilf»fi» & luifite titult decimnj ufurPMHt, 
IdNniiiKS teiKii SArem dednuu, ia vtt imftdium nt dtctmt Eeeltfiit SUit» 



hocconvrniunt DD. cum Suario tam, i. de Rtlim 
gttnt itaH, X. lib. i.CAf. 1 6. num. 1 5. SecundA fup- 
:peno : paupcrcs qui citteina , vd quafi excrema 
■e e d fi t it e laiwnqK • non leoeti folvere dedmas, 
cAn one Mnnii fiiic eoniioniiia , ut cum commuiri 
Iseei^MadHdbit^. i.;'.^. tra[}.i. docHm.4,. Imo 
vdti 



tAi/ folvdntur^fti^fgiblimHr^ 
euatur. 



DIco ptiflD& : nan fdventei dednni vcaiiail iMF 
txcomniu D ieandi , h(Ai tamen (unt iplb fuBto * ' 

-.f.-r -..„.„.,. cxcomnujnicaci .• dcbct etiam non folvens dcciiTiis - 

:, qa6d qui ob extremam , vcl quafi iiepultilii pctvaii tx etf. frpbiktmiu di dtcimt. £t **F 
\ aecel£utem , decimas non prsifateninis * ^*" ~ ' — — - f"- 

pofteacumad pinguiorem fortunam dcvencrinr, 
non teneri illas folvere , ut atm multis tcnet Dia> 
na^.j. iraS.%.rtf«l.%. Smmcz fufrk numer» 17, 
Palitts tnut 1. friifil. 10. d. umcu f. 1 7. num.%. Ra- 
pliaCi de la Tone, in x. t. tfutfi.Sj.4rt.s.num.f. 
LetnAet irafl.C.d. 6. cjudjl. 27. Tancrcd. /r«ff. 1 . 
Itt.x. di/p. 6, qutfi. I. nitm. 4. contca ReiMi^m, 
Ttuiieoch. Msdiadiiin,fledMi^qtia»«Ajrefeic:bis' 
fuppofitis. 

Dico prim& : dedraz parochiales dcbentur , etfi 
parochi , opibus abundent , quia dccimx non fc^- 
vuntuc £cclefic incuicu petlonaruin , fed intuim 



cegni eft cafuaie- 

fervatus, qt)anticas'autcm, qwe tequiricuc uc fit ca- 
fiis tefeivacuSrpro quocunque Epilco|]ktu,vide qus 
dMiinfrimnfartthujut^WfBtr^ttliflfmtlvmJlf^ 
tru&titii dt ftimttmit. 

Dico fectmdft texigentin, nrurpuiies, occopcB» 19's 
tes,& ftquedrances decimas, rcdditus , Sc ptoven-' '« 
tU5 benciicionnn , & auxitium ad id ptxftaiuet, . 
^asiido ea fadunt quafi fibi dcberentur,cxooniini* 
nicantifir tolwSU ca»a clMufuU 1 7. incommcetiaiii 
di^lam excommunicationem magifttatui , dc ^ui 
populoexiAcnre m ncccflltate fru^us, & dedmas 

bcneficio(umfeqiKftrant,nifipciustcncaveiintne- 

Dd» caufiiilivlDl miniilerri , qtrod parochi prcw ceflbati fnbvefiite aaciiorinte )udicisEcdeitaftid. /- 
SaHUIt patct cap.decimt i6. 7«*/?. 1. Vndencc Ittaim a!iis Palaus di/p.mnica p.t «. 
FCC hoc , quod parochus lit nulus , vcl in malos Religioti ctiani , qui £cclciits decimas debitas g^^, 
nfus dedmaa expen^ , non pr^erca ei dedmc fine titulo jufto ufurpanc, qui pravis arcibus , tc 
fmt denegandK , uc patet tx<mfJim ntkii dt dtci. firaudibus iinpediunt , ne dectmc Ecdeiiis debitc 
ttUt&etf. eltriett qutfi.x. |tt communiter DD. iUit folvantur, fufpenduntur, & eltcomDninicuituc 
fitidem dicendum cft de canonicis,8£ dignitatibus, •* clemtnr.cap. >u datrnij \ \xc iutcm escommuni- ■ 
& habencibus beneficia : quia hi oaines poft divi- catio non compreitcndit Kcligioios • quando deci« 
iionem teddicum uniufinijufque patodiic in plura tax non Ecetefiit , ied panicuhribus petfeaif d»» 
bcnefida,unicuique bencficiatocompecic per fe,& bentur. Ita cum Toleco, Suario, ^zitat, fufru n.i. 

Unde Reijgiofi , qui audiunt confcdiones , fi noa 
COgat pcrnitcntes , uC decimas lolvant iilis (cnipl^ ' - 
lumin|idcndo« quandoinjufte eas detineiit , t%m 
oonunniiicMilHe* Aedde Jiia vide,quK disi iu ntfir^ ° 
dinatnt RtgAinm ftxar.i^AjS, «. 10 jt. ' 



diredle jus ad perceptionem decimarum fuo bene- 
ficio coi rcfpondcntem : ut conftat tx euf.tx f. i.di 
dtetmit. Ita communitcc OD> apud TtuUeiidu 
e^.)9.iM^.8.;7.5.PaIaanif«M.a.rrwff.iOL i.»mV« 

f.io-num.1. 

Dico fecund^ : laid non poilunt iiabcTe jui ad 
dedmas , (unteniiB^iaoqisccajiicis (pirinidic qua^- 
k eft jusaddectmas, vX^XKKtx cap. decimit. |ca 
:DP. pdTunc tameo fcuaus decima. 



SB CTIO 



Digitizedby Google 



Tradbtuslll. Dilput.IV. ' 67 



S E C T I O XI. 

Qiio jurc , & quibus dcbcantur 
primiuae > 

S U M M A R I U M. 



»94 



1 9 j QHid, inteUilttMr ntmint frimitid f 
1 9 4 //< qno dtjftrtt i dtctmu i 
1 95 Quo jure dtttantur f 

156 PiiceptMM prmiliarHm firt nuUtbi efi in 

197 Dt ]Mre commMni primitid ftlvinid trdnt 
j>.trtch» in emjiu furtchtn prtdid exi- 
flMnt. 

Dlco prim6 : nomine pcimitiaium ptoptic in- 
telliguntujr fruftus ptimi agtoruni, aiborum, 
in quodirtcrunt a decimis , nam pfiinidx funt pri- 
mi frudtus, decima vericft pais decima. Tum quia 
pnmiciz immcJiatc offeruntur Dco in gtatiaiiim 
adtonem , pco fnigibus tcrrx , dcinde cedunt in 
iilum minilhorum, econtra dccimz inmicdiate cc- 
duiic in 1'jltcncacioncm L'accrducum,&: recundaiio in 
caltxim Dci. 

Dico (ccand6 : in Lege Vetcri pritftitiz debitx 
etant Jnrc divinu, iit pitet Exed, i j. Lev.f. nunc 
vcto non dcbentur (ali }urc,<}u1a illa vctera pric-- 
pta cctcmonialia,& individu^ia pcr novam lcgcni 
Evangelicam funtabrogau,uc/«^r4 diximus.Si ta- 
inen tumancur primitix pro alimcnto nccclTario fa- 
cerdotum, & proctilcu, & veneiacionc Dci.debi- 
tr fiint juicnacurali , t;c diilum cil de ihcimis. Si 
vec6 furaancur pco quoca deicrniin^ , proairaco- 
rum fi,llenta:ione, dct>cncur jurc canonico, CSc pon- 
tificio, uc dixiiniis dt dtennuAu communiccr DD, 
qiios rcfat, Sc fctjtutur TtuUcncI». lib.i. Decnlcjt 
esp.i.duh.i 4,-: num. 

Advertc %|men, Koc pt.rceptuni primitiarum , fi 
ptoptie fuinatur , fcrcmillibi in toto otbe eft in 
ulu,conli!ccudmcquccire abohtum. Ica cumLellio, 
Palaus, d. (fnicA p. iG.nMm. i. cam aliis Lcan Jcr 
traH.C.d.^. efMap. i j. & alij- Quia cum hoc pizcc- 
pcum Ht humanum , pi^iuit confuccudine abolc-rii 
ideoque ptimitiz propric didte fere nullibi liint 
in imi. Solum igicui rcmanenc quacentis in aliqua 
Religionc applicatur paiochis cetta pats fruAuum 
ad corum fuAcncacionem , qti varia ell ob loco- 
rum varietaccm , hibcnc cnim hoc primiciz com- 
. munc cum dccimis , ut propter fullentationcin mi- 
nillcorum cxigai«ur. Vnde in hac re inaximc at- 
tcndenda eft coiifuccudo , Lcander fMpri efntjl. i 4. 
157 De jurc tamcn conimuni primitiz folvcndz erant 
p.i[ocho in cujus paiochia przdia cxilUmc , folven- 
djrquceranca clccicis modo dt^o g^imi/. Vi- 
dc Fagundez in prtctptum Ectlefu lib.^.cap.i. tiu- 
mero 5. Taiiaediim /r^R.i. i*^f//^i(»/>r //^ 1.1/. j . 
tjutji.i. nMmero itrtie , Lcandtum/w^rii qutfi.i^. 
& i6-& i^. 



S E C T l O XII. 
An oblaiioncs fmt in prxccpco t 
S U M M A R 1 U M. 



107 



Piri II I. 



1 98 Qttid proprie dientMr oblaiio ? 

199 In <jHO dijftrMt k dteimu , & pnmitii* t 

100 QMftndo miniftrit Eccltfi* fu^cttnter pcrdeci^ 

mdj.vtl primitiM provifum ejl nullo jure de- 
bentur obUiiones. ^ 
1 o I QMid fi detmr confMetudo ? 

101 f^juMits ol>Utiones<]M*fiMnt inaltariptriintnt . ' 

ttd parochum.in cu]MS pdrochi*fiHnt. , 
20 J Qutdam coroUdrU reftruniMr. •• , 

204 Qut offeruntur 111 F.cclefiu regMldrium jMr$'^ 

eommuni reilori Eeclefi* fMrochialis dtbt- 

baiitur, ' 
loy Quid dictndum ex priviltsiit regulirtum f » 
ic6 Rolipofinon tenenturfolver* Epifcopo , vet ^ 

parochii itlmudmportiontm dt funerdiibus, ^ | 

obldtionibus^fepulturis^ligttistjt^c. 
107 Non ttntntMr folvtre p^rttbo qudrtdm fune. ' . • ' ' 

t/altm. i 

OBlatio proptic dicictir , aaio cxtcrior pcr »5 3 
quiin aliqiiid cx noUiis bonis Deooiferimus t 
in rccc^gnicionera dominij cjus.noftrzquc ferviia- 
tis , vel in qucmcumquc cultum reli^iofum Dci, • ' 

eiiamfi poftea cedai in aliqucm hominum ufura. 
Differtautcm fimplcx oblano kdccima, piimiciij, 
& laccificio-» i decima, quia liarc (olviiur iramcdia- 
tc in fuftcntationcm miniftronim ^ priraitiis , qma. 
I1ZC dicuntur primi tcrrz frudus, Sc Dco immedia- 
te oflfcruntur ; oblacio ver6 cft quidquid immedia- 
ce Dco oftl-itur, a (iciificio veio , quia rcs quz la- 
ctificacur mutatux,ac confecracur:oblacio vcr6 latiiis 
patct , nam rcs quse per cam offcitui non rauutur, 
ut jam fufrd explicuimus. 

Dico igitur primo : Qiiando patocho , feu mi- 
nifttis Ecclelix fufficicmer provifum cft pcr dcci- 
mai , vel priraitiaj , &:c. nullo jurc dcbcntur obla- 
tioncs , fed funt cx natura fua fponunez , Sc dc 
confilio. lu communiter DD. Vndc nuUo jure 
divino , vcl EcclefiaJ^ico debcntur, Excipiuntur 
tamen quatuor cafus , in quibus poflunl poltuiari 
a faccfdotibus tanquwn ix obligatione. Pnmus, 
fi ratione ccnfus , pcnfionis , aul convcntionu 
antca fadi aliquid Ecclcfiz dati debcat. Secun- 
dus , quando quis tdlamcnto , vd donatione intcr 
vivos , vcl voto cft obligatus. Tcttius quando 
minifter Ecclefije noa habct congiuam fuftcnta- . 
tioncm , tunc cnim tcneiui populus minUlrum 
alcre , nifi parochiani prx nimia paupcrtatc id 
facerc non poflint, in quo cafu icnctur Epilcopus 
de fui$ ledditibus faecrdotcm alere. Quartus ra- jgjf 
tionc confuctudinis. H«c autcm confuetudo de- 
bct circ decera annoitim. Non tamcn cft impro- 
babilc , quid paiocHiani non obligantur ratione 
confuctudinis , nam ad inducendam confucnidi- 
nem rcquiritui , qu6d oblationes dcntui animo 
feobligandi , quem animum nonhabct, quifpon- 
iccas oblaliones facit a piincipio, lu Villaloboj, 
Azor. Suarex . quos rcfert , & fequitur Palaui, 
J. Muied p. I T.num. j , 5« ciim aliis Leander trdR.e, 
d.io. quafi.^. & non reptobat , fcd ptobabilc pu- 
tat Trlillench. in DtcdlogHm lib.}.{dp.}. diA. i 3. 
HHm. 4. 

I 2 Dico 



V 



I. 



Digitized by Google 



t 



68 



Dc Irrelieiofitate, 



toi Dico f<»iiiil& : ifiiiks oblatione* , ^0« Smt in 
' * «Itari »d in»num Sacerdocis in Saaamentonifn a6r 
nuniftraiioncni, vd nliis peninenc ad parochum in- 
uaar)u$ parochiamfiiinc. lu communitcc DD.nam 
felunipatochi cx juie tenentui: Sacramenua^mi- 
niftrare fidelibus, iUatnien. quae pec Ievatnro,vcl 
voaiin Jjr.trr cx intentione Icgaiitis, velvoventij 
dciitriiJt iit. Hinc ell obUiioncs fa&as io EcclcHa 
OificJrali , non ad Epifcopum , fecl ad parqphum 
fpcaatc. Ita Barbo(a,TfliUcoch.& ali}, quMfefclb 
& ll-quitur Leanderfr«ff.tf. lo.f .9. 
lCj Hincfic piimo , iiiiod qoidqiiid in SaccIIo , vcl 
£remo oticriuc , noa ad Saccrdoteni cclcbramemi 
ly td parochumain cuiiis pjUDchiifitus eft Eremus 
pcttincrc , nill alias ulis obiatio detur oefcbranti 
in cjiis ItipL-ndium. Atoblacioncs quc ^nt in Miil 

■ la pio rpoufo , quar celebratuc ^^ocho in aliena 
parocbia;debente{recelebrantis. l^uiMfii^Tsul^ 
«■encti.8c ali) , quos refett, 6c rcouinicl.au^yS». 
frinjuift.^. Secund6 fequitiit oblationes faiflasali. 
oii inu^ini depidx in muro alicujus domus priva- 
nr»|i^q|bao) Dominus dignatusell faccre miracu- 
I4 1 aioii lul domiiuim domus, fed ad parochum , in 
oijtts parodiia fin eft domus pertineft , nifi alias 
ottacns obculinet contemplationc domini , quia 
dominus pauMC tSi, ic ofieicns fciiec d^ioiiniex 

. conraettidine ^venere in Ibiim ufom oUatj^nesi 

vcl in pios i\Cuz. H^c aiitcm confuctuHo dfbet cflc 
appcobju, vcl piarlciipta. Attamcn ii in Jocis ubi 
luiilC magna mitacula dentur oblacioncs , oblatio- 
nesnoa ad se&orem , iicd ^ fabcicam iaceUi, vel 
Ecdeflam oonftruendam peirinent^ vide TniUedr. 
qui iate agtt dc hac ir.ateria ubi fuprs amd.S. 
204 Tem6 fequitui : £« , qu« ofieiuntot k fidetibus 
in Eeclefiis legularium » 9e eonnti Saoellit intia 
certam pirnchiam con/litutis , dc jure coramuni 
Redoci iiccicijz dcbeii« nifi ex pciviicgio vel prc* 
iailriinecna^ecMftdiiMfii. l9kiaat.Hffn. 



dez, contraFi.IoannemdelaCruz dt prMttgUf 

Uy.l.c^p.^.dub.^ .ioncluf. 4^. Q^.in vis t.in cn >hxc 
ita fint dc jute antiquo , «lc faUo umcii iiunc nuilo ' 
modo oblata in Ecclcfiisiegpilaiium ad ct.ratos pet>> 
tinenc, (ed ad ipfos legulatet t etiamn non fint le. 
Aofts,nec cnnti. Itt faabetur t* taf. 1 fiatu Ma- xoj 

ntchorum , & c. f.imts tu tjmi Ae excejjiim frtlai». 
rum. Itaconccflit Boiiif.icius WW.BuUa 9. fi:iJci. 
nifacius IX.& tcnct cum communi fcntcntia Leaiw 
iatrM.Std.io. ^utft.io. & vidcturufuraltcmin 
hocrcgnoiecepti:ni. Vndc fi prochi cclcbrcntin 
monaAeciis Rdigioforum , non pofllint fibi ufiir* 
pace eis oblaUffcd tcoemui roonaftetio ea dunitte- 
K. Itaconoeflit Bonifidus VII, M» ».ex quo pa. 
tet non pofle parochos poftulare ciadela* •tuctlis 
'oblan in Ecdefiis Rcgularium. 

Nec Rei^iolicencncur folverc EpifcopOjVel pa. its4 ^ 
lochoaliquam porcioncm de funeralibus.oblationi» 
bus, fepultiiris, lcgacis,ulcimis voluntatibus,necde 
aliis pro wi£tu , ornainentis, auc aliis quomodolibec 
elai^is. Ncc qui eis illa folvumut, podiint ad illn 
coittbii. NeceCiamteiKniuipacadioi^vel Epifco* 
po quarcain funcralem dare , qut quatta funcralis 
nihil aliud cft , quam pars illorum, quar ptofepul- 
turis, vcl ex lcgacis, funeribus eIargitur,non obftan- 
Ce.dectetoCibi*«iriiMe dudtm, & Concili) Tridenti. »07 
nl,& derogarione Grcgori) XHI. iu conccOic Pau- 
lus V, nHitris Cjii.Klnis cxcalccatis , non foluitt 
pro conv ciitibus ancc quadragint^ annos fundatis 
antc Trident. fed pro fiiiidatis k quadraginta aonis; 
hoc cft , pioonuiibus, qui nunc dc f.icto fur.t, fiVe 
ancea, five pofcea fi n^cntut , vide iSuiiacium no« 
ftrum /«/. j j i.naiiijHtc nalietiii ainit confuie agi. 
tui k Tiieologis, wopter rcvocationes ptivilegio» 
nirothoc laiiien noftrani privilcgiumPauli V.hucuC 
que non eft rcvoca.um, rx t]inbus patct, quamcer- 
cum fic orones oblatioiics,qu« liuflt in Ecdeiiisie- . 
gpibaninadRgpiltie^AeWa#paracliospeniii^ 




TRACTATUS QUARTUS,- 

DE FirilS OPPOSITIS RELICIONI. 



DISPUTATIO L 

. Ve IrreligKifiAtt , tjnffit fftciibm. 



S E C T I O 

Qnid fic Irrcligipfitas» j^^^nft modis dica- 

tur , & quoai(^o vitta contraria Relft- 
gioni gcncracim diftinguenda fjnc? 

S U J4 14 A R I Cf It. 

I pMutur definitit irr^tijgitfitMif. 

^^^fi^T* ******** (f^^ft^ 




4 ^mdfitimUM/utttistkjtQinnf 

5 AtisfiiUifiMHtirrtligitfitMitfrtptnhiir. 

I c o prim6 : Irreligioficas , fi proptic 
fumatur, fignificat irrevercnuam DeOh 
ac Reijgioni contrariam minlicuc rc- 
fpe^ )uftitiz datut vitium 111 cummu- 
oi oppofitum , quod injuftitiam appellamus , & re- 
ffcdutempepotiae intem^iaiiciaiitacefpe^u Re- 
litioiiii dttur Iioe vitiim m ooncrtiluiu , quod ap- 
pdlarous irreligiofitatem , & in hoc (cnfu idolola- 
ttia,& iaailegium, im6 ic petjuiium, & onuie fi- 
mile vitium, irreligiofitas cft. 

Oifficulcasigitereftanliocvitiumfitunumuni- ■ 
ttR fpedfica in fpede infima , an (bli^m fit unum 
unitatc gencrica, cjuod fcilicet plrrcs fpedesnon- 
infimas. fed lubaltemas contioeat.» Aliqui qoas fup- 
pteiro nomine refietc SDaieB volnere efle tmtnn ' 
rpccic irfitiu. Contrariam tamcn fentcntiam tcnct 
iuatcz de Religittie Ub. i.c.i. ttutn. j. cum Cajetan. 
D. TiHMup, Ac aliis. IncvedibUe namqiie eftidoia- 



Digitized by Gopgle 



Tradatus I V. Difput. I. 



ltCriam,& p^rjurium norj habrrc malitias Tpccic 
diverfas ; fcj tantum difFcrre noniinibus , iit dicunt 
contrarij. 6J autem iub (c includai noii pluici 
fpccics in/imas fcj fubaltcnias conllai : nam li ^uis 
confitcrctiir diccns fecommifiircunum facrilcgnini, 
ni/i Ipecicm ejus cxplicarct, non bcnc cmiHteiecur, 
dixiiniis 1« trail^tm d* porniitnti* , tn priirui p. 
h'i,m dtretlot^, uhi oAendiinus cx communi fcnten- 
tu dari tres Ipccics £iailegi), nempe cifca perfonas 
lac as , circa res faaas , & circa locum facrum unde 
in his vitiis communis omnium fenfus cft , rcpcriri 
Ipccificas divcrfiutcs formales in gcncre malitiz. 

Dico fccund^ : icreligionus Cic in generc lati 
fumpta dividitur in incligiofitatciu minus latc fum- 
ptan), & laciiicgium : pro ai jus di vifione noundum 
cll Rcligionem dupliccs haberc adlus ; quofdam 
primarios , quibus Dcus ipfe in fc colitur , ut funl 
adoratio,facrificium,&c. alij fum fccundarij.quibiis 
fcs omiics Dco dicate , Sc ad cjus cultum lacrata: 
dcbiu rcvercntia iraaantur , juxu ergo has duas 
rationcs, duo generalia vitia Religiuni oppolita 
diftinguimus : uruira qaod Dco ipli irrcvcrentiam 
cxhibct , fcii cultiim ipfiulmct Dci indebitc tra- 
^at , Sc hoc vocamus meligio/iutem ininus latc 
iuropum^nam ficut RcIigioDeum ipfum, ut pro- 
ximum objcftum rcfpicit : ita ctiam irrciigiolitas 
hoc ipljni objctaum, ut dcfttuendum rclpicit. Al- 
tcruinquod in revctentia debiu rcbusTaais dcfi- 
cit , 8c hoc communi nominc vocamus facrilegium, 
quod quidem maximain diftindkionem habet ab ir- 
icligio/iwte , nam per lilam Dcus ipfc in fc irrcvc- 
rentcr :ra(aatur,& pcr facrilcgium in hacacccptio- 
ne, itrcvcrcnter traaantur rcs faa«, undc tanu dif- 
fctvntia datur inter unum,& alterum vitium.quan- 
ta intcr Denm in fe ipfo , & res faaas , qux umum 
ordinanturad ipfum. lu Suarez omnino vi- 
dendus. GmiHb igitur nuncfactilcgio , de quo ut- 
frt lati diccmus. 

Dico teriii» : Irreligiofius fubJiftinguitur ultc- 
rius in divinam irieveicntum , fcu iucligiofiutein 
tenio modo fttidiori fumptam , & fupeiftitioncm. 
H^c autem duu meinbra in hoc Jiftinguuntur,qu6d 
irteligiofitas hoc tertio modo fumpta, habetcontra- 
rieuicm cum religionej)crdcfcaum,quatenusfci- 
Iicct dcficit ia vero cultu Dei , feu revercntia de- 
bita. VnJe ad hanc fpeciciti pcrtinet tentatio Dci, 
pcrjurium, idoI<>Latria,& miiltaaltavitia, dequibus 
*n ft^Htntthiu dicemus, Supciftitio venS opjwnitur 
religioni per excertum , & multas habct fpecies, 
de quibus uifrk late agcndum cft. 



69 



S E C T I O 



II. 



Dc tcnutionc Dci formali , & cxprel&, 8C 
de tcntatioDC Dci intcrprcuiiva. 



SUMMARiUM. 



6 PoHtiHr tentMtionii Dti defimitt, 

7 £fl *Qm4 ctntr» rtligionem & ^utmodo } 

8 Aliira eft txprtjfa , sltera interprttativti, & ia 

ijuo utrttjut confifltu } 

9 .^ui orai fi/tt ^Mpgrationt dicitwr tintart 

DeuM. 

1 o TtnlMlio Dii , fi fint Cduft fidt rtguldrittr^tft 
peccdium mornlt. 

I I AU^M*ndo pottfl ejft vtnialt, & quomodo ? 

I I NvSe rtcipert medieiniu in infirmitatt ordin*- 

r^t tft unmrt Dtum. 



H ^tdamcfroB^rin rtferuntlir,^'- •• ' 
1 4 Au in conftjfiene explitnntiutn fii , in teniMti» 
Dtifutrii exprejpi, vel ttiitrpret*tiv«, 

< 

DIco p(iir6 : Tcntaiio Dci cll cxpcrimentum 
dc lcicntia, po:cmii , &c. aJ hoc ut ipfi tcn- 
Unti , vel aiiis patcat. Sic Dcus dtcitur tentalle 
Abtaham , & alios landus , ut ntundo illorum vir- 
tutcs manifcftarct iii cxeiuplum : aliquando 
tcnurc , eft in mali.m piovocjre, & incitate : fic 
Diabolus, & concupifcciitia tciiUt : lic etiam Dciu 
dicitur intcnutor nulorum , & nenuncm tcntare, 
lAtobi I. 

Dicofccundi : Tcntatio Dei eft adus contra 
Religioncm , quo quis abfquc jufta caufa aliqutd 
dicit , vel facic ad cipicndum expetimcntum de di- 
vina perfcaione, v.g. de Potcntia,dc Sapientia,dc 
Juftitia, MifeticorJu, voluntate,aiiifquc Dei attti* 
butis, ut fibi, vcl aliis iniiotclcat. Ita ct.m D.Tho- 
ro«, & aliis communucr Trullcnc lib. i . »« Dic*to- 
gum c»p. I I. dub.^. num.i. Elcobar in Dtcnlogum 
lilt.ii.nuM.ioz. 

D.co tctti6:cencatio Dci altera eft expreini,altc- 
ra inicrpreiauva. Exprclfa contingit , quando ali- 
quid fic cum cxprcfla , 6c ditedta jntentionc , vx 
cxpcrimcntum capiacuc Jc aliqua Dci perfedlione, 
ut li quis pccac roiinculum , iit iple, vel alius fciac 
Dei Toluntatem , Vel ii manum in fciro candcnti, 
vel aqua fctvenii ponat , aJ putgandam veritatem, 
vel prxcipitem (edet in putcum , ut expetiatur, an 
Deus eum IxJi pcimittat, 5c (imiiia. Inccrpretativa 
vcroeft , quanJo aliquiJ fit abfquc cxprclia iiiten- 
tione capiendi cxperimentum dedivina perfeftio- 
ne , illud camcn quod fit, pet fe , & fuapte natura 
ad nihil aliud refcrn polfc videtur,quam ad fumen- 
dum experimentum de aliqua Dei petfeftione, 
vctbi gratia, aim quis relidlts mediis natucalibus i 
Deo tirdinatis , xgritudine proccffus , vult faniuci 
rcftitui, vel qui reli<2a fcala, vult pet acrem c turii 
defccndcre. Requiritur umcn ad tenutioncm Dci 
interpretativam, utcfie^lus cxpe«aetur k Deo,alio. 
quin i\ opiis fiat ablque rcfpcdlu aJ Dcuin , non 
dicitur tcnucio Dci. 1 Jcoque qui fe in ign^m con- 
jicit, uc fe ipfum occidat , non intendcns i Deo li- 
berari, non dicitur tenurc Dcum, fcd folum cenfcf 
tur fe ipfum occidere. lu cum Suario.LHTio^ Re- 
ginaido, Layman, FilUucio, Efcobar in DteMlogitm 
lih.iS.num.iO). 

Itcm dicitur interprctaiive tenure Deum , cum 
quls ont fine prxpaca(ione , quia fcilicet talis oia- 
tioadnihil eft utilis , fiquidcm DeuJ non promi« 
fitfe talem orationcm cxauditurum. Vndculis ora- 
tio foliim videtur wdinati ad expetiendam divinam 
potentiam , uttiim fcilicet iuccunere poflit , ctiam 
non bcne oranti. Ita cum Trullenc& aliis Tanaed. 
trtUl.n' dt rtligiont hb.i. d.i. qudft.x. num, 10. 
Hoc taincn peccatum non eft morule , nili qoi» 
fcicDS, 8c prudens hocmodo vcUetorare. Etidcra 
judicium dc illo facicndum eft , qui foU oratione 
nititur k Deo bonatemporalia iropetrare , negle- 
Cds illis mediis , finc quibus non folent bona tein- 
potalia confcrri, fccui fi in aliquo cafu expcdirec 
fieri in ea miraculum. 

Dico quarti» : tentatio Dei , fi fiat abfque jufta 
caufa , rcgulatitet loquenJo eft peccatura morule. 
Nam cft quxdam irrcvercntia, 6c quidam contem- 
ptus Dei } contemptus autcm Dei eft peccaium 
mortaie ex genetc fuo. lo cum Clavi Regia, Sua- 
rio, Viilalobos , & aliis TruUenc. fuprM nmm.^. 
Efcobar lib.xi. num. 104. Dixi rtgmUriltr , quia 
aliquaudo poteft clTc vcniale uiione inconfidcra- 

I . tionif^ 



10 



II 



Digiti^d by Google 



70 



De Blafphemia, 



«idni«.& ignowmix invincibilis , vcl rationc jut- 
vitttis ninerrc. Vt quaiuio quis levi morbo alfe* 
^tiis . vancrpa-it finitatcm a Deo negledtis mc 
diis neccfiiiiis. Jta cum LclTio, S.iyio, Suario,S.m- 
chez.Bonaciiia. Trullenc. /•/»'« »«»».4. & cuin 
aliisifcobtf /'^^S. DtcMlt^t HMm.ios. Tanacd. 
f„/,ri nwm. j. Dixi W/^* '^fi' * ''0- 

f.iincll , cxm'i luftl iiitcrceJcntc , rxpfiii-.unc.im 
capexe ic aliqua Dw-i pcrfcdlione , i:t li ejms ptjc- 
wmiflts mecliis nitnralibus , fola oratwne cooten- 
dit h Deo bonateinpoiilta obdnete* itt extgente 
Gloria Dei , in allqud cafu patiicwlari. Itt cum D: if rn^bL^^imU 
Thoma, Sanchcz, Lcffio, & aliis , TtuIlaic./«^ " - - 



SECTIO IIL 

Oc Blafpheniia^ Quid fic Btafpliemh » ^ 

, .qaocuplcx , ^ (]uibus aiodis 
coauuinatur i 

S U M M A R I U M. ' 



»im{,4. autiiquis pctat iniiacuium ad convcrlio- 
nem tnfidelium i dum indefpetatt» illonim can« 
vecfia 

- Nec etiain dicitur tentare Deum illc , qui cem- 
porc iniirmiutis tenuic i|)e«licina$ , ui Chriduro 
pa^iendo imimur, vd caniia infiirgeniei motus re- 
primat , ihnnmodo hce moftis pericolum fecum 

non aficrant : nam fi eft ptticulum mortis , pecca- 
tum motuie cft neelieeie medicinas. Vnde abfolu- 
le loqueiido , ic delci^oidinaria nolle redpcte^ 
mcdicinascft tentare Doim * CK )uila tamcn caufa, 
xiolk- uti medicini$,ut teropote mortis ptoptct ma- 
ximam utilitatem , ut often4«ur promptuu Jo pa- 
'Ciendipro Chnilo, aut pc<^i^^^ciaiem ptofc- 
Anm , 11 1 proptet cwnem doawnSm. mjc palBonefl 
efrrvcfcentes comprimend.is , vc! ut melius Clui- 
fti piflioncm in fc ipfo fcntitct,uc faciunt K.eligio- 
fi, IvK modo vulncra, ulcera, aliafqiw corpotis m- 
firmitaies fuftinetulo, noD eft tentace Deiun, ut ex 
fc patet. 

tt hinc colligitur pcccatum moiT.alc tentationis 
Dei^tunc comnutti quando cxpcrimciitum coojun- 
Anm eft cum aperto periculo gravis damni , UC 
qiundo quis gravi infirmicatc laborans tcfpuit .ibf- 
que gcavi caufamedicinas, iperansa Deo l.\nuatcm 
modo explicato , aut «midoquisduellura aco^CK 
adoiftendendam Ibam U|poosiitiam , putana £ac« uc 
D«aiflltimincolainemfetvet in fignum innocen- 

CiSt fiaitalias in cfu ciat Duellum , aut cjiiando 
' jnis curat iumi Euchaiiiliam ad cognoicendum ali- 
cvfnsdeliAum, velinnocenciam > vel quando adeft 
pcriculum fcandali, ut quando quis abique necefE- 
Utc petit miiaculum ad confirmandam Hdent.dum- 
modo pctens non habeat donum miraculonim , aut 
Boc non fackt et Ipeciali Det inrpicacioiie« ficut 
alilb viri (anftt ladnian^ naro fi fiac ex onriofitate 
gravii&mum peccatum ell , nam petens agit cum 
Deotanquam curioforum fautorc, & confcquentec 
nagnafflilli infctt injunam. ^ 

Anaueero in confcffionc cxplicandum fit , An 
eentado Dci fucrit tacica , an expreiTa i Refpondeo 
affirmativc. lu Si:iicz , Sanchez , quoj rcreit» dC' 
feqtiitur Tanaed. romo 1 . lik i . 1. mtfi, $, mm, 
j4.Patatis tniff. t j.d. 1 .p. 1 Elcobar/i^^.aS.* 
DecAlop ftum. 107. Rano eft, quia hatcduo dlHhi- 
guntut fpecie, folentnamque ptocederc ex princi- 

E"S dlvmieiationis : tentatio naroque expreda fo- 
p to c e ifcre ex dubio alicujus perfedionis di- 
yini attribnti } hujufmodi autem dubium continet 
nulitjain fpecie dillindira contni fidero » crgode-' 
bet in coofcilione explicati. . . - 



16 Alutfiatbtum, ali* in Sindot. 

17 jilU biretkMit , Mlta nin htreiicitlif, 
' 18 §l»f^ ft hvcticAlis t 

19 QjudtcMMr/ImpUxyfeuntttliMretkMUlt 
lo Qutdiim corii0.triA preponuntur, 
'ai Jio.ir.' Pn- ,o>riu , ftr intejlina Cbrifii ^ Vtt 
, SMttorum non tjt bUfphenua, 
a,t Si eftUt nia uhfolut* feel fuh e9inlM$llt,fiirtii' 

hlAfphemit htrcticalii prtfifTe» , tmmUtit 

hiafphemtam htrtticalem. 
ia wmMieit frexim» , ut efl creatHrA i>«y, ' 



'affkni^iUm neu itgreiicdlem,- 
14 jtn tmJteUetitj ertiiturit irrmiehiil^ pteeet ' 

mortalitrr ? 

1 j Conmitiitkr blafphcmiu «ea hetretieslie hlAfphe» 
"■ mmii» ree feUrm ; & ffenmd» SmiSm » ^ 

^nemedo > 

16 Commitiuur hUfphtmia heretic.:li* dnm ea qu* 

funt Dei propria trihuuntur crtaturis. 

1 7 Utm fetlm emmiMmt fiirmttet ftr fMft 4em,' 
aS iVra emtmnitHr Ut^^hmiM tUeemh 

Dec. 

Comnutiitur hUfphtmia hertticalis ,ft efmj di- ' - 
mthiffiiOurus fum velit ,nolit Dem. 

lUm mmmttitur blafphemia hareticalis,fi^mf.' 
^tHeiit Iw vtrum tji , fitut ptitmtfft , ve» 
nmeJU 

DIco prim&:'BIarphemiadefinitiirllD.Thoma. 
i.x. t}u£jKi i. cl\ maledidto, & convtcium in 
Dcum , vcl Sani^tos ja^atum. £c tunc fit,quando 
quis mentc , vel ore loquendo , aut negat Deo, vet ' 
SanAis, quod eis convenic, anc ttibuit ^uod noA 
convciiic , aut quod foiius Deieft , tribuit citata» 
ris , auc Deo, ijiidbsvi: facic injuriam, comuniclio- 
fum aliquod vcibum in iUos dicendo , aut ialcetn ' > 
niodo conBnmeUolo, idqae, five foc afleMndo^ five * 

impcrjni^o , fivc optmJo. Tancred. traif.i. lih.i. 
d,}.^ndjr. 1 . nurn. j . tlt autcm blafphemia duplex: 
'alia coidis, aliaoris. Cordis e(l illa, qua: fo!o cotde 
oancipittir* Ori^4ra6*qu« folo ote ptofiEitur. Kuf- 
fits alii cft in Dcom , ilia in Saaaos. Denom alk. 
efl hxrecicalis, altcta vet^ naii luciseticalil^UC Hi^ 
citur blafphcmia fimplex. 

Dioofecundo : Blafphemia iuereticalis eft iUa* 
quac alicui articulo fidci dirc(£>e opponitur , qtialis 
tH lucc , abnego Deum , aut ti Jcm , auc cruccm 
Chcidi , aut chrilina , quod fonte pcrcepi ,*aut pu- 
litatcm fiearz Virginis,aatDeusclt in^ulhis«mia« 
nis , aut quid itmiie fidel ooninriinn , etiam ir per 
verbum indicacivum non affiimctur , uc Iioc : 6 
Dcum injuftum : 6 Dcum igiiorantcm .' Et codcm 
modo dicendz funt blafphcmix hzrcticales orones '< 
iltc » Ut quibus id , qiiod foli Deo ODnvcnit , attri- 
buitur creaturis , ut (i quis diceret: ^ Diabolutn' 
oinni|H.criUi in , ai r Di.i!n-)ius elV juftiflHmus , Sc 
omiiipotens. lia aim Sanchcz , Suario, Fagundcz, 
in ftcundum prectfntm DtteSe^ e.%, Uh. ijium,Xf, 
Trul li: otJit. I . .Dftuteff t*f. x a dW^.i .»*iv. t . Qiri»- 

bus 

\ 



16 
18 



Digitized by Google 



Tradlatus l V. Difput. I. 



71 



bu$ In uHbus, G hlafphemus id.auod coide,vel ote 

Eofercaedit, non {olum ed blatphen!us,red etiam 
crcticus , co qu6d crrorem habeac circ» fideni.ac 
promJc iit harrcticus ell denunciandus, & punien- 
(liis , quoj fi talem ecrorcm non habeaccrit t|uidem 
blarphcnms, non camcn hxreticus. 

Dicn tcrti6 : Biarphcmia Hmplcx, feu non hzre> 
tidlij dicitur lUa , qi'x non coiitincc crrorcm, feu 
falficatuin contra rcritatcm fiJei , tjualcs funt illx, 
quz per moJum optandi , imptecjndi , aut impc. 
randi profcrimtur , ut fi quis dicat, malediftus fit 
^ Chnfttf , vcl Dcus , diipliceac Deo , vel malum 
Dm contingat, vulgo , Mjirdde ny* Dtw, txicK 
Deum , vclic nolit Deus, flcc. lu communirer Do- 
^otesuc vidcre cll apud pJgundcz /l»/>r4 , &: Trui- 
lenc.fHpri niim.i. Duobus auccm moJis commit- 
titiir peccatum blafphemix fimplicis. Primi tri- 
buendo aliquid Dco pcr coneumcliam , quod non 
habct. Sccundo auFcrcndo aliquid, quod habet, ut 
diccndo non poflc facerc, quod cfticcrc potcft, non 
inberc rerum prudcntiam , cuiu hac tamcn diffe- 
icncta, qu6j It profcranctir pcr modum indicativi, 
2c contineant crcorcm contrafidcm, vel contraali- 
quoj atcributum divinum , ctit blafpijcmu hxrc- 
dcilisj li fue*it pcf mtxium opcandi , vcl impici.an- 
di, ent blafphemia (implcz ,ut Juprs diximus. Ita 
communitcr DD. 

Hinc fit prim6 blafphemiam fimplicciii com- 
micti JctcftanJii divina , vcl nuledicenjo Dco, il- 
lic{uc nuUaliqua impiecanJo ; nam cribuicur Deo 
aliqiii J, quoJ non habct. Itcm li quis juiet per vi- 
cam.vcl capuc Dci.vel Sandioium ; quia ftnfus cft, 
Deus . vcl S.»ndi amittanc vicam , li rcs non itacft. 
Ica Azor , Sanchez , Rodriguez , lionaciiu , quos 
rcfcrt , 8c fequicur TiullencyM/^ri nHm.i, SecUn- 
<i6 commictitur blafphemia exprobrando ca . qux 
Deuj habct , fcu tribuendo Dco q>ix habct , fcd ir- 
rcvcrentcr :ut jurareper corpus, & Unguinem Dti 
cic indienatione , vel ira contra Deum ; quia tt»- 
buitui aliqiiij Dco pcr contumeliam. Scclusa ca- 
men ira contra Deiim , non committitur bl.ifphe- 
mia 'jucando pet corpus , vcl fanguinem Dci , quia 
iucc de Chnfto poft allumptam carnem vctifican- 
lur. SeJ lioc intclligendum eft , fi hxc non dian- 
lur dc Dco , ut Deui cft , nam tunccft blafphciiua 
lixrcticalis. Qin jurat per pudcnda Chnfti , vcl 
Sandlonim , vocando ea propriis nominibus , can- 
quam aliquid contemptibilc , committit blafphe- 
miam ; Chnftus namque , & Sanfti habucre cor- 
poris membra , unquam partcs naturalcs , & non 
t.rnquam al qiiid vmjpciabilc,& ignominiofura. Ita 
cumcommimi fc-ntentia Tancred./»'4ff.i,//t.i. dif. 
pnt.f, ^hdjt.i. nutit.i-j, Tamburinus /it.i. cap.C. 
5.4. rtkin. I j. Iin6 non foliim eric blalphcmia , li 
qjispcr hxc pudcnda Chrifti , &c Sandlorum)urcc, 
(ed ctiam fi qui» ca fimpliciccr nominet , autcnun- 
ciacivc profctat , quia in tationc vicupcrij , mrum- 
que fal .0 Jicicur. iu cum Sanchei, & aliis Fagun- 
dcz , fup>,t >jum, 1 1, 

Jurarc pcr barbam , pcr corpus , pet intcftina 
Chfifti, vcl Sandotum, non cft blafphemia ; nihil 
namquc D;o , vel SaniSis tribuitur , quod non ha- 
beant , nec (enfus jurantis cft cxccratorius , fed 
(implex , (icut quando juraair per Chfilhim , per 
Evangelia : ita Sanchcz , Navarrus , Lopez, Ro- 
driguez , Tolctus , Valcnria,& alij quos reftrrt.& 
fequitur F.igundcz fupra nnm. 1 4. contra Barbofam, 
Soturo , & alios , quos rcfcrt , & fequitur Taii- 
cred. trtSt. x.lib.i.d.^. ^ntfi.i. nnm.M), \mh ncc 
eric blafpbcmia hxc vctba dicerc , quibus honefta 
inembra Chrifti ,& S^^loium iioiuinantur, quan- 



do id fic cura indigoatione quadam,& ita, ut fi quii 
dicat : • (orpo dc Dtm e*nu^9 , valhdte 0 corpo dt 
S. PMutt , nam 3c fi irrevetcotcr dicantur , non 
tatnen pcr modum vitupeiij. lu cum alus Fagun- 
dez.fuprM tum.i^. . 

Sed quid, fi quis non abfolute, (ed^fLb conditio- 
ne vetba aliqua blafphcniij; piofecac, dicaiquc,n«ff 
crtd» tn Dtum,nntgo Dtum, vtl Sajiiits, vcl Dtm 
tfi injujlm , fi rei htc vera n»n fi: , vcl mjitt ftr- 
cujftre , tt m^tlntra , &c. Saiazai Citp,^, num.x^it 
exifttmat hujuGnodi vcrba nullam continere bla£- 

[^hemiam , quiaiunt condi(iunalia , & condiciona- 
is fermo nihil ponit in rc. Vcrius cajuen eft pct 
>IIa vetbacoiTunitci blafphemiam hcreticalein:quia 
in illis vetbis incIuJicur ucitc propofitio affitma- 
tivancgandx fiJei , juftiiixquc divinx , fi in co 
cvencu non lcquatur vinJi^a ilia percuIConis , vci 
vericas illins rci , quam afiirmat. lu Sanchez, Loi* 
pcz, Azcvcdo, & alij, qiiosrcfi.rt, Sc fcquitiiC Fa- 
giinJcz iuprli niiui.i.&i ciimmultii Tancted. /r*- 
tlAtu 1. dt Rtltf^ienf Ith. i.d. <jiufi.\.nHm.i i.par 
laus tr4il.i7,d.i.p.i.^.}.niim.}. 

An aiitem qui maledicit proximo commictat 
blafphcmiaiu > R.efponJco , quoJ fi malcJicat pto- 
ximo , quaccnus crcacura Dci cft , tunc cuiinuuii 
pcccatum biaiphctr.ix non hxreticalis } fi camen 
maledicac illi , fecundim» fc confiderato , non eft 
blalphcmia , eft tamcn pcccatum inotule, fi male- 
di£tio fic gtavis , uc ii ^liJerec , vcl rugct illi ma-« 
him grave , ut amiflioncm divictarum condcrona- 
cicmem , vel ut illum Diabolus aufcrat. Scd iioc 
dcbet fini ex intentione , uc ule malum illi acci- 
dac ; na:n fi fo!um ex paOionis impecu imprccatuc 
alicui malum giavc , quoJ camcn nolic illi cvenire, 
non peccac raotnliter , quia non d:cicur graviccc 
IxJere chaticatem. Ica cum Toleto , Clavi Rcgia, 
Navarro, Cajecano , Rcginatdo, fitmacina, tom.i. 
d.j.tjtuJl S. p. j.nuif..^. Ec hiiic pirenics iniorcaJi 
fxpius excufaii mak-Jida in fiiios conjiciendo } 
nam fxpius conjiciunc cx fubito nacund^x moni, 
abtque dcfiderio notabilis damni , uc infrd lacius 
dicemus. 

Quxrcs tamen , an malcdiccns crenturis irr.-itio- 
nalibus prccct mortalitcr ? Rcfpondeo qu6j fi ma- 
lcdicancur quaccnus fiint creaiiirx Dci , conunicti 
blalphcmiam , quiatunc nulcdicuniui -, uc luntali- 
quid Dei. Ita cum ccromuni fcntencia Fagundez /«. 
prd Hum. i.Tinctcd.trafl.i.lib. i.d. j .7. 
Si vet6 maledicantur qiuccnus nobis in.-.liiin caiu 
lanc, tunc non eft pcccatum illis malcJiccic , quia 
i J non eft malcdicctc ccacuns , lcd malis, quoitim 
nobis caufx funt , Sc in hoc lcnfu malcdizic lob 
c.ip.). diein in qiionacus fuit , hoccft , pcccatum 
originalc : fi vcro fiimancur fccundum fc , illis ma- 
lcdicerc non cft peccatum , fcd vctbum ociofumj 
nam ficut polTumus illas occidcte , ica & malcdice- 
te. Si vct6 fumancur pcr ordincm ad homines , ut 
funt illorum buna , tamctfi malum giave illis im- 
prccctur , crit pcccatum morulc , nam perinJe cft 
illis raalcdicetc, quiim iiominibus,fub quorum po> 
tcftatc funt. Hoc tamcn Jcbet intclligi , dummodo 
maiedi^ito non conjiciatur ex motivoTicito.Itaann 
communi fcntentia Fagundez fnpri num.f. fle nos 
infra latius dicemus. 

Tettii commiccicur blafphemia non hxrcticali* 
blafpliemanJo res facras, vcl fpctnendo Sandosj 
ficuc cnim in Sandis , & icbus factis lauJatut 
Dcus, ica Sc in illis blafphcmatur ; hac tamen dif- 
fcrcntil , qu6d fi blafphemia in Sandos , vel tet 
faaas fecundum fc conjiciatur , tunc non habcc, ut 
ad ipibs cerminetur ptoptic ratio blafphcmix , fcd 

coniu 



*5 



71 



De Blafphemia, 



COflOXneliee opfofitx honoii Sandlonjm , tc obfer- 
▼amis ipCs debits ; quatenus tamen in Deitml»- 
^andit « habet rationein bUfpiieiDic^ NontnDOi 
CMnmittinii bhfphetaiM nhwoSio ie Siiiiftis ti, 
■ qucipAs cveDcrunt antequam in SanAon<ni nu- 
(nennn apcaientuc, mo6i> non dicantuc ad minucn. 
-dam ipfimmB (an€kitaten), feu modb non leferantur 
dc Sandis , ui San&i funt, fcd ut qiiidam homines 
fiiecunt , ut fi dicatur, D.I-arum mfima: conditio- 
nis extitiflet vel infimam attem pifcatoiis exercuif- 
A^ Jl|LS9hdies, Valentia, Bonacinaquos tefenA 
fi|PrTninenc./N/ri »iii>r.<;. 
•%t Qumh ctMnmittituc blafphemia hzreticalis.dum 
caqtic fnnt Dei propiria communicaiuur acaturis, 
qnitvMfitur aoferii Deo, quod habet. Hoc pecca- 
lum committeie folent amatores faminarum , quas 
duin ardcnci amore pcofcquuntur , nominibus Dc^ 
propriis non verentut appellare. Ita TrullcDc.y«- 
fri mmKjAket.sqnttuiim in lioc.carapfobabilius 
lenM Urct t HmMnt, de MendoTa, qnot fefat* 

8c fcquitiir Diana j. p. traEl. i }.rf/«/.tai.Tancred. 
iraQ.x.lih.i.ii.i.^.xi.uina. i j.Et latioeft.quiaiiia 
yetba, quifcua Dcum, vel idolum fuu m vocant, noii 
pcofieniniur , nec accipiuntui in flgnificatione pio^ 
ptia, fed iiypetdulia , ficiit aim illas dicunt • 5^r«- 
. fbim,iuijoj,e»rffiij,S<c.Qi:6<l fi dc faclo lliavciba 
in propria (ignificacionc profeiantui , tunc veraeit 
fententia TnUlenc quam oemo neeare poccft^aam 
tunc pci iUam loqaiitiieqim tri^ituc divioicii 
creaiuiis. 

A7 , - Idem fcelus committunt jurantes per fallos Dns« 
dbmtribuant falfis diis ine&bilem veritatemjque 
felins Dci propria eft , illique foli convenit quod 
proccdic , iivc juramcntum fit vciiini , fivc fiifi ni, 
inod^ feiio fiac : fi va6 non fiac ferio^red joco,noa 

• V cmnniittitnr blaijphemia « qnia inelBibilis veritas 
non tiibuitur falfo Deo , ideoquc excufati pcllunt 
juiances pcr Jovcra , aut Bacchum , quos nihil c/?e 
coenofcunt, deeft cnim animus )urandi,aut iplis 
tsibuendi iuiaUibilem Tericatem.Itacum aiitsTiul- 
lenc./ii^A Eteodemmododicendumeftiieilliff»: 
qui iuuMtfehtfMKa$/ £v«R|ciiMf pnpccrcandem' 
utionero, 2c alia fimiJia. 

C^int6 non eommittjtnr Uarphetnia dicendo* 
COrain Deo , p»r dtjuidi Mtttt de Deoi ; q lia harc 
yerba )u«a loquendi modum, nullam coiitiiicnt 
injuiiam in Dcum , modo pro f e i entcs non ha- 
beant animum profeiendi coovitium in Oeum : 
Mafor eftdilRcolta» , an committat blafphemiaro 

. illc . qui dicit , Ptfe i Deos c^ut hei dt fafer efto } 
Et convcnuint on ncs cfic blalphcmiaro. An autera 
lic hxrctiealjl » difflrunt DD. &uatea , & ajij cum* 
iUo |NjMnB non ede Jicrericalem , quia prr diAa 
verba » non ilgnificacur aliquid ficri polFc concra 
cfficacem Dei volumatem , fed untijin fignifica- ' 
tur voluDCas faciendi aliquid. Coatrariauroen (en- 
temia pcobabilior cft. Ica Naldos, Sm&otvs, Fil- 
lipdus, quos rcfcrt , 8c fequitur Diana 
' rf/«/.8. nam fejifus ulis blafphemic eil ,quodoiB- 
nino d^eu fied, qood bbdpJicmaait pcofttt» edam ' 
u Deusibut. 

Et liioc»fbitIorlfequitur commfttere blafphe- 
miam haareticalcm illum , qui dicit . hoc faiturus 
fum velu nolic Deus,quali Deus impcdiic nequeab 
Uacam Aior, diis Tntllenc; /'*. i .cMp. 1 i.M. 
I. nmn.i. qui vcr5 dicit, volt hcc ftttrt , tjtiamvii 
pt peceMtitm moiinU , Hcct gravitcr peccct . non 
blafphemat. Quia nifi in Dci conturoeliam id fa- 
dat* nihii addic , vel aufeic i Dea lu cum Oona- 
dna» acaliis Tambttinii /li.a. Dtctdtti esp.6. 
MMbXib ^ lMKii4idt^^#iia//ii pecttl 



intelligit Deum, eft blafphemus, ut fipri dixitfnri. 
Non tamen fi per m/ , «on intelligit , Deum ■, fie 
noaeflet bIaipiiemusquidice[ei,^/«iifM«AM« 
fws , ««/Sdfmr* ** muuh, nifi ex drcfanftantitt 

conllet , profecentem hatc profcrrc m contempttira 
Dci, quia b*c veiba non magii vidciuur cadeie in 
Daun , quam in iiomines , cum nun foliim Dew 
videaturluftinere, %xium ctiamalij, quinhmcnta 
pizbeant. Tom etiam , quia quoties ahqinl pro- 
fem;i , cjuod accipi po;e:li pio blafj hcmia, Sc non 
blalphemia , non eii accipicndum pio bla(phemia« 
nam verba tn dubio ita ftinc accipienda , ut non (b- 
lunt in delidum, ut cum raultis doctt P.ilai:s tra~ 
Hmm i-j.it. i.f.x.^.j.n.i.TMwhuimMi ltb.t.c*p.6. 
f.^.Mnv.i^. 

Taa^em nan^ammittitui blafpb emia bztcticaB li 
lis dicendo , bttvtrnm tft ,ficut Dnm tfft virum 

tft, v(fl Jiciitt eft vtrum fvi/^gcHurn, vcl fuHi Dets 
tft vtriiM , vel ficitt Dtm tx htatu f^trgtne natitt 
* vd i«r Emuigttinm , vel trtdi ptttft tsn" 
tfnam Evnngeliufn , vcl in hat rt fnm if.ftoctnt ftcut 
B. Pttrm. Katioeil,quianihil Deo ttibuitut pcr 
contempiuin,iiecab eoaliquid aufeiiiic , iqm» 
tainen pcofeicaf qon intendat vericatem humanain 
cocqoare divinaiveritati, fedtaimnmnodo fndicart 
fini:lit\idiiicin qiiandam.nimiiir.ii illud ita fiio nio- 
du clle vcium,ncuti vctum cA Di.-um eflc.lca As9r« 
Suarcz , Sanchiz , Bonacii|a , & alij 
&c fcquituil'alau$/rrf£?. i7.</. i.^<»rf.i.§.j.«*w.4. ^ 
& cum Alcorcr, 6c aliis Tancicd.fr<«i?.*. lib. i.d.$. 
^utft.i. num. 1 1. Tamburimis fuprM num.\6. vota 
.4 Df • fi fcnfus fit, vttum fnett^ feii prtmitttpt* 
ftte , vcl iM , aut jurt non blafphemus , fed vo- 
vcns dicendus cll , vel jiirans , ii auteni fcnfi ^ <?r, " 
ftfe k Dttt , cft blafphcmus , uc fupr» dixiinus^ 
flommunicer camen pro juramcnto imirpatur » 
quo vidcSuarium , quemfci«Ra dc lcqttitacTinU 
vtnc.fuprknum.xi., -. ^ 



S B C T I O IV. 
Quals peccatttin fit blafphemM^ 

S U M M A R 1 U M. 

5 l BltfphcmiM tpptnit u r viriuri religitnit. 
}i BUfphemis txgtntrt /«« eft graviffiinumftccA^ 
tnmmtrtuU. 

% j Ntn dntur in htc fttcMtptmntMtmdUrUiiufi 
" * tx4ndtlitermi§ne,viimMhrmtiitui. 

»4 Qsi^fi "^^ftdin Sannei dicatur per jocm f 

$S ^tmtdtH^^ttmant tx h/tliituptcctti 

$6 M^^tmin m Dim «, ^ SiuiQtt tUftr* 

j 7 Blafpbtmm bi StmQtt , eiitm tft etmimtlLi, 

|t /» i.onffjfone debet t.xplicart nn hlufphemiit 
futrtt in Deum , vel £. Fir^inem, vel i»- 
SemOtt, 

}f ^ni unieo verh multttSmStt mnlt^eittt»* 
peccntM etmmiftit. 

^Vppono cum coromimi fenteniia Doaomm, 
Obnrplietifiiam opponi virtuti Rtligionis. Qyia 
pcr Rcligioncra Dcri.s dcbito cultu , & lionore vc- 
neratur, pct Blafphcmiam ver6 contiinaclia, & con- 
cempcu afficirur. Potefttamenblarphemfaeaifama* 
litiaadjungi , ut hxiefis. Vidc S-n cIkz , .ilios 
apud Truticnc. m Dectdtgum iit.i. cap. 1 1 , duli. i . 
^hisfuppoiiiifc 

Dic» 



Digitized by Qooglc 



TradatusIV. DiTput.I. 



Dico p[im6. Blarphftnia cx fuo gcneie efl gcv- 
vi(&mum pccc4cum inorcaic , uc cenenc communi- 
tcr DO.apud TnncicAism trsih.i.lth. i .d.^.if.i.n.i. 
kiogac nainc]ue guvi(Emam injuriam Dco , nequc 
in hoc peccaco dactir pnvnis iTuceric , ut ccnenc 
communiici DD. apud Tanacdum fmfrk num.j^ .2.1 
cum Bonacina , &c aUis Efcobar lib.it. Dtc.iloiiy 
nMm. I 96. Diana p.^.ir.j.rtfclf. Excipc nifi rauo- 
nc indeliberacionis , Se inadveitcncix. Im6 fi quis 
ex ira , Sc fubiuanimi percurbacionc btarphcmct, 
ica uc omnem racionis dclibcracioncm anccvcrcac. 
nec venialucr pcccabic. Si camen aliquantulum jii- 
dicinm racionis (cquatur, eric veniale, uc bcne Kc- 

?inaldu$, LclTiuf, quos rcfcrc, & fcqutcur Tritllcnc 
ik.i. Dtcilagi tap.i i. dub.i. num.i. Im6 Vtlla- 
lobos apud Dianam p. 5. ir*li.y reftl.). exi(liiu.it 
eciam in blaiphcmiacxcufaie a moccali paivicaccm 
(luccriz, ut h qm afferat verbum fciiptuiz adiiii-> 
fioncs, vcl,Ioco K^rte organa pulfec : quam fenccn- 
tiam rcpuut probabilcm Tiullcnc./«^r<». Concra- 
lia ta.nen commuiiis cft , nec excmpla Villaloboi 
convmcunc , nam facere illa non clt blalphcinia, 
fcdufo contcinptu , ut fmprk diximus. lu cum S ja- 
tio, & aliis Tancred- fmpii r.. j . 

Advcrteumcn, quod licct blafphemiarcfpedhi 
Dci, 5c Sandlorum.ui Sani^i funt, nondetur p.i(vi- 
tas tnateriz , ex aliotamenrclpci^u dari pocell , uc 
(1 quis per jocum diccrec, Saniiios Chrifpiiiium, & 
Chrifpinianum fuilPc lutorcs, & Sandos Joaiiiicni, 
& Paulum fuillc Eunuchos. Ita Duvalius, Sani^a- 
cellus , Sayrus , Sylvius , Sanchcz , quot icfeic , & 
fcquicur DunAp.^. trdfi.i.rcfol.y Tznctcd.fiipri 
riHm.^. liccc oppoficum cxpicfle tcncac Loica , iSc 
ptobabile putct Diana/^<. kt ego cum Tancied. fu- 
frd MAm.5. nam iUicicus cA jocus , in quo itijuria 
Dei involuitur. 

Quircs tamcn primA, An blafplif mans cx habi- 
tn, non lutiicicntci advcitcns bialphemus , pcc- 
cet moitalicer ? Refpondco pcccacc moinlitcr pri« 
mo > quocics advcrtit ad piavum habitUm. leu con- 
fuetudincm illam , & non cunacur avcllcic , qiisa 
Voiuncaric in morali pcricuIo,& occalionc pioxima 
tMalphcnundi c^i(lic,cum talis lubitus inclinet ad 
blalphemian Sccund6 pcccat , quando blalphemat 
cum fuAicicnti advcrtcntia , quu tunc blafphe mia 
eH roluntaria : dum vei6 blaiphcraat ablquc h fti- 
cienti advcitcntia,timc tanCum pcccac in caufa,cciain 
(i caliccr (ic difpofuus, ut li advcrtcirct blafphcmaict. 
namadpeccatiim non (ufficit habicuahs dtfpoficio, 
fcd rcquiricui adlualis di(policio,quia Dcus non im- 
puuc nobis , quod faceicmus , fi hoc> vel illud oc- 
cuaercc^ fed quod idtu facimu5,ut latius diximus in 
trsQMH dt Pxnittnti*. Ica Valentia, Suarcz, quos 
lefcit , & fcquitur Truilenc./M^^i iMm.}. concra 
Navarrutu. Sayrum. Et idcm dicendum cft dc juia- 
nJcniii, ut infra diccnuis trdU.$.difp, i.».6S. 

Quzres fccundo. An blafphcmia in Deum dif- 
fciat Ipecie a blafphcmit in Saniflos ? Negaiivc ic- 
fpondec Cajcunu3 4 Navarcus, Azor.Valcncia.Gip- 
tjus, Homobonus, quo» fcfett Trullenc./W;»ri».4. 
^ Diana \. p.trail.de circmnfitmtiii rtftl. to. Con- 
traria camcn lcntencia verior efl. lu Suatcr, Tui- 
tianus, San<3:areUus,ReginaIdus,Layman,Sanchez, 
Lopez, Filltucius, Au^onius, quos icfcrr,& fcqui- 
lur Lugo de Panittntmd. 16 • niim.iyi. Sc cum 
aliis Palaiis trn^.ij.d. x.part.i. J.i. num.^. & (i 
fermo lit dc blafphcmiis hcrecicalibus. Katio vi- 
dctut claca , n.-tm (i dic^ncur cum ailenfu mccrno, 
)am contincnt maliciam hzrc(is, (i veid deticiat af- 
fcnfus intcinus , ctiam opponunttir prxccpco hdci, 
cui advccfacur nc^atio exccina (idci. Si vcr6 ficfer- 
f nK* O i. 



7? 

mo dc blarphcmiis non harrccicalibus , ctiam lacio 
c(l daia» uam viicus <|uae indinac ad colcndos San- 
ftos pioptcr cxccllentlam ricaum , & propriam 
jpforum SanAoium , appclutur di.bia , & liifF^rt 
fpccic a viicute Kcligionis , qua: pizcipit culuiin 
Dci.propccr cxcellcntiam incrcaum ip(ius Dci ; rt- 
go codcm inodo blaiphcmia , quz fit in Sandos, 
cum oppoiuiut vitci.ci, qua illi coluncut » diSeit 
fpccie a blafphcmia , qi i Dcus blafphematur. 

Advettc tamcn blafphciniatn 111 Saii^os inclu- 
dere dupliccm maliiiam : alcctan^ in ipfoj SanAosi 
quibusiic icvcrentia , & hzc piopiic nnn dicitut 
blafphcinia.fcd concumelia: Alceiam contr.i Dciim» 
propccr fpccialtin conjundlioiiem , qimm habec 
cumSaniito ipfo , ut nocavit Lugo. , Nec obftat 
fianc iitcvcrcmiam Dci non inteiuii pct fe \ biaf- 
phemaiuc j .id pc catum namque lufficit , qiiod in- 
ditedc intendatur. tt eodcm modo philofophan- 
dura ell dc blafphcmia conita B. Vi^gincm , habec 
namquc dupiiccm inaliciam fpecic diveriam. AIcc- 
lam concra Dcum , & alceiam contia B. Vnginem, 
quz cum adorccui viitnte hypciduha: , quz Ipccie 
diftinguitur i viicucc , qua colutuur Sandli , eciam 
(iftcndo in hac foiinalitacc, fpccie diftmguicur blaf- 
phcmia luiic virtuci oppofita, a blalplicniia , <iuz 
ht in SaiiAos i & in Dcum , non tamen ligofoic 
vocacur blalphcmia , uc diximus de Sandlit , fi in 
htc formalicatc fiftamus. 

Et hinc drdiiatur, dcbCrc cxplicari in confeiEo- 
ne qiiahiatom blafphcmiz , an fueiit in Dcuin, ai\ 
in Bcaum Virgincm,vci in San(2os. Nara cum hz 
blafphctniz dtlhnguantur fpccic , dcbcntcxplicati 
in confcifione. Ita przdidi authoics noftrz fcn- 
tentizcontia przdidos contraiiz , qui cum Diaiu 
I . p. tr^til. de circunftantiis reftt. 5 o. ajhrmant non 
elle neccnarium in confc(rione cxprimerc, an blaf- 
pheiniz fucrint concia Deum i vcl contia Sandlos, 
vel fieatam Viigincm . quia in eorum opinionc> 
omnes blafphcmi.c funt cjuldcm fpeciei. Scd noftra 
fcntcntu tiitior cl\, fic probabilioi , uc diximu», £c 
tencc Elcobar lib.\i.Dee4te^i 1. Im6 aliqui, 

qui tcncnc omnes blafphrinias circ ejuldcra fpc- 
cici,& ciicunftamijs aggravanccs non cire necclia- 
ri6 con6tend-is , tcnent hujufmodi circunftanciain 
debcte coniiccii , quia Ipcdai ad complcmentum 
auus in luo cllc individuali ^ lcd quidquid iit dc 
hoc , ica Uonacina , qncm icfcrt, & fequicui Tiul- 
lcnc. fupra iiHm. f . 

Quzrcs landcm, An qui uno veibo pluret San- 
clos nulcdicit , tot pcccau blafphciniz numcro 
diftiiuSa committat ? KelponJeo atliim.uivt-. Nam 
iUud vetbum cum terminetur ad diveifis pcifonas, 

objcdta, concinet divcrfain numeio raaliciam, fi- 
cut cum quis uno vcibo Izdic mulcoinm famam, 
piuta pcccaca commiccit : nam licct veibum 6t 
uiium realicci , tcrminat voluntaccm multiplicein 
viicualcm , ptoptcr diveifitatem divciforum obje- 
^loruin , quz rcfpicit. lu Caiainucl in Jheelegia 
funddnentali niiw. 741. «Sc nos latiut diximus in 
primA p4rie hujiit Dire£}«rijin trnSntn de Paniitn- 
tiM diff.Z. feCl. i . Hmm.i 5 Aliter dicendum'efti 
quando quis codem contitiuo fcrmone pluries blaf- 
phcroac de aliquo Sando, lublaCo diverfo fcandalo, 
nam cunc unum untiira peccacuin commictit , nt iki 
latius diximiis , Sc cencc eciam Dic^iUus d. p. dt 
Pceniltnti* num.-j-j. 



SEC 



74 



S E C T I O > V. 



Dc pccnis 6c abfi>larione blafphe- 
mantiam. 



De Superftitione, 

DISPUTATlp II. 
D* fiferfidm , *jtffu fiechkm» 



sUmmarium. 

40 Bl^^bimut kmM* fintt m jnre imftSt* ^«W| 

MHdi paitts tarUtrMtiit fnnietuU tfi, 
4t Stifiiiitnm fimpltx difjnt ktr^ um t^ dt 

, jmrt txctmmMnicMM. ' 

41 Bl»fpf*">*i* p»bi'ca tft cmfm rtjitrotm iit i&^ 

o^u.hm Diactfthtu Lujitam*,& tn qHibm f ' 
4 i BUfphtmi hMreticdlts intrtt fcx ditj * dit ntti- 

ti€ funt dQminu Ini^.fn onbiu dfm 
44 HtmtfttmdMdAsmmikMfrMtrM^ 

40 . |^Icoprinij^;BLr(^>hemix nullj: funtin )ureap> 

J^pofitz poenz . ut tdtatar Tambuiinus 
Dtcalogi C.1, .6.^.^.»iim.x€, Perindcquc pccnts at» 
bitranii pnniUn. Spetlat autcm hnjus criminispu- 
' nitio aid /loiTjinos Inquifitotcs puvativc. fi blafphe- 
niia (ic hxrcticalis • nt ctHn miilns notavic Palaus 
trdS.tj. d.%. f.x. $. j. num.t. Tanccd. traH. i. de 
Htltgttnt lih. i.^nejK f.nnm. i o, Si taroen bl-ii phc- 
mia non fic hxrcticilis eft mixti foci , pu;cjiijut a 
MulicerscttUti , & £cclefiafttoopiimn , iiAiui enira 
locus pccventioBi, ut cam mulcis tenttTroUenc. im 
Decaltgnm lib, i .CMp. 1 i . </m^. 5 .nnt/f. 9 . 

41 Oico fecund^ : BUlphcDius fnnpicx , hoc cd, 
iiifqiie'hKefi* OOH eft « jure communi excommu- 
nicanis » nec talis pcrna eft illiimpoflain Aichi- 
epiicopatibus , vcl Epifcopacibus hu')us Lufiunia: 

4ft Reg:'l. Elt tamen blalpliemia publici caliis rcfcr- 
Vtfusia Oicecefi BraciiateQii, Coiumbricenli,£gi- 
« taoeolt , yincRifi , Poctilegtenfi , Elvenfi, Lame* 

CCnfi , PtTtuenri. H.TC autcm icfLrvatio ir.telti^i- 
turj quando blalpheHiunoti cl\ hzrcticahs, nun 
continct hacrenin incecnain.nam ii lilaiu concir.eac, 
c(l cafus Poncifici rdiervatus. Vnde fit uc quilibct 
appiobatus poflit abfque ullo privilcgio blafphc- 
mum limplicc:n abfolvcie , iibi non eil caii s tpi- 
fcopo rcfcEvatus , ut bene advecticTacnibuiiausyw- 
fri tntin.ty, 

41 Dico fcciiiiJ^» : BI.ifphriTi! hatreticalci, intra fcx 
dies a dic nocitix ruuc Dominis Inquifitoribus de- 
nuntiandi (ub pcena cxcommunicationis Ia:c fcn- 
tentix impofiu iu edito Inquifitotum Sc in editis 
Epircoporumtempore vtGtationis, ut rcfcR Fagun- 
des SM ftcundum Dtahgi frutpltun lib.x. cap.f. 
amm. § §, An autem blalpiieaii luereticaies iinc coi- 
figenfitaiice demmclacieaeBi ; fi rpecectir emenda» 

videqiix diximuS in prima parte hu:nr Direclorif, 
44 in trdclatu dt Panittntis , ubi lacc cxpiicuimus dc- 
ccccum Alexandri VIL' de filfpcdis , etiani Icviter ' 
de bzreli , ubi ad ungpiem prxdido Decretoobe- 
diendum e((e )udicavimo$« quidqnidali) inconcia» 
iiutn dixerincquibus nec tunc,ncc modo anVntior, 
led ptxdido Deaeto patendum eile exiftimo , tc 
(ccundnm iUnd » ftatiin detoiinciandos ede exifti^ 
.mo : vidc umea, qodBils dtti.Sc/Sfre irsS.x.d,i, 



^ S E C T I O 1. ' 

Qgid fit fupcrftitlo , Sc qoCiiUII 
. ejus fpccies i 

45 Fkde dieMitr fnperfiitit f 

4tf PtttiiMr dtfiniti» fnftrfiititnit. 

47 Snperfiiiit uli* tfi ruticnt rti cult*, ulUt rMtiUt» 

indtbilimedi , & qu£ Mtrnqut fitt 
4S Si^erfiitit indebiti tnedi tfi 4itfUx,Mtttr*fM 

fttfiu , vd pernictofm cttlmt vtf JDm tri- 

buiiur. 

49 Altern qu* cultus fuftrfLiuu Dto exhibeiutt 

50 ^udddm cerolUriu fn^^tmaitKr. 

f t Pienittns in ctnftjfiene teuetur explienre ptttrtt 
mulitidi fub gtnere fuptrfiititnis contentM. 

DIco prim^ j Supetftitio dida eft, velex co 
qii6d homines ntmi ) etant in precaiMlo,& ino. 

n^olando, ut hbcros relinqucrent fibi fupcrfliccs, ut 
placuic Cicctoui lib.x. dt nutmrti Veorum. Vcleo 
quid rcliftisveteribiisdiis » colerent fuperlUtem * 
roemotiam fuorum m3)orum , ut pUcuit Ladiando 
lib.4,. drdivin. tnfiit, cap.zi. vcl t6 quod hominee 
nimium timcrcnt iram deorum fuperne impcnden- 
tem , & ijttaii fupeiftantem » ut vuic Setvius. Sed 
quidquid lic de Mc » paniin eniro keenomiiiii 
etymoli^ia Inteceft » dummodo quid. fignifioei 

conftct. 

Dico fecundo : Superftitk S/l «illM»<^ fUjht ^ 
Religie, id cll euttus viiitfus ,^utvtlttlitt^ triSd 
tura eultu divint, vel Deut mede iiidebitt. I[ta COm- 
munitcr DO. cum D. Thoma x.x. ^uefi.^ x. urt. 1. 
Dicitut Vdau, & futjk rttigit, quia oppooiiur Ke* 
Itgioni , q«e vero Deo calmmd^bito modoex- 

hihet. 

Dicoteiti£»:Siiperftitiodividitiu in fupcrftiiioncm 47 
tatione rei culcx , &c in fupcrftitionem mcdi inde- 
bici. Superftitio rei culcx eft illa, qua divinus cuU 
cus falfo deo , vet crcacurx exhibetur , quia aeaciM 
racoiitur loco Dei : fupcrftitio modi indcbici cft il- 
la, quK vetum cultum veio Deo exiubet , modo- 
laroen indeblcoi. RuiTas fiipecftitio lacione lei cul- 
tae fubdividiturinidololatriam , diviiur.onem , 
fuperftitioiam ob(ervantiam, ad qtiaii. Ai.3gia ledu- 
dcur : vcl cnim colltur Diabolus,& honotatui tan- 
. qoaoi Deus, 6c hxc eft idotolatda , vtl nt aliquid' 
occttlcum revelct , 8c hcc eft divinacio , vel nc )U> 
vcc , dii jguc iti opciando , Sc hxc ell fupcifticio 
vanaium oblc(va«(taium , ad quam ui diiUum eft 
■edttdcur Magia. 

Dcinde fupcrfticio mo;li indebici di p!cx:eft pri- 4S 
tnb. Alceraqua cuitus falfus, fcu petiiicioli.s veio 
Deo exbibenu: , ut ii quis Dcum ceiemoniis )u- 
dcoramxoletec, quae (i^nificai)C Cluiftum vento- 
lum , vel aliis ab Ecclelia damnacts ; aut qnando 
qiiii Divinn (iflicio admilcct im pia, taTujiun) Divi- 
ni oiiicij partcin , aut quando fidem nuiirara falGe 

■oc qnandofidft' 



Digitizcd by Googl 



Tradatus I V. 




,.tBaneA pnedicat , tut fbrmam , vel matetiam Sa- hoc tatndi^l^^||pfaBC inceUigi quando (ujtt 

cnmeticoriim mutat , aut filfas Reliqaias proponit 'eri* fpccici» n«n circnmftancis aggravaritea Intt»' 

mlpsUiJiiS , fic hic coltus abfque dubio ex fuo gc- eandcm fpecicm non fuiic iieccilau6 conhicnix. 

' aece cft peccatvro fooaait , quk contiiiet fcl^ fi- ..<«d dc hi$ vide qu« dixiJiai^igMj2«vt tU famtcn' 

gnificati<mem eircido&rinini fidel.fc noiibitan . »»«y*)p"W»*«^ , 
urcvereiuiim in Dcuin.ItaNavjrnisSiiar.Lcffius, 

J^uos refe» , fi£ fcquitut Leander iruci.^. m Dte*- 

Hinc /ic gnvitet f<caie in jdivimim cuitum 
eum , qui admtfcec turpia , & obkoena in divino 
oflicio> quamqiMm ea non adintf(.t.-at , tit Jivini 
offici) pacteip i >rambutinu<7i>.a. .Dn^itji e*f.6, 
f^.i. nam.t. Secum aliiscoramuiuterLeander/Si^ 
Et racio crt, qtiia prxtcr Icaiidalum.& pfo- 
vocatifmctn ad maluni, gravem irrogat divino otii- 
cto injuriam. Si ver6 non admifceat divinoelEdo ' 
Rirpia, obrcama , aut vana non fcofefttt ^flnqpm 
divini offici) partem , fed folom ntatiir tooo , aiK . 
voci- [.iiofjtu , & fxcuh:), .ibfqiic impuca deledta-, 
ttone, non videcut gravicct peccare , pracci^a cir. 
attl|libmcia ftandali letiMKs , vei atterius morcalis. 
fdati. Ita ciim B iiuiiiJ.Sc aliis Palaui/rjff. 1 7. 
«.^.$.1. ntim.(. qiiu Iuuls vocis , auc organi vidc- 
, tUt ek le iniB^tens. Abftinendum tamen eft ab iit 
omniiio, prooter niinain«*qu« (appoficirdepcavaiio*. 
nena-oneordinari&teiripoceft. - 

Altcra fupcrftitio MCionc nwdi indcbici eft ; qua 
cultus iupei Auus Dco exltibccur, illc fcilicet cultoSa 
qni non cft ordinatin ad Dtmm liononndHm , n»> 
que uc mens in Deum feracnr.ncque ut carniscon- 
cupilcencia reftcnetur , auc cft przcct Ecclelix mo- 
rem. Hxcauc^:n contingit , quanJo prxter Eccle- 
fic ufiun ponioir Retigiuin iis febu$-« aut ciinin- 
ftandis , in qnibos non eft ponenda » nc fn nametat 
coI irL-, fitu , &c. unii.- ijui putac coc candclasadhi* 
bcnJas eife , 6c nun plures , auc licbcrc cllc potjus 
aUuKqaan flavi colons , auc debcre potius poni in 



S E C T I O II, -i , 
Quid fit biolobitria U quale peccittniiK • 
v> SOMMAklUM. 

fS S^* "^*" eanemnsut aU idoltlMrimm / 
54 idfltUtris ffimaiir^ ithitmi. ^ 
15 TriiMimuUs t^mmittitmr, ^ui cxplieMitiur. 
f6 dlifjue trrore & i^fftilu prapttr moritm 

cola id»tiim,etmmtiit pteeMmm wfidelitMie 
' €»nirmpdtie*»fifitMtm. 

57 f^' ddor.tt idcliirrt Abfqttt crrort non e/hitt 

BulUCttntt txcoininHnudim, iitnt titmtntx- 
Htn rtftrtmu. ',' 



DIco pn'tn6 : maitmnm peccatum , qobd Reii- 
gioni opponic-.ir, cft idololatiia,ilitmir autcin 
idoloiatcia, id cit iduli lairia, quoJ iiomcn impoll- 
jtnm eft ad Hgniiicandum omncHi falforum dcorum 
cultum. Vndc cuin latria piopric loqucndo lit cuU 
tus vcru Dcodt.-bitus , iJulclattu nihil aliud erif. 
quam cultus Dci, idolo atitibucus. Ita furnitur ido- 
Joiatiia piopri^ , nam iinpcopri&, Sc mechaphorici 
fiimicur pro ^nolil^ct peecaeo liioctali , per quod 
homo avcrcitur a Dco per aftftnio* d£ convtrtiiuc 
Sic D. PauiusW Efhtftci f. avari- 



adcreaturam. 

Ciam,idoldatnam vocat./</*/iiiMautcm prepnrfi 
Incpaitei^ujLm inalia,autA peifoms ralis veluli^ ftmm ,efiejfgiet sltcmjm filfi mmmiais ^zd^Semu ■ 
JMndnis^Standum , committit peccatum fuperflai ttam imaginum Dei , ic Sanftorum, qus (unc fini;> 
cnltu?. I:cm ii v.in --nt-.ir corL-iiinni.E ab Ecclelia giiies retum VCtaiaini- Ita Eb>bac /ir.ll.J>CCMi'4^ 
pteraiptz , ut ft quis variec cetcmonias in MiiTa, 
nc fi dicac bis jVMtmm , ubi femel dicendum erat» 
auc fi ilicat Ctern , C^^tdo , iihi Iiic non fuiic di- 
cenda, ii hat 111 Milfa ligiium ctiicis, ubi non man- 
dacur fieri , vel tic plntcs Acolyci , prcter modum 
Eccleiic adhibeantur , utoratiofiatmiuie aniefo^ 
Itsortom, qdofitanri rmc i>etcgrini nli, velnUnoi. .' 
iiiinc- inligiiiti ,u: MiH.i audiatur Saccrdotis , qui 
uli, vcl cali noininc appeJUtur } im6 ii quis die do- 
minica jcjunaverit , quodam (ioguUritatis fttldit^ 
ut Deum colcrct , in omnibiu enim his efTet pec- 
catum fuperftitionis.non tamcn circt plufquam ve- 
niale, fcclufo fcandalo ,& contcmpco inoris Eccle- 
jSat» Ica curo Saochcz, & aiiis Lcandcr irnfiMm 9. 
■» fHceitg.i'. t. tfndfi.j^, Fagundeziff primmm 
fnetpr. Dtcnhf^i lih.i. cap.f^. nitm.n, ut pluci- 
mum tumt^uc ha:c hunt boao animo , Sc noa vi- 
dentor incmdiBe^^ravem injuriam.Seciis dicbiuhm ' 
cft fi magna fie'^Sttfi|t^ cctemoniis , ex przcep- 
to, vet conrueniAMleWiBds. Iia cum Le(ho, fiona- 
cin.i, (k aliis Trulknc.y^i^^P^-i.PaUus fuprA w, j. 

Advettc undcm pomiceiitem tfneci in confieC _ 
fiene expticare plaiet malitias fiib genete fnpctfti- . fieoc peccata eontn^iee victuces T heologalesl Vn- 
tionis conic-nuSjnve quia nonnulla aliqiundo fup- de ab hoc pcccato non potert c-.xciif..rc mc-ti;S mo^ 
ponunt hatelim iii uicnce , quam oportec expli- tiS|<quia tnbucrc cuicuin Deitvi cicaca;, e(l intritw' 
.'OW ».dia'.fecb nori fuppiMitunc > fivc quia in alio fe^e malum.lm6 nec ignoraotia ab hoc pcccato ex- 
pnaete peccati continent malatiam diverfam , ot rulat , quia reAa',ratio evideivei di^t non efle co-, 
an. genece mendaci) pcrnicibfi , vel turpiiudinis, lendam creacuram locoDei, Ita cnlh mMltisTroU 
veilactilegij , 5c injutia; tctum tacrarum : Jcniqje lcnc. i" D:c-d''^.,.''h i.cap. lO.dtih.^. 
^uia non poflanc aUcei inedcn a confe^ac^y^ in- Vt autcm hujus p<;ccati gravitas , .Sc maliiia in. 
tcll%i-lM«dam «oip» i^lliuian «fMit» tasA^i^kUxf* tiibns Medif ill^d coromini po£> 
^tirillh ,. - ' ■' ' K, JL 



giues retum vctan 
mmmi.tf9t ^ 

Dieo feeand& : ad idolotacrie aAum tres 

debent pr.xcipuj concurrere finiilcs illi<, q-ii repe- 
liantur in vcco cultu Dci. Prirous cii opiiiio divi- 
nitatis , &^feftionbDei pcopci*. Secunduseft 
aftcftus revecemic > 4]uo toittnm uipKcrop iiu« 
mini idololatia fe fimmdlcit idolis.Tfcrria eft extec- 
iHimfienum , quo fisilificatur intcrior opinio , Sc . 
lubiduo.. Vt eq^oqois lit idolol.icr.i, dcbcc babcre 
opmionemalttiiBundiviniutis dc idolo.lcu teqtlie/- 
a<!<^rari:r, & afTciftum adorationis » & adocationem 
iplAm, hoc cft , exhibitionem figni fubmiilionis, 
Sc recognicionis iiitcrnT , de diviiia cxctlkncu. Ita 
Suar. Itl.i. de SLeligitHe itm. t.csf.). Sc oiin aiiia 
Efcobar /«^ri Mri*. 1 . 

Dico tcrti^» : idololatria cft gr.iviffiraum pccca^ 
tum>quia quantum in fc ell, tullit honoiem Deo lU 
tcanswrat cteatuiz. Tum quia opponimr Rcii^o*''- 
ni , quc eft ptzftantior virtus inier morales* dt ill> ' 
ter peccata, qux opponuntur Rtltgibnj primumbK' . 
cum tcnet j nam cU crimcn ]x(x M ijtfiatis divin»} • 
non tamen ea fuo eencce cft pcccacum tam grave. 



De Superftitionc, 



61 iijMMtU dtaua ditrinM$rtf 4UuMt f 

I>Mftiei wi» 4m»H «xfrtft hvtemnr , & 

64 DiviiuuittxfMQ0imflicit0iiuu4» 

i 5 //«jw diw i mh nit tMiuftmfH«riimtM, &■ 

OmHtj m«di invtCMdi ddmtntm f»nt iatriit. 
fteimdti. 

«7 jyiviMMtortt MgMttts dm»M» t vHtubnm^ 
cMtt ts ntn funi ipft ftS» tx t t m m i miem. 

DIcp priia&. Divioatio iden» cft , ac diyioa 
aftio , fea notio , quafi aftio divjm. tc divi- 

nitati propri» ; quo pafto bona & mala c iTc poteft; 
(}Uii tamcn gennlcs omncm hujufmodi cognitio- 
nem haariebaiic ex virtucc dxinonis , iJc6 ufa fii« 
crariim litcr.uum , & doAorum fereleinpct fumi« 
tur in inalam pauem. Itt Suasettmm.lJtJlttigi». 
ne lib.i.csf.jjmmtimSc 0intliitLeHideciimS^a 
'tLx.fmffi.f* 

DlbofecanA. DhiiiMi^tpfrmUBkbitnUHmti 
ttrum , qnt ad felum Demm fpeEltnt ept d^tmit 
faEt». Ita cam D.Th.x.i.. qiutfi.^^uirt.io. commu- 
nilAOD<apnd Palaum tni8.iyjL i.p. ).».4. Dici- 
tur pr€di3it, quia in hoc conTCnit cum divinatie- 
ne in comrouni,quae bona efle poceft* ut ptophctia» 
vel reveiaUo.Dicitui etrKm,qM sd DtmmfftSeiM^ 
quiacttgnitio futuroium coQtingeiiciiuD 0« mde» 
ftinationis , & fiitiAocuni przfentlam om ii w nim 
tam - n , i,t funt cordis cogiuuoncs, & fa^la homi- 
num occulia 1 k folo Deo cognolcuntur. Dicitut 



76 

de. Pombfipweelrt cx etiocc idMeUtacis circa 
Oconini mukicadincm , ut quaado idoloUtv exl- 

Itimat & acdit cfTe aliquam dtvinitaiero in idolo, 

ttcin love.Maite^&c. « hic fi non cft baptilatus 
. cft ptg«mis . k 'iofidellt 1 fi ?er6 aft baptifacus cft 

vcrus liireticus , 8c exconwnunicatua in Bnll^Cttn* 

Dtmint , quamris niitU oce profcrat , fed ^miim 

fivno cxccrno idohim oolac } nam ille culrus cxtcr- 
, mis ruficiemiifiine dcnioiiilcac bscerim incex- 

atm. lca nm LedeCna , Tmllehc. fifri mm». 

M/fMrtc. 

' .Secund& quando abfquc mcntis infidclitate tri- 

baititc divinus honor alteri , quam Deo , hoc eft, 

quanJo , idololatra fcit , & ctcdic in idolo nuliam 

cife (iiviniutera , fed rem vanam , 8e futilem « ni- 

hitbminwcanien illud adoiaC} quod potcft duplici- 

«er CMfdngece: Pdmofiilludadi*ecexaA:auvo- 

fontatio ad idolnm , fine enote wncn » at coadn* 

gitin fttigibus, & hisqui ut Ethnicis compbceant 

adoiani idola, uc fi quis ut Ethnia potiietux , il- 

liw adqcetidoilum. See«ind6 qatndotbiqaecivo- 

K , & aff^dko voluntario . colii creaturam, autad»> 

rat idolum ad vitandum fcilicet graviflimum ma- 

lom « verbi gratia , mortem. Graviflimum horum 
't& pcimoro» non ade6 gravc (iecundum , & minu^ 

Stvecettiam. EfttamenThictectimmodotidok»* 
triz gravc peccacum , quia cft" contra conf.flio- 
nem fidci , &: confcqucntcr continct negacioncm 
' veti Dei, & 6&io illa cft contraria Rcligioni, ut 
ooiligitur ex illoMattluei to. fw mt etHfittbtiifr 
ttrmn ktminihm , ctnfttktr & tgt tum , tCQ. com- 
niittit ergo ille crimen Izfz majcftatis divinz , cx 
«loiequitac pccGatc^vil&m^quififtoanimoco. 

I» iddnm » ut monit peridilnm c? adat , quit licic ^fr dldnmV.qnia omnis ulit divini«i»aoxilio 

inonis nidtur \ divinationis ergo roalitia confiftic 
in co f ut fututoium contingemium feu reiuro ocv . 
cultarum «og^iitio* que propria eft Deo , )uxta il. ° 
iud Ifitttt 4 1. iununeiMt , vtntur* fnnt in Jn^ 
tmnim , & frimm 9«^ dij tftu , quoramr pcr do« 
drinam dimonis , non cnim omnis indebitiu mo- 
dus , quo cognitio futuroiuro qucritut , fupeifti- 
liocft , nam fi qols curios^ • vel fiipedia&oognK 
tionem aliquomm occtiltorum appctat« eamque h 
Deo indebite poftulet, non peccaoic ex fnperltitio- 
ne , fed tantum cx indifcreu deprccatione vcl ta^ 
utione adiva erga Deum ) eft autem iioc peocatnm 
cx gencre fuo graviflHnum. Vt infri magis explica* 
bimiis. 

. V( autem iuec mclius intelligantur , noundum 
eft. Qu^ licit dcmones oeicft non oognofcam ca 
quz pcndent ex divina voluntatc, ut myftcria fidei, 
& rcgnoium subcrnationem , ncque ca , qus 
pendent ex libcca hominum , & Angclorum vci- 
luncace « jteo hominit incetnti oocitaciooes , ikc. 
foCDiafernita, flecen^^enciajcMihslbli Dco 
refcrvcntnr ; multa tarDcn dc rcbus fiituris , aliis- 
que occolcis cognofoeie podbnt. Prin)6 ex divina 
■tavelacionc per bonum Angelum , vel cx fcripW- 
ris , quas ipH mcli^ , quim homines imeliigunr, 
vel ob longaro experientiam , vcl qaia vident la 
longinquis cenis caufts jaro pafitts,vcl eftcdlus in- 

> i^aw pofllim celeritate naturz , pervct-. ' 
tere , tc tlibi pronunciarc : tnm quia cognofcanC 
pcr foam naruram otnncs caufas naturalcs i Sc vim 
carum, , ut iblis , lune , fyderum , Planetacwna 
Anitnalinm, AtlkMtam* Mecallomm , Ncrbanm» 
lapidiim , 8< Mcrzo«Mnn| ficque facilc przdiccre 
pclTimc n.iufiagia , moctes, &c. iubem cniro dc- 
mnncs i ptindpio fi.«'«i«alionit(peciei indlcat^' 
Sc .inoatas , Sc connaroralet oTmiamgenrrum, 8e 
fpe^iaam , per quaa oouies fpcdes » te iodividot 



non commitut idolofatriam intcrpam , committit 
camen illaro cxternam , quz iQtiinlcce eft mala, Sc 
opcfe extemohnpcndic honosem divlnnmni oct- 
ijitieicominunicaDD. 

17 . Adraanitamtaiiien eft,eam qul abfqaectroce, 
'foliimfiAe »adotat idolum , non clle cxcommuni. 
. .catomia AnJb Csnm Dwnim , quia ilia excoaunu« 
nicnio fcmi contm lntfmicoitnoo veco contn idiK 
lolatras folum cxtcrnos , qiiamvis in foro cxterno 

; przfurouur excoitUTiunicatus , quia focum cxter* 
- numprciiimlt ex animo coluifle. Ici cum Sayro, 
Suacio, Booaciiia, Sc aliis Tnillenc. in DtcMltg Uh. 
>. eiif, lo-ibi^. t.». f . Dixi txctmmnniciuiant Bnt* 
Cflrff*,utadvcrtis idoloiair is cxternos,&: abfquc cr- 
rore eilc cxcommunicatos cxcommunicatiooe lata, 
a Joanne XXII. non tamen eft rcfervaca,m habetur? 
ia tUrtStri» inifuifittrMm. Hoc camcn cxcommu- 

''^' nicacienem liraitat Lcdcfnia ad illos , qm adoianc 
idoluro cx aftcAu volunurio ad illud » ut faciunt 
ftdges, ofm. VjUo ad eum , qni a^ifque exrote intd».. 
• le£tas , ild^ volantatis ex metn monis eolif 
idolum , himc eiiim afTerit non cire cxcommnni- 
catum , nam ecfi pcccet graviflim^ , noo eft idoio- 
Itta perfedus , & ex idia paite ptcnc fimt tdkhN'' 
t;f ticix-, quam fcntcptinn pcofaabilc putatTnilleoc;» 



SE C TI O IIL 
Qsid, ac qaacnpk^ fk ^ivinaiio > 

58 FkAdkmmr dhhtmitr 

59 Pefitnr ijmdtfimitit. 

6 9 Dtmtutx mnUm figknt e»gntf(trt dt rtkmf». 
iurkt^ mm m it ^ 



ff 



Digitized by Go.ogle 



1 



• e 

t ' 



Tra6btusIV. Difput IL ^7 



obgnorcere {tofTanC > hic igituc cognitione in ipfij 

Soltta,fic,ucdivinuores ucc dxmunis alit^tia poQint 
ivinue. Ici communiter DD. ipud PaUiim tr.17. 
d.i.p.f. MHn,^. hsindtum traO.^. d.t.ij.iy.fo. 
}t.& n. 

*. Quomodo autcm dxmon de his divinatorcs do- 
ceac ? Refpondeo multis modij id faccre poirc , aut 
fumcndocx aifre corpus , Sc formam vifibilcm ,aut 
vocein in acre fotmando , fcu charcara fcriptam m 
qua contincatur res pixnunciaca Cradendo , aut dif- 
poncndo hominis phancaTmau addtvuundum, vel 
aliquando fc fingit ellcanimam alicujus Acfuniii.Sc 
hottatur adopus bonu.u , ut indcarripiat occadcv 
nem rudes decipiendi , & hinc cft , dignos cUe re> 
ptchenfione eos, qui duin vivunt , pa^um inter fe 
ineunt,ut qui primus dccciroiit poHctiorem de fuo 
(taCU moneat. Ficricnim p(xc(l,ut dzmoninde oc- 
cattoncm d:cipiendi accipiat. Negandum tamcn 
non cfl aiiimam dcfunfti polfe aliquando moruli- 
busapparere, de quovide Deltiuin lib.x. ^ndfi.ii. 
ftS.7. Leandrum t rMQ.fJ. » . f 1 8 . 

Dico terti6 : divinatio cll: duplcx , alia cxprcllai 
aliauciu : cxpteJacd quando cxprels^ in ca invo- 
catur dzmon , cum padlo cxprcflo cuin ip(o inico: 
tacica ell quandotacit^ invocatur. Divinatio pci 
adlum cxptclfum tunc fit , quando dxmon cxpicfse 
invocatur , & ab eo cognuio fututorum, vel oc- 
culcorum petitur.quod fic duplici mcxlo , vei obli- 
gando fe ad aliquod obfcquium ptxdandum dxino- 
ni, vcUbfque ulla promUrionc expatte hominis. 
Poteft aiitcm lixc rcpromiflio ex patcc hominis fic- 
ri, vcl aim foicmniucc , vcl 11 ne liia , cunc fic cum 
foicmnicate , cum dxmon apparcc in hmilituJincm 
Monarchx , muicis (lipacus dzmonum cacctvis in 
folio fedens,corara quibus utrique faciunt ptomil- 
fiones, homo ptominit fe negaturum Dcum,S( oin- 
nia (acramenu , & res facras , Sc non coiifciiutum 
faltem hoc peccatam } dxmon vct6 iiti : promictit 
futura,& occulu iili revclacurum , 5c vocis illi pcr 
omnia facisfadurum. Stne folcmnicace ficduplici- 
ler. Prim6 cura folus cum folo dxmoiie pjdum 
inic.Secund6 cum ipfe folus non audet coram dx- 
inonc apparcic Sc hoc promittit pct tettiam perfo- 
nam, 8c ex pane dxmonis eodcm modo poselk clJe 
exprclFa. P(im6 (impiez , & finc pa^o. Sc<und6 
etiam cum padlo( acccptando obligUionem ad do- 
ccndumdc occuIcis.Coniingit autcm divinatiocum 
cxpreiTa Jxmonis invocationc multis modis.Piim5 
peraftra.fccund^ pet appatitionem hdim in ligu. 
tis,vcl alliimptis corpocibus : tcrti6 pct (igna appa- 
rcntia in corpotibus tcrre(lnbus,uc in ligno,fcrroi 
vei iapide:quart6 pcr nccromanciam , qux ficexci- 
cando aliqiiem mottuum , qui lefpondcat : quint6 
per exu animalium: fexco pcr airia : fcptiai^ pcr 
ignem:o.llavo per aquam:nono pci fomnia de qui- 
bus otnnibut ffifr4 ligillatim dicemus. 

Divinatio autcm cum pafto implicito fit , tJHio- 
Ctefcumque quis mcdiis vanis, & inucilibus , qui- 
bus fc immifcet dxmon, procurac lerum iatencium 
cognicionem, qux vim humaium fuperat,quod ac- 
cidic,ec(i illc qui vaiiis (ignis utitur , non inccndat 
exptcffe dimonem invocarejnam volens divinare 
pet media vana,quibus fc dxmon immifcct, taciti 
intendit dxmonem iuvocare,& quamvis utenshis 
mediis dicac , fe nolie darmonem invocarc , Sc ex- 
ftedi in mcnte fua incendat noii invoc.irc dxme- 
nera , nihilominus tamcn adhuc dicitur ucitc in- 
vocare, cum feri^mcdia vana , Sc inutilia ururpat, 
qux nifi dxmoni» ope,non polTunt occulta demon- 
rtrare, Hinc fitmoium diviiianJi thclaurum pcr 
aftroiogiam effe fupctditiorum , cum llne ope dir* 



monis ficri non bodlt. ut irtfri diccmus. Dixi per 
thedi» ittMtiltA, cr vanM, namfi eirct mcdium utile, 
flc ad id condiiccns , non cft dxmoni tiibucndiim: 
tuncautcm medium eil utilejquatido cft ab homine 
(enlibilc,&: habctnaturalcm coimcxionem cum rc, 
qu± quxritiir,tanquam caufa cume(f£lu. 

Sunt autem varij hujus divinatiohis modi , juxta ^ ^ 
vatia media, qux (uni in ufti ad rcs fucuras inccrtas 
percipiendas , Sc prxcipui fiinc aufpicium , omcn. 
aiigurium, Cliiiomantia , Mctolcopia, Sptulantia, 
Phyfiognomij, SottileBium, flf dcmum «bft-rvatid 
vana, dc quibus ttifra fpctialitcr. An autcm onine» 
hi modi divinandi (int divctfx lpeciei>Rclpt)ndco 
materialiter,& in gcnerc cntis ditfcrre (pccic, for- 
mjliter vcr6. & in genere moiis, umnes cflc cjuf- 
dem fpecici lu Suaiez cap.<).»Mm.f.Sc cumLcflio, 
Liipo, (lonacina, Tuiilcnch. Leandcr tr^ff,^. d.n 
f ««//. 14. Racio e(l, qtiia quocumque inoduiiatdi- 
vinatio , femper habct oppofitionemcuin tatione, 
ficut funmn auri,argcnii, libtorum,&c.ex quo ficj 
non clTe ncccfraiiiiiu in ConfciTioiic expiimcre 
rem,per quam fafta eft divinatio , ncc c(l neccflo 
explicarean fuilfcc cura patlo,cxpri-IIb, vel racitcj 
nam hocnon mucac fpecicra,quia taciti, & cx^arlli 
cadem eft t*tio,^c fulura difT.runt finit pctftiiiura, 
Sc iiiij>crfcAum, inttacandcm fpeciemjli tamenex- 
ptelTa dxmonit invocacio con)iindtl fic cum hxrefi, 
expiicanda eft in confeflione, hoc autciii frcqucn- 
tiut accidit , 5£ ide6 fcmper esplicanda ctl ih con- 
fcllione.lca cum mulcis LronderrMfF.y. «f.a.j.i^. 
Trullcnch./M^rW tsiim. i . &: alij. 

Dico quati6 : omncs ifti modi invocin di^mo- 
ncmlunt mttinlccc mali, &c grav.inmam pcccatum 
cx gcncte fuo , five fint tacici, (ive cxprcQi , in iilis 
namque invenitut ibcictas, & conlonium cumdx- 
nione Dei inimico. Vndc hoc peccacum eft ctinieii 
Ixfx Majeftatis , Sc idc6 in iilo non datur parvitas 
materix i mottali exculiins, fi divinatio fciiu fiat? 
Ncccxcufat ignorantia in divinatione fad^ , cum 
exprcira dxmonisinvocatione , vix eniitv,igno(an- 
tia invincibilis iri hactc intet fidcles daii poteft,ia 
tacita tamcn facilius dari potcft ; undc fi quis invin- 
cibiliccr ignorct hi$ rcbus invocari dxmonem, pu- 
tetque bona fide omncm fuperftifioncm abc(le,non 
peccat moitaliter.nifi monitus peiicvcretjignoraii- 
tia tamcn cralfa non omnino cxcufat.quia di vinato- ^ 
rcs non funt omninorudcs, Sc polTuiu facilc dubi- 
Urc,an in rebus padhimaliquod cumdxmoneadfit, 
Sc \ viris do^is requirere , quod ciarius cum de 
(iiigulis agcnius conftabit. 

A n autcm divi natores al iigantes dxn^oncs ,.iut cos (ff 
invocantes , fiiit ipfo fai^o cxcommunicati ? Ref- 
pondeo neg iti vc , nam in jure communi non ihvc- 
nicur calis cxcommtinicacio. Icacum Azor. Lcflio, 
Sanch.Soufa,Truilenc!i. & aliis Lcandcr rr.j. Dc- • , 
c»l»gi d.1. quod procedic , ccfi clcrici fortibus 
divinatoriis ucancur, ita prxdi^i DD- Advcrtc ta- 
mcn Baibnfani in CtlUH^fieu BnlUrq^verke j^jh*' 
/#|(4,rcfc(re quandain Vrbani Vlll. conftitutio* 
ncm , ubi dcccrnit Aftrologos judiciarios , qui de, 
ftatu Rcipublici Chiiftianx.vel fedis Apoftoiicx, 
fcu vita Romani Ponti(icis, aut c)u$ confanguinco- 
rum, judicia faciunc , teu fadla in pofterum apud fe 
rcfetvanc, aui alicui oftcndunt, aut veibis tradhtnc^ K , 
incurrerc pttnas non folum excomraunicationis I»-' • 
tx fentencix, fed ctiam ut Ixfx Majeftacis rei uitin^ 
fupplicij ,ac confifcattonis omninm bunorumfuo- 
rtim , & pHvacionis omnium bcneficiorum, Sc afiW 
cioium fi clerici fiiit. 



K ) 



SEGtld 



j Google 



78 



De Superflitione, 



S E C TIO r IV. 

De vana obrcrvatioac ^ de empialiuis 
A: lalmacociba», 

' Sli M M A R 1 U M. 

In qH9 diferat vAni ohftfVKtio m diviniuhiuf 
69 An netorid tfi fuptrfittio , & qiuiti / 
70' Sli^d fit oiferoMtie evtntuum t 
7 I SJ*''^ obfervitti» reli^ui*rum f 
jl iiuid tbftrv*tio f*mt4tum i 
71 HttmiHt •yftrv*ti»)Ut fmttfi^fiiu^4 i& 

ptccMim m»rt4l*. 
74 Ah f»lut4t»Tts t & impfdmitmt fitit frper- 

flitiefi ? 

Salut4itorts ali^uMndo tmnium coitimittuHt fec- 
C»tum vnmtutis , ^ injufiitit, . • 

■j6 Ali<i»ando funtfiiperftititfit&^»4lld»i 
•j-j An v.rtutet natHrtilts ptiidnUtt ix tmfUxl*', 
tic , c~ iM^p<»wM»r* kmumi fixt adtiidu"- 

ttnd(ti y 
Ciusdam emliiirui rtfmmtMr. 
Ah ingrtftu forndcii <jtii fit tn oppido dt Pm^ 
b*l fit miracHUftu,iinfuperfiiti«/iu f 
to Reftrtur cafm bl^iKfp^lit&iKiuiiimAif 
thoru. 

Zt Ai* vtrtHs ptr ^ium fdiitmtMt fmmn •pirm 
mirmcuUfrfi lutmiiUi t ^ fpmit^ irmit ^ 
tLunf •' 



DlfFert vatia obfcrvatio, 3 divinationc per lioc, 
<juod obfetvatiointciidit aliquod opus cxtcr- 

nuiDyUt (alutcm, profpcf itatem includete Diabo^ fopecRitionibus, liciu eft geftatio ReliquiMB 
lum in anulo.ut Ubi occuka nuoifeftct* rcteiiti«n« nominum , ut docct FaguiKtex/»/r« , fiCllij 
ptogrclUim digniiatum, &cDivinatio vero «cfcr-- ~ .. 

■ Wt in cognitioncm rcium lin^LiIaruin moJo inJe- 
biBQCOgiibrccndaruiii.unds prius agiinusdc iucva- 
itt obfertfaiioncqux gcncricc coiivcniieum divi- 
natioiic iii c ', uu. ujuc (it Cupcrllitio,i ftatim 
zi i|]ecii.'s diviuationiiacccdcmus.Suntautcmq^ua' 



rpeciet wM obfetVMioim i. ars notofia a* 



' qttos dies inrottunatos, uiTquidain patant ciredient' ' ' 
tnattit , & aliquos fclices , ut dics lunx. Icem Ci ■ 
pitcc iofauftos dics vciieiis ad przfcindendos un-. 
gucs »'qus oouiia ex l'c runt lUMulia . nifi exculicc ■ 
ignorantia, vcl nin radoneleviuiis aniAii,in adhi^ . 
beiidi fidc , hxciianr ; nain hcu.incs ccnniiunitcc 
in hu iiun putam cilc quid niiili , icd utumiit tan« 
qjnm rebus a majoiibus traditis , & cxpeticntia '. 
. oanipetos.Vide.cum alitsTrulknch.y«/>r4 nHm. 1 j .> 
& 0im Dcncsfeldio-Lcandrum {r.fA«r. 9. disj. u* . 
fH^fi.^l. .Non cil unuii riipcillitio , obrcivatio 
diet^m ctiticotum , ciica cuiporuni iniiraiitairs»' ; ' 
quia pcndec k te naiutati. Ita com Lopo , .Lcando^' 
irail.r). qiitfl 1 5. Ncc ctiam obili vacit^ateranlti-- 
nx, ncc liicruin caiiiculaiiLn) , iicc anili clinutctt'^ 
ci v.g.fexagedmi tcra) \ hibciu cnim hcetempora' ^ 
fpeciaicm vii» mutandt , fcu alcerandi cofpni a. Ita 
cnmaliisLcaoder»r<iff.i;.<^. 1. ^«<ty?.i(5.i7. <^ 18.' 
E(l tamcii lupciliitiornm,aJl>il)L-ii; liluni digitisapr 
pcn(utn,in quo pcndeat annulus, yel iaptllus intia 
vas vitf cum,calduiam,yeljamphoiam ad puilSndas, 
&dcngnandas horas diei.cotirtac ctiim , ncn cx vi •* • 
natuiz, ledex darmoms pacto provciiiic hos iftus, ' 
cum aliiet IUmiK»alitci liifpanix idus jonenc , ut 
obCmvit CKD Lugp, Thomat Tamburinus lib. 1.- 
DieHltfit.6.f.\,nmm.it). & 79.&cum Taucicd. 
LcaiiJer fr.9.(i, i.^ifjt/r.4.41. 

Dicotcrci6 : Obfcrvacioreliquiaium, eftqoati'' -^.x 
do qais geftat fcoim reliquias eerto modo 8c cam,'. ^ 
certa circiuiAaiiti.i , ra-.ion" c j :s pt-rat cfrL- v.-i!cle 
utile$,ad taics htjcs,cui;i Kvcia c.ihs cucuiiliantta- 
inutilis fit.ut fic, vcl fic lint fct ijita vcrba facra,vcl - 
a Cali vciuii pet(bna , vcl inclula in uli t_ vel talt'- 
tda, tUins vef iftirs figuri, vel collo a tali.vel tslt 
pcrfona fiifpcnfr , vcl li fintalici fitiiLli ign.^tt, 
qu£ omnia lupctibtioia riint. Rejcdis uuien iiis 
~ _ ' ' ■ ^jji. 

nominum. 

municcr Dodorcs. '" . '.^ ^rj.u-,-^ 

Dico quart6 : Obfcrvatio ^nkn&n > 'qote iif^tl.' 
nominedicitutcmp^imis ,funt quadam benedf- 
Aiolaes , Itvc impireacicHies ctmfeaat ex oeica vcic 

boriini , piarfcuiiii tatuiiLm fcuini.la , aliquando 
per lie lula , aliquan Jo vcto adhibica mateiia ali- 
qiia4|b vlno iut panno oettopuiium numetocoin^- ' 



taor ^ ». — - . • 

obfctvatio evcmuum |. oUie^atioieliquiatiiin 4. ^^icttiHquibus homines utuntur ad vulnera , mor- 
'obfccvatio fanitatum'. 

Dito p.i.nu.An notoria.cfl fiipctrtitic) qua quis 
crcdit fc coniccuiuium rcictitiain , abfquc laboie, 
pet quxdam jcjunia , Sc orationcs, fnfpcAiuncs fi- 
giirarum,prolationes vcrborum ignotorinn , &: alia 
limilia,& h;cc fupcrftitio efi moitalis. Itacomniu- 
iiii:i DD. includK n.iiriiiic p.iduminam proprium 
Dei, & noo diaboii cft»iafuiidete (cieniiamiAF ic- 
m.l acquificaleictia opedcntonit, licebit poftea ea 
uti dummodo cunfcryaiiij, aut tifiis illius icicntix, 
non ucndcac idxrnone. Ita cum Suario, Bonacina, 



bofque aiiandos , & nocuincnu varia repclirnd.i, 
& qux cvcniic polliinc cx tcmpcftatibus, vcl moi- 
fibus venenolis aniiiuliuin* de qoibus laie Val. d« 
iHemuml9inbia\ utuikur etiam hn vcrbis ad fiften- 

d im fanguiiK-m , ad fe prxllandum innnunes con- 
tia holliuiii Ixliuiics vcl cilus fortuiios , Sc fimilia 
uc refett TtuUeilch. ubi fuprm «.4. 

Hxc autem'' omnia iunc fuperftitiofii , & grave 
peccatum , fiv6^fiant tan^m pfrr verba , five adhi. 
li.i.. .ili.|;i.i i;:-:ciu. lu cum V.il. Fagiindcz , in 
d^do^.Uh.i.cff.j^6.nMm.i. Tiullench.y«ipr« 0.5. 



7i 



Tiallcnc)).^^. i .dtcMeli cap. 10. ditk. to.i>um.j,S< 'ibitiocfti^^OfVwcetiiaiitiegcffliiidarigratiasgca- 

cumaliis PaUus »r4fl.i7Xl,/.l.»««W,7. Et raiio risdatas, & doMum curationis, hoc tamen donum, • 

ell.qui» cociiitio,& fciChtia bonaeft,& peccatuin, & gratia inell perfonx , non vcibis , cuiaiio au- 

quu paiiu luitfranfiit. tera,qu«& per vciba eoipijdmocniQ , incft vet-. 

Qii^J^li^-.Obfcrvatio cvencuum«eft quando bis, & non pcifonis y imoAon cantiim verbis, fed 

fottuitp a£^d occurrit,vet aceidit hoi^ni,cxquo iadhibitis ceftis panniculbram oomplicationibus, in. 



fibl , vcl altcii, quidpiofpeii, vel adveifi accidcrc 
coaMd^iJk inde ai£tione$ fuas modetacutjiic fi quis 
^Qwii cgtediens pcdemoftcndat, i.ieoqu'e domum 
icvetta;ur inetuens itet ^nfauftum foie {.fi calccos 
indiuciis tlcrnuac&idcircoleftulom revcriatur, ut 
o.n.n avi itatifi cgrclVoforas occunat viigo, idco- 



qLnbiii ccrtumcil dxir.oiiL-m ie ip.inulceie , a qua- 
iicunque namquc peiluiu taiia vctba dicanttu * 3c 
pannifiula adhioeaiuui , cilem eftcdhun cunttionit"* 



habftnt; Crgo non poteft hujufmadi ciF.clus pruvc- 
nifelgtatia gratis data, five natursii , (ivc liipcr-- 
lucurali , tiinc quia hu)uiiiioJi vis cuiuinunicatuc 



qiiecxiitimet diem fore fterilcm , fi veiouccurut abunoiiialtum j fi^gutia giatisdatanon.iicpo*' 
inaatix piofpetamfotci fiiUqnii"pi]{DGcSbiaU> ' teft catnroiMriccci V ama fi cft fupenM^iniii pccxlfli^ 



Dlgitized by Google 



Tradatus I V. Difput. 1 1. 79 



Dco, etfi cft nituralis peticlet k fpeciali tcmpera- 
*. mcnto , quoJ iion omnes habvnt j'crgo non poccd 
altcri commimiciri ; virius au(cm curandi pcc 
cmpfalmos in omnibus rcpcritiir ; crgo abliiuc du- 
bio cft fupcrftitiofa,viJe Fagundez, Sc TnJtlcnch- 
fmpra. 

74 Et hinc dcducitur quid diccndum fit dc fahitato- 
ribus, feii cnipfjlmutonbus , de his cnim pcrfonis 
dico, cas non <(l'e fupcrftitiolas, ncc pcccarc , (i in 
Aiis curaiiunibus uuntur aliquibus rcmcdiis nacu- 
ralibus,/imulcumaliquibus oijcionibus, aut adju- 
rationibut licitis,ablque vana aliqua circunftaiuia, 
per quas, ut per piflioncm Chrifti, & pcr bcncdi- 
£tionei, lupcr Izlani corporis partem Deuni orcnt, 
ut medicmx naturalcs applicatx' prodnt ; quia iit 
hoc nihii mali rcpcritur.tfc pium cft ciim tdcctum 
piis oraiionibus a D^o pcccrc ^ tunc cnim cUruin 
eft non reperiri ibi paduin dxmoni», ncquc illara 
cuiationcm ad nugiam pcrcincrc,fed ad caufam na- 
turalem. Ita cum 5uar. Sanchrz , Lopez , Si aliis 
Fagundcz fuprti ntim.f. & cumaliis Lcandcifr.9. 
^•1. ^M^y/. 14. 

yj Sol nc auccm hujufmodi perfonx tam occulcc,& 
anificiofc, uti his rcinediis naturalibus, uc line ilhs 
opcrari vidcantur , ut hoc modo in majoti homi- 
Ditm zftimationc habcantur , & tunc crit pcccatL.m 
vanitatis, vcl avahtiar, nontamen mortalc, nili vcl 
in injuftitiam , vel lcandalum tranfcat , induccndo 
homincs, ut libi perfuadeant,id ope dxmoniiin lic- 
> vcl lub illalpecie cuiationis majorcs cffL-dlus 
pcomittcndo,quam quos poirunt mediciiia: illa; cfti- 
cerc , oftium apiriendo ad introduccndum opcia 
MagixiiSc quia in his fcmpercft moralc pctJciilum 
pcccandi motulitcr , idco non lunt hujulroodi per- 

• fcnx publicc in foro extcino tolerandx , nili apud 
magiltratus, iScartis pcntos lationem lui redd.int,& 
oftcndant, quibiis vctbis.fic mcdicinis utantur, po- 
teft enitn contuigere , ut virtus ulis hctbx cafu re- 
peru fit, vel trajitionc acccpta a medicis , vcl ma- 
iiifcftataj dxnioiie , non quidcm illi , qui nunc ca 
Utitur.led aliis,qi:i priceHi.'n nt, & poltca expeii- 
mento compeittiin (it dxmoncm verum dixillc , Sc 
tuncnonriic peccatum tali herba uti , quia illc 
ufbs jim nuii fuiidatur in focietate dxmonis.fcd 111 
virti.te naturali hfrbx.a Dco illi datx,quod amcni 
iliacognuio origincmhabcatcx dodtrinadxmonis, 
pcf accidens cft.lra cum Suario , Viifioria , Sc aliis 
S^nd';z,fmpri nnw.4. 

I>.co quint^ : (1 hu|ufmodi falutatores , &c falu> 
tatrices, iii fuis curationibus vcrbis iolis utantur.vcl 
ligius,aut adjurationibus, nuUam appiicando niedi- 
cinam iiaturaicm , luiU.im hcrbam , nullumque rc- 
mcdium cfticax.ad iUius morbi lanitatem , ctcdcn- 

*. tcs, tk (ibi pcrfuadenics illis folis vcrbis cum ligno 
ctucis,velaliis lignis,motbos cire fanandos,liccc dc 
fai^ko fanentur , iuperftitiofx funt 8c minimc tole- 
, randic.piopcer cxprcftum , vel implicitura paclura 
dzmonis. lu Sanchcz, i» Dec^logum hb, x .cttp. 40 . 
fium.f^. Sivclus .Sualez.quos icfctt, & fequitur 
Faguiidez /i»^r.ifj»rin. j. Ratio cft , quia ca verba 
vcl ligna ad cum cftVdtura vim natutalera non ha- 
. A)cnc,iicc virtus nituralis prxfumitur , nifi oftcnda- 
tur , ncc Deus lolct cam virtutcm confcirc liis 
ngnis,&: vcibi5,nec hocconfcntancumeft pruden- 
li modo gubcrn.mJi divinx lapiciitix . ut lnpra di- 
ximus. Hinc lit fuperftitiofum cilc dicctc aliqua 
verba ad aurcs alicujusanimalis , vcl hoininis in- 
firrai , cum hJticia , ut iolis iliis cuietur. Ica «im 
Tainburino, LeanJcr trafl.tj.d. i.f. 1 j.cr 16. 

77 Dicofcxt6 : hujufmotli viitutcs naturalcs pcn- 
dcntcs cx complcxione , & ccmpeiamcnto humi- 



mim ■h.^iitus, afpeaus. falivx , non funt admirtcn- . 
dx, ut licitxi nifi perfonx fint bene moratx , ho- 
ncftx, Sc prudcntes , fie dc quauim vita liabeantur 
inoppido boiia cxiftmMtio; nec tunc etiam illarura 
iiius permitiendus eft , li pcriculum fit . quod illa- - 
min excmplo alix perfonx non iu mbracy,& pro- 
batx vitx,fnv.ilibu$ utanti:r.Ita cum SancluSiiarioj 
laguiKkz,///^rii. Viidc liujuftnoJi faluUtorcs ma- 
xitnc lctii cx.iminandiab Otdinarhs , priijs quim 
munus hoc obire pennittantur i ut vidcant an na- 
turalibus remcdiis, an pei gratiam gtatis Jataroj ao 
vcro per pafti m cuni dxmoiie opcrcntur.qux otn- 
nia ex circutift.inciis colligi podunt ; undc falucato» 
ics , qui ad lioc muiius niiitiiim vinum potant , ni- ^ 
mis lunt fufpcdli , iion tamcn cft impoQibile polFc 
adhunc cirrdtum icquni nimiam vini potationcm, 
nam cum hxc gratu gratis data fic nacuuiis,tn ali- 
quibus potcft hcri , ut ti a calore provcniat * nimid 
vino potato confortctut. Ita SaiiLhcz m DttuUg. 
<:«p.40.i».47. 

Ratio autem nofttx refolutionis cft , quia liccc 
Dctis interdum confciat donum curaiionis , Sc aii- 
quamgratiam natutalem hominibus,non tanu n tl- 
lam confcrt pcrmancntcr, & habititalitcr , & qiiuli 
ad atbitiitim illoium , led loiiim .id aliqucma^lum 
propicr altquam occalioncm,& propter aliquam fi- 
dci utilttaccm ; at ifti profitcntur fc habcrc candcm 
ptiori niudo,eigo funt ii Ipcdli. (.)iiando tamcn hu- 
julmodi viitiis perli<nain noii habuic nialum ini- . 
tiu'm,fcd pcrfona i\Um habcn;, vcl cjiu,\cl tx fide 
bona limplicitcr ccrpit opcrari , Sc poftca expctu 
cftctFcfttitufantutis, & j Dco ilium fpcratcom ti- 
tT.ore,&: revcrcntia ,twn vidctur damnanJa, luoJiH 
pie vivat,& illa gratia hoiicftc utatur.alioquin lul- 
pctfia eircdebet , ut optinic advcttic cum Sanch; 
Stiatio, & aliis Fagundcz, in Dtcalegum lib.i.pn- 
tni prtcrpti cdp. j 6.num,6. imde infcr6 cum covicm 
Pagundczi^i.raio hoceirc permittendum,quia htc 
modiu curarionis cttm halitu, & faliva.aut ci<m fe- 
lis verbis,raiiirimc utantur , nili perlonx viles , & 
ignotx vitx.& quando funt vitx probatilTimx, ma- 
lo cxetnplo elle pollunt aliis, qui non ca lanc^itatc, 
& prudentia lunt pixditi. 

Hiiic plures calus colliges ciim Sanch. 10. falu- 7 
tatorcmj qiii panflii ^ (e inorfimi potrigic rabido,ut 
curcnir, licet (ic lulpcdlus , non elle abfoluce dam- 
nandum, ut putavii Dclrio}illud tamen quod aliqui 
falutatores dicunt , qi;^d in prxfentia alteriuS fatu- 
tatoris prxditi n.ajoii vi ianandi fe faiute nequirci.^^ 
eftridiculum.Iu S9nc\\tx fupri . Non tarheinepc- 
grut qund idcm paiiis ab iplo niorlus . prcfit pollca 
ad rabiera ipfius (alucatons , nam rum viitus manfit 
pcr morluin aftixa in panc , potcrit poftea habcre 
in illo, (lcut in aiio luum cftcttum. Ita Sanchcz fn- 
prk. lllud tamen quod dicunt , Unum lalutatorcin 
^aturalitercognolciab aliis,mendofuni eft, & fal- 
luin, fictit , ifc dicere hanc vinutcin inelfe fcptimo 
cuique faltatorum filio, fi mafculinum ordinem ftjtf- 
mineus partus non interrUperir. Ncquc naturahtcr 
poiiuntlc in roguin injiccre, itaut roaneant illxfi, 
ut alitjui ficiunc , ncc aJ hoc potcft aJclTc virtus 
fiipernacuialis , nam Deus non facit miracula fine 
neccffiratc. Tandem non poiruntfalutatores fuoha- 
litu ubiJos interimfrc , ne diu ciucientur , aliifve 
noceant, nulla cnim ratione hoc licitum elTe pottft, ' 
quia cft inirinfccc nulnrn. Ita cura multis Lcander 
ir.9.</. i,7««/?.49.<^" 50. 

Adveite tamcn.pcr li,TC,qt:x in hoc parothodi- j 
xi mc nbn intendcre conJemnare ingrtllum illum 
celcbrcm fornacisaccmfi , qui quotaiiius fil a iiuo- 
dam viro ptius cunfcUlonc , & facta communionc 

munitOi 



8 




8o 



De Superftitipne , 



S E C X 1 O V. 



munico , ab hinc tnultis annis in opptdo Lufitaniae 
diAo Poml>tl,in uldma fcxu fciiz uite dominicam 
nldmiun |ulii, .qtiadie in iilo <ym<b cclebiaitic 
feftivictf taae Vitginis MtfiK J§t^Mmt. Nara 
lic^t homo in fonucfm nimis accm&m ingredia- jmi^.kaaiteKU , 9c dc aliis oratioiii- 
vel ma|7* tribucndum. fed fidei . & miraculo. EC Iiovcnnaiibus, & deVOClOlubllS, 

cafi»eBfii«digni(Emus. AccendituccBimfoiaax» «n fupcrftixiolac lUJiC^ \> 
iSr cum nifnis uiccenfa c(k ,accedic innumecabilia 
hominiini iiuikicuiio cuni ckro procelEonalitet de> 
ferciices in^inem i5.Vrrgiius4 6c pcopeillam ho- 
niinem-o^ih)it'orn«ncnti3 indutum » qni 
dens ad oftmiti fiTiuci? , faclo figno cti;cis , & 
invocaco aujiiliu. it. Virginis i intrac per cain, 
fe^ amaMHneyirfiiMriitm iHiiiffet Sc intustxi- 
> aodfic plaoiaxun miiae magiutiidiius $ oon- 



SOMMARIOM.. 



Sa 



8j 



^nec fiaraque deoem tnedieos tririci , 8t accom. 

roodaceam intra fornaccm , & iteiuni cxit ih ea, 
(inculla Izlione, & ciauDi » magno iapide foinacc 



offtL 10 D.v4mt,& inHtiliitu etrtmtniis. 
Mi^* ^,Am*iw>f ci«» ttrtit vttriit ctrem»mk 
fMMtftfnfiitiifit. 
84 Aptrire vtmm /wMMljf kt Mt. fMOi ; 

fHperfiitiofMm tjh. 
8j Eff«rmMrt crjtcf/ dum ctniiHri 
PtUmtirian tji fMptrjiiti». 



decedunt. A Iten die venionc fimilitec pcoceffion»ii ^6 Uktrt ^itad ftAm.St tUieitjitt fimOi jijamt 



litetad eandcm fornacem& apcitooftio ititrac itc- 
riim idem homo 6c accoiumouar piacei)tani. Ita 
ut poflic excrahi qux candem extrahicur je fornace 
nitnisdccoAa : & intcr (icvotospacutut tc paicem 
quam quif^uc acccpit rcponic inter tridcum 8c 
dicunt illud a vcrmibiis (civate iilxfum qui om- 
nianon fupefftitioni ledmitacuioutdixitribucnda 
Cunc velMoiilloium popnloiuro. Qui cafus , ctkm 



81 



p4ne & <»f iM , vtl rteitdt etrttu trMi^ntt 
ahfi^He dubi» n»n rtpititt morittMr, v*l qttd 
•fidvthitnr, tfi /Mptrfiiiit. 
Orati9net.S.Srigitt4^hl^iMtHMMttUe0llt0^ 

fMfit fMperfiittoft. 
8S Colligefitej herbiuin dit. SanQi loMnis pMtdn» 
ttt itahtrt rnjijortm vtrtuttm fMperfiittofi 
fnM. 



& nocorius in CSCl» UIo cegnO )'hcc pco illo did* %$ Scindtrt arhrtm, & ptr tam fit fcijfmt trnnfirt 
firfficiant. " . '. * - , . 

ScJ QTracres ? an hujufinodi virtus perquam (a> 
lutatoics faciiint hzc opcra miracukiCi w virtiii 
naiunUs » an gracu gracis data } Q^idam dteiuic 
«irc naturalein a nacurali compicxione, livL- j cnn- 
ftellacionc. lu Caftancga , vcracncs , ^ lobabile 
cepaiac Vi|AociB , 6c Sanchez ubi fMpr^ rtMm. '^, 
Vcriot •tamon eft ilUm virtucem cdc gratiam gra- 
tlsdatam. Ica cum Axor, Navarro, Margarita Con- 
fc(loiiiin . Dc!:io , Sanchcz fupra, Vireccllus , & 
ah) quos lefcrt , & fequituc Leatidei irMi.^.Dt- 
cAltgi d. I . ^m^. 1 1. RKio aoKffl eft , qoia illa vit 
(anandi.non potcll naturaliter coinpeterc voci , vj- 
iioni, & contaiiilui aiicujus hominis. Vidc Sanchcs 
fmfra. 

Nec obftatfi dicaselTe multa loca Plinij , in 
quibitsaic miiltos fuiHe hominef, qui alitu , con> 
tadlu &c.mcdi-bantur , quoldammorbos. Relpon- 
detur namque illam gratiam fuiflc gtatis daumivel 
ex paOo dBmonis. lu Sanches fifrti^ Oiceti 
quidain ex nattirali complexinnr , vel conflella- 
tione gtavitci noccnt hoiTunibus, & eciam ani- 
malibus , & aliis tebut folo tfynQxi » alim , &c 
uc de faA:iiMtione oonftat \ cur ecgo victos meden. 
cx eiflemcaofis&lucatbtibus inedenon pote. 
; Ri.rpoiiciccjr cun\ Sanchez ,• plura ad fanita. 



di 

rit 

trin tcquiti , quaiu ad morbum , lum bonum ex 
ii;c:rgra caufa , malum ex quocunque defir^u. 
iihltjt quoJhaec virtus fanan Ji p!t]ii!)u(, hcrhis, |a. 

tei compcut, nam 
cempecimflaco cer- 



j i jibus , animantibus , nac.iul 
iizc h*b:nt illain vircutem ex 



aito tjitius fpeciei , & non omnes ho. 
(aUOMcam vucucem j crgo eil gratia 
data. .-jj 



ItfipMtrti Ht reeipiMfit fttnitatem fMptrfiitio- 
fum tfi. 

JmtHt4»tftli incantart etrtit vtrkit lupet , Ht 
tieetdmit nd grcgej inmtntihit nli&esfm^ 

perftitinfitm cjl. 

9 1 Orattontt qMiltMt fttge. ktntika»t rtftri» prt 
fmiirima^ tft fiftrfHtitt 

DIco primo. Unum , Oc lupL-rdiciofum ell > uti 
in offido diviM!» U in Mi{Ds vaoit* 0C inu» 
uUbus ijttcmnaiit. v* a 4100 MiOanmi mimefOi 
diebos OBnrinnit d i Beu d iiu m > talibnt liorit,toc,6e 

tilis colotis candclis.ita ut iis circiinftantiij,ita in- 
nicacui iUe,qui iilis ucitur.qualiexiiiimetmillarum 
cfficaciam ceflaiucameif dcmciicunftaiiditdeficien. 
ciiHiS. Non eft tamen rnpcrftitiones ceitus milla- 
luro, Sc canJelarum numerus , in honoccm aliquo. 
rum Sandotum,ut duodecim,in mtinoiiam duode' 
ciin Apoftolorum, vel undecim, iu nieniociamuii^ 
decim mtllia virginum, dummodo non illi numero 
ccrto.ica fi J.atur,iiC illiim atigerc , vcl minuere fta^ 
iiim iniiciic facrihcium puiccur. lu Fagundez m 
Dtcalog. lib. I cap. }7. iHin.1. 8e cum tfiv Loaadex 
trMS.^.d.i.'^M4fi.f^, 

£t hinc deducictir primo , MifTas quas vocant, 
S. Amatoris cuin certis cercnionns , ut incipiantuc 
anie (blis acnim* oetiis diebus abfque intciiupcio* 
no I tt oecio cainieUr wn numeto , fupetftirio&t 
cfle. Icn cum Servcdo , Sanchez , ftipra nitm.x. Sc 
cum Torrcblanca; & aiiis LcMidci/upra tjMtfi.f 5. 
£t eodem modo daronaot hujufmodi Do^res 
Miilas , quas Comitis appellant , Sc Trinitaiios. 
S. Gregoti) , & quindecenaiios. S. Catharinx , flH 
fianc ciiin vanis circunftanciis litquod duocleiici 
iionexeant ab Ecdefia , dum calcs miflac continuis 
ditbatdicnniiir , nifi )uflu przlati , quod finc iri. 
ginta , vel qoinJt-ciiTi nnn intcrruptx , &■ noii vi- 
ginri* vd quadraginta , i5c quaJ numerus cajidcla. 
■ap Ik-iantus ; hzc enim omnia fuperftitiofa funt« 
hon enim frvdlus tniftajnim ab his ciicunllantiis 
pcndcrc poccll. Sitamsndlouitur ntigtntaMiflac in 
Jioiiocem.S.Gi(egarij cumaliquiboi officiis , vel in 

iipnorem 



BJ 



Digitized by Google 



« i 



Tradatus I V. Diiput. 1 1. 8 1 



honoiem S.Cathirin.T,yel S.Amatoris, (ineprcdi- 
&is rupcrititionibus.licirz funt,& inufu hodie fe* 

* runtur in Ecclena. Ica Sanchcz.quem rcfert,& fc- 
auitur pagundcz /«/>'<• fi. i. & cum aliis Lcandcr 

Secundodcducitur fupetftitionem efTc id , quod 
inaliquibuslocis fit. v. g. in die alicujus Sandi 
jumcncis vcnam aperire, & circa templum Sandi 
Antoni) novics jumcuu circnmduccrc j ignorantia 
tamcn , & bona fiJcs hoc facicntium cxcufabit ik 
mortali:itcm lcali cx prima pccunia oblata Crucifi- 

■> xoin dic Parafcevcs iolent aimulum efiicerc adfa- 
nandos morbos concra^ionis mcmbrorum \ nam (i 
animus hoc fjcicntium fit adhibcndi cas circun- 
ftantias tanquam per fc, & cx fe cflicaccs ad fanita- 
cem , vel reium fuarum incoiumitatcm a Dco obti- 
tiendam,ellfupct(litiomortalis, nili ignorantia , 6e 
bona fides cxcufcr. Si tamcn ad excitandam magis 
devotionem in fc ipfos fiant, tunc non eil fupctlti- 
tiOiCCfTante aliort:m fcandalo.lca cum Saiichcz , & 
aliis, Fjgundez fupr» num.^.&c cumaliu, Leandcr 
fMpra ijudj}. 5 5 .CT ^6. 

gj Idcm diccndum e(l de quadam confuetudine, 
qi am in hoc oppido Vicnni in vcni.Solcnt namqnc 
in Dominica palmarum tcmporc , quo cantacur 
Paflio Dammi noftri Jcfu Chrifti.cffbrmarc cruccs 
auri,vel imaeincs (Jhrilli,quas dicunt prodeirc pro 
aliquibus inntmitjiibus , vcl c fornacc mclius ef- 
fbrmatas exire , qttx omnia abique dubio fuperfti- 
tiofa funt , 5c (leccatum mortale fcclula if^norantia, 
Imo fi fiant ob dcvotioncm,lemper erunt fufpe&a, 

*^ cum illa a&io laborandi in die fello fit mala , & 

r ccatum faltcm vcmale,& izpe rettahit officiales 
laaificio. 

\S ' Tertio dediicitur clTe fuperditiofum dicere , aut 
pracdicercquod ille qui in die Sm€ti Stcphani Pro- 
tomartyris panc, & aquajejunat, & tite confieiTus 
coininunicat,non niorictiir ab alio occifus, ctiam It 
iuulcis idlibus impecatur. Ica cum Tamburino, 
JLcandcT, rr.p, </. i.f. 1 7, Et idcm dicendiim cft dc 
rccitationc ccitarum orationum,curaipc ccrta,quod 
illas rccitantcs,Tcl fecum fercntos, non moricntur 
rubitanccjiicc alccri pcriculo fubjicicntur. lu cum 
Suatio, LcOio, Tamburino, & aliis Lcander fnpr^ 
^tuft.i i. Et hinc etiam fit fuperfticiofam clFc reci- 
tationcmaltqiianim orationum S.Brigiticr,quz nuc 
apud Luiiunos circumfcruntuc , (i rccitcntur cum 
fpcfirma , quod illas reciuntes pcr intcgruin an- 
num,motti zteinx nonerunt fubje(fii,neccertiiU 
lorumconrangitinci,ut fals6 in illarum libello a(Ie- 

%j rilur i Chrilto Domino fuilli: S. Btigitta: rcvela- 

^ tum.Unde licet oraciones in fe bonz,& fandzfinr, 
dicere tamcn illas luc ccrta fpe,cft valdc luperfti- 
tiofum , & rctrahit homines l Sactamcntis. Unde 

I quidam luperflitioli Rcligio(i,qui hanc,3c aliasfu- 
pcciUtiofas dcvotionei doccnt, redudendi func, &: 
«locendi, utpote , iit fcdudoies tnuliercularum. auc 
(altem,ut ignoranlcj. Mirum enim cft, quoc homi- 

' nes in VliQipone, hzc petdidcric devotio^a multis 
cnimaudivi diccrc , fibi fuflicerc per totum annum 
rccitare illas S.Brigittz otationes,& poftea vivcrc 
q«omodo voluiiTcnt, qiiomodocunqne namque yi- 
xilTcnt.ctfi iiinuinetis pcccatis cirent involuti,fcm- 
per tamen clle falvandos quod quidcm non a fc 

• ^^4'*"^'^ diccbant , fcd fic in przdido IibcUo hatum 

orationum falfiirime aircrebatur. Unde Domini in- 
quifitoresdc hoc informati, prologum harum ora- 
tionirm interdixerunt ne homines decipctcntur. 
ti Qaarto deducitut coUigcntcs herbas in die S. 
Ioannis,vel fccantcs venas animalium aedcndotali 
dir, auc uli hora, Sc tempote, fcciioncm venz , Sc 
tmt Ili. 



. 1 



hctbas colledhis , habere majorem viitutem ad pei- 
lendos morbos,vel impedicndosfupernitiofumeiTe} 
fi tan>en fiat cx dcvorione,non credendo indc her- 
bas habcie majorcm virrutem naturalem,fed hoc fa- 
ciant ad cxcitandam dcvocioncm, ut fcrventiiis pa. 
(lulent ^ Sandlo Joannc iliud.quod volunt impctnu 
re \ tunc non e(t fupetftitio. lu cum Sanch. bayro» 
Dclrio,VaIentia,Fagundcz,y«;>ri«».7.(5iiinto dcdu- 
citur eile etiam fuperftitiofura in dic S. Joannis ar- 
borcm i(:indcrc,& pcr eam fic feidain tianfire lcfot 

fiueros,ut rccipiant fanitatemiarbor cniin fciira nui- 
am habet ad hunc eftcftum vim, ficuc nec ros , aut 
iicrbz coUcdlzin no^S. Joannis , ucmulicrculz 
exiftiinanc. Unde hzc omiiia factcntes pcccanc gra- 
viter,feclufa ign<)rantia,& bona fide.Ita cutn Tam- 
burino,^ altis Leaiidcr f»pr* ^HdJf.i^. jo. & } j. 

Scxco .Heducitur morem verfati(Iimum,qui in Lu- 
fitania propc montcin Sccllz cft,fupeiftitiofum e(Te« , 
Solcnt nainque homines illi, ad cuftodiendosgre- 
gcs fuos a lupis , certis vcrbis uti , quibus ptolacis, 
etiain fi pccus in medio montis rctinquatur.finccu- 
itodc,non taHgitiir.nec olfirnditur k lupis.quod cx- 
pciientia compcrtum eft, quod vocantpecus amen- 
tare-,nam hocnon eft dubium,quod fit,vel incanta- 
cio lupoium.vcl pccoris, intcrcedcncc paAo dzmo- 
nis , nam vcrb.i illa non pollunt habcrc illam vim 
naiuralcm.Ita Fagundez in dec/it«i. Ul'. i.cjy. ».7. 
Lcandet ir.^.d. 1 .^, ^^.Vndc omnes hi peccit mor- 
Calitcr,feclufa ignoraiitia.Damnandz ctiam funcil- 
iz faccilcgxprocc(rioncs,in quibusaliquz Sand^- 
lu imagincs catcnis vinculancur,vel in aqua immer- 
guntur, quo ufque pluac, velaliquod beneficium j 
Dco accipiaiit^narn cum hoc non fitcx inftitutione . 
Ecclefiz, Sc fic tes impia quannim cftex fc:impiuin 
namquc eft velle vi aliquid k Dco , vel k Sandis 
obtinerc, inde e(t quod hocfupcrftitiofit. Ita cum 
TruIlench.Lupo,& aliis Lcander tr.g.d. i. f.ii. 

Scptimo deducitur fuperftiriofas tirc oraciones. 
quibus fagz bcnediaint Rolaria pro parturienti- 
bus.Ita cum Navarro,Sanch. & aliis, Leander fMp. 
i-i ). Novenariz tamen licitz,& piz funt, fi fianc 
linclupcrftitionibus.v.g.fi non putent,quod fi plu- 
rcs viccs,quam novics jctiiit in temptuin, noii ha- 
bitutas cf^^um \ vel fi non ofiirntuc candcla cjui- 
dcni magnitudinis,cujus eft ofFercns, crcdcndo ma- 
jorcm,vcI minorcni non fufficeie. Vndc fi forte in 
fimplicibus iizc , & alia fimilia|inveiuantut * non 
(latim func condemnandit fcd docendi. 



: S E CT I O VI. 

Dc divinationc pcr adra , ic de vcra, 
tc falla ailrologia. 
. 5 0 M M A R I U M. , 
9 1 jlJfrtUgtM «lU tfi n4tiirt^u,dlU jttdiciMri4,& 

ijtut Hirn^tn fii f 
y \ AftrtlQfiti nMur*lis licitM tfi. 
tf 4 iVii« eji ptrfe mjlHm prtdictrt tx sfftlltt JitL 

UrHtn incltndtiontm pHiri. 
5j AjlrtlogiM jtuUcidrU ifi irttvijfimiim ptccdtmm. 

96 Errtntmm tjt dictrt fMturd ttntingtntiM etrf 

pojfe ctgntfti ex djirit. 

97 AJhtUgiu ptiejt fHiurtt ndvintm prddictrtt 

ntn ctrtt,fid probAhiliitr. 
9S Htmints qni dicnnt vtdtrt A^usi in vifciriltm 
ttrrd fuptrfittitft fuut. 

D incelligentiam hujus fcdioois nota.DupIi- 
,cc elTe aftroiogiajaltcra eft nacutalis quz ccia 

L dicttuKr ^ 

I . 

' r 



5< 



82 



De Superftitione, 



diciwr'A<&onoroia{«liein verojailiciarU.quc rrti. 
nec nomet) a[lcologiz,na(uralis cft illa, qiiz cx afpe- 
€ka ij Jerum^pUaetanitnAc. ain)ccbt, ca qi:c iu> 
raraHeercaatiii|rimc,ut pluviaCiCiloK*, firigus.fiec. 

Afttologia )',HiiLiaii» cft illa , qua: ex arp.'dh; fydc- 
(Utn oblcrvato, judicat dc futuris aliquo niodo a li- 
befoarbitriodependentibus , vel ctiam de fucurii 
coiltifeiiiiii>u4i»^OB iwlUm btbenccaufain ccitam. 
utli nxiinpett«leniplateaindesrobulc(,(cgula ca- 
det illi fuper caput , &c. his fuppontis, 
y| Dico ftimi» i Aftrologia natutalis liciu eft. Ita 
ciNn coctiiDunitcr OD. Katioett ,<qaia hieventus 
non funt pcr fe occulti,fcd per cautas cognofci pof- 
^ iunt , caDla; auccm eorum funt cocli, & aftra , eigo 
- non cll maliim hxc przdictre ab illis , qai hanc 

fdemiani norum , dcbcnt tamenhi Albmogi non , 
, hoocnro afl tm i a re , aTits inddem tn tetneriutenit 
vd levititrm.qrx d.imno pr.ivi lcclufo (antumcrit 
\ vcnialisinjin ha:cpo(Iunt alpcilualiorum fydcrum, 

vcl cx diljpolitione caulW niatcrialis variari. 
94 Dico lccutidb : non cft per fe maluni pr^dice re 
cx afpedu ftellanvn indinationem pueri nafcentis, 
nant cmnl-.arc j LndcEta compl;xionc,& ha:cacorli 
' cotillcUationibus»pot(.-iit,aiiqiiando pct hanc lcicn- 
tiani cognolci, nontamen ceito przdici } nam cani 
• p^iTloiics vol' nt.v.i f bdantt.r, pollunt variari. Ti m 
quianonloiiiimcx influtmiaftcllan;ni,fcdcx paren- 
tumtcmpenuaentoproceditpaeti mclinatio.Unde 
hcc oeno aflSimare erittemerita$.Nec hoccft con- 
tra Bullam Pi) V.riam hcc folum eft contra Aftro- 
logos,qui futuros eventus con:ingfntej,vel ^ libc- 
to atbiuio dependentecdiviDaie contcndunt viJe 
. TniUench. & Fi^ndes . tH,i. DeeMlcgi c. } 9. pcr 
tttHm Leandruin ira[l.').(i.i.a.^n,& 42. 
Jj Dico terti6: Aliiologu judicuria, leu pridieere 
• AlturaconljngentiaUbera cx aftris,cft graviiTimum 
peccatunultacnnmuniter DD. apud TiuUench. in 
Ae«/«j.rff;^:r;-|<Mlltt(.4.n.4.Leander fufri 9.41. 
» ^ ^atio cft quia , vcl hxc przdiclio futurorirm con- 
f ' tlngeniiuni fundatiu io aftris , tanquam in cauiis, 
vd fundatur tn aftiisomquam in puris fignis. Pri. 
TOum toUit libertatem, & cft con:ra fiJcm ; nam fi 
polita tali conftellatione hoino non poteft noi» (ale 
quid operaii,(ollitur libeitas. Si fecundum dicatur, 
cft magnafupetftttioyficutaugurium ( namtaUa fi- 
gna, non funt minirslia,quia nei: funi canla rerum, 
iiifupponimus, n.im lioc toHit liLu ttatem, ut dixi- 
muj i nec cff.dus : ergo cruni iigna ad placitum, 
•x^Qtbus ^uviitur cognitio vfalicniiw difdplinx^ 
quk non poteft efle nili dxnioniaca , & cum pafto 
r cum eo inito j eigo etit fupetlticio , vidc Teles 1. 

f\d // 44. ftd.^.per lomtn, ; 
' ^ Hinc cft ertoncum elTe dicere,futut»coatM^piK:;' 
tiacertocognofd poffe cxafttis : Et ratio tft qui}' 
tatts p:,T:dictioncs .ibfolutc damnanturab Ecclifia, 
" li vc dicaniur aftra clfe iig>u,nvc cauras.Unde ctiaii 
non ceito»fed ptebabiliter pronuncient hunc homiT 
nem tali mortemoricurum,vel fu(urum Epifcopum, 
*fc.peccant mortaliter.ha cumTiullench. Delrio, 
Suano,& aliis,Leanderrr4j?.9. «/.1. ?-4}« contn 
ToIetum,Valenttam,& •UiiM.^KnHgiO eft. quia cura 
. omoif talis ftxHmo a^aftfi^ nrfm non polItt,re- 
fcrenitcft ad padum dcmonis. Si tamen in gene- 
re pronuncient , ut |»obabilismio leddi polEt 



pendent,qttia voliffltisDci iiiali»ini0s1ibeni eftb\ 

quam volunCas ImmaMU ldem(jue diccnd; mcft de_ 
cffeaibus pntteritit;& prnfientibus,hominibi soc. 
cakiSflic de rebus depesriiiis,aatlbRoabUtis, Mvn 

ncqi;c ha-c ex aftns cognofci poterunt. Vidc Tiul- 
lcnt h.&: F.i5;iiii jcz.qui de his abundantcr traitant. 

Uicu quait6 : Allrologus abfquc motcali poieft 
libcfos futtiros eveotus prcdicete non cctto , nec' 
prolMd>iKtrr,(cd conjeauralicer,feclu(b fcanSale.tr ^ 
aliis circtinll.inciis. Racio cft, quia hxc coniciflur»* 
noneft ablolutaprzdidin fu(uii,(cdconjctkuralu,''. 
fitdubia , qoodponusi ft przdiAiocontiogentiir^ 
quam cflcftus.lca l>al.uis,<i;//. 1.^.4. rum.S. Diana- 
tom. t.tr.if.ref.j^.SK cum Candido, Leandcr.rr.j. 
<<.*if«<J?.4J.I>ctt tamen h.TC prxJidlio nun furrit 
i«Beantiquo ptoh.biu « modo tamen eft ptobibiu, 
• Sixto V.Jn cura Candtdo,Snatio,Grafio,Lupo,ec' * 
altis Lr.inii^-i Jnfrjt ^ii.</}. ^S.conUi Pahmn, d. 1. 
^,tf.».8.Ua:c tamen prohibitio Sixci V.loluin obli^ 
fto (oio externo , & non pro conlcicntis. ItV 
cv.nt Palao.Suario, Dclrin, Molphcrio.TfmborinOh 
Lf ir. Jci , fiipri amtft. 48. contra Sanchcz , Sato^^ 
Gi.ifiun: , .ilios , in foro (in.en externo poftlnt 
D^nmni inquiliiotcs proccdcie contra iios Afttolo- 
go^ judiciarios , quia hoc onus ad minus eft iWvif 
coiijr.iKlum. haciim Diana, Acrifio,P3!.io, Lean«f-. 
dci jhfrii t.t hinc ht peccatum ctle inoCf 

talc confulcrc Aftrekigos ad fucuium occultunr 
fci.:ndum i hzcenimnon poll.int fciri pcr aftra. 
Itacum communi Leander frpr.i <]fdj},^ i.btidem 
dicendum eft, fi quis conl. iat Alhulogos addeli» 
dtum aliquod occuuum:fciendum eft euim hoc co»«!i 
t ra iuftiihm.ltt cum Soto,Sancha,Leander, ftprii 

An autem fint fupcrftitiofi iili hamines,qui Lp- 
fiunt dicuntur ytdorts dt AgM$ , qui fcilicecdi>* 
cuntvideteaquasinvifceribustcrr{,& metallorum 
ll)efauro$,& cadaveia?Refpondco aftirmativcifi di- 
cant fc vifu coi poiis penctrare cnr pus opacuni,qoa- 
ie cftteiraiquiacum4mpolIibiieri( vifus acicmcoc- 
pot, tam denfuni penetrare , plane cognofcitur co"' 
C;nition;-m Mlii!m rcriini opr dacmonis ficri. Sfcus 
dicenJi in rli, li cx tii.dibus , ut cx aliqua hciba, 
vcl cx v,ipoiibus,aut cxlialationibusmane»^ vcf- 
pereillic cxp iiatis , & mtuialiiei venas aqaae > MNr 
mciailonim fignificantibusdicant,& praedioentha- 
jufmoJi les.ha cum Sanchez,Debio, pabo, LcMi- 

dcttfnfriqkdfi.jL, 



97 



S ECTI O VII. 

^De divinatione ex £IecneimKiiiii 
obfenraciooe. 

SUMMARIUM. 

S^utUHor funt mcdt dt vinandt ftr tltmint4i,fci' 
littt Gtmuti4,ify di $ m t mti 0,4ermaakh 

PyromMtiM, 

100 Qitid fit Gttmantisj&MnfM txttBadmndn 

101 Q^iiid fu Hfdnmmittj&tiitfaittxf^iOeis' 

mtnii / 

ex xtate,di(|ii9ll|{one,corpori$ tempcnHDrnto ,*oon> ' loa Quii fU jHrmmmiti , & taifm ta faiS* dk> 

' - . tncnij 

I o j Qsid fti Pjfrtmtmtia t&imfdttx f*R9 dd- 
tMtiit i 



fuetudine vitc,aut acris afieftione,qrz ex fi Jcrum 
^curfu,velafpefiu protreiliunt,non funcdamnan- 
Ji ; quod n aliquando cafo, vtsilprzdicuiK, id vel- 
calu Ht , vcl pa^ dcmonis. lu cura aiiit Leandet 
/V^' IV Et hinc fitgtaviof peoGanm t0k ex 
- _ JihwcsDel voloBWie 



Dlco piim^ 
divinandi pec demeiiu.» firexelcmmtorum 



quataot fitnt modi , fen ge nera 

' rmfntorum 
obfeivatio 



j _ d by.Google 



TraaatusIV. Dirput.lt 8| 



obfenratione. Pcimum eft Geoimntta ; fcoindum 

l*o HydcoiTuntia, tcitiuin Ac[ainautu,qiiartutn Py^o- 
nuntia. G.otnintia tunc , fii ciim jiviui faacane 
utcntcs edoCti a Jarmonc ccrta ligna , pun6U , iSc 
figuras , vcl ia tctta , vcl in pulvcre , vd in papy- 
ro , vcl m q.iocuncjuc alio corporc c icrrcna lub- 
llancia comp4dD,micrtbunt,5c poft lilorum infcri- 
ptioncm, muutioiicroque, & uanfpofitioncm pra:- 
divinant id quod anitnj intendunt ; quod fieti non 
. potdl /inc paclo Oj:.noni$,:ia n figna ilia,non pol- 
lunt elll- cauUc lututales taiis divinationis , ncc li- 
gna tci pionuimacar,lcd (igna pa^i diabolici.Dici- 
luraucem lizc g umantia divinatio ex terra.Ita Fa- 
gundez 1« Dcc*LQgHm lib. i.cap.ij, n.i, Ttuilenc. 
M Dtc*l»g,c. 1 o.ltb. I .dub. j . 

10 1 Dico fccundd : Hydioauntia , qux dicitur divi- 
naiio pet aquam , contcmplatur in aqua motiu il- 
lius. & in pdvim , vcl quodcun<|ue aiiud vas ple- 
n uT) aqiu, piccm , ceram , vel rcliium liquefa&am 
infundit, & ex figuris , quc inibi Hunt , Sc appa- 
rcnc cum ptolationc ccctoiuin verbonim , fucura 
vaticinaniur, ex pa^o darmonis , non induHria hu- 
manac artis. AciotTuntia , lcu divinatio per acrcm 

lOt elt illa diviiutio,quz pcracrcm , & vcntos ficiva- 
ni enim illi divirucoics oblcrvant vcris roucatio- 
nesidc fonitum arborum,Aabcilationem venti , pct 
angulos domus , per porus , pcr januas , & ex his 
futuia prxdicunt. Hzcumen de divinacionc per 
acra , Sc aquam intelligcnda funt , nili verfentur 
circa elfcd.is m.-re nuutalcs , qui aliquando , &c 
freqticmcc fcquuntur : ex variis enim mutationi- 
busaqiia: maris. vcl acris, prznofci , vei przdici 
pollun: pl.iviz, Hc gcandincs , & nives,venti,ten>i^ 
pcftaccs, icc quoJ imximc agticultutz , &c naviga- 
. tioni pcjdjir- potelliiSc tunc hzc divinatio non cll 

^ prohibiu , n.c mala , nec canoncs iilam condcm- 
toant , nili inqiunnim ddcriptis quibufdam circu- 
lis, & iigtins in tctf a.aqua.aif re.iSc igne futiitaptz- 
V dicunt, Sc intilia ptonunciant. lu cimi aliis Trui- 
Xench. jnpra. 

toj Dicotcrti^ : Pyromantia confiJcrat igncm , & 
• flammas, finTium.fungos. An conglobatim ilimmx 
ab igne cmittantur , an ipicndivlz, an cclccitcr , an 
tenues , vcl aalFz lint , quem cslorem cSiciant, 
qucm fonitutn edant , an in modum pyramidum 
faftigutim volent > an ab ign: feparentur, Hc limi- 
lcs vanas obfetvantias conlidcrat quz fimilitct 
paCla funt Jzinonis & non prznunciati cvcnttis 
canfz , uc nunet fitfra explicatum. Ita Fagundcz 
fupr^ nuw. 1. Trullcnch. tn Dtcaleg. lib.i.cMp.io, 
dub.i^. pcr sttum. 

^ . 

S E C T 1 O VIIL * 

Dc dtVlnatlbric tJu,T fumitur cx varia votu- 
crum obfervacioac. 



^ U M M A a I U M. 



104 



t04 Tres medi divinaudi fHmuntnr tx Mvinm Ji- 
gnu,fnlictt Augurium,Aiiff>iciHm,& Aruf- 
' '''' ' picium.C^ tfhid fint 
lo J Ex hts prtitctrt futHra fuperjittiofnm tjl. 
^o^ Ex ttvium obfcrv4tiont littt pr»b*btlittr prt- 
■ %.^[f.,dietrt tventus nHtMrMltft, ^ . 

OIco primo tria funtgcneta, fcumoJi diviiun- 
di,qiii ex Variis pc-tiintut avium fignis.primus 
cll augtirium , quo quis notanJo avium gairitus^ 
><irs UI. 



voces,cantu$,aut numerum , futura przdicit. Ut fi 
Curn!x a Ixva canac , curvus a dcxtra , li toc ahtes 
convolcnt, &:c. Sccundus ell Aulpicium , quo quis 
cx volucrum hahitu, palTu, v.oUtu> cmfu, & motu, 
futufaprzni ntiat.Tettiuseft Aiufpicium ,quo quis 
infpciftis czlatum aviuin,aut aliorum aniauntium, 
extis , inteftinis, fibris , Se vifcexibus futura prti- 
nunciat. 

Ex hisigitur obfcrvationibus futura pr«dicere J05 
cft vanum, liiperilitioliim, & damiutum in jure,uc 
commiinitcr tcnent DD. apud Tiullcnch.kti fnpr* 
dub.S.nHm.t. Raiio cft, quia hujufmodi ligna non < 
fignificant funiios cvcntus contingcntes, nec tUo- 
rum funt caufa. Vndc totum opcratui d«mon,ut ho- 
minesdecipiai.Liccctamenex avium obfcrvatione '^'^. 
eventus naturalcs przdiccrc , & probabiliter coiv- 
)e(kuc. Sic ex volatu , vel cantu avium, Sc aniina- 
lium iTiotu,licct przdiccic icmpcftatcs.imbtcs.plu- 
vias, ventos , fcicniiatcs. Etiatiocft , quia cotum 
corpufcula, vd ceiebnim.aut Iptritus aninulc$,ab 
at?f is immutationc afticiuntur, 6c infttn^ii quodam 
runirz , talcm alfc6tionem fienificatc pollunt. Ita 
Lcflius, Ctjcuii, Sanch.a: arij.quos rcfcrt, & fc- 
quiiur Trullench- ubt fupra num.i, Leandcr tr.^, 
d.t.ijuij},^-j . Cfeqntnttbfti. 



S E C T I O IX .• 

Dc divinationc qux ex corporis humanL 
mcmbri:> , &C partibus luiuitur. 

• " . S U>I M A R l U Mi ..Jv 
- . 1. .,• ■ j ' •■(. —.'.^' 

107 Hdc divinatit etmmuni ntmini vtCMtur phy:. 

Jiegnemia. 

108 Dividitur tn cbiremAfttiam, ptd9mantiam,mt- 

lofcepiam, phyjiognomiam , & artumantioM 
feu fpatulannam. & tjut utraijue Jit ? 

109 Pliyfiognemia alia tji natMralis, alia afirtUgi^ 

ca,& tfua Mtraifut fit 

110 Phyfiognemia naturalis lieita tfi. ■m^ 
II t Phyfiognomta ajlrologicafHperflititfatfi. 

111 Cbirornaiitia naturults Itcita efl. 

H) £x Mttibus hnmani ctrptns mmIU capi ptttft 
firmst ctnjtSMra ad praanntiandMm altquiA 

dt fMtMTU. 

Dtvinatio hzccommuni nominc vocatur Phy- jj,^ 
fiognomia ; fumit autem nontcn paiticularc a 
patte cotporis , qua utuntuc aJ diviiundura. Modi 
ctj^o hujus divinationis lunt quinque. Chiroman- 
tu,qua iiifpciAis manuum lincis, fututa przdicun- 
tur.Pcdonuntia , qua quis obfet vatis pedum fignis, 
divinatiMctofcopia.quaquisnotatis ftontis.vcl to- jo8 
litis vultiis lincamcmis,& fignis funiroscafus prz- 
dicit i quana dicitur I>hyfiogiiomia,qua quis cotius 
coipoiis partibus. Iincis, vel fignis noutis, futuios 
tvcntus piznunciat. Tandctn Aitumantia.fcu Spa- 
tulantij, quz obfcryat olla , aitus &c vifcera anima- 
lium,5c hominum mottnotum, caque juxta ignetn 
apponit.quoadulque caloie ignis.vel crepitent, vel 
dilHndaniiir, <5f cx fonitu.attjue cxmodofilfurz fu- 
peiftitioic ex paao dzmoniscolligit, & divinat. 

Ell autein l'hyfiognoiuia Juplcx. Alteta natu- to^ 
talis , alicra veto alliologica : natuialis , eft 
qtizdam philofophix natutalis pais , qu« cot- 
poris hununi , membr.i przfettim humcTos,pedius,i 
manus , frontem , naftim, oculos , fiipcrcilu , au- 
res , caput , & umvcrX»m faciem oblcc vat , quibui 
L i notati* 



84 



De StiperfUtion^ 



III 



coDfeeut fcwwnw MfDpenu 

raeaianriiwosales a^ione» , «^fR» ,19^ boaam 
homttut ▼aletudinein. \Aftw>iogjWil ^«^w qois ex 
«bfervtdonc earundcm partium corpoiis, fortuiCQ* 
eiint9t,tutDpiorperos,tmn adverfo* ptaeouaciat. 
Il4 Dieo igitur primo-^hf (iogDenuaiutuiilii lidli. 
' eft, id ed , licicum eft ex humanii panibus , aui ex 
eocpocis dirpofitiane, & pto^ttione conjicere pro- 
lahililer a^dhis iaum * ut iDgenium , compiexio- 
nth qaaliHin tmta^vik «or fit ykote lAenumi 
ta luMK^ paimai«faaj,an ftomwEM Btdelrfli. 
Wnf^cJU Asor,Le(Iiu;, Sanch. FiliiucilU, quos 
te|Mi<C fequitur Tcullench. l^i. i . Decatigi c. i o. 
411I.7. aiMi.a. Fag;und. >i> DttMUg. C4p. jy. lib.i. 
mmm. ).& cum aliis Leander trsS, 9. ' DtuU0iid.%. 

Jiufi. if. Katio eft, quia ex his ptobabilitet 
ignofci polTQnt , ut iecerunc antiqui piiUorophi, 
iwa tameu certo illa pnctfid poflum iji^flctenim te- 
meritas , 8c impcudemia , 4}uia noo leropet onania 
figna convenianc 

Dioo£ie4;un(16 : Phyfiognocnia aftrologica, id cft 
csdCillilipiRibus conje£ue ptofpcios, vel advcr» 
fos eTetHH I iliicitum » & fupciftiuofum eit , & ex 
fe peccatum roottale : eft namque tou lixc afttolo- 
gia commentitia, & poncificio juri.- liannuu , Bugtt 
naiDque iupca diftLs corpotis paitibus ccitos plaoe<r. 
tas coMfrondere, quibus notatisi in ipfis veuuilu- 
g0«quiKhm iicceras,quas ipfifuli imclligunt.qu» 
prorpefos,& adveribs cafus hoininuin dcmonfttanr, 
quos ipfl audader prxdicant ; iu Azor , Viilato. 
bof»Soura, Fagundez,quos cefett>& iequiturTruU 
iench.«*i/*'^''4«iw».j. TeUesi»^i/N^« , & cum 
aliis Lcandci fupr4 qiuft. 11. Dixi txft tjft pecca- 
ftmmtrtMlt, uam idiiat joci cau(ii« adie oble- 
ftttAim I ent «on naquam cebot cenis fidesadhi- 
bcatur , vcnialis tantum culpacommitcitur, i:t ciim 
Sanch.FiUiucio,& aiiis Trullench.y«i^rA Atcamcn 
Imta cai dirigece fuas aAiones , elJet pcccatum 
noitale i nam bhdc aimia acduiiias eis adhibctur, 
quod n ex ptcdiftannn fpeiaei u m regulis , cenuiffi. 
nu ^iMiinm conjCi2:ara judiccntur propcnlioncs ^d 
aliquosa^s , cciam adcos , qui libcre cxeiccntur, 
ttad snradtiam, veneiem, vinum, &c. non eritlici- 
tum>ut cum Sanciv Souia»& aiiia lenetTculieDch* 

fnprttn.j. 

Oico ccrti6 : Ex lineis manus eodcm roodo pic- 
dicere.prohabilicei carpocis difpoiidaiia,aptitudi> 
nem, ut facit chirominria nataniis , quc en qus> 
dam pars ptiynognomiz iiaturalis , licica ci\ ai eo 
nipdo quo facic ultrologia judiciaiu, vanuiu cft, & 
Ibpecftictofum. Et cam damnat Sixtus V. in buila 
£epe dUta.Et iu indioe hbroium prohibicoium in- 
terdicuntur omnes libri lunc doccnces. tlinc fit cx 
lincis manuum non podc przdici bonam vci ma- 
ian laciuiuffli& aiia itujuiinodi: nam iuec coniin» 
ganthiutttftnaabaliaK eoiuiesioaem comijiit 
caufis. Vnde non iicec iEgypciam iucettogwanitt. 
Unem, de bona,veimaiafonuna,fi firmiteretcte- 
datur.vei fcaodalnm detuc afpicientiiHis,(ecus,fi ex 
«urioikatcfie animo ridendi,ut cum Navaxro, San- 
chcx , Sc aliis docec Truliench. fnfrM & cum aliis 
Lcandci/M^r4 f 10 j. de aUisautcni memblis 
phyfiognomic eodcm modo j>i|iloib|^lntur. 

Dico quaico : Ex moribaHriknam corporis nul- 
ta, auc valJc infiiu-.a conj-Chii.i capi potcft adpn- 
auncunauiu aliquid dc fucuru j tum quia izpe 
«on ab imptellione cceiefti, & coaftclUticmeftcI- 
lai^Gdiiibemvoluaatt pendenci Tum quia 
n moribus animatiom firma con)ediira capi nsn 
poteft i crgo k fortjori ncquc cx ;iiotil->u^ hoininis* 
kt vocibttt autcm iieuuau» nuous ah^utdpcsdici 



III 



potcft,nam hcc fignificant ad pladtum , & non ex 
cxmftellatione.fed a rjtione provcniunt quare divi- 
natioper ilU. eft lupciftitioia.nificogniUofpeftc- 
y-^^Valendam.Aicr.lwi&AiiD- 



SECTIO X. 
De dhrioationeper fomtiift; 

SUMMARiUM. 

114 DivinttieptrfommMdkkwrOakmmHai 

115 ^id Jit fttnHMm. 

11$ &Md» e»mfist»vtl tjl frthttfiU fwodm rfi 
m Dttjiti UU fidtmt ttdMert. 

1 1 7 Hnmmmr fiput md digntfetndmm m femnimm 

pt k Det vtl M itMont. 

118 (^ndtfomniumefimatnfttmMmrtditxtftm 

tcji conjta^ri ditmmuit m '^- • 

119 Dtirt fidtm d^mtnittu fn 

trmvt, & fitperfiuiifmm. 
1 10 iitfitiet Min iftfnkMUfn 

m»»liMft€~"' 

tUUhm. 

lai fis' f*^* tfwJkftmOt Mn;«Mii|f&Mr a 
grdvi tmlpm. 

DIvinatioperfomnia.Grarce didturOniroman- 114 
tia.£ft autem fomnium z£tio iraaginatia,iive 
apprchenfio fenfus intciiorii.tempore ionuii quanw 

pn» codBmiamitur(amnuan,& infommum.vifum n * 
& phantafma , nam oracuia ad di vina infomnia fo- 
knt applicari. £x quinque auttm cauiis pofTuir 
piccipue lomnia provcnite.Primoex Dei fingdaii - 
provtdeBria,qui nuilu hooiinibus bonu . & mali» 
pei foronia rcvclavit.ut cdftatex fomnio,D.Jofeph, 
& Magorum,& Phaiaouis. Secundiex aiiqua coc- 
poiisa&dione. Vude quiiangiiincahundat , lcu 
ioknnuc } ledundcaie ieromeiomniat ille veneita; 
libi bilis atia vigtc, restriftts loniiii.iiuur, ubi flava , 
bilis lices.jiirgia.bcllaicum vcio phlcgroaabundat, 
fomniamus alquas,fontes,prau virenda.Tertio pro- 
fidicblitur lomnia i coguationc praccdcnci in vi- 
|ilia,ut expcrientia conltai.Quatio procedcrc pof- 
lunt ab ai:ie,& tcclo , uiiter impcimeote. Tanden < 
proveniie pofluoca dcmoneibabec naroquedcm«i 
vim immulaiidi humons huaunicorporif , & per- 
mifccndi, quibus varic ^^rmutaiis muiu nobisdor- 
mientibus vifu coutijigiint.lucoinmuniterDD.Iut 
fuppofitis. 

-Dico priroi : Quando conftat. vel eft probaliile ^ 
lomnium efle k Dco.fas cft cx illo futuroru pizno. * 
tionem caperc,& illi fidcm adhiberc.lu comrauni- 
tcr DD.apudLeandium tr*fi.9.DecaligJ.x.q.64^ 
Non licettamen h«cper fomnia;defidetarc,nifi fue. 
rit inftindu Spirituj Siriiai, nam tunc erit tentatio 
■Dei,fi nimio aftlau ac(idcsetur,& expQnitfchomo 
fericulo,nefcdcmoniiuvomu(at. ^uoiiiodoaatem f.^ 
digoofci poflit an ioahiumfuenc ii Deo, vel i dx- 
ojone quinque fignaadhibet Trullcnc./i«/>r<». Primo 
qiiul in ipfo fomnio accidic. an accidic jlujci j tur- 
pc,& iiilioneftum i nam tuoc ceitum cft eOe, vei 4 
natura,vel i dcmone.Secandara ii fomnium (nfiM. 
ve,& relinquat animam dcvoram , benedifpafi. 
um ad dcvotioncni. videtur clic a Deo.Teaiu quc. " 
nutcria fic fonini j , fi enim ad mahmi iodHcit , noft 
cii k Dott, it twaeaad booum inducit an^tiiiMrr. 



Digitized by Google 



f 



Tradatus I V. Difput. II. ^ 85 



118 



Sc humiliutf .acdcndum eft eflc t Dro, non tamcn 
£ciiutcr,nam Diabolus eciam aliquando fe trtnsfor- 
mat in Aogelum lucis , ut poftea fccurius decipiat. 
Qtiartum quidtclinquat poft foinntum,ri cnim poft 
fomnium animu» nunct turbatus , confofiis , o£ fi- 
gnior ad bona opcra , flgDum cft non clfc k Dco» 
Tandem quando dubiom eft, tn fomnium fueric k 
Deo.vel ad.Tmo:ie,credendum eft clfe i dzmonCj 
Dcuj namque cum Immiccit fomniura, fimul etiam 
ccrCiiin rediic horaincm, quod i fc immictatur. Ica 
cum communi fententia Tfullenc. iti.t. Dtc4l»gi 
c.toMh.^. L-iniei traS.^.d.x.tjMdfl. 6 tx&Ct. 

Dico fccundo : C^>indo fomnia pucancur eile i 
caufa naturali.Iiciium cft.cx cis conicdluram faccre 
deevencis tuturalibus.minime vero liberis.Iu cum 
mulcis Trullenc.i» Dec^itg.eM.to.tii. t .dui.S.». ^ . 
LzindeT fmprA Raciocft quia non eftmalum 
per efFccbus inveftigare caufas nifi rcddatur mala 
•fiio ex intentione operantis : Sed quando fomnia 
funt a nacuia,procedunc ex aliqua caufa.ergo &c.ut 
patct in medicis,rum ex fomniis inveftigant caufas, 
8c tcmpcramencum hominum , uc lupra diximus. 
Hinc hc quod (i quis tranfeac ex hacdivinatione na< 
lurali cx lomnio Unquam ex cftcdu ad alium cffc- 
ikam cognnfcenJum . non fit peccacum fupcrfticio. 
nis, Ci fcmper (iftac m diicurlu luiurali, quia nec in- 
cercedic pa^lum cum D^mone.ncc periculum illius, 
fied ad fuinroum,li nimium in eis credar,eric impru- 
dcncia. It camen vclic trarllrc ad cognofccndos cftc- 
&US liberos, eritabfquc dubio vana fupcrfticio. lu 
oiin communi fententia Leander /V'» f 5 8. 

Dico certio;Superfticiofuni eft, 8c peccatimi gra- 
▼e,lace fidem dzmoniacii fomniis } 9c hoc five in- 
terccdac pad^um cxplicitum darmonii rcfpondendi 
per fomnia j five uncum przccdac padtum implici- 
tumiquod tunc inteiccdic, quando quis nihil k Deo 
cogitans,nec lacionera habens ad ciedendumen'e k 
Deo, illis adhibct fidcm. Ica cum communi fenccn- 
tia Lcandcr/r,9.</.i.^. 174. Ricioeft.quia fonuiia, 
Ut figiia,func ligaa «d placitum,& proptcrea cogni- 
tio I quat ab illis fumitur eft pcr modum difcipliiur, 
in qua difcipulut crcdit Magiftro; hicautem non cft 
Deus, quia hic nuUura cft indicium.uc fupponimus; 
ergo hoc ipfo cric a darmone, quia debec tlle ab ali- 
quo inCcUigence , ideoque vcl cxpreire , vcl cacite 
invocatur dzmon. Vide TcuIIcnc./M^r^ rum.j. 

Dico quarco:(^>oties non cft probabile fomnium 
cfle i Dco , non eft licitum przuocionem ex eo fu- 
^ mere,de vencutis iiberis, fed eft comnniniter pecca- 
tum mortalc. Ratio eft , quia fomnia non polliint 

• advcntus libccos nacurahcer dcmonftiarc : cigo fo- 
ium vcl ex Del diredtone,vcl d2monis:ergo quan- 
Jo non eft probabile, quod fic Dei , fi quis cx ipfis 
divinac.fubjicic fe difciplinz Diaboli, eiquc uibuit 
fucuroium prainotioncm. Vnde actitcr funt rcjue- 

111 hendcndi lili , qm data opcrl fc aJ fomniandum in 
lcdto coinponunt , ut fibi pcr fomnia cxcculu icvc- 
lcncur i nam voluntarie aipiunt a irmone doccri: 
Igitur qui ccmcre crcdit foinniis , non excufatur a 
gravi culpa j quu cxponit fe periculodeciptionis k 
da;monc,8c qujcum cll i x fr.vult illa crcdcre, etiam 
fi i dicmone lint. Gravior autein ciilpacrit, quanJo 
jara accipiam expcriencia co;npcrtum elTet, fc in fi- 
. roilibus cafibus fuifle dcctpcura. Dixi ccmmi$nittr 
h^HemU.nim altquando poceritclTc veniale,tacione 
fimplicitacis.quando homofimplcx facilc putac erte 
i Deo,vel quando lcviter illis ta :emdedic,vcl qiian- 
do pcopter fomnium timct (ibi aliquid profperi.vcl 

• advct(i,cogiuns,leu ctiiui finc i:llo fundamencoil- 
lud fone k Deo iramiirum,iau*oquc aliqua facic,vcl 
QmKcic,mod« id quod facic, vcl omitcic,non fit nu- 



110 



lum, vcl contra allquod Ecclefiz, vel Dci przcr|l- 
tumiquod fi aliquts ita deditus fic fomnioium obfcr- 
vacioni , ut ordtnarie resatur ih agendis per hujuf- 
modi oblervaciones,eric7iipecfticiwUis,brc amortali 
excufandus.Iu cominunitci DD.apudTrullenc/»^. 



S E C T I O XI. 
De diviaaiioDC pcr fortcs. 
SUMMARIUM. 

1 11 yfitl fertutm Indit j«m titn tfi in nfu, > 
I X j Siritj Mtt» funt dtv/tru, mlt* ctf Ji,tt»rU, tdiM 
dtvtn4ttrit. 

114 Serttt divifirit Jttindt in jurt mtMre fttnt Iicit4 
i« C4jibiu,%ft quihm jm hum^nttm tat ntn in- 
ttrdicit. 

ilj In qutt>iu C4jihm jm ttnm^num eat interdic4tt 
vtl ntn i 

tx6 fn Btntfieiis, & tfficiit EccttjiAjlicit frevidin.. 

dii frihiktiMr Mfm ftritMm. 
117 Eltilie ptr ftrtts ad offiii4 Eccltfitjiica niit 

filMm tjt iSicttM ,fcd nMtU. 
I x% In tJiJibm in qMtltMJ forttt diviftritt fnnt ticitd 

nen dehtt Itdt jujiiti^ , ntc debent fitn cmm 

irrtvtrtMtid rtrum facrarMm. 
1 25 Sirttt cinfMlieriaad agnofceniUm in rihMJ dm* 

hiis D.vitM»l4ttm rtgMtarittr fiint iBictt*. 
i jo In qnthMt c4jihMJ , <jr ifHihHS cindititnibut 

Jint mliqMMnd» licit*. 
1)1 Siriti divin4tirit funt emnina iSieitMt 
t fx Qjjtdam eirell4ri4 inftrMntur, 

VSus foitium hodie )am non eft in ufuiquia ta- 
mcn alicubi illaium potcft cllc aiiquis ulus.de 
illis biCvicer agemus. Ttia igicur func gciicra ior- 
cium,divifotiz,confiilcoiix,fc divinacoiizi Divilo< 
ria: func quando cx cventu fottium qnciicur quid 
unicuique cribuendum fic, five illud fic tts pcH (Ta, 
fivc honor, fivc pcciia.fivc miinus aliquod, live Ix- 
culare,five Ecdcfiafticura o{Hcium,auc btncficium. 
Confutcorix dicuntur illat pcr qnas in rcbus dnbiis 
inquiricurdivinum confiIium,uc iciacur quidin ne- 
gociis dubiis agcndum fit. Divinatoria: funt (^uando 
per eas inveftigacur cognitiode futu^s evcntibus, 
& quidem dirc^tio (ianium , velcxptdlaii potcft a 
Di-o, vcl a (tzmone, vel a cafu, non cnim amplius 
undc cxprdari polEt apparcc. 

Dico igiciir primo ftando in lolo )ure naturz.lor- 
tes divifotiz in omnibus cafibus funt licicz, in qui- 
bus }us humanum eas non interdicit, inccidicit au- 
tcm cas jus humanum in aliquibus , nun vcro in 
omnibus cventibus. ita coinmunitci DD.apud Fa- 
gundcz tn Dei:4l»g.t.J>ritctfti tih.i. ctp.^. nMm.j. 
Palaum traH.ij. d. i. f.trt .6 .'inrn.x. 8i cuai inuliii 
Lcjinict traU.t^.d.i.qiftJf 75. Ratioeft.qula for- 
tes diviforiz non ordinantur ad cognitiont-m rci 
incercz , fed immediacc aJ operationcm diiigun- 
tut , ncc continent lacite , auc cxprellcaliquam in- 
vocicioncm dzmonis , n<«n ciiiin pcr illas fortcs 
pw-cimus ab co cacitc , aut cxprclH- , ut nos alivjuid 
doccac vel quod aiiqiiam opcrationrin noftrani ad 
aliquid agenJum ditig.ic ; crgo fi eii aliqra fii- 
pciftitio non adJatm , non lunt intrinrctrc MU- 
Iz. Non funt ctiam proliibitz fottes divilo.-i^ 
in omnibus eventibus , imo alirj . bus juti- 
bus jubentiit fieii , irt patct tJt I. diiii H' , ficSaiil, 
fottc clcdiuj eft in Regcm , eigo h jnfmoJi 

L } fortes 



114 



Digitized by Google 



4 



u 



De Superflidofte, 



Cxtes in fe 
boneftari. 

Scd quxrcs qiiando fmt licitae hujufroodi foftet , 
divifotiz , & qjaiido illicita: ? Rcfpondt-ii piim» 
dle licius in tebus extxmis (ieculuibut, ui in hs« 



iireveremia rerum facruum i uode noa licfet ■dbfe 
bei» libnuQ ETanfMUonini in mineiidu Coniba^ 
obsereiencianiiei lacne. TeRi6 non ikbcotficn. 

ex pcava inteiftiotie , vcl crronc» opinione , ut quia 
bumani i£tus pendeant ab licllis ; nam tunc cfTcD 



ffiiitatibus coinpanendts » te bi dfimendis licibi», fuperftitio ; nec iebent fieri cum iiducia m dzmo- 



ctijm inter clcricos, & pcrfonas Ecclcfiafticas, non 
foltitn dc icbus fzculaiibus > fcd etian) in cauHs bc- 
neficiaiiibikS} nam in-|mMllum piohibciuiu lor- 
acs >n eledlionibitt » «n auKm lesodioiaiic» eft 
reflringeHda, 9c non vMaientk aJ alies cafut > uc 
tenet LclTuis , Suarcz , Fagundcz , quos refcit » Sc 
pfpbabilc putat Tiullcnc. ta Dtcdlog. Ub.i. csp.tf. 
mm. H» 6c cutn aliis P»hus fmpri »um.f. Leandec 
fnpra ijiufl.i i. Sccundi in rundlionibus , & ho- 
Boribui , i^bt dc hunorc, & peiiculo agicui , verbi 
gtatia , li invaJcnduii) eft hoHile oppidum > & in- 
cct militet divciiaiumiMCionuin contentiorir, qtix- 
nam illorum piiac inTafuniiit Sicteropoie pefti« 

Sflunt ciigi religioli , & mi.dici, qi.i iiifiiiuis afli- 
nt. Tcitio in pocnis , uc cuiti rcx vult uni ex 
duobus, pluiibus admorcem damnatis diminece 
fuppUcuMa', potciit hoc pci ioncs intcr omnes di- 
rinn , Gum aque omnes mnrtc digni fint , & prin- 
ccps non magis hunc, quam illiuri vult libciatcj 
£t denique quotielcunque non appacct latio > cut 
aJctit aiten in aliqao commodo , Tel incommodo 
pixfcr.uur, \a loiti commitn potcll. 
1(5 In bcncdciis tanien £cci< lialbcis pioviaciiiiis, 
vel officiis prohibeiur taltsulus loccium citp.Ecclt- 
. ^ dtftrtiUffu. Ict communiict DOapud Palaum 
' Ratio eft , quia eleAio ad dignitates 

Ecclcfufticas fit-ri dcbet infpiratiunc Spirtitjs lan- 
^i. imo ncc etiam eiigi poliunt compcomillaciia in 
* quibus cxtcrt fe «ompcoraitDinc ad dedionem , 
nam quando clcdorcs non concordant intct ie.elc- 
Aio devolvicur ad lupciioiem , ut pacet tx €*p. ^uut 
praptcr de eltQttne. Non cft ttinen, impnbabile 

Sjod ii cepetitii fuffiagiis non pofliint elcAoietad 
i(|Uam Ecdefiafticsm dedienem concoi da ii.poC. 

fitliutibus coinmitti , fi duo , vcl trcs cum aliqui- 
bus U.tiiagiis remancant. luLellitls , & alijapud 
Sanchcz /i^.x. DecaUii cMp. ffnm.y^. qnos te* 
fieitdcfequicur Tcullenc/N;> ri num.S. licct oppo* 
litufh tencat cum multis Paiaus/x/;»* wiw».6.Lcan« 
Aei fnprd qudJi.yH. Hinc fit prohibitioncm M^. 
£cel*^4»9a cxccndi ad cledicoem dvilem ,ScUe- 
cnlaidn ,-etiam incer dericos , ot probac coofaetii* 

do. Ita Azor, Panorniit.ii.as , Suar. Sancb.&alij« 
quos ccfeit Triillcnc. ftipra num.io. 

Ij An vero clcdlio pcr fortes ad olficia Ecclelisfli- 
ca , non ibl4m lit iUiciu , fed etiam nul la, non vero 
itritandt » Refpondeo efle omnino eo ipfo nullani. 
Ita Suarez , Panoimiunus , Palaus , Fagundcz , Bc 
alij , quos tefeit , & fequitui Lcander jKpri ^tufi. 
%x. R«ioeft« qdaeftoonna fonnameligendi da. 
cam in c»p. ^ma prtpter, dt eleSitni, in quo capite 
dicitur.alitcr ele<aio fafta non valet^ cft ibi lcr- 
mo de elcctione fafta pct foctet. hTecobftat qood 
PontiAx in u^. EecUfitvf^* txtmdt fwnUt^ 
gik OMfiimaTjt quandni eleiftionem hCtim pet 

^ lortes ; Nam ibi confirnuvi: Pontifcx clcaioncm 
ii&zui pcr forces cora^omiirarionuxi » quc eic^o 
non eft omnino irriu, uc /wfrk uc pitobaoile admic- 
timns cum LeOio, (ed igsoii ici&andef«t quod (bl- 
vitor argumentum. " ' 

xZ Advcitendum tamen eft , in cadbus in quibus 
dixiraus , licitas efle lonetdivifotias, non debae 
l«di iuftiliaia , fisd fempet debere rervari illdbm 
ju$ partium : unde non licct mittete fortes intcrdi- 
gouiq , & indiiLaum. Secuodi aou dcbece £ai cuin 



nls auxilio, nam tunc cciam eft gtavis Oipeiftitio. Si 
tamcn iiant ut cvciicus acciJat cx fortuna , eiic vs-^ 
nitas, ni(i ahas excludac divmam providcnciaro«uc. 
diilgemeffl, aut petmiaeiitem : nap tunc cciam eSk 
pcccatnm gnviffimtmk- y^i-^ 

Dico fecund6 : Soitct confultorix ad cognofcco- ' ll*5 
dam in lebusdubiis divinam voluntatcm ^ lihra k 
Oeo expedandam legulaiiter iiiMlUicitz,potenim 
tamen ciTc licitx daiis his quatuor conditionibus: "^i^ 
ptima eft neccflius , quando fciiicet non fuppetic 
alu.d hununum confiliuin : Sccunda fi Deusalicua^ 
infpicet ui illis ucatur. Tcctia & fiant cum debim^ 
reverentia : Quara ut non fianc dtca materiam inm • 
dcbicam , ncmpe ut non fiant circa elcAiones Ec- 
clcfiafticas quia id fpccialiter eft prohibitum , it9| 
Santhiz , Lcdius , Suatcx, quos lefert & fe^uinK*-* 
Eagundiz uki fupri iHMn.lff. Toiikaie,fiifrM0,-f^ 
Palaos frsS. tj.d. t. pMrt.6. mnm t o. tc cnm aliis 
Leandcr /npra cjuefi.iji, Prima pars iioftrK aircrtio». 
nis piobacuc, quia veik lioe nccei&ute quod Dcusr ' 
peculiari modo fuam volantAem maiiifrfttt eft .: 

Dt i ni tcntare , non enim Deus promifitfc hasfom. 
tcs duecturum. Quod autcm foitcs confultoric poC^ 
fint prudcntcT ficri probat ufus Pauum vcteiis ce^ 
ftamenci Jaliie enim fcncibus ufns eft ad oog^xjfisen^ 
dnmmalefjMftorem occukmn • EleAioI.andis fiifl;n 
fuit per fortes ad Rcgruu» l ' ilem Elefti^ S. |!|^- 
thiz ad apoftolatum. 

Advene umen cum Staario» SancheB , ftUiuefo^ 
Trullcnc. & aliis duplici intencione.^pofremitti hu.- 
jtilmodi forces conluiiorias. Pnm6 intendcndo 
petcndo faltcm tacite a Deo ui pec fignum extia^ 
oidinarium monftret quid de fa^o opus fit iq ali*, 
quo negotio , ut quis dignus fic Epiicopatu benefi* 
cio, &c. Sccundo intcnJcndo tantiim occulti di- 
icdi^tonem ionium pei ipcciaicm providemiam fiC 

i^ratianf Dei & illam ea fiducia poftulando ut ^oo4. 
ois nileric apud fc ftacuat id amplei£ti taoquam ex 
divina voluntace pcofe^m non nmen ex przroif- 
fione. Primo modo rcquiiiiur,inotio divina.SL fpe- 
culis inftin&us Dei.& extcaoidinaiius adidpoftu» 
landum* alioquin incunetetar inteniationemDei*. 
Secundo vero modo facis cft prudcns ratio cx hu-. 
matu conjedluiaffuinpu ex ncceiliute caufae & du- 
biutione occuirente quia non inveniatur meliac 
modus & ex naodo quo fiac ptaemifla otacioiie , flc 
denique in uli raatetla in qoa non (it pericolum * 
iiijufticiac cx fucccdu fortium , alioquin tenicritaa 
cllct & tentauo Dei exiftimaie Deuin illi lei aftu- 
locum , turintttmencft ab bniofioodi loitiom ge<- 
nere abftinere. 

Dico tcrtii : ftvtes divinatorix funt ommno illi- 1 J t 
citz:ita communitec DD.apud Leandrum/nf .f .44- 
Palaum /1^.*. 1 a . Ratio eft quia Ibccium modciatio 
& direfttoauc expe^atur 4 Deo,vel i dsEmonc, vel 
cafu , fi a darmoiic, cettum eft erfc fuperlUtiofam, 
& contiocie daemoius invocationemifi k ca(u.indu- 
bintmn eftcafiun non pofle in Ibrtes inflnete « 8c' 
peteas iliquiH liemonftiare.ctim nihil influerepof- 
iitcum fucutum cventum, nuUamque cum eo con- 
xionem habeaiC.Si vero fortiura moderatio expedle. 
cur ^ Deo « non conftac pcum iUas diredunun 
modcratuiTim ad manilHbnda ocenlu, cum Deet., 
Iioc iion promifcrit , & eventus alitCt fiepi, 
ellcndit quoin pei foitcs cpntingat. 



Diqitized by GOogle 



Tradatus I V* Difput. 1 L 87 



iji HinccolligidirefleruperfHtldamlllinnqa^ 

tatii cjuibffJarn & obiervatis, fiit-.iros evrrnnu pri- 
dicitjVci rcs «cciiltjs maiufcllit.utpotc fimodofic, 
iDoio alitrr tabuh, te(reia,iaxilli«CMIlK;«ltt gcitu 
tciuci»vcl fabx drcidant i hic enii^ndlMi ilUcitua 
cft , & damnttus cdp. dt fertiUiii .•VMe Azoriinn» 
Le/Iium , & alios tcfert fic fcquitur TtulleQc. fn- 

- pr» uHm. 1 4. «ki.nilirer fuperihciofus eft ille qiti pet 
fones inquint quis obtinebit viftorkuB» vd cme* 
dtam , vcl digtiititem folum ob voluntatcm & cu- 
riolicatem,it«m fi quxrac quis fucrit milcfadlor oc- 
culcus ad punicndum illuiD:iaqilocafo etiam h.ibet 
admifUm tmlidam io)uftitic , quia milcetur aliqua, 
' tafanutio proxiroi , ut fi ctdat in innocenttem, ve! 
nocens occultus publicctui , vcl rever a noccns pu- 
niatur , quiaeomodo non probacur legituni no- 
oeos I nin damonis teftiqionium recipiatur , quod 
cft facfilegium , ^ injuftiti,i ; quia m;n<l;»x eft dar- 
luon. Avl quoJ gcuus fottium peninet ducllum a 1 
nunileftandam occoJcam veritatem > & ultra malw 
tiara rupetftidoois fiabet etiam admiftam maliciaiD 
inittftidK. Vide Sii^m fufrk. Nota rtiam om. 
nn forcilf ou, divinitiones, i5ir vaius obfcrvationcs, 
quz fiuiii cum pa^o cxptcllb , vcl tacito cum dar- 

( raooe , lixrelim iapetetnanifcfte cum oranis ^nii» 
liarius , Sc piclum cum dzmone h:crcfim, vcl .ipo- 
ii jHam involvunc, ut opdme advcrtit Trullenc /<</>. 



s Ejc T io XII- : 

Qpid , & qaocuplex fic Magia. 
S U M A R I V M. - 

1)5 SlHtdJit mJgU ndtnndit i 

lf6 iiMid fit m»iiti fnperftititfm } 

1 j 7 5i flK>4 ptr m*ii»m fi4 it in »fttiiji9Htm,comm»- 

ni ««aaM« cftr^utttt vt€tu6itr «Mjri. ' 
I j8 5i fi*it* «dmxim aun bifi»9iitUm 3icaM«r 

• maUfici. 
il$Ex qMmetgm*ft4mtwrfper4Vf*ii€t^ 

. U ftffitnt tftrsri msgi. 
141 Ftemindhiue xtti dtditd Vdriis ntmimhm Mpptl- 

Utttir, & qiuhm i 
14» iiiWMJ W Imk tarti tmtgit tl«dit4 fim kf' 

• mittt. " f ' ■ 

t^f MMltiiitt Ad l9M d^dmU ft^ dmmm ii- 
' : ftrmntur, 

i^^ifMitefiMiMi;*^ ^fHt*» 

145 P,»c»U nmMorut , & fbiltrM igieita fnnt. 
14^ Sla^ Hli f^t^ct nfiekiitft g M ^ i^^ 

147 In AffM/ffflHh^HH 

iriciudtndtt ^!^jMSQ|||p|^*/ y«r<Mt /mm*- 



135 



PEr magiam intettJomC DD. artero , per quam 
miraquzdam,flrwatlita ab hominibus nunt. 
Dividunt autem. iilamlftYiii^ucalem , & fuperlli- 
tiofiHn. Mtgia natutalis, fft^iiittii <|uaKUm operan- 
1 )4 di'ii^a|«t cni&t jutuiales , abl^iiedKmonis ope, 
hxc aucem per fe m»la non tft , nifi peraccidcns, 
quiaGcp^iadmifcet multa lupcrilitiola , cft urajcn 
13 ) maxime peticulofa ^ nam fub Ijpecie occultcoper*'' 
- tioiiis inilitf^iliiiiiHM iacile le iouDilc^tAc *M ^ 



ctrtrjf vi cauTcnatiinter cribuicor» qood ope ^twt^ 

nis agicut , prsfcitim quaido caiifx naturales adhi- 
hen.ut, iiiliil ad ciFci^um iasicotes, umle omncs li- 
bri qui nugiam natutaleafittcent iufpcdi hab^n- 
di fuQt , & ibventuu taaqiiam ^iickaoii vitandi. 
Leffiiiti & cum aliu,Tral 
CMf. 10. dnb.i I. 

Magia fupcrftidoCi , eft ratio qucdamotetandi ' 
mira pec figna » ope dcmonis * (Uicicuc ^«rjlq^j^ 
didinguatur a magia naturali, qucudtur caufis m. 
turalibus , quibus cx pado allicitur dzmon, ut fa-» 
ciac f q^uc nugus petit : & fic figna videncut faccre 
mitabilia,iii eo namqoe dift inguitur nugia ab aliia 
fpecicbas fitpeiftictoriis, quod habeat pto fine effe- 
^ionem luiiabilium , folum ut apparcat e)us vis, ac 
poteftas mirabilia faciendi ) dicituc etiam •fmdtmu- 
nit , quia hzc figna , Sc cou difcipliM4<j0l|||il* ' 
but indicuta cft , ac pioinde efleftus magixlioaeft. 
ab hoininc , ncc a figuis fupctltitiofis , lied ab ipfe 
dcitione. 

Podunc aacem pec tnagiam mira fieri ( ob dupli. i}^ 
ceni finem. Primo folura hi oftenfienem, vet com- " 

111'j.ium propriiiin i lcu ahorumji^: fic vocantui no- 
minc comm.jni nugi. S>cund6 aJ noxam alieri in- ' J* 
ferendam , Sc Cic vuc.icur maleficium dequo infcjb 
Quod C\ folij vctbis aliq lid pcr magiam fuper ns> - 
tuiam Hac , dicitur inc^ncatioi ell aotem incania» 
tio, ratio opcranJi mira loUs verbiSi Itacom DWlii* 

Leandet (r^^;.^.''.).^.^ ' 

Cognofcuntur autem opcra magic » primocac )}9 
raocu citatiffi no , cum fcittcet hominum , aut ani- 
matiuin corporc dc locoin locjm celcrriine trans*' 
feruncur, fccunJo fi verba proferantur cxocica , in* 
folita,& nihil fignif)canria.Tetti6exfi0Usfic^«> 
Ctctcs, imaj/ines, fign*. Ugaturx, philaQeria, 6e ali» 
huiufmodi fcrJa geftantes aut in loco aliquo aJ ma- 
leMcienduro collocentur. t^uart6 fi ponantuc quz. 
dara circnnftanciaenihiladiem peninentes,ut (1 di* 
cinciirtalia vetb.i dcbdreelTc fcripta manufiniftra, 
vcl in charu capiina, vci fcripu cfle per yirginem, 
vel uli die, vel hora.(^tinc6 fiex verbis laccis pro- 
mittanv «U^i« tfle^ vanus» ac quod annuius in 
filo mbvebitar , Ir &lnbic. Srxtb cagnofaeiiur ma- 
gia ei conJidone efT-fkus , niniirum, ll hic huma- 
namTuperec induftiiamifunt antero hujulmodi com* 
pbra,quc a magis operadjrmenum fiunt,quxad cria 
gcneti reduci portunt , vcl enim fionC circa cocpot» 
prxfcrtim hunwna,aut animalium,vel drwanimos» 
Sc ^iritus, velcircaclcmeiita. Deo iu permittcntO 
poftuntexcitarc tetnpeftates,grandines,tonic(ua,fuU 
mina, Venn»,hifiitie evettere arboceStftogiifCr ani. 
maliatpolTunt eti3 cfEccrc inundationes,tcrrxniotus, 
luinas xdificiotum,inccndia,i3c. fimilia.ltem polTunt 
ccatufince fegetes ex uno loco ad aliumjatboccs, 8c 
pomaria integra, vcl fingulis arbtKibDt c ranfnl a n<a >» 
tis, vcl tranflata fuperfide tenas a4 cectaa amaidi*, 
nem,qux omnia cum aliis Tru!lcnc./»^.i. Dtenttf^ 
«^.io.db*.ii.<i.8..Leandet rr4S.j.a.}.f««if.4. 

CitGa corpora bomimmi* tc animaliam priino 
ea polTunl transferrc cclcrrimc de loco ad locuro,il- 
la raultis modis ctansfoimatc.vcl munndo figuram, 
vel unaro ponendo pro alia ex vaponbus , in lupo» 
fcilicet, Sl vulf«s millemodis fupra reUtii.ita cum 
multu Leandcrrr^ff.j. D««/«fi <<. 4 f ♦.Pofr 
funl etiam morbos occultos inferre , qui nullaarta 
medica poffint cuiaii, pofTuni namque inftillate ve- 
nena occnla,fc ignoea,eaqao icatan ptflrcot lcnj 
opcrentur.f.: imp:Jirevim incdicameiMcnm, Pot» 
funtetiamcararc motbo$omnes,quifistOialiboS re.» 
mcdiis ciiraii poirum.Poftiinc etiam thefautos occul- 
«M dibdete^ lioec hdc nio D«w aMglt fctmictat: 

' cfii ; 



Digitized by Google 



88 



t eoini nMximum inueniifuin id Rialum.9ofl{iae 

etiamfaceceiavifibilcs aliquo inodo , ve! intcrpo- 
aeiuk» ^^uod corpus laku veli , vei rubito eiii< 
4tfiend6mccaasfeniuiir , velinceipotetuk) aliquam 
fij;uri!!i i;t rinn cognofcanturrita cum Lupo, & aliis 
Lc-andin [t<p<t> f . i S.Potlunt undem immitteie dx- 
riiun-s iij hMMMiJic 6one ut ab illis obfi(lcantur> 
eotdem expeilet«,vd oc pafto iiNacqiHdes,vel 
emnpafto catn pocentiofe. CirctveKouinnascor- 
pori unitas, omnia pofTunt efficerc,quz pcndcnt 
ex dtfpotitionc corpoiis,& imagiiutionc» uc incitare 
«1 motem, ad odianvui iibidinem, de quo jam fu- 
Mk dlnmus. Circa veroanimas {epantas«nihil po£. 
uuK Magi, neque dsmones, ntrapca tetigimus. Vi- 
' 4e dc ius iatc Trulieno fifrk , EigaadcB i. m 

141 Ptopcec aattMn cuKani Vpcnnn niagic Tarleta» 

cem,fcraiinz huic arti deditx, variis nominibus 
appeilantur , nuoc Magica; , nunc Lamiz , nunc 
Riges , Mjilcficx, vcncficz , nunc Sagx vocican- 
Cor. 4ilagite k magia , Maleficae i nulefaciendo, 
wcMilGB a Ttneficiis , Sagzi (kgaciute ; dicuntuc 
- «iCeni Lantic, ee quod iamia ajiimal quodd^im cil, 
qood fpeclem haroanam habet ,& corpus beilialc, 
cnint cniMicas in <o nMzimicemitur , quod pue- 
rulos jugulcc, & illorum fangtiinem cxugat , juxta 
iilud Jcicniiz lV.[Scd,& Lamiz nudaveiunt mank 
mam, ladbverunc catulos ruos, &c.l Vnde quia hu- 
|ulinodi nefariz mulicres huic fcelerato opeii fiinc 
tntentc, Lamiz appeilantur. Dieunnic auiem ftti- 
ges, LuHtane, ^rMx-^^ab avibus hnjus nominis in- 
aufpicatis, quc iliidote volaiUi fic fimiles iunc bu- 
^ bnDilN^ dit infiuiiinm corpom aoOb invadnnt,fiif« 
Iboanr, & illonimfanguinem cxugunt. Vnde quia 
llC nefariz muiicies no€t\i przcipue in maleficiis, 
& infancium iangtaiaeni fiigcndo rolanuc » inde 
4 iltidoce» ftriga voeancur* 

Sont antem his titibos magieisRmUeres magb 
dedirz hominibus , tum ob majorcm annni Icvita- 
tem « curiofitatem , & inlatiabilcm vcnetis libidi- 
nera,ut didt Fagundez Itti.i. Dte^dogi ««^.4 1 .jnMv. 
5. & cum multis Leandet tr4S.9.il.^.pitft.i.&>m- 
^pestum namque ell dcinones in his cum gruibus 
commifccn iliis, alTumptis corporibus ex aere, imo 



De Superfticione» 



magia cfintinct .dBMUUlHn 

vel exprciram , & aliqiianJo conjungicur cum hz- 
rcfi , idoloiauia 1 velapoltaiia a lidc , ut accidit la 
lamiis , «tttril^H^, ^ in principio fnocum ICBr . 
lecom cum paclum cum Diabolo ineunf , foIenK 
femper fi Jt-m ibncgarc , dzmones adorare : acpec 
conieqi.uji I.iaiiirum , 3c llrigum ciimcn ad In- 
quillcorcs ipcdtat. PotcU umen aliquando m ali» 
qua (pccic magiz , quando non eit p«!lum exp(C& 
lum cum dzmone cxcufarc boiu fi Jcs , 5c ignotan- 
tia, Sc inadvertcntia tacitz invocationis» izpe cnim 
ocGolta c(t : at fi fufpicatut , vel dnbitatur «ciTe ali. 
quid nuli latcntis , tcncntur abllinere donee in* 
romutioncm capiant ^ vito fapicnte , alioqutn CK^ 
ponitur evidenti pcriculo peccandi mortaiitcr. Ra- . 
tione umen levitatis nMicciae nunquam potctt clle 
Veniale , quia dcnienis iwMtei^ eciam in ce pw. 
va , eft gtaviflimum peccatum ; ficri tamen poteft 
vcniatc defc^ aiuniadveifionis i LeOius, Azor, 6c 
alij api^d TnillenGJiifs/Syr«n*«.i7.Leaadn«l'/l^ 
prs qudft.ji. VI 

Dico fecundo : PoctiU aiMKoria' > teu philtia« 14] 
omnino illicita lunt. Nam licct Jcmus daii heibas» 
quibus in illis conficicndis utuntut Sagz , que na*. 
cuiatem hal^nc victutem ad exdtandum amorenii 
Sc odium , atumen naturalitcr non poteft dari ris 
naturalis ad exciundum amotcm, vel odiura refpe- 
Ou hujus , vd ilUus, in pKtfGitaci» noa enim ap- 
paretttnde tatis vii poffic pcovnuce i ledlioc ca 
datnonis fiiculute proventt ; nam lema ezcicato ia 
corde amorepei illas hetbas , feu ^^ocuU .imatoria, 
icpe objidt menti illius , qui tale lumpfic pocuium 
ob)eftum » quod faga volt illum amace , qoo fcpo 
oblato voluncas ad ainorcm inctinata vehemcntifli- 
mc in illud lapitur pcoponit lumque dsroon iili 
tale ob)e£him mille drcunftatniis dignts amacis,8c 
convenienciGHmis uli homini , quare pocnUamn» 
loria , <Sc philtra , fine dBtnonis ope ninil valenc eJ 
coiiciliandum amorcm rcipeftu alicujus hominis 
ia paicicuUii. lucum Suaiio,Toleco« Leifio, Na- 
^ano t 9e aliis Ftgundes lik.t. Dud^ ''^•41* 
num. I 9. 

Vnde fagx taiu pocuia conficientes , gnviffime 
peccant ; & ad oronia danuu tempotalia , quz pec 



licet ipetma iubece non poffint»aliquaiidofui{tiia- eadem philcca * vel pocula amatocia iliani Aiecunc' 
•) coaliundevitiliicmine, 8enefoicillie«pulcap. - - .„hi. — : — 

plicato homines generaci polTuiit , & muttoj fic 
fuiUe gencratos lapientiot docct i hilofophia» ut te- 
llatuc Fagundes fifrk ». 7. dle cum mulns Leandec' 
fufrk qmdft.it. 
• 14) ' An autem de fadibo ad loca diftantia noftu defe- 
rantur > pars afStmativa expecicntia coropem eft, 
, £cpe namque cvenic, uc non nuUc fcedis» ac tutpif- 
liiBia illii aMonilm , quibus i daemontbtn appe- 
r.detenitc , fiAo iigno crucis , vel invocato 
Jefii » ftatim conventiu itte folutus fuit, & 
BckctiK , & ipfc , quz noinen Jdus in- 
Golc manfetunt in eo loco, in quoeRint 
dsnnone , dc nn^no labocc dotmim lediecutit. 



tenenmc , tam lagc > & m.igi quamill!,qin 
confulunt , primo camcn loco illi , qui cas C'">rfu- 
lunt , illis tamen dvficicntibus ccncntur corum Lo. 
co fagc , fueiuix namque caufa damni \ Neclico 
obiigatioextinguittir, cciamfifagz ipfz miniftecio 
Juftitic pimiantui , nam pei illam pcrnam (atisfa- 
dunt |uftici« ie|pli , non paco Izfz , feu juftitic 
commutattvc Et i^co fi tales maleficc , booa aU- 
qua leliquecanr » ceneotcFilcut priosdamnaillsee 

rcllitiicrei vide Fagundcz in Dtc^lo^i lii. i.c»p.^Q. 
»Nm. lo.in finc : Dixi prxcifc ad leltiuuioncm dani- 
notum temporalinm» quU pro ratione judiGif :f<tt> 
bi gratia . ufu rationis , & cenruum , non lenenliK 
quidquam tcflicucre. ita Navarr. Gomea, Lrifius» 
ViJe Jc hoc latiffime Fagundez e4p.^.mim.j. Ad- qoos lefert , & fcquitur Fagundez t^ifmprd nmm. 
yeiut tamen cum-Juabo , Fagniides in PKMlc^mm 1 1 . non enlm hsc damnatcdpiunt cftinutionem» 
U^. 1. («^.4 1.4MM*. ti.tc eum altU L^Uider /mpri ncc quidquam in rectim natnsa eft » quod illu cen« 
fw/. 17. quod cum iflz ftrigc dicunt deferri ex fcatur zquivalens , unde pto hjs fatis cft petcrc i 
iino loco in aliucn ia iiiccis * in anfetibus , auc Deo veniam , folum ergo teneocui ad reftitucionent 
avium alifc lM|e dfr pcaft%hun,ftaltnm enimeftet damnocom tenipoialium« inter danaiitanKn tein. 

eire vetos hiccos, anferes, &c. fed poralia , etiam numetatur lucram » qood quis com- 
aifre talia corpora,ft fub tali fpede funi-, parabat ex arte fua , & induftiia , 8e feivitio corpo- 




«44 



his fuppofitis, 
Dicopcino 



(^uccunque Magia, «lecunque 
is fi«, liipalliiiofii cft » cx f 



cx 



* 



tlS i &c. 

• Qucces bmenpcimo^ an in haniiaibus infit vis 
iiiiufeiis ad indiidfndnt dainnaett^QB Tocanc 
ftmiHiictiniwailU, Ipeailli • .ft-vaCnlii > vd 

• . ( . ipfos 



»47 



TraaatuslV. Dirput.ll. 89 



iffos oorporibos pellendosfRelpondeo brcvicer ne- 
«.luvc, lunt iiamque homincs poccltwc longe dx- 
• oriibiis infctioicji itacummunicer Doilores apud 
'. .uilcnc./"/>r/» nHm.^.dHb. i i.Fagund/w/ri w.ij. 
Vii.leciim dxmones ccrto loco includunt , hoc fi- 
c-iu:t cx psdlo djemomstacito,vcI expcelTo.Et idem 
d:c-.ndi m cll dc oblelTlone corpotum ; Ncc ob<Ut 
qLod ictipturaiacraprimoRegiim i6. de Davidc 
dicH'. cythara Siurcm a fpintu inalo libetafle quo- 
tics ill un invadebaf , nam tbt per fpirkum raalura 
atra bilis intelUgitur.utmulti DD.dicunt. Vidc Fa,- 
giind. jnp.n. j 4. Vel fccundb rcfoondctur.hoc non 
heri virtute nuUlci infttumcnti , fcd divina difpofi- 
tionc , qux illo inftrumcnto ad l>uncclFc»aum utc- 
batui. Nscobftat ctiam quiiTobias 6. Angelus 
cidcmTobi.* dixcrit.quodreiinerct jccur pifcisca- 
pti, & fel illuis , & igni lubjiceret cordis e)u$ par- 
licuLun.ad pellendos djemoncs. Refpondetiir nam« 
q>'C cum Fagundcz fnfrli dxmoncs non fugari vir- 
ti.tc illiiis )?coris , fed vitiutc Dei , vel Angclotum, 
^ ctijus manibuj fel, & jecUr illud fuerc confcaa- 
ta ; ad hunc crtcdum , ficut ficit Eccleija lins cxor- 
cifmis, iii qiiibiis ob prcces Eccldix , viitus divina 
adcU, ac dxmones fugar. • 



S E C T l O XIII. 

Uiram liccat fagas atiirc , & cotifulerc , ut 
nulcticia faciant, vcl tollatii > 

SUMMARlUM. 

1 48 N»ii efi ticitum f*gM adire ad mAlejitia infe- 

rtneU . etji fint *d id farMtd. 
I4t> Nen licet petere 4 /4|4, atiat paratA ut unum 

mAltficiHfn alte rnaleficio loSif. 
IJO Niin Itcet petere m mtleficv ut folvat maltfi- 

cium , ijHod potefi modo lisito Jolvi juanJt 

modiu iicitui ignoratnr, 
1 j I Qittndo dnbitatur an maleficiu fciat modnia 

Itcitnm dijfolvendi maleficiHtn , prafMMitHr 

fcire felnm malitiofum. • 
tfi Licitmn tft abfotHte petert a malefico ut dijfoU 

vat maleficium , ^nando confiat lUud fcire 

folvere modo iiciio. 

'48 QUppono ex communi Dod:otum fentcntia, nuii- 
^quam clTc licitum fagas adiie , vel confulerc pct 
fe, vcl peralios ad imlelicia infcrenda, quamvisad 
idfint parats. Ratio cll,quiacft inirinfccc malum 
dxnioncm confiiiere , Sc maxime ut nulum alicui 
fiat,fcd ipfx fagi.fjve fint parafx.fivc non,in male- 
ficiis fjcicndis utuntor opc dxmonis ; crgo &c his 
fuppofiiis. 

149 Dico pcimi : Noa licet pctcte a faga,fcu malefi- 
co alias patico , ut unum malcficium alio nuleficio 
« tolUt.eriam pro re giavi, Sc bono publico, aut cau- 
<i cJtiuficatis; ita comraunitcr DD.apud Leandrum 
trall.y. Decalogi d.^. quaSi.io. contta Angelum, 
I aijus in Imc rc opinio improbabitis cft , & ut crro- 
I neaiSuariojiidic.Kur. Ratio eft , quia malcficium 
I eft intriiifccc malum , crgo nunquam poteft licite 
I fieti. Ncc eft cadein ratio dc pcccnte ufuras ab ufu- 
I raiio. Ci: juramcntuni ab infid:li, nam i||e poteft da- 

rc pecuniam abfque uluta , & iufidelis pixftate ju- 
ramcntum pcr vcrum Dcum. 
, Et hinc iiifeitur. nonliccte pcicte a malcfico, ut 

fpl at m icficium.quod potell inodo licito folvi,fcd 
i|{ni)r.>tur niodus licitus i inalcfico,quia pctindc eft, 
fan II h 



ac petcre ut alio m.ilcficio folvat ; ita Sanch. oucin 
rcfcit,& fcquiiur Tiu\Wt\c.iib. i.Decalog.c.xc.iiitb, 
!{.»•(). djduiuquud qi<aiido dubttaturaii nu- ')! 
lchctisfciat modiimlicitumdiilulvcndi inalcficii:m, 
prxfami fciic iolnm UipcriUtiofum , ic confcquen- 
iLtabeo non pollc pcti dtlluK tioncm maUficiji 
ciim ciiim fit dubuim , cxpouit lc pLiicuIo pctendi 
rcm lilicitam j non cft aiucm liciciim opcrati cum t 
dubio rei iilicifi, nt dicunt communiiir DD.Ad- 
veuc tamen talcdubiom aliquando vinci ikiIFc . uC 
li quis libi credai nialeficum fcire modum , quo ii- 
nc pitio poflit deftruetc inaleficium, & tunc depo- 
fico dubiu poteft petere, iit dillblvat. ItaTamburi- 
nus in DfCii/»^./»^.i.f,6.J.z.«. lO.Tandemadveitc 
peccare )udices cogcntes malcficum benediftionc 
aliqu.i aufcrre malcficium , quiajlia benedidlio 
cft ccremonia malefica involvcns padhim cum dx- 
iiionc. ]ca Fagund.»/J Dtcalog.practpio pfunejib. i. 
c.^i.ii.y. Leander tra[l.^.Decalog% d.f.^utft.}, 

Dico (ecundo:Licitum eft abfolutc pctcrc a ma- 151 
lefico.ut diHolvat nialcficium.quando cen6 conftac 
ipluin lcircillud folverc modo licito, quamvis Aiis 
certo.iSc moralitcr pctcnii cQiiftct.foreut illum mc- 
dio iilicito in i!lu toilcndoulurum. Ita Sanch.Suar. 
Leirius,Lcdcfina,Hcnriqiiez,quos rcfeit, & fcqui- 
tur F.igund. ubt fup.». 10. TtuUenc. fup.n.-j. Sc cum 
aliisLcaiidei fnp.(j.iG. concra Dciriuin, Cajaa- 
num. Kaiio air.cm cU,quia peiens.tem pctic,quam 
laj>alicitc pixftarc porcit ablolute loquindo, idquc 
pctcnti conftat,& alia» ipfc potens habct jis petcn- 
di adtcdimcniUm piopriam vcxationcni , undc fo- 
lum pcimittit peccatumfagx , non vrro inducit ad 
illud , Sc alias non tcnctur cum tanto damno iltud 
iion pcrmittcrc.ut patct in ufuraiio paratoiEt hinc i 
fottioii lcquitur liccre a faga petetc ut toUac malc- 
ficium,quod petens fcit.illam licito modo pofle lo|- 
vcrclicct atijs probabilitcr putcl,vel dubitct poftu- 
hns illam mediu iHicito uluram cOc, nam fi poicft 
pcterc.quod cctte fcit iltam illicito modo maleficiuin 
tollcndam iquv^to magis quando de hoc loUim ha- 
bfc ptobabilitatem.vcl dubium. Vidc Fagimd./**/'. 



S E C T 1 O XIV. 

Uttimi liceat tollcrc ligacuras, nodos, capil- 
los, cWarcas , & alia figna malcfica pofita 
a maleficis , eo finc,ut Diabolus deficiat 
noccrc ? 

S UMM ARIUM. 

1 5 } Malta dantur in Ecctefta remtdia divina ad 
toUenda maltficiayUt Mijfa,txorctfmiu,&t. 

1 5 4 lAcitum efi folvere ligaiurof &c. ut Diabttttt 
dtfinai noctri. 

15 j ConfeJfariMi pottfi obligare fagat ad dtfirktn. 
dd itU figna. 

1 5 6 Nonfolum licet illa figna deftruertjed ptnert 

alitfuid, <fuo pofito dejlruaiur pailum. 
1 5 7 Poiefi licite rogari a maga ut ftgnum fuum aui 

ferat ,& neeirt definat , fi hoc fitri pottfi 

fine novo maltficio. 
158 DUente rnaga ft habtre modum ticitum toBtn- 

di maleficium infpiciendum fi? , an talii mt' 

dm ftt ttiitHt, ntc nt f 

SUppono multa dari ccmedia diviot in Eccle{ia ifj 
ad tolienda maieficia , ut funt geftatio Reli- 
quiarum , aqua benedi^ , Exorcilhii , frequens 



Digitized by Google 



90 De Supe 

«onfcffio , Mifli (iicrificiiim , Uecmofyiia , jcju- 
nium, ouuo, &: .ilia Ins limilia, IlcI lizc umnia 
bcnt ficd liiic ci(cuiilt4miis vanis, lum (t vanx cir- 
, cuiilUntiz illis aJjungantur , ur quod oiatio angir- 
lica dcbcat dici ad auics eqi i , quod oratio dcbcac 
ficti no&o, Sc non dc dic, qu6J Mill'.i tali, vcl uli 
die diccnda lit , ikc. vanum , & rupctftitioriim crt, 
ot fufrs diximus. Vidc de Iioc iatc Fjguiidcz c.^i. 
nmm, i . Alia funt rcmcdia ad tollcnda iTialciicia,vci 
inlitmiubcs ab illis caufacas , fed hzc parum utiita 
funt , ciuia Izpc vircus medicanientorum , Deo ica 
pcrmiticiite, adzmonibus impcditur ; Vndc foium 
tupcrcft difficulcas , utrum licitum fit figna nulefi- 
ciorominvcnu,veluti capillos, nodos, ligatura$,6c 
alia iiiijufmodi , ubicunque reperu fuerint , amo- 
verc, lolvcrc, dcQriierc,& in ignena conjicere, five 
hoc fiat a 5aga,llve ab alio quocunque. 
( ^ Dico piimo : Licitum cll przdida dediuetCinve 
hoc fiat a faga , llvc a quocunque alio. Ica cum 
coinmuni lcnicntia F.igundez/M/ri mvm.z, Leao. 
der tr/iU4tH 9. Dtcatogi d,^. qii*fi. contia altos 
qiios hrppreflb nominc rcFcrt LelEus lih.x. CMp.^^. 
dt mMgiM dnk^. Rjtio fundantenulis ell>quia ideo 
iilafigna malefica non polTcnc colii, quia illc iCtas 
amovendi illa ligiia ccnfeicuir quzdam tacita dx- 
monis invocatioj fed hoceft falfum , crgo. Majoc 
eft prxcipuum contraiiorum fundamencum , Mitioc 
probatur, quta atnotio itta (ignorum, neqne cx iia- 
tura ici cft invocatio dzmonis ut pacec , ncque ex 
inrcntione amoventis -y licet ali^ lit ipG faga,quz 
ulia Itgna pofuic cum pad^o d«monis ; poteft nam- 
quc faga , fi pocniceie velit, mutare incentionem, 
Bi cjntum inccndeve refciflionem padli anceceden- 
cis , Sc niliil a dzmone exigcrc , nec ex vi prioiis 
padi illa dcfttuerc, liccCalias padum fuiirctin iiac 
forinai ii lizc lign;^pofueris nocebo,fi illa deftiuxe- 
tis non nocebo ; cadem namquc aAio una intcn- 
cione fi{ki poteft cfTe mala , 6c mutau intcntione 
poteft ellc bona , quandoipfa ex natutafua non cft 
mala,fed indifcrensifed in hoc cafu maga, vel alius, 
qui illa figna deftruit , non intcndit dzmoncm 
vocare, fcd invocacionero pci magam illo ligno fa- 
€tun impediie, & diirolvere : eigo. 
f Et hinc deducitui pofle confeftarium obiigare 
fagas ad dcftrucnda illa figna , eas prius inftrucndo 
ie inteniiunc , qua id dcbcnc facctc ; ut lcilicct id 
facianc animo dcftruendi amiciciam dzmonis & non 
invocandi illum ; iino quamvis cciam invencor ta- 
liumfignotum lciat ibi clTc duptex padiumifipo- 
fuetis iKicebo, fi abftuiens non noccbo.autpriftiiu 
vaictiido rccupcrabitur ; iicitc 8c mcritorie poceric 
cadeftrucrc ,iSc con>birrere j quia animo{dcllruendi 
dzmoncm , & iclcindendi padhmi illius facit , l<c 
non conciirrcndt cum ilio , quia illa deftruitio cx 
iiatura fua, non cft invocacivadzmonis, & iilc,qui 
deftniit non intcndit dzmoncm invocarc , nequc 
coopcrari malicix iltius, fcd iilam deftruere,& pio- 
ptiis armis debcliare. 
C Scd qiucics an non folum fit licitum illa figna 
dcftrucrclcd eciam per fc loqucndo ponere res altas, 
quibiw pofitit cxpirct , 6c deftniatur padlum prius, 
& dzmon dcfinai noccre, verbi gratia,padium crat, 
quandui kzctllae tctranon extrahatur, & iocoil- 
litis ahquid ponatut , vctbi gratia , lapis, aut iocui 
ilL-aqua luftcali ablisatur.non cclFabic malcficiumj 
An tunc iicitunh fit illam extrahcrc , Sc lapidcm lo- 
co illiiu ponere,& aqua iuftiali afpcrgerc? Rcfpon- 
detur arfirmative. Ita communitcr Do(llores apud 
Fagundrz fapra nnm.i. Leandnim fmpra cfM*}}. j 5 . 
Racio eit,iqaia hzc oninia non fiunt, modo d? prc- 



Ititione, 

cativo , aut i&cQLw aliquo btfnevolentiz erga JzmO" 
ncrn, fcd fiuni animo , Si incencione dcfttucndi ar- 
tes dzmonis , & toUendi fignum , cui adftii^us cll 
ad noccndum , q lod pcr le eft omnine licimm j 
fed hzc omnia dcbenc inceiligi quando iucc om- 
nia poni , vel coUi poirunt fine aliquo maleficio. 

Hinc fic pollc togari licitc ^ nuga , vel m^lcfi- * J7 
cio , iit lignum fuum auferat , & noceie defiiut , fi 
hoc ficri poccft , fine novo maleficio , Sc proccltc- 
tur fc nihil velle cum dzmonc habeie ; unde pote- 
rit ctiam ab alio malefico interiogaii , an cognofcac 
fignum nulcficij animo iilud defttuendi.vel an 110- 
vciit , in quo confiftac malcficium , ut fignum dc^ 
ftiuacur , qu6d fi lefpondeat fe ignoraic , in quo 
confiftat inalcficium , nullo modo poteft licite in- 
duci,ut fua arte id perquicac, quia id elTet illum ro- 
gare, uc Diabolura ca dc re confulcrec , quod fera- 

{>er eft illicicum.lcem fi (aga lefpondeat le fcire ma- 
eficium , ncfcire umen lUu^ tollere , in hoc cviam 
cafu nullo modo licet eam inducere , utper aitem 
fuam id pctquiiac , quia' hunc peiinde edct , ac ei 
confulcrc, uc Diabolum confulcret,quod cft inciin- 
lece malum. 

Qu6d fi dixeiic fc fcire modo licito toUcre ma- 'J' 
leficium , Sc cxplicct modum , quo illud tollcno 
dum eft i cunc vidcndum cft , an lalis modus fic li • 
cicus , vcl illicicut , fi fueiic deftrudio figtii , uc 
hucufquc cxpiicuimus , iicicum eft iilum dv-lLrucrc, 
li.vcio non fuciic ericillicicum, nifialiasaCiio fu- 
tuia dc fe fic indiffercns , uc poficio iapidts in loco 
illo, lepetcuino fagz, & aliz ailiones politivx in- 
diftccciitcs , ut huculquc diximiM. Si camcn faga 
dubitavcric , vci icnueiit cxplicatc modum , quo 
malrficium tolli potcft , figmim cft , illam , illud 
ctjllerc ncfcite , iiifi pci novum nulcficium , quod 
ntinquam licet j Ac fi quis addifcac novo pa£lo dx- 
iTio.iis ca maUlicja toUeie , pcccabit gtaviflime. 
tranlaclo taincn eo padlo potcrit in fuum comnw- 
diim ea fcicntia uti ad dclliucnduin fignum m3ic&- 
cij , niodo denuu, nectacitc , neccxprefrc dzmon 
itivocctur. Ita Saiichcz Sc cum aliii Fagundcz fu- 
prtt Mumero 1 4. Ratio autem cft , quia licet acqui- 
icie iliam fcicntiam k dzmonc pj£lum fit , uci ta- 
men tali fcicntia» , fcclula omni dcpendeniia ab 
aliquo p.idio , non cft malum . nam fcicncia , Sc 
iifus illius cft b"na , uc /«/ri dixtinus. Vide dc 
his latius Fagutidrz CApiii 4 1. Lcandiuro /«^'''i 
d. cr 4. 

; 

S E C T I O IV. 

De poenis ^ jure (latucis in vcneficQS, (hri- 
gcs , foriilcgos, divinos, Sc magos, & il- 
]os conrulcntes , & ad qucm judiccm 
fpedet hoc crimcn,an judiccs fzcularcs 
poflinc infpiccre proccflus relaxatorum, 
Sc an InquiHcores ccneantur illis rcmic- 
cerc flrigcs pucros occidcntes , cciam Ci 
convertancur ; & tandcra an peccatum 
Lamiarum fic refervacum? 

SUMMARlUM. 

r 

I jf Onnts vintfici , fertilegi, divini, & magi, c^ 
te/ cQnfHltntct txctmmMmtAtmni ftrti.ida «/1 
ficiuniur jnrt Pontificie. 

iSo RtftrMHtur nlu p<xn€,^Htbi0 felent ceiniinafi, 

t 6 1 Jnre 



. i Google 



.^■•^P.V^;- ■ . ■^•■■--= -i^:^\/:--i::V--".-.v->- ; 

Tradtatus I V. Difput. I T. 



l(i Iure civili hi fceltrMti focnM wurtu plfStndi 

fHllt. ••' , 

>. ii% ImrtLafuaiffWkttmiirtii *Siamiitiiir%' 
1(5 Sib»etrmt» Mmmttimfimhgrtfim f vtt 
fnifieinim Am-mi M fii^tni M^H^ 

1^4 Rmt» iUrifMtJf MfimtmifmyHjimptrtU 

ntAnt Inquifiitres, 
, 16 i Si fiurit furd Juperfitti» fiui fitlpieiine hdrc- 

fii efi tratttilntiit& fwit 
■ igg latrkmm kvtJSi ttntatnr \mdicii Uiti fittr* 
' ftmtH^u Ittk ptr dtttihttt I» tjni/iitrtt tptm- 

do hdrctici rela.XJniur. 
. J67 Si dum examinMtHr Lumit i deminis Imftf 
■fit iibkA ftmutttiirptiirif tceidijfi inf*it- 
tet , ntkpim tr^dtndd jndieitm ftinlianbm 
nt prtpttr km t myi ** puninniMr. 
•tCt Si jndiett flttimtt txmuntntts ImniM , vel 
vetiefictt inviHiMnt btrifim ttmmfiS* , te- 
nentur priiiihis feeitnuti dmninis /n^uifi, 
tarihm remitirre. 
169 Demitsi In^nifiterts pernfi» jndicii htrefis^ 
' ttinmfi etnvertMitmr , tinentnr eni itirtm 
' -irdderi jndieiim fjtcnliiriitm » M itnntmtruf 
iminMm pemtm retipiani. > 
.170 Lsmi*rum peeeMtim dt jnrt tmmam m» t§k 

. rtftrvstnm. 
171 )nt MWjtwr dimefibm Lnfittnit peeenhm 

miarum ef} refcrv.uum. 
: 171 Juter peccdi* , ^Udpeffnnt rtfervtri inttr Re- 

■ gfimgtfmm0 vtatfieitt, fm > fil^j b mt &im' 



T\''^° primo : Omncs ifti fcclcrati in titutoquae- 
Ji^liioms icccnliii , jure Poiiiificio cxcommuni- 
- acioiieiiMlipfo fa<2o > (ed Uteai* afficiuntur : iic 
" Itfb fttKttxeiftfifioi Jtrnltt^ mclioi tcnet rencen^ 
'tiat.quam tenec c-^m mukij Fi^^unJrz in prtmmn 
■ . .^rtetptnm DecaU^i l.b. i. r.44. m.j. Pfxterautcm 
'cieoBiniunicacionein , alias incainmt psuas jure 
« • 'Poiici6cio»qnchoi]ieomnesfuncarbinaria,dcnu- 
i gis folita eft.iit cuiii mitra in puBlico deferitur thca- 
' ■• ciOf & p«llca pnUiice vciberecur, & poHca in cxi- 
tlBin fDitutdti bifupciinaliquibus di(rce(ibt:a^i» 
' «WMO» iiicutittnt,tle quiDui Tideodc funt floii* 
" ffititttone/fingulararaili(rce(bm.lnhootanM Ar- ' 
\ chicpifcopat:! D •ichirciifi cxcommuntdntur ipfo 
£a^o,um iagx.q aat illi.quiilUs confulunc,& ^ui 
filis onleficats uiun-.ur ■, Cc eadem excoinmunicatioiB 
nc innodancui illi.qui cx aliquo loco faCT0,vcl non 
faao , aram iaoain , oorporilia , auc purificacocia 
'vd paitero aliq um iftoium ad ea vcncHcia facicn- 
4i ^rumprerint} muluntut eciam ceiu pqena pecu- 
-. niaria , quz ibi viileri poteft { hancamcnexcbtn- - 
• municitioncm folum inairrunt pcrfonx, qcx noti- 

tiamillius hal7ent,Se fount illam clic j>oiium,quod 
coouaaiiedl^omiiiliilt excommunicationibui} nuif 
^amenim inouRuntur , aiCi notitiam illatum quis 
- lubeat ; an<}e fi quis coinmittat crimen , cui an- 
' . iiexa dt cxco.nnuinicacio , ii ijlam probabiiiu: i^;- 
/ ' nocabat i peccabic quidem illud commiacndo , 
poa cmen cepfivi ligabilitc , «c optime Navai- 
. , ^ - rus . quemrefi«,lcleqoituc.Fag^iidcsyi|pMiaa^ 

J6t . i>ioo fecunJo. )u$ civile gtaviUunas eti.iin pce- 
«s pu ia hios fceietatos ftatuit t nam niofte eire dLun- , 
.' ''nink» decemitut in ttitvtnl», C. dt mtlefie&. De ' 
ttX jlfte a-jti-m Lulitano , raortc cTi.v.u plcdluntur r.ii- 
ilitiicr lUi qui lem aliquam facram furati,aut ufi illa 
foeridfci «|lveiwficia6dettda,& (imilitei eadem 
isioitis pcena pledUinCut > aqicifCuUt •autfig^ 
- ftrt lll, ' . 



91 

d«mones invocant , aut philtra, vel pocula amato- 
. .tia alioui dedeiioti ad aitiorqp-i , vel odium indtan- 
jium ( modo tamen » p(iu(i]uaro fentebtia execuuo- 
ni inttidklur , ReK ■tdmoneaiMi .ae qnalicate per- 
fiinB> & <ic moJo, qnoGtimen (^mmilit , qni veto f 
'<«& fiiexint forubus , virgis , vei itiftnxii^etuis aliis, 
uc oflibus mortooium , ad jpcan(ijMidgan^|jn t^i. 
«aani« vel inveniendos thcUuios , aut aqiia , gla-' 
oio, vel quacunque le alia, a(i fueiint ipedeaU- r' 
qua vcnelicioruin , publice pct platcas icfti collo ' 
appeafa » p^eunte pccoooe , vecbttaotuc » patenc ' 
raee omnia cir li^i $. OnUiuiimiittmk j. De juie 
Rcgni Cailcllx . etiam moneifficiiiiiliir'» Mtpaiec 
tx l. Hltimn tii.t i. p.-j. ., 
Dtco teitio : Si hoc crimen habuerit admiftam.if}- 
hxrefim , vd (iifpidonem illius » ad Inquifitpret, ' ' ; , 
fidci pertinet illius cognltio & itt lolent efficere 
Um judicfs Ecclcfi.ilhi;i , quam fxcul^ie.^ , iiiin 
examinata. culpa « ft iueielim iaveniuiit , vel iUam • 
fufpicantnr { cues CBdecalo» (emiiionc dominis In^ ^ 
q'jificorib'js, Vix autcm unquam dari pofTiint in t44 
ptaxi caius , in quibus hoc aimen non habcac ad- 
mixum harrclim , vel fufpidancmflliuH^niaienu 
pet aiiqtiid bcceticum ii&x deiinmKiMei ciediinb 
aut harrefim fapiens eoibmittantf Ynde vix daii po- 
tcft ullus ulis , contra qucm non poflinc proccderc 
Inquiijcoces. lu Delcio, Facinadus, 'Valcncia, Pa- 
laaai qnos cefiEic , & fequitor Leaiider trnS.9. Dt- - ' . 
ethgi ifHdfi.^i. AJverte ctiam hoc criinen (a- ^ 
perc han^clim , quocies in co adhibcntur Sacuincn- * 
ta , vel Sacramenulia , auc quxcunquc vctba facra. 
UC Pdtter nffier , fcu alin fandhe ocationes , aut veiw ^' 
M ex facra fcriptura , ant imagines cetes, quas vol 
camus yigniu Dei vcftcs Saccrdotalcs , & fiinilf s 
ics faccx , ut cuin cominuni fencemia Diana p. 4. 
trta.%. rtftlii^ Annnioi «irlc /jifiir>SranH» jc ' 
rifdmit n.fc. 

Dico quatto : Si fuerit puta fiipcrftitio , fine '^l 
cxprcira (ufpicione hzrefis , tunc V<^imcn eft mixti 
fDri,ni(i latione petfooae i quia lcilicet li cft £cde- 
fiaftica ad jadicem Ectdefiaftictim petcineac } 9c da- 
tur !ol".i5 privi.'ntioni , uti J'- r]Hi primo dc tali ori- 
mine caguovetic , illc juiicabic , &c lcmcl ab uno - ' 
judicefceleracopunito, ccnentBr JudicesEcdcfia- * 
ftid ftam feoceocic • & loquifidoni fiaftjs per ip» ' . 
dices'bicos & judices UTdlhre (ententia, & pi»- 
ccftlii fiLlo pcr judic-s Ecclsfiafticos : hxc cnim 
.fuecHot fa^, 9c pcoceftau per judices competc»- , 
tces',iiIfi''tameviden5fitcriminofos manere im(iii* ■ 
nitos , ut ratioevidenscontiaiium poftulet ; runc 
enim perinde efTct ac fi judex incompetens en'et> 
quodvidctur dedfumMC4i^. cHmifuiddm derxci- 
ptitnikm. lu Faguodcz qi|i ijuc de bis agit Mliifn» 
prinnm.tg. * ' . 

Scd quxres an in criminc hzrcfis tencantui fem- tt^ 
per judiccs fzculares , .ftare lencentiis laiis pcr do- . . ' " 
minos Inquifitores quando faatietid relaxancurl • •'* ■> 
Refpondeo afiirmative. Ica comtmJniter Do&orCS , 
contra Alclacuin, Gonfales, Brunum,quo( refeit Fa- r . ""^ 
i^anli:/. fiiprji numcro i y.qnurum icncciitiani crro- , ' 

ncam dicic Fagundez Uit. Ratio eft. quia o£duia 
' )odicum Geieufiriam In prcdiftis cauns , non ia •« ^ 
cognofccnJo , fcj in cxcquendo confiftic , eigo 
hanc cxccutioiiL-m ftatlm tcnentui «flicere , cuin 
fuerintab Inquincotibus lequifici i nam fi Eccicna 
hjBceciiooa ooitvi;rterc npo poteft, non habet nl* ^ ' 
tra qaid ^dat , niC coi btachio ictelari flam- 
uMs ruJcados nrfloqpwtt* ^VidlcdelusFagi^^ 

fnprd. 

Qjuctes fecundo , ad fi Lamic , & Ihiges 4 do> 1^7 
mitds ^nqvjifitocttius d(un examinancut loveninn» 

. .-■ .-•./*'.•"... : M . . 



■ r 



» 1 • - 



Digitized by -Google 



pl 



Dc Sacrileeio, 



tur pluccs infintcs occidiirc , uadenJx finc pet do- 
minos Inquincotes ,^vV juJices Ecckfiadicos, judi,-^ 
. cibuc (zcuiaribus ptoftct hornicidia ab ipfis |NiCii-. 
. f la, ctiam ti verc reflpircant , 8c convettantur ? Rd^ 
..^ pondeo ncgitive ctiam ll mille infantcs octrd f- 
' '\fem. lu ^iinancai, Aibcttinus, quos rcfcit, & li> 
^ : 'iltiiMr ^undez W:i . in Deetdogmm ^«^.44 . mhm. 

■ XI. Ratio cft , quia Inquifiturcs non niti proptcc 
, hzrcnm pbiFunt vcncficos , & Aiiges braciiio (iECU-. 

V laii teUsKe •■, Sc alias non paflunc claudeR gw» 
, (liMB^IipklME t n>A .iiz(ettcix'pertii)acibus » qtiace 

. ^fipZHSeli^ad fidnn levcrti volaeHnt , redpiendc 
' ,^flint,Tumquiahocnullibi a jiue adrtruitur,Sc idco 
nullo modo, ii haec fucrinc , ab iiregularicatc pofc- 
runccxcufaci.- ' > . ! - 

■"^1(8 Advertc umen , quod fi judices (aeculares exa- 
miiiando ftrigcs , vcl vcncficos inveniant linges, 
pix;cr homicidia,aut frugum pcrditioncin. vti 0.- 
. ' ' caiuationes , hcidini comouliirc , teneci caies icc- 
lcratos ptitis ad Inquifitoies temfoete, tic de hxte- 

fi . urpote Ciiufr nu-re Ecclcfiaftica cngnofcjnt , & 
piHdojudicK) hxiclis , cciam li conveuancur*de- 
bcnt duiitini In(]Ui(i.or cs eas malcficot icectlin te» 
ftitiicre judicibus Ixcularibus, ut illoram aiminum 
pirrlam rcctpiaiit , juxta lcgcs civilcs. Ita f agon- 
d^z uei fiiprj iimn.i i, ubi cjuam plurcs refett. RiU 
tio cft : «^iia cognitio aiminis infiuiticidij per- 
dicionls ftugu m , Sc cxGuicatioiiis« ad icailtte ju- . 
dicinm tauiyni (pc^ , ^^Mt pcxvfoU jaii& 
^e^o. . , vV , ; . . 

.170 Quaces tandetn. An pcccaoimlijMiiiiUn^re^ 
fetvacum } Etloquendo de jure communi ccrcum ell 
uon elle refetvatum. Ita Suarez , Toletus, & alij 
communicec apuJ Fagundez in Dtc*log. in prim» 
fr*eepi0 e^^.4$. xrMi. i, nullibi eoiin talis ceietva. 

V Ho iitvenitnc » neque ex co nfu eCBdine eonftac hoc 

peccaium cfTe rcfcrvatum , in oir.nibus Jiaccclibiis; 

17* Nara licctin omnibus djoccefibus iiujus Luricanix 
regni , hoc ptccatum vencHciorum fit tefetvatum, 
ic pene in omnibus ditrccfibus tutiusotbis,hoc ta- 
'mrn non ex confiietudine , fed ex conftitutiombus 
fynodalibus tll , ut au F.igundcz fnpri ftMm.^. qui 
ccftatut quod io omntbus conftitutionibus Sjrnol ; 
' dalibus , qoas vidic , inveoiHe hoc pcccatum rerrr.: 

171 vatt m. Djir.dc inter undecim peccata qux in Rc- 
iigionibus pullunt lefervari cx dcacto Clcir.entis 
• 'ViH unumeft veneficia , incantatioues , fcufor- 
Cii^ja» «f dixinius l«ni» fuftriori in trM^tMH de 
PmSkatm , qa^.pco hsc oiateiia debes omt»' 
no videce. 'Ec Jikc (iificunt de in«etiafitperfti* 

' ..(jonii.'. ' - . 

DISPUTATIO 111. 



S E C T I O L • 

Quid , & ^uomplex iit Sacrilegiam? 

SUMW ARIUM. / 

17} ftnitnr fderiieffi dtfiiiiti0. . . 
.174 SMrilegimm alind tft in perfen4m /Wr^tHfiwf 
in rtm, Mltnd in if{um/a£rtm. 

%7S QgiiMtim»n§mm»f«ftMfi^^ -'^ 



176 FornicMt» cnm hubeutt vetum cafiit4ti* efi /4- 
eriltginMt, 

J77 Qrdiiiatiin mineriBiu,& fi deferMt tenfurmi, 
' fi fernicentujr nen eemmiuitnt fHcrileguffn. * 
. 178 SietigiefMt fee<Mis emmreligirf^ttmmitit di^m 
. fle* fter^Ugnim., . ' ',' 

179 }^4Si*veOigt^immfeH'Mit£txUfi44t:i^j^ . 
pe>ir.in,o t.irmiiniin mm ^fmadtirt^Jf»' 
• erUtgtHm. ' . • 

ito CtericMt fifitrtimr t/^uuhi»tiir,vHiiifltdi3s 
tlietu M» fimmSe* Mn ffi fiitriUgfus , Uttt - 
fteeet. 

iSi Efl facriltgHSyfictUbretinptetttt, . - 
1 8 1 vemitnt mmime itei fiteri t 

Dtftrmire,tmeemihre,ffttitvel»e0fmeraeflf4i~j 

irilegmin. 

1S4 OccKUrt homints in Eccttfia emlptlriHter ejt 
fncrtleginm, 

18 j Ejf nfiofeminit in EccltfU tfi facrileginm, ' « 
1^6 jin dtbt*t nd hmnf efftiiHmtj^e netorimf ■ .* ■ 
187 Tt^hts.mmdi qmmtitmmnlt aafndieim Beeltfid 

fmOi mtmfmnt fiieritegimm, 
(88 ^tf^irttietmimutmetttimmvkmmJimminhetfiu- 

cro efl facrilefium. 
1S9 Sepelire non bMpit^t^atnm in Ecctefim efi fteri-* 
. U^mm. 

IfO ExtraEito vieitnta ferfint a loce fucro , tfna 
afyiij ctmfa lo fe eemitlil efi fAailegiwii,nifi 
imeafibiujmreexeeptiJ. 
Qjadite»mm/^^,emuffitti»iulimt,&e,ftRiiii» 
£eet»fi«i '' i . • 

■ Ift. Ftrari rtm, qna efi vefiuim O^edimfl» Etlk-' 

Jiaeflfaeriltgipm, '. 
195 'l^i i<« lOinihit ftrtmj^ pBit im Mf~ 

.dtfia ? 
19^ i^m-dicantur retfterai 
tpf Admimifirare SacramtmimivH ii»r»afm»m 

mtrtali eH facriiegimm. 
1^6, AbufiovaforumfacreriumeJifatriltgimm. *. 
iji/ Ceff itio reli<jMimrummmliii veiurt» mmujtB 

. , fa^rUtgimn, j. ' 

1 98 Vitlmh tbti/kSH efere fenuli,lutmimi»eU» 

eiiimrimuni^/aeritinim, 

\ » . , * . . . . 

DIco piimo. Saerilegiumtn violaiie ret facrai 17 j 
tes autem facra, ilhdicltur. qt<a; cultui divino 
dicara cft , ut tcmphim , S.icerdos , Calix,&c. lu 
oomtnuuitet Dodlorcs. Tripkx auccm eft facnle- »74 
ginin : in peifonam facram , in rcm facram, & in 
lecum laautD. Pnma fpecies eft Violatio petfonc 17) 
Cmcs » libmine aotem peifonviacne , veniunt Cle. 
xici » 6c rcligioli , fivc fint pioft fii, livc non. Ideo 
perciJffio Religioh.vcl Rcli^iofz, vcl clciici, 
ccilegium eft, quia Isditur perlona lacra. (lenffer- 17^ 
nicacio cum clcrico facris initiato, vcl cuni Rcli» 
giofo, vcl religioLi , aut qualibcc habcnte votuni 
caftitatis . (aciilcgium cft ; quia Ixditur perfoot 
facra ratione voti. Item laailegiuro eft vioiatio vo. 
ti paupertatis ; ant atttcios cnjiifcDnqQe vod k ttu 
liitate diftinfti , ijam per quoJcunque votuiT\,per— " 
fona Dco dicatur , & laaa Hcri dcbciur» Ita cum 
Cajetano, Leflio , ic aliis Baldellus t^^M. i-8.».9. • 
quidquid dicat curo Suario^ PaV^us , tratl.ty.d.t^ 
fart. j . $ . 1 . nHM. i . Tanaed. irall. i.lib.j.d.i, 
efHtSi.i. ' ^ ' 

Si tamenquxrasanordijiati ninotibus Ordini^ 
btis , 6 in habita decicaK 'de{!;antviiam , an fomi. ' .* 
cando contrahanc facrilegij nuliiiant } RefponJco 
negacive. Ica Suarez tom. 1 .dt Ktligione iib. j.cap.f. 
»ip*j..lhildelk»a*ijfi^r^ ». 1 «. JUcio cft» qoia hi , 



Digiti;e(;ibyGc 



Tradatus IV. Difp. 111. 93 



non runtfpecifttitet Deo dicui , per vocum caftiu» 
' . Vfjta pcr aliquam fpccialcm coDleaationenn , aut 
. legerti fpecialjtei hiijiitmod» liomines obligantcm 
. '•. aiabftinendum k vcncteis delciiUtionibus. Major 
•A?" c(i iIubiutio,fiR.el^iofu$peccetcum Rcligiola,an 
: coipiniuac duj^ Sa^^fmiisi Et licetplures di- 
. >aMiiiium tanttacbMriiRiv&crilegiuin, tefte 

Li)r;n ft.itirn ciundoiTcrius cft Juocommitti facri- 
lejjia ncccUiuio. iu opafcOQunc cxprimcnda. Ec 
iaeia «iieendiini^ft pt0|iorcioiialitet, de adulcerio 
' ^OBjlWiiaim^lUMta. Ic« Sanch. Vafquius , Sa- 
•^laj » quosreftn , ic Tequitur Logo , peeniteiiM 
' dttSifeS.f. n.ifS, Candidiis 1. dtff.i^,iir~ 
' ' • tk.i }.^«^,3p. RiUi9eft> quia hz duz maiiiix dif- 
.fetumfpecie.naarJilMfAoltlaciorpcciei e(i , oua 
cgo debeo obfcrvarc votun^ meum , ab ca qua oe- 
■bco non piucurare quod aicer vioiec votum fuum, 
fioit direib obligatio eit,qua dcbeoelTe caihtf, ab 
«a qtia debeo non clle cauCun almi > qguod peocet 
/ . ' dontra caftiiaten]. ' 

•/9 ■ llftni faciilcgiiiiTj eft exadlio vefiigiliuni ^ pcr- 
bnis Ecclcfioiticis, S( peiti^Aio eaium ad ciibunal 

V . «tcularc.Q^iia^^Ecxiefia Wak Eeckfiafticaff immm 
' neselle a vtolit; ilib.is, V a laica pote(l.Ue , uc com- 
«unitercencnt Dl^.iji.os rtkrc,&icquuuc,Tfui- 

iSo leiKh.M DicMag.lib. I x. I o Baldkllu* 
lib.^.d, I S.«.S«Ajt li Clcf icus fu(atur,mcntitur,ma- 
ledtda intaelos, vd tn Sandlot conjicuc, vel fi 
cbrittatibi.s, conu lUtionibus, vcnationibus, ludis, 
ncgfniationibii$,(cdcr,peccat quidem, lacrilcgus u- , 
mcn propric non ellitantuin enim jus natuiaie vio> 
Ut>Aiiter omni.i pi ccata (aci.'riiotis cll'jnc racrilcgia. 

• Tanacd.rwprrf w.j. Elt Camcij lacnicgus , li inpcc- 
cato morcali cclcbrer,miniftrei*vclftit|>iciaca|iqiiod 

• 9^<u]ientunii.|r/0BW enim eravcm injuclam tebut' . 
««is.|kalantja^rSt.4. ° / - 

l'» D'co fccundo:Scamd.» fpccies {acrilcgij cfl vio- 
latio loci iacri. Nominc aiitcm loci lacri , vcniunt 
omniacempKi, qux EccL-lijs vocimus , monalleria, 
' Jipfpicalia.Sc oratoiiaajihoiitutc Epilcopi approba- 
. <a, in quibus tain facnficiun) Milia', i]bam aliadi- 
vina n{nciact'k'bramurv iiomcii cium Ecclcijx ab- 
' folutc lumptum comprchciidic omuia Joc»apprD> 
' .'^MII* ad (acnfidnm Mtfl» fadendum \ onde (acriW . 

g'um committitur. Priiuo fi.ing-iKio,tpcili.uido,in- 
■ ^ cen«|cndo,vtldelhucndo locatacra. SccuiKloocci- 
/denilojiamines in Ecclelia, culpabiliccr cimcn five 
qccifio fit voluniacia , iive cafualis. vel etfunftondb ' 
.*94 &nguinem Hne occalionc.Tercio efluAo leminis hu- 
'tJ J mani in Eccit-tiaeft facrilcgium. An autcm omnis 
milinio voluniarta inEcclclia iic raaiiegium , vei, 
tblwnWitoriaimalliisdubiiim eft.Siiarec,Sanch.Bo- ' 
nacitu.quosicfcrc, & frquitiir Diana i.p. tr4[l.-j. 
refgUi6. & cum aliis Bai Jcllus fupr* n. i6. doccnC 
omnem pollutionem voliincatiam,& focnicationtm 
habicain.jui^ Ecclc(l.t eUc factilegium. Alijtamen 
OD. exHllmant lo|.iin pollucioncm , 8c fornicatio- 
ne«\i voli;ntatia.n,& notouam effc facrilcgium. Ica 
Varqi/ez,Ponciut,quo$ ftfeci.» gc lequiiuf Lugo dt , 
' fmmttMtm d. 1 6. mim.^x. & aif^inilti/Delbeite ' 

• srMM. ry. V'.' 'i'* 

187 De uAibut anitaiAmpadicis fat^is in Ecclcfu, 
',- (imilis e(lcontroverfia,an fcilicet nnt facnicgium? 

affirmant Ottis , Suarez. Silas , Sylvcftcr , RoJri- 
, ' gucz, Lcdefma, quos rcfcit Di in.i i .p.trdil. \ -j .re. 
fol.tf.Uon tamen loqauncui iiU Authoies do toc- 
pi afpcftu,aut niitD>aot levi verbo ^ (ed de tiAibus • 
inpatcibuspudcndisjdeorculis.fc amplexibus, &rc. 
^ Conttaria Umen fcntentia, quz alUrii nudos taftus; 
, quancttmvis intpndicoi-Ciftos iti Bfidcfia^aqDele- 



f<ailcgium , citta pfcricuium pgliationis nocpcic» 
^iiem Sanchrz,ConitKhus,Valenda. Henriqoez, 
Vafquet, quos rcfcrt.& fequitur Diana i.p.tr.i-j. 
refol. X j. Ratio autcm eft, quia maiiua, & tpccia- 
lis deformicas facrilegi) non cot|(ifl!|gif ex jnre lu- 
turx , fed ex folo Eccleiia: ilatuto i Mw^dDieetaic 
Ecdelias tantnni ex fanguinis , & feMmiiln(w. 

n violari ; fcd t.iiflus qiuntimivij iinpudid , nou 
funtpolluuo,. nec impcdiuiit cxcrcen divioaoffi- . 
cia in Eodefit fetgo h«c renccntia piobabilid|^'; 
cft. tianc tenec etiam lAigp^/MptfWM i. i^, '. 

Committitut quatto faciilegium (epeliendo cx- ts^ 
comrounicafumin ioco iiicto , ijuod nunc de ex- 
camiimnicfto viiando IntelHgendnm eft , ntcom 

Simio.TiulIcnch. ubi fupra ».4. Qiiimocft etiam 1S9 
lacnlcgium lcpultuia noii Baptizati in loco facta 
Sexto cxtra^io violenia pcrfonc 4 loco faao , quas 
afjrlij caufa eo fe contulu , nifi fic latro publicui*'*''^ 
Vet noAurnns depopuhtor agrorum, vcl commileric 
enorme m.ileficium in loco (acio,vcl alium.occidc- ; . 
rit d^ pfopolito e reixA velhs h(K eft ptoditorie, Sc. 
cx inndiis , de quibus latiiks egimtt« ttmc fmperiwri 
in traEiutu de paititentiA. Septir!-.o ii iu Ecclcfii 
Curpcs ludi, f lccus honefti ] exerccantur. Ot^avo 
fi i^ ea iiant mcrcacus , dcambttiariones , comefla-.'. • ' « 
riones, conclamationes , fjrailaria concilia , OQnvi- 
via,&: parlamenta, .ilia huiufmodi profitna, quar , ■ 
cuitum diviiuini inipcdiunt.I ixc autcm fempcr non 
funt peccatum moitalc, maxime li fcandalum ablit» . 
& non fic gnvis excefliis . 8r ctiltns divinas non ' 
impcdiatut. Itcm in Ecclcfia lieri convivia prxfer- 
tim publica , & fedula ncccOiuce v.g. ob pluviam, 
Aic^ficciUgium efti litamenliieriKnecefliustft * 
cvtottur ftiepitus, & cianMnt»poceninc lieri con- 
''Ti^,iine(er'tim peregrinantium In Ccde(ta,quan- " 
do dcuint divcrioria , & .iliasiiij^cc nimiusilhis, 
vcl pluvia. Itcm iion crit peccatum mortalealiqua 

fiartiaitaiis comcftio moderata & honefta in Ipcp ' ,^ 
acro fine tumultii , & clamore faiSla , abfqwc ne- 
ccflicace , li non adiit fcanlUum. lu TruUench.aA» 
fupr» >/Mni.4.nbi pline^ciB»» BaUdhn <*t.4.dLi8.- 
««».18. 

Non&.Sacrileg{um cft (tiraii in Ioeo(aero,i|aan- 

do ics ablata eft ipfius Ecclcfii: , vcl ad iplius cu- 
ftodiam Ipcdat \ undc (i quis furctur upetes , fub- . 
fella, Sc baldachina a nobilibns In Eoddia poliau - 
non ad Ecclcnx, fed^ad ipforam ornatum , & com; 
moditatem , non committit factilcgium -, quia hcc 
pcraccidcns ad Ecclefiam fpe&ant. S l ' ii 1 u- 
dum eft , fi aiiunde ad Ecdelis cuAodiam ipeda- 
rent i ut li pro ipfius ornacu , Srdivino cultu iU 
elTenti namtuncefTn facrilegium. Ita Lefflus , 5c 
alij > quos ciut, & fequitui Uoiucina , & Diana 
f.u MMJfonanifimaMt r^xj. Trullench./«- 
frm ntim.j.ic cum aliis cnni n i i iii i t^t Baidclim /1^.4. 
i/.i8.»i*fii.ai.ltem facrilegidmeftafthNiesfece»*^ ^ 
fcs Cccularium judiciorum in Ecclcna csercesC^' j^' 
Truilench.yi/r4».j.Baldellu$/i|pr*»«».ij.Non , 
tamen prohifaentor piocelfi», & (ententix fadae i 
judicibus Eccleli^fticis.vi Jr ciJnn mii!tis Trnllench.^ 
fupra. Si tandcm qnxras an lit iicnkgium habcce - . 
intta Ecclefiam animum alium occidenidi, vd alU , 
quid ficienditrxtraEcclcfumtirelfDtiilOiidi.arc.... 
Rcfpondeo ncgativc ; fecus li bAcrttaidinom, 8C 
deiiderium cali.i pcrpctiandi intra Ecclefiam , nam 
caaceflcc lactilegiumi,quia deje^latio fumit fpe- 
' dem' k WkW9. Vide de)iik latias Tidleiidi.^ ' 

fupra num.-j. 

Dicoteiti6;Teitiafpedes piaiiegij. eftiliud, >J4. 
qnodcDmmiilidftaiiiipfwlwnMj)^^ 



94 



De Sacrilegio , 



9$ 



JCJ facrae , primo quia fanilitacem efficiant , ut fa- 
cnunenta. Secundo quia funt ,in(lrumenu rcbus 
facris adminiftrandij.ut facra vafa.Calix.&c Vcftes 
facrx.oriiamcnca i Tcrtio quia facta HgniBcanc , ut 
Vetb» facra.Qjjarto quia faaa rcprsfenunt.uc ima- 
eines Ciuifti,de {Mtkotaxa. Quinto qttia fuoc par- 
iMtormii,at ielt«juue.Sexteqaia fimt 
menfura aftionum facrarum, ot dies Dominici , & 
fefti.Septiino quia ad fuftenucionem (actoruin func 
^Biiiaili» ntboBaEflclefiuan, deciai«« Scfn» 
inittae. 

Hinc fit facrilegium efle priinofufcii'eic,vel ad- 
miniftrare iacramciui in pcccato monili,&: horum 
\ omniatngiaviffinaum irreverentia contra £uchari- 
ttix faenineniani» 01)1» irreverencia mm folitni eft 

facrilegium prop'.cr irieverentiani , qni fpccie tra- 
Aantur^tcd eciaiii cll etuin irrcii^iuluas , quacenus 
nimirum cA contca ipfiuftCliriib perfonam , ut mt 
^ SiOSnde Religi»nt Ith.^. $«m iXMf.6.m.t.Palm$ 
tma. i7.diff>.i.p.i.^.x. Vbi adveitit qsM ' 

ille , qui iiijicic maiuis in Eurli.influm iioii iiiciir- 
rit cxcuminunicationcm conira infeicptcm ttunus 
Violencas in clericum,qina nomine cleriici in cap. fi 
quis liiadcncc, non compi ■.■h.ii.lit.M Chiiftus, led 
cLciicus viacoc.Nccobltat quud iiijutu buciurilliz 
.fit ina)or • iMmeicominunicatio non fempn poni- 
. titrptopternia}i]ipeocanin),vi<b:Suaciiiniyiy>rji»& 

Seciindo fn facrilcgium efle annfioncm vafm-um 
raciorum.ut li quis uucur calicc conlccrato ad po- 
tandum.ut fecic Rex Baluflar. Si ex vcliibus lacris 
conficiat fibi velles profanas. Tertio abiiiio iciucn- 
tiarum facrz iaipturx ad luperlliciuncs, ,icl f.<cccias, 
«d amatoria & (imilia , iaut ad llabiliendas hzrcfcs 
undc oinne* Hnetici^eciamfuntikailegi. Iccm fa» 
ailegium rftotnnis titeverentia, quae commicrituc 
in rccitando,vcl cantando officio Jivino , f.ici ilque 
cciemoniis obcundis.ltcm Mulica Uiciva,6c piuFa- 
~ IMtCcbDS divinis adhibita.QiORo mala tra(2acio,& 
coidlreftacio tmaginum facra(um,uc faciunt Iisreti- 
• ci.vel (1 indecorc;vel inhonefle pinj^tur. Qiiihto 
fi reliqui.T S lini^t rum indccentcr , 6c indccoie ha- 
beaimir/i diiiipentut eo animone oolamutr. 
. ^ Non commitiitar tamen facriieginm 'i (t in ada- 
- venereo j;eftcncur teliqniT, vc! ajrni hcncdii£Vi,veI 
calciili cuin indiilgcntia,ncccalis circunllancia , cil 
in confcdionc ncceilari^^peticndajquia concomi- 
tanter fe hibcnt adaiShim.vcnereum , quodcciam 
proccdic, li didx (es lacrx dcntar Amafiae ex gratt- 
tuilini',vel benevolcncia , n in Autcui tanquam prc- 
sCimn adus vcnctij , nam in iflo caf u elTet (iactile. 
^ giiiinyte(ti»onia3, inprinieveio eftcantuniineve> 
' tentia quzdam te facra remuncrando a£him tur- 
pem.Ita Filiucius,quem tefctt,& icquicut Diana }. 
p.iraa.^. rif.j. Palaus M piftA «.j. Tainbttrinus 
. inDH0i»glA,uuf,i,S.%ji awa.7. BaldellusyJitf r« 
mMi.a8.Anancetnfidiei(aeri eperibns recvilibas, 
velatiuprohibitis violencur ? Ht an invaHo bono- 
tnm,vel jutium Ecclefiaftioorum , rcccntio iegato-. 
cum > & deciinamm Etelefic fic (acrilegium wajas 
•(Idubiiinvaffi.i^ianc cum Lcflio, .S: aliis Trullcnc. 



.S E C T 1 a II. . . 

Uirum divifio facrilcgij in trcs fpecics rc- 
ccnGtas fit in fpecics ulttnTas , fcu infi^ 
mas,an in fpccics fubaltcrnas i '. 

S U M M A R 1 0 M. . 

1 9 9 Stnt tntis , f iM. MgkrU lum Mvifitfim flfdiM 
fptciet ftMttrms^^etmmmiit, 

jco Sententia D. Themt <fU£ afftrk^t W ft^<>f* 

infimM tjt probsbiiur, 
'xor' Sim9mi*tftffmisptafit»lih 

10 1 Sacrilegij malitiM exgtntrtfHO tfi mtrttlisp 

ntjt excufetur rm»Ht fMrvitMts tiuttrtd, ^ ■ '- 

ddAtreiii0M, . . 
104 feeeMtmm tfiitd Met repugneuitim am rki 

fw Uitate quatnvrs (x fe fit mQrtaUt mt»tf4m . 
men t*lt tfi tn r^titttt facrtltgi}. . 
vxoj het^gitmttitfUctiridf^mfMtS^t^f*^ . 
trilegiifHeritpecc4itiim. 
ao6 Hoc feccMum fMriltgi] freepttmter tjt ttnjM»» ^ 
tlumcHm etlttra , AliqMMid» ftttjt t$^Jtilt 
facrilegij repeririftpMratA. 
107 ^ibuj paenti punuuilHr facriltgi. 

aoi Etc^iuMtir fmmt,fiiikm iifitjmttiirfiitrit^ 

^ • • • - 

H/£c qoBftib ntmis ^etaphy Gca videtar , le ■ 99 
umcn vera neceflaria elt in hac materia,pro- 
ptcr confciTionem nam fi illa divido non cll in 
ipccics inhnus.fed fubalternas, non fufficitdlcere 
in confeOiooe iaailegiuro conwniffiim eflc; coqfra 
perfonam, loeom, vel rerofacnim { fed escplicanijias' 
cll modus particularis {aciilcgij contca pcrfonam, 
locum>vcl rem factam, quapioptei videndaclt 
° qqriisfic luec diviiio. ^Ec qu5d Gt jfn'ipeci«s fubal- 
.ternas docet Suans i FiUiuciii* *-quos relcit TriU» 
lench. uii fKpr4mmt,S. & videtiir approbare Lti- 
^ode jultitia d.i6,iiiu».474- Pal.rui naH.iy. d.x 



'f.f.i' i.ffim. ), BaUeUue /«^.4. d.ii. num.-j, Taii' 
ciecLfr«0.a^W.).i.i.fi«f/F.s. iUrio hu)usopinio. 



ni5 cft, qiria lon^.- divcrl.i- r.itionis vidctur ficrile- 
guim, quod conunuiuur in fi rando p;cuniam £c- 
defic »'i facctlegio quod comiuitticiir in abutendo 
calice facro > nam ^lius cuitus debetur caltci • qui . 
non debttiir pecuniz. Tum quia imxime viilmr> 
tur Jirt-iic injiccie ir,.uiL-5 in clciiaun, i funtict» 
tionc fada ab iiabcote votum cailiutis. Tum qlits ' 
fuijtuin in locofacro , videtur maxime difiene , k 
violatiunc loci facri per elFulionem femini$,& fan- 
guinis. Tum quia fmionia cil fpeciesiactilcgij, &C 
anfien nemo iticit ut teftatut Suatez conlineri in 
tUislritMislpeciebus ennmetatis : crgojuxuhqa^ 
divnfbs rattios debct faltem diftingui fpccie Gicrt- 
Itgium. 

Qiiod autcm hzc divilio (it in fpccies iniimas z.oc 
tenec curo D.Thom:Cajerpioiis > 1 . 2 .ijutf 



.99.«». 

quos reirrt , fcquitlUi TnjWcnch n^i fupr.i n . 8. 
yi»^r« niwi.j.Vcaam conctatium probabilius clt.Iu iiancquc opmioncm dicit ille cucam lo piaiibca, 
Pilausfmprnn. 1 1. Tamburinus tn DecMl»g. lii.u . -4e'CjM»ilb^ teputo probabiliffimam, licct contta. 

rijfatnia^ communis., fi( in praxi confcdcnd». 
Rari6 iiuias rentemis eft n»n'<fiagulc illc fpe- 
cics cxtribus illis cnumeracis habenc habicudiiu tn 
divcifam ad laiii^itatem ; nam perlona cll foima-. 
■litet , &timplidtet fainda , Sc fubjedum fauAi^' 
Catis. Locus eft Sandos , & contetitivus perfona» 
rum , & rerum facrarum. Res vet& dici^ntur (acrz 
poi habindinjnfb iaodiMen oidinaotur.fic 



'.A. «.<e. Suntenirohccin cukum dtvinoia 
lemote de(Uinta;erit tamen lacrilegiam trrevereil- 

tia coiura concionem,qiiia cft adio racra,& inllru- 
mentuni divinum ad iimi^ificandot cuitotcs Dei. 
yideTtuUen&/iifiw« 
' c ■ 



Tradatus IV- Difp.III. 95 



cum radocujuflibet hirum fpecierum patticipecur 
cadcm ratioiK' a modii iub unaquaque illarum con- 
tc^ntii , hinc Hc has fpccies e(S'c infinias , Sc modos 
fiib illiscoiitcntos non fpecic , fed numcro difcr- 
re. VideTiullcnch. pcr quod patct ad primara ra- 
tionem, 

joi An autftn (imonialit fpccies facrilcgij fub enu- 
meratis content.i, ncgat Cajetanus i- j, ^jutfl.^^. 
iin. z. ikjuidcm (iitionu cominittitur pcr modiim 
commucationis volunuriz , ut cll emptio, & ven- 
ditio , ac Ycro iacrilcgiuni conimittitur per modum 
aCiionisin/ohinuriac,uteft fiirtum, & rapina. Sed 
ablolutc diccnduin exiUimo , limoniam elle veram 
fpv.ciem facriiegij.fiquidcm cqncra voluntatcm Dfi 
cmittinir.ac vcnditur tcs (acra : Nec obilat quod in 
uli vcnditionc homines conlentiant , nam etiam 
inatrimonium Prcsbyteii aim moniali ht confen- 
' cicniibus pattibus, tamcn cft facrilegium : crgo 
liccC p;:i n iioniam rcs facta vcndatur, confemicn- 
tibiis paitibus.crit facrilcgium.Ita cum Suario.Ld- 
lio, Azor,Palau$,rr,iff. i j.d, i.p. f.§.i.n.j . Baldcl-* 
lus lib.^d. i^.nuM..^. 
%Ol Si uiiicn quxras qux fit malitia faailegij i» 
qt-.ilibct harum fpccierum f Rcfpondeo ex generc 
Tio clFc morialem , &: contra vinutem Rcligionis. 
Poccrit tamen cilc veniaiistatione parvitatis matc- 
rir , ut fi q ais lcviter pcrcutiat clericum , vel rcm 
parvam in Ecclcfia furctur , feclufo tamen con- 
cemptu , Sc alia circunftantia , & inodo prohibi- 
tionis. Onde cxailio ovi a Clerico per modum tri- 
buti, ob jiis, 5c potcllalem ufurpatam gtavis mate- 
lia ellct ex circunftancia ; (ic etiam dcieniio clerici 
in carcere ad modicum tcmpus ob immunitatem 
10} Ixfam gravis matcria cft. Poterit etiam eflc vcnia- 
li^ ex inadvcrtcntia , qiiz licct clTec cuipabilis 
ratione diligentixadbibitse , tamen quialevisell 
culpa> 8c ncgligentia t & adlu5 non plenc delibe- 
latus : veniale tantum peccacum cfGceret. lu Sua- 
rcz,Filliucius,LeQiu$,Viilalobos,quos refert,ac fc- 
«juitur Trulienc./M/^rtf ^f.io.Bonacina, Palaus.quos 
refert, 6c fequitur Tajiaed. trsQ.i. lih,^. d.). ^.4. 
tmm.i. 

j^Q^ Adde quod peccatum quod habet folum repii- 
gnantiam cum rci fanif):itatc,quamvis ex fe fit mor- 
ule, non umen tale eft in ratione faailegi), w efl 
peccacum detra^ionis , 8c incbtictatis commifium 

xoj tn Ecclefia. 13onacina,& cumaliisTtuiiench ftprn: 
Hinc patet non fufficcre diccre in confcffioncrcom- 
inifi faaiiegium, fed dcbere in confeflione ad mi" 
niis cxplicari in quafpecie fuerit, uclatiiks diximus 

X06 i" trdildtu de pecnitenti*. Adveitcetiam hocpec- 
catum facrilegij ficquciiCer cftc cOnjun<3um cum 
alio peccaco , uc fornicacio clcrict , horaicidium in 
loco facroi aiiquando camcn poteft malitia faaile- 
gij reperiri feparau, ut indigna facramcntorum ad- 
ininiftratio,vfci rcceptio,abiifus imaginum,& fimi- 
iia. Vtdc Truilcnch./wpr^ num. 1 i . Tanaed. f>tpT4 
«Mw.^.Palaum trMU.i-r.dttp.i j. j. J.».^. 

Quxrcs fccunJo. Qtias pccnas inairrant faaile- 
gi>Et loqui polliimus, vcl dc porna pecuniaria,vel 
de fpiricuaii. Et qtiidem quantum ad poenam peOi- 
niariam , diccndum crft ncminem teneri ad iilam 
pocnam luendam , nift antca jnridice condemnetur, 
ut docet cum D.Thom.Suario,Trul[^c/*^r4 ».iz. 
Si tamen fcrmo fit de pccna fpiricuali , ut eft cenfu- 
ra. Dico non per omne facrilegium incuni ipfo fa- 
Ao excoromunicationem , aul aiiquam cenfuram^ 
fcd folum in his cafibus. Prim6 illc <jiji manus vio- 
lenus in Clericum injicit , eft excommunicatus 
CMp.fi ijMis fuMdente.Sccunioin BuUm ccen* excora- 
municancui , qui Clciicis gabellas inapoiiuni , vel 



ab eis exigunt , vel i fpontc folventibus ca rcci- 
piunt , ablquc Romani Puntiiicis iicentia , & qui 
violantininniniutem ptifon.irum Ecciefiafticarum, 
eas in l.xculaiu tnbL.naIi» trahendo. Tcrtio qui 
ufurparc prarlumunt boiia , jura Ecclefiafticotum, 
6c locorum piorum , iiint cxcommunicati. Ut ha- 
betur in Tridcntino fejf. ix.c.ti. Quarto excoin- 
municantiir 1« cap. conijutjli dtftni. txctm. ipfo 
fat^o , qui infringunt Ecciclias , vcl ab eis ali- 
quid furantur , dcbcnt umcn duo concurrere fi- 
niul , videlicet furtum , cum fradlionc bcclefix* 
unde fi quis infrin^at aliquid Ecclcfix, &c non fu- 
ie(ur,vel c conira hiretur aliquid ab Ecclefij, fine 
illius fradione , quia Ecctciiam invcnic aper(am« 
vel cam cum clavc aperuit , non incurrit Kanc ex- 
com mu n icationcm . 

Advcrtetamen hanc excommunicadonem ellc ^^At 
lacz fenicntiz, ut apcttc indicant ilia vccba cMpitis 
etntjutfti [<f M#/ nunc tXitmtnumcMmHt , excommuni~ 
CMioj nuncutis. ] Ita ciiin Suariu , Palaus, tiimo 1. 
irMS.i \.d.-j. p.i. num.^. Trullench. tn DtcMlog. 
ttb. I .cMp. 1 1 . dub. I j . num. 1 i. ubi cum aliis docet 
haiic cxcommunicationem iion clfc refervatain, 
quoufque dcnunciau fucrit , de quo vide Bonaci- 
nam in primo prMcepto DtCMlogi d.j.^HMjt.6. p.unt- 
ce num. i i.Tandcm aJvcrtc, hoc aimen elfe raixti 
foii , Sc pcrtincte , tam ad judicero laicum , quara 
Eccldialliciim, prout cft pixveniio, Sc f acna citra 
cafus exprciros/«^r,«,cft aibitraria,poteftquc cciam 
m.ijot imponi , qiiauiio dtrliftum elfcc gravius , ut 
fiirCvim ciiftodiz divini Euchariftia:. VidcDecia- 
n\imlib.6.prail.cnmin.cMp.}. Fatinacium dt funu 
fjnMjKiyi. M nnm.i. Tanacdum trMtJ.i.lib.x.d.^^. 
iu<(} . i.nnm.6.V»\»um, traa.iy.d.t.p-}. i'}. n.i. 
B.ildelium iib.^. i. i S. nion.^ i . 

DISPUTATIO IV. 
De'Simoma. 



S E C T I O I. 

Quid fit fiinonia ? 
StJMMARlUM. 

109 Ptnitnr fimtni* dtfinitit. 

X lo Ad fitntniMm fMlttm eornm Diffuffieit intHt- 

tio virtuslit. 
X 1 1 SimoniM committitur in tmptiont,& vinditi9- 

ne rti fpirititMlit. 
1 1 1 SimoniM ctmmittitur mni contr^it oniropi, 

& nen grMtuito. 

X I i DMTt rtm fpirituMltm tx mttm grsvi H»n tfi 

fimontM. 

ai4 §iujdfidtturpMauminfutMrum! 

X I $ ^jti promittit ptcuniitm Mninu nan tmtnM, 

nec folvtndi,ftd tantipn dtcipieneU , ntn f»mm 

mittit JimoniMm. 
1 16 §imd pi mMttrtM fimini* t 
217 Ctmmutatio rei /^iritM*lii cum mU» fpiritil^i 

non tft fmoniM, 



SVpponotcfteD.Thom.i.i.^nM!^, ioo.4fM.su lOf 
moniam \ fimonc Mago,;qul Spirittun {aoikinn 

emexjl 



i 



Google 



96 



De Simonia, 



«mcre volcbat Aaoruin 8. nomcn furaere, Dicitur infcratur fi lioc denegctur , nara openri ex meto 

auiera finOnia, ptccAiHm comra Ktltgionetn confi. non eft opcran cx prctio. Tum quia ficur n«n ett p 

ftttu i» fiiuUtfa voimMdte emc/idtJtH vtndtnM, vtl nuiumcbue bcnc^innad •micidain Mqiutendaim.a 

rem f*cTttm, ftu fpiritiulem, vel fpiri- tu non eft fimonia dbtre benefidum ad placandam » 

tuMli tttinexdm,pro lemptrMli, ita communitcr DD- iram alterius. Excipe nifi detur padhimin fi ti-n m 

dicicut autcm jludiof» vtlnHiM , ut oftendatui hoc v.g.cie bcncficiura , dummodo ceiTes noceie . nam &14 

peccatum commitii polfe, non rolumexterno ope- tunc datar beneficium pro obligatione ceniindi k > 

re, verum eiiam fola voluntate , & animo abfcjuc imlo,<M .r ; (l pictio Tftr.nabiHs.lta cum Siiar^.Fi- 

opcfc cxccrno , tum ut condet vitium fimoniz ma- \\mc\o,1 M\c\.<:A.jupra n. \ j. Qi_'x omnia vera lunt, 

gnaex paitc pendere ex voluntacc , & intemione eciam fi quii dct bcneficium ob metum mali jufte 

^'^'''^'VMfl^!^ uadeni peomiaro,nec fbcmilitcr* iacufluni, £eciii^ paAo , vel Bromiifiooe rei (pici. 

necvlfmMwriiiieiMlitlEMeceMoieip^ tudisfbbcali«aBAtione, utdixitnutdeiiMtDinalf 

committit (Imoniaill^yiiaiion iialjCt mrfkfigi vt»- injufte incuilbiatit tamen injuftitia, fi beueficium 

luntacem emendi. ' daretur nonidoiieo,reauridetuc idoneo. ItaTanc. 

2 10 ' Dixi ntc ftrmiMur,nte virtiulittry quia fufficit fteprM «.^.Sicnt edam non eHct fiinonia.fi qius po- 

intcntio virtoalis,uc qiiis dicatuc fimouiacus,faltcm fita idoneitatc,& aliis requilitis , conferrct bcncfi- 

cxamDeoihzc auccm intcntioviitualistuncdatur, cium fiiio^^atrcmjV.g.rpccanSjUt lioc padVo illetra- 

quando quis foiuin dat aliquiJ temporalej ad obti- dat Hliatu uxocem nepoci , vcl ct;am, fi Francifcua *■ 

MtoJum aiiquid fpiritnale^ abfque eo quod baiictt noUet dare»v.g. eennim in docera ncpoci E pifcopi» 

«Iiom'modvtim venim,&honenum,v.g.redlmen< qniaaUlsClliiismTianeret pauper.ScEpilcopusdi^ 



4« vcxatioiiis , vel fuftentationis , »ut laboris cx- 
trinfcci •, ipuiad pcccati m uifficit voluntas operis, 
c i cll adjuiiiSta defoimitas,etiamri illa non incen- 
ditui fo[nulicer,necad hoc uc tatiopreci) inCenda- 
Cu. fcrmaliter nccefle cft, utdans pecuniam intcn- 
dit iliam clfc pretium bcnefici} in adlu fignato, fed 
faris eft , fi habeat inceiNioQcm pretii conftituti- 
vam.nempe, dehocproillo. ItaPaiaus 4. 
»«»i.5.Si U'.-z Isb.j,. cap.}6. Tancrcd. /m^/. 1. /.4. 
d i6.nufn.^. qi:od vcHim cU,eciamii qitidarec prc- 
tium pro re fpiricuali iine aliquo timlo Iibncfto, 
exidudccetfe nondare proptecpcKtittra,quiapo(ico 
quod non ficaltus finis , victnaliter vulc dare pro 
jnetio. lu cum Suario,T.mcrcdo fupr/i num.f. An 
aucem tahs ccnTendus fit fimoniacus in ibio extec- 



ccret, ego tuofiliu piovidco dc beneficio.fi hoc fiat 
finc uUa pairioncncc tacita,ncc expreira.qnia vcrc 
beneficium non datur pio aliquo oncre tcmponli, 
fcJ tantum datur ad fubvenicndum filio Franciici» 
& ad matrimonium faciliundum cum unta , vcl 
Untadote. Ita TolcCatif^.l.c<r/>->;o. ».}■ Tancrtd. 
trMa. X, lii,^»tLxj. Mmi.10. £c idcio dicendti(a__ 
eft , fi detur bencfidum diqore lucd ceflanris , 
clufo pado, vel aliquaconditinne.nt fi quis aJ pc- 
titionciu piiiicipis d.-tietbenc:ficuim , timcns quod 
fi illum dcneget , non promovebitur ad PMjOKilt 
Epifcopatum , ve! fi confcrat bcncficium debitori, 
ne amittat dcbitiim , & licpatiacuc hoc damnuro, 
non cnim intcndit, ut fuppono , tuum lucrum > ied - 
quodfiium eft.In,cum $uario,I}onacina^.Valencia, 



no } fteTpondeo faoe )udicism faciendum efle , vel ReglflaMo , Molphefio , Sanchez , Tanctcd. /M/>r« 



Quinc6 icquitur , cum qui pioroittit pecujiiaai XiJ 
pro bcncficio, animojum imeeinendiyveliblvciu. 
di , ied dccipiendi dumaxat , non committ.ete iU 
moniam' , etiamfi promiinoncin confirroet infthi- 

mcnto , vel jiiramcnto fido, 6c fimulaco.lta Caje- 
can. Reginald. Sotus j Toletus , Leiiius , Laimao» 



ex indicis , vel cx ici infttudtione de quibnt lace 
Tancred./iiprr(i>M».tf. 
III Dicitut tmendi, vtndenditquiz fimonia commit- 
titur in Anptione, vel vcndidone lei fpiritualisipci 
emptionem,& venditionemtamcn intclligitur,om- 
, nis contradlus oncrofus , quuion gritis.nec hbcra- 
' liter fit,fcdpcouc «Equivala vendiuooi> & emptio- 

ni,pado, ttanCidiOBi, petnwtadoni^ Sce, dfr quibus quos ie^(t,&: i<:quitnrBonaciita^^4 ffiaak^.Re» 
omnibus vife Bonacimm $m, a. rf> 1. i« fittnia tio cft.quia ifte non lubuit voUmtatem vcrcemcn- 
f. i.mMS.). ^ di ^ {edipcndacio decipicndi , pcccac ianicnftunc« 

ita Hinc jam aliquof licet in^re caiiis. Piimum .«pmilflsium inducic ad fimoniam , & in fbio ex- 
fimoniam comraitti omni contraAu oneroTo, , dc teino rcpuiabitut fimoniaou.Im6 in foro confden- 
non graruito s fecundo eum qui minifteriuin ali- 
quod fpiiitualc cxercct fpe lucri, Mii ob humanum 
amoiem, vcl preces,eft non comnuuere fimoniam} 
qoia noUom Mcit codtraiOam onecoTum . nec- fpio 
Tituatc minifterium excrcct , tanquam ptecium rci 
cemporalisj, hacde caufa dericus infeiviens £pif- 
copo fpe benciid}»non coiTimitcit fimooiam ,nj&^ 

^ndum^ineat > aut incendat bencficium » unquam in (xo extenw puniri poterit tper judicem , tum 
pcctiumfervitutis,&obfequi;,itfij^i pacebit. Ita 
Bonadna fuprn mim.^.iic cumaliis Bifxusvtrh fi- 
nwiM a.«ii^8. Tcrti6 fequitut jum elTe fimoniam 
^Brealicui beneficiumi ^uiaiaiignine conjunAus 
eft. Ita Leflius hb.i.cMf.fi.d,i»tm.^. Viifloria,V.i- 
lencia,Azor, Saio,^oIphcfius,FiIiuciiis, Rcginal- 
dlll.LliillllLiptt' i fi fequicur Dunacina/M«r4 
. mua.j.Sc cum multis Tanacd. 1rMii.zjl.x7. 
«tMm. I . Ratio cft . quia hic nullum interlDedit pa- 
0,\im pio pmio. Tum quia auferens bcncficium 
ttihiltempoiaJcaccipit pioiKncficio , nec donum 
cenfanguioeb coHatum cxuit cttionem giaiuitae , Se 
liberalis ctonationis. 
^talfriJfjflllS^^' "(^" elTc fimoniam daie bcneficiiuu, 
fcm ipiiicualcm ex mm » m nil^m itbi 



tia: reus crit fimoniae ; quia cooperatus eft fimonias 
alceriiis,uc rcAc ait Bonai;in.i,/H/ir<» «wiw.j non cnt 
lanien Koc peccatum duedke pcopcic » Sc veta; li> 
monia convcinionale.ntvult NavatrUjSiraMifiM- 

ap.i ;.'iKrn. i : 6.Bor:acina/;(/>r4 BKW.j .fcd tan- 
tuin eiit pcQcatum iojuUz dcccptionis, lcaudali , 3c 
ad fimoniam mentalem altccius , Sc 





ptoptei diAas malitias, tum propter fimobiam prc> 
fumptam. Ita Suarcz de geligione tctn. 1 . Iw. 4. 
«MM. 5. Bafaeus 1« fHpfltmtM* vtrb* fiauiiM 
mtr» I. < ■ ' 

.Dicicur in dcHnitione emendi,vel vcndcndi rem xt.€ 
faaam,vcl Ipititualen^-^ oftcndatur mateiiafimo- 
nicinam roac^iii^BMlBia&eft rcs fpirituoUs, ieu fiu 
' cta>6e imyjT«^"*'*j feu fpiricuali anncxa:per rem 
autem i^^cualem intelliguntuc , qi:z ^ Dcn, ut eft 
authiH (upcrp.Atiiialii, idcft,utcll , lnnr.iir.iiu , ..'v: 
Aneclorum lalvatoi.&glonficatoi proccduut , vcl 
' ad iihim ut fic otdtnanim', Sc eft quadiuplex . qoac, 
dam cft fpirilualis per clTcntiatTi , ut viici.f ^ Aip-.r- - 
luturales , & donafiipeinatuialia , uc gratu , fidtts, 
fpeijCiwtteB,dowi j^atlc gtad< intx, qusdm vcro 
" • " " cauiatiter» 



Digitized by Google 



Traaatus l V. Difput. IV. 97 



c autliter , quia fcilict f.inf CM\i prardiifljnim rc- 
t Utn «UcCiaamrnCs , .<•}■ qux r"di cuiuli ucramcn- 
'tsdjjijUt a(|iu bciK-(ii(::u>catechilinus , cxorcifnr. 
Chrifinatu coiife(^io.nlic iuntipitituaies eSx£l\u- 
liter, qoia fcihcct futit opaationcs cx aliqua pote- 
fUtc (piritu.ili proccJr:irL-5 , aut opcr.itjours ad 
Deunt urdinaue^ac diipenrarje in vato,n)»utntunio, 
■fafolvere ab exomiamiicatloMe^ndoiMri, canta- 
rc in choro.fepchte mortuos ; tand«ni quxJant funt 
xcs fpiritualcs cx simcxione , quz fiint in dupli- 
ci ditTercntia , qucdam qwx ad officium fpiritiia- 
lo prdinantiii» vd ex fpirint^U oidine peiuknc « uc 
faMomDM benefictt Eceiefiaftilci* jos enim' 
picndi fruftus bcin fic: j i c .ar.ncxum ordini clcrica- 
li,&ad oificiKm diviiuiin uidiiiatur , '^uxdam qux 
przparatotia iunc ad ipiricualia , Ot vala facra , ve- 
ftes faaz , catidclx benedichc , cnnpanae benedi- 
(kx , icmpla , jus jiatronarus , qtiod otdinaturad 
prxieiuiiiaijs clciics id bcncficijj&c. & hxc om- 
tuaimciii^^unturuoiiiiiic ici Ipiciiualis , uc iaciu^ 
reqaeiinlMtfesplicabimus. Ita faanic paiticabm 
explicat Sao^t^Uft^^fim Ukiiaf,^.M,i, m»- 
m*r9 a. 

j Didcut candcm in dcfinitioaefi^OlvaipM-^/i pre- 
|j* » uc oftcndatur iinioaiun non committi dum 
lero (piricuaiem eomitatiiralia rcsv.fpirituali$ , nc 

i-;/r^ diccmis , tuipiiido iuinu[i:c iiujus pcccAti 
cuniiiht inco ^uod Ipuicualia xiiimcntut prctio 
^luitnaoOf vel le aliqua humana, quz lit prctio zili- 
mabilis, res namquc tempor.ili5 vilis cli.& nullius 
momenti icfpciSii rci iupernacuralisi unde li cem- 
[KnAt: criilatur uc precium rci fpiritu»iis,m.igna ilii 
iii in)utia, & iacverentia. Vide fioiaacinam/Mprit 
«alitft. 



sECTio ir. 

An comtnunis divirioprciij limonix,netn' 
pe inuneris k maiiti , a lingua , Ce dbTe- 
^uio.iicbona» 

SuMMARiaM. 

1IJ> §luid{ompreljtndatMr fubmHntrt aHMm f 
A*0 ^u.i Ji' rtitii.u' a lingua f 

tti jjt^d-m e9rtiimtip»ii«»ti», ^ 

11) Ditrc hc.ieficiHm oh jtiqmod obfetjuiiim fpiri- 
$uale ftiiium, vcl f*cttndHm tjl ftmoniM, 
I ■ ' 

T^Ico primo. DD. G^lcnc triplcx pretiuni diftin- 
i_vguefC pictiuiu luiiiuris , prccu.m liiiguz , & 
pceaumobfeqUi) piccinm ntuncris, dicitur , uc pe- 
Cimia,eqtii)s,.velUs, <e iimilia vendi confucca, 
five Rwbilta; live immobllia. Item remiffio debici, 
■qtpromiffiu i j.viutLiiJ; illiiJ , kciti promiflio rci 
iiondfbitx, in eo caiu , qiio crit fibi dcbita , ut 11 
eligendus in parodiutn ptomicterec fecemilTurum 
(^ifflidiam pattem przbendc czteris canonicis ele- 
Aoribns ; vel ft p.irronus piifcntaret parochum 
ftib coii iiLione , c]; ii ! illt- noa ucccpturus clletre- 
ditus prxbcndz, vel li quis conftituat titulum po- 
'trimoni j ex fuis° bonis alleri , cum pfomUlione, 
quod ir.hil pnflubhit. Ica ciim • Siiacio » Navarro, 
Filliucio, bonac'n.i, PaiaojTancrcd./Ji^i »«/«.4. 
Bon trit tamen" firoonia dare patrimoninm aim 
.* paAD , uc ordinatus leftituac hudiis , fcu quod 
. non fic fin^s teceptoius , quia datio patrimo. 
mj * non tHt prxfciitjaio ad ofdidei • tiec qoii 
f0rt HU 



fpitituale. Iino dico nec elle peccatum , quaitc^o 
otdinati.s vcte cHet pciibna hoiiella , & poffct 

aliuniic juxta luam conditioncm vivcre, quia jam 
ceftai finis Tridenttni in hoccafu. luTancrcd./«. 

Seciindo fub munere \ manii comprehenditur al 
mutuacio pccunix , ut ii quis cribuciec beiuficium 
fubconditionc , vcl pa&o , ut iibi mucuec ptcu- 
niam ( Et idcm dicendum cft fipctacui dilatio debif 
ci cx juftitia folvendi hic, 8c nune, vel \ contra fi 
pcccrccur dcbiti folucio antccjuam dchcariir ; Ratio 
cft , quialicct mutuum iion iic tealicer picciu .Tili- 
nabile % negati lamen ncn poteft , efle quoddam 
temporide commodum ad roovendosapiiiK»).dixi 
fttb etniititnt & f«B» quia fi mutuuth detntnd 
benevolcnciam capundaiv, l vl- .ilu. , iive poft^fivB 
in ipfa beneficij coltacionc , lum cric limonia.' Ita 
aim Gareia , Flaininio , & cum aliis Palaus d. i. 
p. f.num. cum aliis T-iiciCL3./r.«i'f. i.^i^.^.^i.i 8. 
num.6. Dcnique omnc daninuiu juic policivo pio<^ 
htbituin dact pio re fpirioiali, ad munus k roanu re- 
docitur , quamvis fit fpirituale habens annexum 
tempotalc,, iic 1: pecocur peimnnilio» vei icfi^iaito 
benciicij.aut (|iiu1 liimlc.IUfiUinoainillllllimiteo- 
tiaTancied.yMP'-4»«im.j. ■ ' 

Dicofeaindo:Manus&Ungua,«ftlaos,& vi. 
tiipcrium patrocinium advoc.ui,commendatioapud 
principein •, hoc cnim officiuiu crt,pietio zftima- 
bile. Qnde ii collatur , vcl przlcntctur ad bcnc- 
ficium faccrct padum cxprctliim , vcl tacicum cuin 
aliquo „utfundat pto ic preces aptid principemi 
&c. & qu6d ci conferct bencficium , limomam 
committit \ ftqiiidem hz pteccji lunc oiiid tcmpo- 
fale , & pcctto zftinubite : erep pro illis date bc- 
ncficium,crit nmonia. SeoW U mcc przcifopadfco 
fianc ex gratitadinc. Unde eritfiinonia,fi ptiiis pie. , 
ces pnecedancex pafto v. g. fi interccdas pro mc 
apqd Regem« dabo benefictum j quod intellige, li 
fit animus indueendi obligadonem. Sanchcz ltb.x, ■ 
co^.at.cap. r/"^. rS.Sujrcz. qucm rcfctc, & pro- 
babUc putat Tancted. tTAil.i.lib.^.d. ^./lum. Et 
id qnod dixioans de prccibits, diccnduinclt dc adu- 
lationibiB ^unde eric funonia,lt Epifcopus dcc be- 
neficiuffl alieai nobili , eo poOo, uc ipfe ptofiteacnc 
fc efrc confani;uincum Epifcopi , vel eum laiidet 
coiam Rege , ^ iu de aliis fignis honotisexhibi-^ . 
cis ex paOo dicendom eft. lu cum Suario , |Tai». - 
cred,/«r/>ri»Mw. 6. Quz inteUige , fi hjBc GqfXk, 
benevolcntiz cx pa^o inducente obligaiioneni 
fiant,feGUS fi non inducant obligacionem.lu San- 
cbez fupta , & piobabile putM Tanocd. fufrk 

Dico tcrlir» -. Pretium obfequi) eft minifterioiSl 
aliquud. in tebus ccmporalibus , ut eft famuli, dC 
Gcconomi i Requiritur tamen utfit finumia , quM 
beneficium detur , aut acdmatMC in ooropenuitio;* 
nem obfcquiorum , veluii (olauonem cbugationi» 
ex juftitia, quia jam dacur fpintu.ilc pro cempora^ 
li ) vcl i conua iccus.fi deiui tanciiun gracis . licec 
ex motivo obrequionim , quia tancobfequia noa 
habcnc'iationLin preti) , (ed tantum gratis datur, 
Itcccex moiivo famuiatus, & fervitiorum,nec con- 
fctens bcneficia fe eximit ab obligacionc juftitiz, . 
quod verumeftetfi oblequia pcaeftita fuerint uir- 
pia , ut fi przUtns alieui det benefidum , quia fnic ' 
lcno , Sc lervivit Domino ; n.im licct bcncficium 
ex btic motivo confcrre lit tndignum j nam umen 
eft vera fimonia * cura non habeac rationem pteti)» 
Ita Suarcz lib.j,.(ttf 59. Jovar , Molphefius, Azor. 
quos tcfcii,fic lcquiiui Tancied.ir-««.a./ii.4.rf.a9» 



98 



De Simonia, 



'%t% Ex hoc capite excufantur priiicipes fxailarcs, 
qui habent ju$ prxlcntandi » & Epifcopi , & iUi, 
qui ipfis fv-rviunt a fiinoijii ; hi cnim dum Ijiut!- 
l^Win Katis recipiuac, <Sc poftea intuicu calis fa- 
iM!^itils1>eRellcta adpneTentant , titulo tancum grat 
titiidiiiis f.iciiinr. E contra vei6 fi accipcreii: fa- 
mulatiiin in rc nccellaria, lunc cnim nccclic cit, 
utpa&uii) ucicum interoedat > Sc nifi decur tcm- 

. peinlealiquod ftipai^uin- » TtMMeritifiaionia 
excufari, confer«Ddo benefidalik^wi cum Suario, 
Jjonacina, Sanchez /i^.a. <m|KSfr«^'; c.^.dub.i-j. 
numtr» 7.'FilUuc>us,o^.io: mm. 14. Tanaed» 
fmfrk mim. 1. Hineficnon fbre /imoniacum quih 
lic captllaiK i Km;", , (.ti.i-nll principalitcr itucn- 
dat aliijuan) pi.v|jtuiaui uL> iua tcrvicia, imt^ ecii 
raunera Rrgi otfctat , non ut obligantia , fed Un- 
tum moveaci»a veljft^uf gnbiuiL^giKiiiaiiidanH 
vel f! qots itf emiM C»W^j«i^ 
Jbntan; fe fiiis cxpcnfis , & folum ad prarftandum 
obfcquium , Si honotem comitctur illum , &c & 
contra vero fi fiac Cacdinalium Aulicus . fecreta- 
rius , i cubiailo , Scc. ciinc enim neceiTc eft lal- 
tem qvod ab eo iuftcncctur , ftll alias gratis fec- 
viat alias vidttur eflc padum irapUcitum , fi ni- 
iiil.tccipic, quainvis,!! vete giatia ptoccdatur « tc 
tafitnihadamiciciam 6atit ; 9c Cardinaitt veie dec 
Iictifficii , ai:: procLiict lii-iuficia "itrlo m.nit,K-!i- 
nis corain Dco j lin>onia potenc cxcuiari. lu cum 
Sanchez , fionacina , Taocted. /«^4 makn itn' 

, ti» , rcquicicuc enim fcmpet pa^um , vel pro- 
milGo , iub conditione alicu)u$ obfequi) prxflici, 
Taltem facilc , uc dcdir fiiv.cnia coram Dco. Unde 
licec Epifcopus puQic dare alicui bencficium , fpe« 
nns abeo quod gtacis doceat Tbeologiam , nea 
Camen potelt ci lunc uMi^ationcm impoiicrc. Ita 
cum Suano , ilonacina , 1 ancrcd. /upra fiumoo 

■ fnmtt, Exdpe oifi benefidum habcac antcceden- 
tcr annexam lianc obligationem docendi Thcolo- 
^i un ab eo , qui taletn annexionem efficere poteil, 
t^ui i"( lu cil l'apa , vcl Epilcopus incalibas in }u- 
te cxprellis, naro tuacpoteiit £pii(Dopus daie ta> 
lem pttbeiWklm com ea condi^dMHdbcendiTheo- 
logiaiti|iBtl|endz annexam. Ica Suarez l,b.4,. c.jy. 
& alij co mh a an iter apud Taiiciedum juprit nnmtr» 

An autem fit fimonia dare bencficium ob aU> 
' quod obfeqoium fpiticuale jam fadura, vel /adeii^ 
duin ? Refpondeo negative , li noii dctur proobii- 
gatione fit prctiozftimabilis.jamctitdaiebeoefi- 
ctum promuneteab obfequio. Hinc fieeilifimo* 
ni r.n, fi pjtronus dei beueficium cum onrrc , uc 
pix.c:itati s pto eo celcbcct Coc Millas. Ica cum 
Suario , RoJn;ii. Rebufib , & aliit Tancrcd./ii^^i' 
, MKM. 7. Excipe nifi tale pnus fi^inteceden^s an. 
aeuim pnedimi ptKbendae abeo , qtii talem an;. 
nexionem cfficcre poccft , jiixta cap. fignificatum 
depracbendis, Sc Tridcntinum /tf.x^^. c*p.io.dg 
rgftmmkM, ka cum communi fententiaTancred. 
ftipri numero 9. Hinc fit non eire fimoniam , nec 
illiCitum dicerc hoJic Miflam pto faccrdotc , ^um 

Gdo, quod illc horas celcbrct pro me , &c. quia 
icjtuale pco ^KitiwJi coinauitatur« 9c nulU c0 



S E C T 1 o m. 

I 

QacKaplex.fic SiaaoBia» . 
SU M M I UM. 

1245 imtm* dtviiitm »« Mm^tjmt </? ;«r// divim, 
& i>! eam cju* efl juriJ humant, 

%»,6 Jt» fmd ut Im mmM rtdutMmr §amm* 
tmifidtMiditf 

D.Ico piim^»!: dui funt pratctpuc divifiones fi- 
monia. Prima eft , qua dividitur fimonia in 
•eam , qu« eft jutis divim , & in e.im, qi z tft ju- 
lis humani , dc quibus in fcquentibus ftaiiip dt* 
aemus* Alteraefti qua fimonia dicitut in iiienm« 
lenik convencionalem , 9c ffealem; Simo^m' men- 

talcm vocanuiJ hoc loco , non cjuidem intcinum 
ptopolltum , quo quis vult cxtenus fiinoni itxcon- 
trahcre , ( quainvts hoe^etiam fic appeltari poifet.) 
'Sed piopoiicum intemum, quoquis dum confcrc 
alteri lem rpiricualem , intendit iilum obligarp 
ad rcddcndum tcirporalc , vel e contia, quando 
confert teinpaiale inteudit ilhim obli^e ad ied> 
dendum fpiriniale, fine ullo pad^ exeetno ; ne 
fi quis (tivi.it lipilcopo Iiac inccntione , ut in 
meiccdcm cciifciatur ei bencficium , & tandem 
beneficium confetacur»nu)la.tatnen exterius verbis - 
aut nutibua £ida convemidae, .ccic ^ry»^»^^ 
meiitalis, 

ConventionalitCDnfiftic in padlo , feu conveti» 
tionc expre(la,vel cacita dandi,A^l ledpiendi tei^-^ 
porale pro fpitiiuali , quc c«ventio aliqeanAa 
eciam fic obli;quiis, & nutibui. Diftinguiti t ai.tcm 
Jixc fimonia^mciiuli,ob conveiuiouem cxtciuam, 
faltem tacium,quam non indudit inentalis; Sitno- 
nia realit eft qiundo padUo ex utraque pattecQm> 
pleta eft, (altem inchoate.dtfi collatio beneficif fa- 
ftafic& pretij paisfyluta. 

Dices daii poceft iimonia confidentialis in bjC- 
neficiis , fedhac nonrevocamc adallom metii-. 
bcum perfedx divifionis : ergo impctfeda eft prae- - 
didb divifio in mentaicin oonventionem , & ree- 
lem. Refpondecur fimoniam confidencialem pbflft 
reduci aliquando ad meiualem , aliqnando ad con- 
ventionalein , |aliquando ad rtnlein : ad mentaleiii. 
revocacur, qiundo quis refignac bencficium intcn- 
tione obligandi alteium , li:d ei non maoiieftac 
fiion intent{onem,qiMfD«isliaec non eft propria fi- 
monia cnnfidcntialis, ncc cadic fub pccnis limo- 
niac coufidcniialis , neccadit fub pa-nis fimonia; 
confidcntiali impofitis. Ad conventionalcm revo- 
catuttdum |Mdiiminitnide lefignando, vel confc- 
rrnd», veliBftitaendo,velprxlenundo bencficio, 
cum paclo , ut beneficium libi , vel alceii refticua- 
uii> vcl ut fibi , vd alteri pars fcii^um tradacur. 
Rcilis Ter& confidendalis contingit ; dom beoeii- 
ciorcipfa rcnunciatur , vel confcrtur, cum pa^lo, 
ut fibi, vel altcri reftituatur.vcl fibi.vel alccti pais 
fruAuum traJacur, & hxc fimonia cadic fitbpce- 
nis latis k Pio IV. etiamfi non fic completa ex utra- 
que paite , (ed lolinn rcfignatum , vel collatum fic 
beneficium cum pi.TJicto yn&o , & ef]l.<flns lefti- 
tutionis nondum iecutus fit , ut infrM dicemits lo- ^ 
quentes de poenis CBUia CQmniittentes fTn^^n) 
raofidentiakm* 



SBCTIO 



DigitizjBd by Google 



TraaiatusIV 

,-. . • • •• 

• / - ■ I ' 

S ECTIO IV. . . 

. Quoiure fic prohibita fimonia, & an aliqua 
6i fimoaia Ibliun dejiire Ecdeiuftico i 

SUMMA&lOliL 

Monia > 

ifcS Simam» tftftctMumgrAVt contr* Rtli^iantm 
%tf im fttm» fimmiis uon dMHrpMrvimt mutrig, 

ttifiixigiurMtid,vtl ctnfidtrmnt. 
X J o I»rt ttivint nmtnrMli tfi prohihitd fimtni* ctrcn 
rtjfpiritiultt, (fHtfu<tpttnatur*fMttt f»crt. 
1} 1 Orctt v*ndUi»ttm ktittficitrum ^ntmttU tteinr 

*| a Thiri ftt^ fimAtjvt UMum Eeettfit^» 
frthikkn. 

■ X} i In fitntnitfrtiftilm tkimtKtUtnmnJkitti»' 
juJHtit. ftd tAHium etntnt KtU^ntm» - 
1 j4 ^id dictndmm fii rtiftQ» htminij f 

7 QVpponendum eCt cum Sancbez in etnjiliij l.t. 

f[ iritiul;s circa qin? eft fimonia eiTs quadrupliccs, 
(j^zcUin luiu luapte iutu(a Ctcrz.uc g[acia,& facra. 
inentl^gratia: gracis dacx. Alias quc habent fkndli- 
tatem ex conlecratioiie , & J>enrdiaionfr£cclefi«r 
que neqiiit pottatA eis feiufairi' duni manencinte' 
grx.uc cilix, vcftvS ficfz , ara. Aliz qux non fiiuit 
Ucrz jpct aliquam conicccanoncm, fcu l>cnedidtio- 
.nem,red per hoc, ciuoJ connedoncur aliquibus fpi- 
ritoalibus.ut bencncia. Aliz tandcmfunCjqox func 
officia temporaUi Ecclciix.qu.x nullam hahentlan- 
cticatcm,ncc pct b;ne lictioncmjncc pet connexio- 
iiem»ul^irctualia, redtrcipiumaliquani pechoc» 
, qiaadEoeleliaTetiiitnevenfiHiluc.ncmunusaec^ 
nomi Ecclcfii.hoccft qui ics Ecclefii,& cinoni- 
COium gub:inat,iacnitx,ptocucACoiis, judicu* lcu 

d^nforis Ecclefiz , & aiji nibct adininiilMiionia 
. teram Ecdenalticacum . itii (uppofius» 
' Dico primji:cettinn eft apud omnes fimoni rlTe 

peccitiiTi grave coinra Religioncni, (]u;.i vciiJ:rui- 
aopd venale non e(l, cum excedac omne pictHim, 
cc cojus non eft domimis vcnditor, fed tantum dif- 
penlacor, Ttim quia pet fiinoniam infcrtiii ^ravis 
injinia Oeo,Sc rei fictz,cum confcTa(ur,commutc. 
WjBe coaparctur dim le ieniporali«fir cwiicquen- 
tec co|iKauiitut res (km. 

An vero tn noe peccito detar parvlras maieric? 
RcfponJco quoJ fuiiiiri pcr igiioranriam.vcl incon- 
Adencionein dati potcll in hoc p^'Ccacoculpa vc- 
Aialis.Ita Suarez tiPk^,tU fimonia cap. j.ir.j. Balde- 
lus,Vi!!alobos,& aii) , quos rcf.rt l^.itc.iligus dtci- 
fitift 47.8.Dafzus vtrba fimontA i. ';«'». j.Sanchcz, 
Pibuc, Joannes Srndlius, Homo bonus , Molphe- 
fins* quos lefeic Oiana i^tjrna.f.rt^.tixoaf' 
cca Gocdotnnn, Molinam, R.e{;inaldam, Mecohm, 
qiios ti fErt.S: fcquitiir Diana, /»^r*,qui cum Bo- 
nacina itando tn hac fcnrenci.i dicicmatetiam par- 
vom elle.qiue excifaiec in funo h. pcccaco nioitaU^ 
Ratib tamen nollr.r fcntcnciz cft , quia neqaeex 
paite pteci),nequc t x ['.jrte rei fpiriciulis,patfft di- 
roinui hoc pcccacjm , iK fi.u vcniilc , nim qiun- 
tumvis minima ccs fpicKualis yeniUcur pcctio nu- 
ximo , fempet eontemnitor, inillom enim eft pre- 
ti'.i:n fn;:iunum , qno t.ilis les , licrt miniina pndlt 
compaiari. Tum quia quanium ell ex patce ulis 
. » . Wmt lll^ 



Difput. I V. 99 

aAionis,fubtraiutut tale damnum \ grwuira doMi> 
lione Dea. Poteil (aiDen eftr veniale intcnrcnicnte 
igpdnncia hSA, vel inadverteotia , vel potelt cfte 
ign6rantia j;iri$ , ut fi quis cxiftinMl^jluiiniRKia 
non dari fimoniam pcohibiiain. vllUb^i/S % ■' 

Dico fecttnd& : ceitum eft jnirlmU IMunU 
eflc ptohibiam fimoniam,quz cft circarcs fpiiitiia- 
lcs , quz fuaptc natura funt facrz. Similitec cft fi- 
iponia )utc divino ptohibiu , quando ces fpiiiina.» , 
let, mur hilient iandlicatcm ez conie«cat|one« iqjk ■ 
bdioaatote vendnntar rasioiiebqpei^^ 
confccrationis , licct aliqui jtinQiaiti oppofituni 
ccnlcintapud Stnch.fuprn. Piimajpacs alleitionis 
piobatiic , quia fi rcs fuapte natun ijncitualis ren- 
datur.inuaatur ut fubjcdU humano arbitrio,& zfti- 
mationi 8c non ut res fuo roodo divina, & pcndcns 
a libcraii l.ii};icione Dci:item ttadlatt r ut res vilis, 
patvc acftinutionis •» fed hzc func contra Jui nou- 
rz,ergo;Secunda ver& pan aftcici, quMicifioetfic' 
fi;v.orii.i jiire naturali Sc divino prohibita venJerc 
ics lactos qux iubenc fandlitatcin cx confccracio- 
ne vel1ienedi6lionc,fi vendantui ratione confeci^ 
iiaiiij,etiam liquet* qiiia iic^t bcncdidtio foio jore 
Ecclefiaftico fii iadaOa, at fiQi hcnedidlione ma- 
ncn: in lc lijiiituu!cs.& cx natijr.i lua invcnjibilcs, 
Ciait conlccrarc hanc licclcliam cft dcjurc Eccleiia* 
ftico , n fM» conTecradoneeft de |ttre nacttm » 
(cmiiK- j o!lu Kiu. 

D:co tcitio : ciica tcs teriij gcnir i4,iic:npe circ-a *^** 
vendiiioncm bencficioium , cenuni in primis c(l, 
bcneficia^ quoad ipliim ^iriiuale jus, quodinclU- 
dimr» Ac in quo fundano]r»efle materiam fimeniitf^ 
juii divino contratiam,uC teiicnc communitet DD. 
apudSuaiium de fimonia c^p. 14. hhm.^. An vero 
vcndere bencficia racione tempoiralis enwlament^r*! -' 
tc commodi, quod cx illo alicui piovcnir, fic (iroo- 
nia jiire divioo>an jure Ecdcfiaftico prohibiu^ma- 
gna clt quxftiointec wnw^« de qnp Gnmlocokfitk 
agemus. ' ' „ ' 

Oioo quanA : dari ^oteft fiiwntt jniv cantura . 
Eccl< ii.iflico prohibit.i , h.x-c .ifllTtio cfl coinir.unis 
incci DD. apud Bonacmam <^«yii»MM<ii/^.i. ^.j. 
VMa.a.contm Durandum, Paludanum, Sbaun 4|Mt 
sefeit*dcimpugnacSuarcz dt fimtnin liii.^.enp.y, 
n.t, Ratiocft, quiiEcclefia poteft faccreremim- 
iniincm i Uic-i pore:i. : ■ •■\ ::n(ili gf.uia,pOteft fcce- 
re , ne judcx ferac la Eccicfia (cntenttam , aot ni^ 
qnemquain ab Ecclefia cxtrahat , & quod facrild* 
^iiiin committar,fciciiJ() fcntcnti-im in Ecclcfia.aut 
aliqucm cxtrahcudi) , erga pozrt.l ptoliibcic nc rej 
adncxa rci facr.r vmiatur in rcvcicntuni LaliatCt. 
Vecfatuc auteai fimoaia juce ^cclfn>(Hy;<B|tc(l 
res, qi>z furtbolEdatecApoMiaEcclemr, qme nnl- 
lam habent faniilitatem , ncc pcr bcncJitiioncm, 
aut confccrationem , ncc pet adncxionem adlpici^ 
tualta, ut munus occonomiz . &c. Ad quam nBM» 
niam )urc Ecclcfiaftico prohibitam rcducitur, oom> 
mutacio unius bencliciicum aiio, fincratione pte- 
tij, quando fit abfquc fupcrioiis authoricare , uc 
Mr/ri di^mus. Advette tamen non cfie fimoaiam. 
etiam jme Bedeiiaftice, vendece res nabites ,'mc 

imraohile? Ecclcfi.ir, uT optimc Donacina fnpra tj j. 
<i. (.«riP».9.Ncc obiUc eMp.fMivMQii,\xh\ generali- 
cerdicilttr»Tenditionem tei Ecdefiailicz fimoniam 
eiTi^ , nam Ai tajm loquitur de officiis EcdefiaiU- 
cis habentibusadnexam adminiftrationem Eoele- 
fiaAicim. 

Sed quzces anin pcccato iimonic. non tantuo) i|i 
fic malitia ooncra RetisionemtGid ecitm injuftitia» 

RjfponJctur , q .ioJ rcTprdiu Dtl»l«I»tum eft ma- 
tuia coiuu &eligioacin. Raciocft. quia res fpiri- 

> . ■ N » Amli»». * 



lOO 



De Simonia, 



tiiaiis, quc venditar» non eft honunis>red Dei^.Ac 
, ideo fl in uli vcnditione eft ali^ injuftkia , ^i»> 
tenw tenditur res fpiriniaUk oomnvMumaKni do^ 

mini.foliim efl rc(pe<fka Dci. Harcauccm malitij 
non eft concra alUm Tittutcm, prkter Rcligionctn* 
quia juftitiaad Deum non eft nifi Religiojnee 
intm haiic virtutem funt ih dux malitix , vu» 
contra venerationemdebitamrebus lacns , & aiu 
contra Deum, foiidominium ejus i quia hzc ioja- 
ftitia nmkamijkm cft in aliaiMiaae,4|inniumiii 
niddo|MHrD«l»fian privatorcfaKidiiii» diis rei, 
nam aiicumquc confcratur , fcnipci illius cft ; fed 
Untj^m dare tali modo, venditionc i'ciiicet,& fi£toi 
ergo tou hcc injuftirfa tefpedu Del cedudiuc jd 
irceverentiani«qu« ic Deo»oeiidefaito nwdo aieii- 
do tali re. ^ . ' 

»34. Rerp<,-«flutaroen hominiSftotiesdatur injuftitia, ' 
quniies ratioae roliusfpiriiuaiioitis rei,aliqiiod teiB> 

Eorale pretiureaccipitur, ut fi aqua,vel diliz • qma 
cnetllcta pluiis vendanair , qium m.iteria natuia- 
lis calicis , v l aqii.r valenc , vel cxpenlie in calice 
facicrKlo, vcl aqua .icquiiendt fiids.Ratio eft quia 
raiione fclii s fiiiriniaiitaiis res non rft pretio xfti- 
inibiUs,i?i: coiilcqiicntei non eft magis xilinubilis, 
quam ratione iiutcria: v.iicjc ; imi vidccur ininus 
teftimabilis» qui^rarionc fpiritualitatis.eft ma^is 
limitata, quoad ufiim, qan (blomad nrusfacrotln- 
. mi potcft : Crgofialiqnidaccipiattir oh folam con- 
fcaaciooem,non folikni cric liinonia,red eciam con- 
m jlAidaUj cum pecunia aliena falfo titulo furri* 
piamircontia juftitiam. Ita Suar. de Rtligiant M.i» 
cap,^,»im.-;.8c cum Filtiacio.Bafxus verboftnum» 
I. ?.'.'(;■;. 4. A1JJ0t.11n5.-n , qiiod fi vcnditoi rci fpiii- 
tualis pnvetur ali<|uo cmolurnento temporali^v. g. 
• Inidibas benefici|, nort oomthittere injulHtiam re> 
cipicndo pictinni pio piivatlonc hiijus cmolumcr.- 
ti, qucm pautnr. ita cuni LelIio,Paiaus d.}.p.i.n.6. 
Cbd de hts vide i»/r<t bte e^dtm trMlt.^. nitm. } ■ 
^ ' ' jao* boccnim magis ibiexplicacuc ^■Sl jiuita ibi; 
dieenda iirtelligcn Ja funt. 



S E C T I O V. : 

• Utrum vcnHcrc fpiTicualia n.Kuralia , u( 
icicotias, &: aitcs c^uae humano (udo^ 

' S O il M A R I V M. 

A|t Ktn tfi fim»nU fcienti^m , fen dofM fpirltu4' 
' lid inttBeSm fpeculMivd , vel frnUicA vtn- 

dcrc, 

Z %6 Qutdam conMtrU fMtHUMr, * 
ify Non efi fitmmm vttidtn ^trs wrtmmmmJ^ 
t traUum, five inttiefimy fiv* VtbmtMi^-^^l '. ' 
1)8 Qjitdun cwtiMriMftKmitur, '\ 
An in nuttttU Jbliy^Narft tMtmM.i4*"^f«f'^ 

V'^Icoorim& t non committicur fim«nia vendcn- 
JL^doiciemiamk flc dodhinam, feudonafpiiitua- 
lia intelledhis rpe«ttlat{va,vei praftiea. Ita cemmo- ' 

niccr Dcctores :ipuJ Bonacinam flmoma d. i. 
^titji.^.^. 10. nuta.i. concra Altiodoienlcni, Atcn- 
fcm Sylvcftrum , apud Suarium tem, i . dt fimtnim 
enp,S .HHm. { . Racioeft,quia hic non venditut 
ip& fciencia , quz inhxtet inteUeftui, hoc namque 
impoflibilL- cll, fcd aftujj&cxercitium ipfius fcien- 

^ i fi;d jM« «tfiaaun Ycndt poceft > (mc Ube ^ 



mcnia> : crgo probatur minor.quia mateiia fimonir 
dl tcs aliquaiacra « pcttinena ad Reiig;ionem i icd 
aftus retentiacum natnnliwn « non fimc ree 6csat 

fcJ pctius funt res natiiralcs , non perrinentes ad 
Kdigioncm: crgo in venditione ipfaium nonconl- 
mittitur fimonia. 

Et liinc piures licet jam cafus infavt. PcioMun a.jtf 
quod potell Juufpeiitus vcndete fiium 'confiWom,dc 
patrocinium , licet fit in' caufa fpiricuali, ut Matri- 
' monij * & hcreiis , fccundb quod Do^r , licei fic 
ditiflfim» poteft majus pretium reciperepco docen-' 
da fcientia , licct mimii Ubcjrft , im6 licit poflcc 
fuam lcienciam in alium tratisfundcre (ine labore» 
«dHiw^poiret pretium recipere , & hoc etiamfi Ven^ 
dens cxcrcitium harum lcieniiaiuni illam ptr mit»* 
culum Cme taborc confccutus fuiflet } rfim ibifeea> 
lum non mutai rci naturam , ncc extrahit illam ii 
nutetia naiurali,ficut mtiaculofe obcinens biachia» 
quibus antea . carebat» non cofflmittit)facrileginm» 
vtl fimoni. ai iccipicndo ftipcnJium taborfs, qucm 
brachiis pixilat. I.r.i> licct vendens fcientiam , in- 
tendeiet vcndcrc iplam vcritatem pfnralcm , non 
commi:tic llmoniam , licct atiquando poffit com* 
mittcie injuftitiam. Prima pais probanir, qiiia ve- 
ricas naturalis, iion eftalicji iJ liiprMiaturalc, & fa. • 
cnim. Turo auiemfiuis dicicur vcndcrc veritaiem^ 
quando ulm ftipenditnn laboris, & indulhiiccici» 
gic aliqtiidpro ipfa veritatc j quodfi doptex icci» 
piat ftipendium , pio do^ina , aliud pro veritate» 
piK>tK.i*daiftrlaa diftiogoicur , peccac concra jufti* 
ciiam«mm qui tenetar ex juftitia doceie dofttimim« 
tenetor ejns veritatem docere , vide cum aliis Sua- 
tium uhi fupra, 

5ecund& infcnur^ quod fi donum lingMarum, ia- 
nimte, de fcientie naturtds» infimderetor i Deo ad 
r !.fi>,aci(;n m aiioruin, & falutcm rpiritua!cm,cilet 
fi .ioir.a ii.TC vtndcre j fi vcro noii -. d lioc,non eflel^ 
iinionia, fcd ticitum , utfi alici i d.itctiir iniraculoie 
.-irs nicJicinx , & curafetappiicandoatSlivapaifivis, 
pofitt prctio facere, ficutqui miraeolole acciperec 
.1 Dcn artcrn f.ibritcin , pcllcr piccio cini vcndcre. 
Viidcilliqui habent donum fanicacis, & falQUuc^ 
verbi giaiia,faIuiatores,qul (ine applicatioiiemedt- 
cit.3'ii'i , fcd fol.i benedidtioiie fmant, non poflSmC 
Iiiic rnnonia, venJ< re fanitaicm, pollunt timen elt* 
quid accipere in propriam luftcntationcm, ut cx 'iW 
ccudis patebit. Teiui infertur non poMi; dari br> 
neiicium , pjodncenda rcientia,fine'(iiiMmia, quta 
lioc cl\ prttio xltiniabilc. VnJc ctim datur bcntfi- 
cium doccuti aiiquam lcicntiam , uon datut ut pte> ' 
tiuni , fird itli ptcbendar aiEgnatur utonnacum il. 
K.J Joccndi munus , ut irfra latius dicemut : vide 
Sanchci m tonfilitttm, i. lih.i.c«p.i.d.%,& x$. 

Dico fecund6 : non cft fimonia vendcrc opcra 
yinjwm nacuralium, five int^UcAtts» five volunta^ 
dl^^mcur clare , quia he a&iones, dt (Wa ma- 
tt ria in quavcrfintur , non foliim fi:nt natiiralcs, 
kd ttiam ad RctigioBcm non pcitinent, tt fuppo- 
no : crgo nullo modo pcrcinent ad roateiiam fimo» 
nia: , antcccdens conftat ; qoia hic foltofi loquiminE 
dc virtutibus mere naturatibus , exchldeitdo «Atis 
virtutum , qvx aJ Rrli^ionem naiiualem pettintre 
^ poftitnt , ut ftatim diccnius : cigo io bu virtutibu5 
' uiiercedere peiH#'vcnditio, non habftoi^fpraniro 
virtutnrofhoieenimeft impofTibihOrcd ratione ope- 
rationis tiikim vitcutum , quatenus ab uno fiunt iii 
ooraqabdnm alterius. Ita Suairz fufrk Imm.xo, 

^mtkcinCrrtucprimdiiiiandfe fimontamrniiMi. a}8 
ce pretium pro dando eonfitio nitlnali , ectaml! Atm 
lur iii orJiiic aJ confcientiam natui.ilcr.i , utjbl(^ 
dicam ) fcu ad opeuKidum » & >£acicndttm holie- 

r ittim» 



s 



Digitized by Google 



Tradatus IV* Difput. IV.. i o. i 



ftum, 8c rttaaduir pravutn, eUitn (i talc: conflHum 
detur in toto c<^nrcicntia: tjiuum. Ratio eft quia^, 
CoMluec roacet ia cil natuiaUs , flciuille nodo ^ 
Cri* Nec oblUt II dtcas honcflatem natutatcm non 
pofle voDditCum nullo f\t pretio comparabilis. Rc& 
ponictui luinqv.-- , quij licct honclbs vendi non 
poffit j induiina tamen, & auxiUam ad cognofceiw 
«hnb , Se opaaniiiin hooeftum veadi poteft » item 

licetopus hnririhim non poiEt pretio xftiirnrijpo- 
Ceft umen qujccnus laboriofum cft » & ut dcledla. 
bile, 8c utile xl hiimanam enftimaiiQneRW qwndo 
' Vtfo «dvoGin » vel confiilencet in hoc pcccenc coiB- 
° tm JaftitUra , vel Cliiiritatem late agitur iii mate- 

■ ria de jiiflitia. 

Sccuiia(> infettiir , non cHc rtinoniam accipcfe 
pietiam pro «xhoiuiione aliqua acl viitWm mo> 
ratem , &C ad vitanli pcccata contia lcr^rm iut(!r.T, 
fivc iQ publica cutiC'onc , hvc ptiv.ica liijrct , t;t It 
communicas atiqua inducerct philorophum,vet clo. 
^ueQBem oococem , nt popokno ad viitutem eici- 
laiet , non emm hoc munas * exoedii vires natanu 
le». Vndj iio;i loium pollciit fuiDCif aliquiJ pio 
futtcntitionc , iL-d hniplicitcr pcr inodum conua- 
An venditionis , penlando non tantum laboredl 
corporalciu, led ctiam dignitatem aclioniSj & ma- 
joiem indtiftriain , & alias quaiiiatcs adionis , & 
perrooz, qiiia tota a£tio cft inerc naturalis. 

Teiti6 infercur nuUo modo pettinere ad fimo. 
tam • vendcK oprra'mir«ieecdije , }uftici», «uc <!• 
nrilia , necperfc vitiolum dVc , n:(\ ubi raiio jufti- 
tia, aut miieiicordia; aliud puitulaict. Katiu cfl 
qiiia leCTiie infiTmis opus miiericordix eft , & ta. 
tnenemi poteft , etgo &c. dices vendi poteft ratio- 
ne materialis adtionis , non quatcnus roifcricordia 
eft. l\.clponiiLO ciiin Suario fnp^A , omiii mado quo 
poccft cxcogicaii ule opus ve^libile, de faSto pof- 
Wt cctam )aie vendi pet (e loqoendo, quia milta n« 
doalii .ji.s vit'i tis obftar. \nAe in coinradlum,<!c- 
fiuci policc cum omnibus conditionibus cxtcrnts 
siecedatiis ad viftutem Sc honeftatcm tatis opcris. 
Pnetetca (i ludex vendeiec juftitiam, (ivc bene fivd 
taiale aliai ncerer , non-committcict can^en (tmo> 
i>iain iti n.it!it.ilibus, vel politicis. Ec idcm diccn- 
dum eft de tdtimoDio, ul ii quis pfo veiintc diccn- 
db tc d p ^ ie t pecunMiii, poteiunt tamen bic dat: alia 
peccat>, vcibi gratia , contra }ufticiam , uc (i judcic 
tenebat'!r julbcia ratione otficij , vel tcllis tc- 
ncbat' I cx chaxitate , vct roifcricordia proximum 

' iuvatcjjiaus , Ut fi pts eflet paupeC|& cffcc in ne- 
crfbM9»*el deniqnc poteft eile Ucicum pcopcct le-. 
gtepRrflibcnrc^ , 1 1 accidit ia |ndice«Aeccftibuii 
Vide ile his Suarium/»^r4. 

(^an6 infeitur non clle ftmoniam dare alteri pe- 
cupiamjtltoroittacaliquotlopus bonum, vcl neal. 
leK benefaciat , nam hxc Si Hmilia cOc poterunc 
contr» ch.icit.ncm, Sc juliitiam, .id fimoniam camcn 
nittil fpedant. Tum quia iplum boniun opus, coi . 
omiffio advafioari twn eft c)nid ftcrom percinens 
ad Religionem i ergo ncc ipla omifllo. Tum quia 
iimonia committiiur , dando ipiritualc pro ccmpo- 
mU>qaod hicnon accidit. Ica Suarcr fuprti mtm.%. 
FnUacias, LeffiuS , fic ali j. quos rcfcrt^ C^nicur 
]leDadnair)fiNaMMif.iw tfujcjt.^. ^ic^.mmii.Tih- 



CCetJ. iran.i. tih.^. dijp.^. per lotnrn. F: i !t di- 
ceiidum eft de eo , qui daret iicenuam doccndi pio 
' prcunia. Exdpe quando ilb Keencia pendee k po- 
Ct ft.are fpirituali , uc taiis eft i ira cum Stiario, Ho- 
(ilmfi , Tancted. trMlUtmj., Itb.^. i. tmmir» j. 
Vnde fi Prfltlans Rfalari»4MBC«li«niCat|iednun« 
vrl coovenraalicataai fro.pecunia . commHcctcc 
fimoBMiQ i riq^aidemiBcUonKU dtfwc ex vi pBi£> 



^B^onis fpiritiuli; , qutoi habet in fubditos a^ 
eosdirigcndos in viam petfe^onis. Le(aoa«iaio 
fiiutaiM nimtrt ii. ^ cbm Snasibi Fttliuc. tan. . 

mirt lo. 

An autem in maceria Rcligionis iiahiiraiis dai i ^i^' 
pofla majitiaifimoai* mtuialis » Rerpondip» aflEic- 
' ma^vr. Im com alil* Saaiei rsm. i. ii^Hd^titt 

lih.^cap.?,. numtrc j. & ci:mco& aliis Taittted. 
trMQtUM i . Ub.^. d. mmtr» x ) . Ratio cft \ lyiia 
pui» aacani i veAi giatia» imet genolesi qui iimiiI 

venim Dcum .idorant, per putam rationem natura- 
lem , poteA cllc vcrum Saccrdotium, lum in his 
hominibus re^ rationie naturati utentibus datuc 
poaeftas eligefedi veroc Sccecdotei veri t(F>* 
tavit Suare««tj/kprif.-'ergo«eDdiiIohu)urSacer. 
doti) fuilR t contra r.itionem ialwalcm , & contivi 
Rcligionem naturalcm ; ergo itlud peccacum cflec 
'fiimpia naturalis ; antcccdcns fupponitur , utcer- 
tam^ quiaSactificium,& Saccrdotium funt fuo mo- 
do de lege naturar , (icut & Religib , & culcus cx- 
tcrnus Dei : ergo lccluro ordinc fidci , & gratiar, 
clict poceftas iti communitate bumana acandi Sa- 
ceiidoies»€fc conftiniendi totom ordinemrerum la- 
crarnm, non niinu.< , quam principatiiir. pnliticiin-' 
conlequcntia vcro probaiur , tji.ia vmditio Saccr- 
dotl^ » Cxjuic nacurz e(l maia , & Rcligtoni coD^ 
tiari8«ium licet illadignjitasfuillctnatuiaiis,erac 
cainen (acra , proptcr habitudinem atl Dcum , & 
ideo iii r.i.ijrri xllimatioriC lubcnda , quam resj 
qur temporalitcr vcnditui \ crao &c. vide de hic 
latii^s Suarium li placueriti Adverte tameil quod 
harc fimoiiia foiet cHllindla fpccic a Itinonia , qux 
nunc dc fado dacur , quia ficut Rcligio infuia , & 
natuialis dlienlilff^Rie i.iiiift jffoccttlnnoriic 
cooctiipfitt.-"/;; .. ^ - ■» 



5*;E C .Tl O VK 

Ao ddcere prctio Theologiain fit |. < 
Simoiiia» 

S U M M A H t U ki 

140 Siitfdmnf»fftfm9ttufrtf»rmnttir. 
ytndert TbtoUgidm i ^umd aUum iUJtteetii. 

tU euitti^ttiu tx iirtkitlit fidti , Mffto 
fmtmJU furmSif^itnn^ » & iuaiM «cs 
jim m^nttukftr imtimm Mhvm cwi 

141 prddigttre, vtl d^cttt dtfhimm &iHfkmM 

eb pretium tfi fimtim, 
24 j Rtcipere prttatm ff «M||5&* ^«#4 mrimua^. 

0d faltitemmdmi 9tlnKmdmfimfd$» ^ 

fim»iti4i. \ • ' 

i44 ^tdMm etrttnriii pimmuiry 

SUppono in ptxfcnti non agcre de Tlieologia i^ci 
naturali , id eft de fcientia de Deo, uc autor na- 
tuijidls eft t nam de hac idem diccndiim eft , ac dc 
aliis (cientiis naturalibus : Necagere deTheolo- , 
gia infufa i Dco, id cft , quadam cognitione divi- 
naruin Scripcurarum habiu ex donoj>ei , & dici- 
ttir intrfpnetatia fennbnum ■ tiuic enim vendera 
clartim crt r(T"- fimrnijm , quia pnnitur inter dona 
Spiiicus lantti ; led dubuim hoc clt de Thc;ologia« 
ut eft habitus fd^mificus naiutaliirt acquifitivs quo 
eii fidei articulis inferuiitttC t^tlu^oncs. Seciui^ 
dib(uppoiio , quod hfltc Theologia habct ^iM^cc 



Digitized by Copgle 



. r 



loi De Simonia, 

^&ftaii Prinuis rll ex aniailis fiJci dedujcere ooirild^ logus pi o hoc con(tlio fcire prctium, tum quod lUe 
Secundus eft inkeqwecui (actas Sctipcuras, hoaui dirip.t condlium ad p4canJaio ftuun con-' 

r , t — f_ -1 fcieiititin extrinfecum cft. Cuiratiooirefpondeo,' 

illudconniium fempcr xquiTJicir priv»:x inftru- ■ 
Aioni , naTi eoipfo , «]uod Theologus pcr fuuta* 
confilium fugat peceWAn , ScconwIenaadfaoDC 
effldhim Thcologum qi'itit , virtualicer coodo- 
natiir , 8c exhortatur , lum tinisoncionis eft pec- ' 
caca fugate , & homines ad falutcm reducere, quod 



Teitius refponderc ad cafiis oonicleiittc » ad pacan^ 
das coiirci<:nci.H. Quarcusxd prardicate « ft doCCBe- 
faaain Do^tmam. His rup|pouus. 
141 , Diooprimi: vcndctcTneologiatn.quoadduos 
M^xesaAils, &ciiam in quantum doccccafuscon- 
lcientic per modum doi^iina: , ut tic in fcholis.aon 
cfl finionia. Ita com conumini fcncciicia Suarcz 
/ifri «MiM.7.Sancbc3;M nnjitiu Ut.i.cdp.ydH^.f. 
hm»am.depHinmt4. t.fM/f. 4. $. i. mMv.j.dc 
cum aliis Palaiis d. part. 10. num.z. contra Palu« 
■ dan. Anconiuum, & alios. Ratio fundamencalis eft^ 
qoiftlioec dodhina ip&Tiicofogic in fe {upetiiati^> 
ntia t oibiloniinus adioines magiftri iUammBii*^ 
centif naiunles funt , & natniati naodo cboperan- 
tiif , iit ji.Jitous dirc.iiiC , five in eis gt-ncrctur na- 
turalis aiTenfus , five iupetnaturalis , quia non ven- 
dicur ipfe aflenfus fircd fdiim kbor, & cpos, quod 
in imellfda difcipuli jovando, illi niinanJo po- 
liitur : vcndcre hoc modo Theoiogum iioji 
Cllfimonia. . . " •• 

tj^i '. Dito Ccakodoivendere Theologiain,qaoad qiiat- 
tnm •ftnm (iipemumenRom,id eft pr^care.Tel do. 
ccie dodtiiiiam Clirifttaium ob piitium t(l fin.o- 
niai lca conninniitei Dc<flgics apud Suarium /«^^«1 
MPM*at«' ^iniU.iuhi fHpri nim.C. Palanni d. j. 
fxri. I o. tiMM.j. Ratio eft » quia ordinatur ad cx- 
citandos uffl-aus in fupemam felicitacem , & pro^ 
movcndos iii boniini, Tuin quia vcibiur. prx',i:ca 



Theologut iacic io boc cafa per foiun oonfiliuoi* 
Vndepw anlaiini «b «^lnione Sinies clle lece* 



. S E C Tt O VU 

(Jt*^ g/atiaunioois , gratia fandiiicaiis, 
' peclaiui incrcata, doca fupernaturalia,&C' 
e|a% poffiac c0c aaaceria iiiDMiiat » 

$ U MM A RI D M. 

. - ■ ' 

24 j f^udtrt gratUmwiiltit tfi fimonia , & f»#* 

MtfiVo tit ftrt fejjir. 
146 Perjon.i tnircn.t tianpoieft ejftmattria fim»ni*. 
2 4. 7 Qiudttm tortSdrUi foMumur. 
148 (?r«ri« fMuQlfieiuu domt fupernaturtiiiM «\C^ 

ngiu totmhifiuit materiu fimvnm. 



dniuscit verbum Dei , & prxdicator eft vciuti ie- piini6 : committitut (imoniar vendetulo 

' jjtaiot \ Deo miflus ad illiid fnom» e » areenj ii m,yer- ' gicftiam unionis, qnod fieti pollcc, fi Chtiftm • 



Djm auccm Dci cft maximcfpitituale : ert;o eft ma. 
tiria fimonix. Vtrum autem pro fuftcnutionc ali- 
quid poIEc cxigi , & quomodo fuftentatio prxdica- 
, tam Pol&t taxari , & in paftum dedud itlfri dioe^ 
Irius. Hinc coUi^icur quod docete dodbinam Chri- 
ftianam pcr modum pizdicationis , ut credatur cffe 
ttuteiiam fimonix , fi umen doceantur pueri ,uc 
Cnnaddifcant, &tnemacix retincant,non eftfiiiMi^ 
niatMt diximus dc Thcologia. Ita SuM.ubifnp.t;. 14. 
Dico tertii : venderc Theologiara , quoad tcr 



vcn Jciccur, habit-i ratione ad giatiam unionis,qt x 
inhubuat in illo. lu Bonacina ae/ino/tiM d.i.tj.^.n. 
j. Valentia , quem tefert iH SoitteiiM ooiui * Si^i- 
nvmtUJtiUgiote tom. i.lik.^.Ci^.f. num.i. Tau- 
cted. rnsff.z. lib..\.ii.(,,num,6. Ratioetl,quiagratiA 
uiiionis , ut cft modus quidam fubdantialis conlu:- ■ 
getis ex aAione uniciva, & inluerens huinaniut),i C 
«eddarilUin tminra verbo, eft quid iaen»i«Ar cre«> 
tuitKcrfO vcnilerc Ciiriftum habita rationc a.hniif- 
ncm hypolU.icam cft Imionia pcr quud cucruit ra< 



tium.i£lumc(l nmoniajideftpictiumtedpeiepiro tio , & fundamentum^oati) «dioebaciiaiiiqaegai» 
coniiiio . quod ocdinatur ad lalutem «nimae , ad le- tiam unionis eife quid tncrpacam. 



Tandmn mefa o Be m efflifti hominis , ad-padbidat 

confcicntias , vel toltendo« fcrupulos eft fimonia. 
Ratio cH , quia hzc omnia non immediate ordinan- 
tur ad illumirundum intelledum , ut^uo priore; 
nftlu.Theolagia; , fcd immediate ordinantur in (a- 
loceractemam , & bonum animz. Hinc lit nec ju- 
rifpcritum^pcnc prctu:m iccipcre pro confiho. 



Dico feoundo : perfona increatt non poteftefle 

matccia fimonix : h.rc eil conira Bonadnam, ubif»- 
pri nutn. }. illam tcnet Suitcz fupri , Filiiucius , Sc 
alij, quos refcrr, Sc feqiiicur Tancrcd./ii^4 mmi.^. 
Racio fuiidaincncalis tl\, quia injuriae fjdx in per- 
fonam Divirum , & incrcaum, ( ut It Chriftus ha» 
biuratione ad pcrfonam Divinom vendcrctiu)ftmC 



quando oiduiaatt lantum ad pacandaro animam , & . aUetius fpeciei , & malittB ^ lachiegio, &. fimoniiia 

M«fM«..Z.«_ ^ « .J! £ - »4 * iL^ ' ... i- A 



«Mirdendam , 8e raloKm omnMi , ficiic necThea. 

*44 logui. An veropoCitrccipcrepioftudioadhocic- 
quifito</«/r4 diccmus.Atutcrquc potcll zquectiam 
leapere pretium quando interrogatur etiatn in'c>ll» 
lu ^iritualibus ,ut bcneficij, Sc matrirooni)^ quan- 
do inicrrog.icur , non ad pacandam oonfcientiam, 
fed ut inlhuantur ignoiantcs , fciant , vel ut co- 
nim iaftitia roanifeftecui io fbro extcrao , vei ut fe 
pmpnenc ad examen. It* Sandiez fmpri Leflius 

tnf,ff.duk.i }.HUM.yS.& 79. prob.!b;k- iicic Pa- 
mtsrruli.iy.d. j. p.io.nutn.}. contu Navaiaim, 
quos rc fcrc, ut probabiliusdocec Palaus t^i. Bo- 
o»daid.z.^.4^.f,iojum,7. qaidicuntpofte Theo- 
logum fctre prerium pro confilio. Iic«c petatnr ad 
pactndA^n c.^nfcicntiam , dummodo non fijt pcr 
inodum cxlioitationis , &c concionis , paKiculatis, 
(icUt fi quis dubitarer de aliquo contradu , & vo- 
l*ns fdte .vericafem j iic rcdumopcrarctiir, V p- xr. 
•fC de hoc confiiiuin, poJlist , iqquiunt liii, l iico- 



qnai fiooc contra mi fiwras, poie creatas , quia fimc 

contra e.xccllrntiam alterius ordinit , & contra ado- 
rationem alterius ordinis iiii debiiara. Vnde hqe 
peccatum non ad fimobiun, vel fiKnlcg^om, GmI al 
irteligiofitatem petiinec. 

£t hinc deducitur )udam non AiifTe fimoniacum 
vendendoChiiftun^ i]:iia i;on illum vtndu:it bibi— 
tarationeadunioncin hypoibiican),(iquidem iilam 
jgnonbae , ied quateous hoioo erac , Sc ratione hit- 
nianjc nattitx. Tum quia lictrt Iiab'.j:(!'.-t itm.i)Cio- 
nem vendeodi Divinam peilonam,adhucnon com^ 
miuercc linioniam;fed iircli,';ioficacem.llifi ajias ha-. 
bniiret incentionem veodendi hunianitttem illun. 
oc (acracam pcr grariam onionis , qns omnia cuiv 
i!Ic ignoiaitc , SC It "lii; intcndcret vcn-Vfc huma- 
nitatcm lii.^in , iodc eil,quod non fuit Uiiioaiacuaa 
ficur -qiii vcndic Calioein oao&cratuini» lioB qui» 
confrrr.(rt.^- fed ratione anri, & argemi, liaSn* 
rez Jufra aum^^ . . " . ■ 

< - Ssand6 



»47 



Dlgitized by Google 



Tracaatus I V. J^irput. 1 V. 



■f iiircicur.Vend«ntem Euchariftiam.diio 

ECcat J cusr.mittcrc » (itnonue fcilicct , SC irreli^io- 
nis ; nmunis quia vendit rei &cnt> rpecies Idli" 
cet , ix: iin ilratcm quia vcndit j>crfonaiftill- 
ereatar.i^ij .r luli lUiscft. Qi:6d fi iiUm pravo», 
& m.i^icjs iifus vcndukcit, non folum irrctigiuli- 
IMis, tiiuonix peccaQmi, fed & horrendum csm. 
. .nitlic racriicgiuin , quatennf ceroadeo racranvad' 
piofanos i:fiis convcrtit , tale imique faciiltgium 
commitccict , illainadtaletnufuoagiaus datctj 

auamvis cigo vcndat noneieufiltar aoitto» Vi> 
BSuatium /1^.4. fimutti* c4^io,maii,f. Bona> 
cUHm ijujcjf.^. «NW.4. TanciciJ. mtff.i./i^.^. 
</.7. nuta.i. 

Dico teni^ : g^atia Cui^lificaiM « dbna fypematu- 
fiim niaierit fimaniK , etfi 

veiubntur commitcicur fimoniai It.i cum D.Thom. 
Palud. Siuiio, Filliucio , VidAl, T.anacl trdQ. i. 
lH.A.d.6 . M«M.4« Pfo ai)us cxplicitioiic iiocandum 
«ft, iriplicitcc hcc veodi.poCe. Pcia>6 ia coocteto» 
wlipriiris vendatiirCbnftiaDiis , vel (ervns quia 
. fidcin hjl)L-t , vcl Uncliwtcm , vcl ciaiium .iliquod 
lupeinacu[.ilc « auifi vcndatur Saccidos intuitu Sa- 
«Modj » .afac fi pluris venduur.juftus , quam alio* 

Jiuin -vcndcrccur h^bita raiione non iiJelicsCis, 
edgratix, Undlicaiis, quamhabetc crediiur,aut 
C plutis vendatdi Piophcu ob prophetix doauin. 
Secuod6 vendi poduui licc eiiaro io abftca^o * uc 
Ci quis prerio alteri cohfecat ordinem Gcnim , aqr ' 
cfoaradlcicm aut gratiam faciimentalem , hic eiiim 
' j quantuin ci^ ix lc prctio coufert doiu lacr^i, oain. 
' nujufmodi ordinacio tinet , qucnd fiibftatttian , flc,' ' 
collatio gi::t .T tenct, fi non ponatur obcx ex pacte 
tecipienris, uc fi recipiens boua fide recipiat , igno^ 
cans pec niam ob ctllaiioncii^Sacramcnti traditam 
liiiile. Tcrci^ quoad a£lum , ut (i vendattii Saoa« 
mentalit abfoliitio , per quam confemir gtacia, vel 
• fi vcnJitur aliqua adlio aiiciijus virtiitis , q.iatcnus 
altcti uuJisad laluum, ucoiatio fa^a ad Dcum pto 
' a|iqiio jejaniuni, &c. 



S E C T l O VIII. 

Ucrum tccipcre pretiiitn pro SAcr«iaieatts, 
, fit^Simonia ? 

. SUM.MAR.lUM. . 

t4f Vend^rt rn4teriam rm»tm Stienmmntnm 

n»n ejt ftmom*. 
xjp Xte^tn frHinm frtmmrtd fnkamSmrt» 

maOmmtfi/uifrtiif. 
t,$x m txtrmM HeetJ}ii,ue /ojjit qminUn^ftm 

tmim pr» recepiiene Stenmtnti dd rtdL 

mt ttde t m vtxMtitium \ . '" ' , 
Sbt edm i ti tti tmt ftimtiio^ & rtjfUvmmir. 

'251 ^^Mfitirmmi^ pofluUt ptcum.im infretium 
fre rtfiitiiciteU £ui. hanjita, ^utm tfHd fe 
h*bet t 

a|4 jjiydmctrtllari* rtfarmtiir^. 

*49 CUppono non coratr.irt.-rc niv.otiii.ii vciiJcntcm 
Omacctiani (cinotam Sactamentotum , ut pannn, 
^iMim,oleuffl>CbtiljD8, 4ec. EftenimiaaceiiafeL 



(a Saciamentorum , res natiitalis temporalis , & 

'|icetio Kllimabihs , nec valoicm luum amittit ob 
con)unAionem cuip fpicituali. His ftippoficis. , 
- Dico-pcyn^ : cedpece pcetium pto loatctiapro- 
. sina Saqdbnei^BomD • w left pce ablu^oneiD bs» 



ptifmo , pro conlignacione in confiimatione , pro 
ipccubiis coiifecfau; in Euchariliia , pio piolacio* 
ne vecboruro ifi^l^l^itentia , cft fimonia. iia cuni 
•(B^inyi^;fcnti^ntttTabacd. ir*(iaiH i. lik^. d.-j. 
Miicra >Htt1b efl:, qiiia iiujuluiodi a^ioncs, 
i: jatciuis fiiint in S.Ki.imcntis ,funt cetemouiac la- 
(XX, & tantum habcnt fpuuualem utilitacem , & ad 
Dci cultum inietviuni : crgo vcndere illas eit (irao- 
V-'.\. Er ! '.-m diccndum cll de fomii , 6c adinini- 
ItiatioDC ^jLiaincntorum, lum eii.tai l^x- atlioucs, 
4e^T$cba funi (acra * 0c ad Dei culium otdituM^ ^ 
^O^^iuilccviunc u/ibus bpnatus. An autcm ali* ' 
qntdiS^-pqfllt pco labot« , & fiui^tione , quae 
przdidas aiflmtes coni^iMc I fiio loco di^ 
cemus. ^ V 

An autem in «t^ema/vel gtavi neoeflitaiek pc^* ^i} 
iit qtiis d;irc pccunianl , non uc prctium Saaamcn- 
ti , fcd ad icdimcndam vexaiionem, fcilicet parvu- 
lus , vci adultus Jcccdat fme Sactamento } Refpon. 
deo a£muti . lu Suatez r fa». i . i« Rifkitite iit, - 
4. C4p.it. itim.v%, Azor. Sancfaes , ic ali| innu« 
meii, qiios rfft-rt , & fcquitui Donacina de fime. 
»i<ii.i,aMj?.4:$.l. & cum aliisT.iiicred. 

trMdmiit, li,1^,d.-j. f««//.j.«ww.io. r.il.» is/i*- 
frk numert j. cQfitra alios , quos Uii rcfeit. llatio 
fundamentalis primx parcis <nt , quia inbbccafii' 
extremx neccilitatis , non itrogatur irrevettacia 
Sactaineotis. Tum quia non addt inccntio emeii» 
^ tero' Ikccam , fed indocen^ alieium ad id , quod 
ptzftarc tcnccur. Tum quia idco illicita eft fimo- • 
uia , quia ccmporalc ctadicur pco fpiricuali , fed ^ 
in boc cafn npn ctaditurwmpocale pto fpiricuali, 
nam pecunia 'nan ccadiCiHC i(Di(|naUiet nco Sacu- 
mcntis, vcl illorom adminiftiacione, fedpro icdi*., 
mcnJa injufta vcxation:; , & aJ allicicndum altc- 
rius anirouni , qua: in)uiU vcxaiio cft quid tempo-. 
cale,crgo. 

Dicrs hinc fequi ntmfoliimio cxtreina,& gra^ 
vi, ied ccum in quacunt^ue neceflitate , fi ncgetuc 
Sacnnxntum lioece rediroere vcxationca^ , nam 
.naocieicilnqaemihiiiegatur injufte Saoamcnuim» . 
veiario fit roiKi , & babeo )us expeUendi illam ve- 
xationem ii poflunt , crgo dando pccunijni pofrum 
licicc illam expellcte , ciiamli nulla occuirat nccefr 
fitas Sacramenri , fedcantiim udUtas. S^poadetnfe 
ncgando fequclam,quia non oenletuccunc eile pco- 
piic vcxatio , cum ule SaciamenCum tunc nonfic • 
nccdlarium , «c alias talis vcxatio poieftaliisviii . 
.viUf i. Vide Suarium ubi fupr» nmm. i a . 

l)ineTequitur prim^ : dari poiTe pecuniam ad tix 
reJimfnJani vexitioncm , fi .SaccrJos tibi nolueric 
Euchariiliz Sacramentum rauulbate pro viatico, 
lioec horab jam iit confeftus , vel non habcat con- 
fcienciam prccad moiulis. Ita cum Suacio » FiilinF 
cio, Tan<ffed. trtS.x. lH>.d.T.^iufi.^. MM».to. R»< 
cioeft,quia malitia altcrius , non debct mc pcivare 
CinCD boiio a ^uando ego habeo )us in le, & poUum " . 
mi bene maliiia illios , fme ulla coopeiatioM cnm : 
illo:crgo,&c. Secundi fcquitur pofle daii peo»* 
niam Tyraniio , qui habct Xuchariftiaro, velali. 
«lam imaginem , aut Saoiftorum leliquias ad eas 
6inculcaiulas, vel icteveienici ccaftand as , ut ea» - 
tnuUt Chciilianis eum eadenrinientlone ledfanei»- 
di vcxationem , fi Tyrannus pcctmiam petat. Imh 
(i non petat potcft iili oifcrii , nam tunc , non emi- 
eHrSacrameniw», fedredimiturvexad*. fctam 
Suario, Palao, TancrcJ. /«^M ««(Wi. ». 
■ Sed quxrcs quid faciendum quando Tyranndi 
fimpliciter poftulat pccuniam pro ipC» Euchatillia 
ita pretium ilUus, vel fi improbus Saccidos poftulet 
peatntam pcopcetio SaeiameaciiRefpoiidca» ^ood 



r 



Digitized by Google 



104 



DeS 



icnonia. 



fi non ampliiis urgcat , polTc illi <kri ccm intentio- 
nc tcJmii.n.^i vi X ituinem , vel cum alia inten^ionc 
lictuuundti *' ""piiiboiogiis. Si u- 

men improbus muuAei iiiiicCjUt dctur libt pecunia 
in s I ■•tium, iSc quo** pccuniam proliteattir .'fic 
iiuci le ilUm darc in pretium Saciair c nti.Tunc po- 
idl pecunia tndi > & juramcuKim cmitti, non ani- 
mo dmdt pecunum pco ipfo Sacraiiiento , aut |U- 
tandi mcnteinpetentis. fed utendo verbis amphi» 
bologicis, feu adidita reftridlione in roentc, qua po> 
litl juraioentum licinim ccnfcatur, habet cnim ju- 
£timinAni*9'^^ aindtibologia.Koc tamcn limi- 
vMM^^^modo poftidaitisprctiBm pro<Sacrameii- 
to , non pctat ilUid in contcmptum fidei , fcii in in- 
jutiam Chriftianz R«rln;ionis , tunc cnim iion po- 
i . «eft tradi pecunia > ai>c juramcntimi emint } quia vi- 
Unda cft injucia Rcligionb > qvas booo potcicul»- 
rium prxpondecar. In cum aliis Tancred. iraa.i. 

*f4 Sefiuituc ceitiu quo<l ft alicjiia cegio tMn habctct 
fCedicatorcS Evangeli) . aut Sacerdotcs Sacnunenu' 
przbcntes , poHc Pixlato Ecclcfiaftico prcuniam 
tradi . utalliciacur ail cos initcendos , quia pccunu 
■in ainftpi!? pne<^icatione,Tel admtniftracioDe 
cramcntorum « £td ut letnoveatut' ina|pedi(Qnitinn 
cLenegjiiJi cranfmtfnodcin Siaoeiidattm. Seqvitnc 
quarto. polfc Iiarrctico, vel Pagano^^i fe noncOR- 
vettic ad fiJcm ob metuni panpeitads daci peoi' 
niam , qua fe poffit aleie } nam «unc peconia «lainc 
pro fublcvanda paupcrrate. Item redimi poteft ca- 
ptivus , ut iibcreftedlus convertatur ad fidcm , hoc 

, enim nihil aliud eft , quam (ollerc impcJiiucntum 
Rcligioais Ch(iftianx« feuallicere ad i4, ad ^uod 
{tite diTino oUigatur. Slmiliter non oommittit fi- 
moniam,qui aim fccmina infidcli hoc padtuminit. 
cgo ducam te in uxorem « ii baptifmum fufcepcris, 
libd <k his M/^-i Utius «igeiniifc Vide AooadiMm ^ 



• S E C T I O IX. 

Uiruffl ntnonia committacur daodo , vel 
accipicndo pccuniam pio 
, Sacr^mcDulibas j 

'S U U M A R I U M. 

OitiiMt 4iBm ftaimmt i ptttfitn •rJUmt fimt 
mMtrid fimanU. 
Xft Kmkrt tdm SMrMuefttdli* ptrtoattenti* qutm 

%ff S < itr m mm tiim pimtmtiiti4 vntdi f^matr^ 
tUttt mutru, 
9^dkiMdmiifit4ipmLi^kmm, .^- 

nRo intelligcmia hujus fi^oni* fuppono primo 
i cn n Suatio k^ffdtfimom^cap. 1 3. Oinnes adus 
proccd;:nces a polwUe otdinis,iu quucuinquc ejus 
gradu « £eu oidioe . maccnam ellc limonia; i ita ut 
liios emcre , ai:^ 'vcndcrc fimoniacimi fiiu Sc hoc 

non dc jiuce.Ejbc^'^'''^'^''^ > ^*^^ naturali , & divino; 
.unde «mtdeceSacr.i.nciiconim omnium fun^iones. 
aftionem (ac^ificandi , confecratioocs Calids, alta- 
^is,templi,aguus Dei, benedidionis^Jbrporalium» 
Vcilium faccatum, candclarum.^q' x lirnt i!:£jar,pal- 
;n^cum, cantarc Evangciium, vti tpiituliai in Mif- 
j|^KJ III ciiuio, ctiamli fuc a Uico,officiumacol]fti 
cti^toitjMiL^ey officio, i^d ut rol«iiie 
K^U^oftjttii exc[oece»jeti«B 



prtmam tonfuram confcrie pro prcr-o fimoniacum 
abfque dubiode juce divtno clh Ita cuni communi 
lcntcntia Taiicrcd. trmil. i. Ub.^ .d.ijiiim.x. Seciin- 
d^ (iippooonomine Saaamentalinm intcllin oeK» 
monias.&benedlftioaesfacras , ^ux publicaaii. 
choriucc , 5c inllicuto EcclcfiaE fium, Hi.julmodi 
a^ioncs , lcu hcnedidioiics , vcl tanciim iuiic iii 
ficci , & nun habcnt ctfciftum pcrmanentem, U. ob 
id vocantuc Saccameaulia iranicuncia , uc benedi- 
(k\o nuptuilis , exorcifinus , dc finulia vel habenc 
KSiSoim peimanciucm.uc benediftioa^ua,CaliGl4^ 
. oiei,&c. his (uppofitis. 

Dioopiiin&:f!nibniaou^niiiticor.vendendo*tan *5' 
Sacramentalia cranfcur.na , quatn permanencia. Ita 
comniunitcr DD. apud Bonacinam , <^cyiim«i«i<( 4^1. 

§.1. "tn. i. Ratio eft, qoia hi^tifniodi Sa* 
cduneotalia funcvere res fitoc ; mfi ooroinitrinw' 
fimoniade jiuedivino vendenlo illas : nam litic 
indicucio l)u)us coiifccrationis fit ab Ecclclia : fup- 
pofiti tamcn hac infUtutipnc cum ptpccdant a fpi- 
lituali poccftate omnino efidnntor divini ordinis, 
& iit fic ncc utilitatem habenc , nec xftimationcra 
iiili in ocdinc aJ ipintualcin finem , crgo fi Sacta- 
mencalia pecmanencia cacius vendantur rationc be« , 
nedi&ionis, vcl confecractonis , & pio tcaafcMmi^ 
bus altquo modo pretiom fmnatui , firoonia ooai' 
miccitur. 

Scd hic infurgic diificulcas , ucrum Sactament»-. ^57 
'lUt pennanentia, ut Calioes, vafii, & ornamenn 
0ia»Tendi poQlnttacione materiz > Canoniftz com- 
munifer negant , quandin confecracio permaneti 
communis tamtn fenientia docet rcs confeonM* 
vendi pofli: rationc macetije ahfque lahe iimaiiis* 
' nifi in le aliqua, fpecialit extetpctihibitioBcclefia. 
ftica, ac hoc etfi materia modica fit, &: parva, Jum- 
modo babeacur fempet cacio pretij ad ma(eriam,non 
vcr6 ad oonftcfatioiiein. Ita Sanchcz in conftiiis 
Uy.t. cap. j. duy. i j . Suarce, Cajetan. Navarr.Fil- 
» liocius. & ali) , quos refcrr , 8e iequitur Bonadna, 
de fimohit d. 1. cjitift. §. i. num. .4. & cumaliis 
; Tancrcd. fnprtt num. 1 . Kacio eft quia matexia ilhu 
rnm lerum prctio cftimabilis eft,nec valoiem amit^ 
ticob confecritioiu-injicct novi:m valorcm ex cnn- 
lccracioiie non alfct^uacui. Tum quia Caliccs iacri 
QOIuimn^gipfiadli , & alia vafa intcgra, & illzfa ab 
ajMMt^^unmr, (cd iti excu^ui noo poiliuiCyniii 
mlCtattone maivrix : ergo. 

Advcrte tamcn cum FagunJcz,</< jufliiiM tem.x. ij$ 
lik.f,t<tp.i9.uMm.io. Qttodlicetde jtueconimu-> . 
oi vafii facra , fc Calicet , Se pateue oonfira^be. 9c 
ad mafTam argcnteam rcdafta, Sc vcftcs faciz.poft^- 
quamfuam formam*amifcrunc , & deftiuaa: funt 
polfintlicite vendi , non folum alcctis Ecclcfiisad 
ufus haoit ied etiam fseculatihus adufus profanos} 
de jnreiamen Luiitano lik t. tnSmmioHit fit. 14. 
atinim , &: ornanicnta Ecclcfiarum, Sc monaftciio- 
tuvfi , eciamfi antiquam fbrmam non recineanr, ne- 
que>endi ab illis valide poftlint perlbnis lieculaii» 
bus, nequc a fTcuIaribus emi ad ufus pro^nos ,au^ 
in pignus accipi poHunc, nili dc liccntia rcgis,aIio- 
quinacci^ncntcs in pignus , vel cmentes coguntuc 
itfttiuere eagracis Ecclefiis , & infupei ielvuii( 
aovies valotem illarum , paitim accufitnti * pattim 

in rcdemptioncm captivorum. Aliis tanyrn Eccle- 
fiis vendt poilunt, ctiain de jjiuc Luliuao , uoa ut- 
ro ca fa ca wri biii. 



S£C 



Dlgitized by Google 



Tradatus I V. Difput. IV. 105 



S E C T I O X 

Vabm fimodia.coaminanirTeiMieiido 
iepuktiraai» . 

sUmmarium. 

f Lnn* '« f *fi Mli^Mij fifultm » nn itm 
fmttm fn ftfultunt dt Eftftn;nm httt». 
d*am , ftd dffiumidm Mv tu wmm* Ji. 

mtait. 

a<o l«cm dt^matm EfifttfMi ftftAimnt 

venii pofjttrtttittit ttrr*l 
161 Qji irido quit wAi •ntmrt BeeltfimH ftffidtttm 

do III iHa }m fepitttMr* im Utf Ite» fttUt 

vtndi liU tblt^tuit. 
.t€% Am ftfit fMd fraimtfn hnunaimif^id^ 

iurm t 

tSj ftctU*ris tmtndo ftfuUwrMm ae^mrnt dt» 
minium iUius f 
SijiiidMtudmm fitdt tMfiiUit 
x6$ PtminHnditnmflmtitum. 
x66 FtniturfamttmHmAuthorit. 
2.67 An *rmm fmmdMtrit m mIi^m» c»fu ft^tmt 
mvdidtifttit»v^fifmttmit} , 

P\Ico ptitno : Locus in qao nnllat eft fcpnltoSt 
JL/nec dcpuutus el\ ih Epilcopo ad fcpuUuns 
fidelium , nec aliis eft beoedtdus , fed uauun do- 
pocandus ad rcpulcnias cft 

teft venJi , ficut & tctra in qii:J Ecclclu nigcnda 
cft vendi potcd. Imo & li rccunduui jus dviielo- 
cns* inquoaliquis cl^ fi^pulais conreodeMedomi» 
ao fic teligioiiu » ac (iecuoduin jus Caooaicani non 
'«ft catis , aec inrai£bj]w > nifi quuKlD antlioritaie 
Epiroopi deput^cus eft adfiJcHuni fcpulturAS. Vn- 
de proprie , Be recundum jtis Canonicuni iocus re- 
ligioTus fepulturz Jicituc illc , in quo altquis &- . 
delis cft Urpukus , vd (epeliendus , iivc fii tettt, 
five aica lapidca , five atiud , qiiod authoritatc 
Epilcopi cftad fidclium fepulturas ciepuutus,cciJin> 
6 nuilus ibi lepultus fic. lu Sauchez i» ttnfiltit 
Uh.i. imf. f . Ak 14. «iM. I. ic ali) conununitcr 
DD.Qjaii; fi locus iion>liiiTi (ic dcftinatus ad iVpuI- 
Cncas fioelium , poteil vcndi locus tcccz piu UpuU 
tuca. H^ccbdixemf. AMtmdmdi fepuliHru : nain 
iljoiutaloqaunaar de Mcca depintt ab £fiilcopo 
adfepolittcas fideltum.' 
a£e Majus umen dubium cft , an pufltjuam locus, 
vel £cclefia fucie dcllinau Lpilcopo ad icpultu- 
' las fideliuni , vet locus jam eft benediAus , polltc 
. adhiic vtfuJi It-pultura in tali loco , vcl czmccetio 
non lacioiie bcncdtc^ionis , tcd pracciic caiiunc cci- 
rx , Ccuc vcnditur calix confi ctatus . raci<Me-n»> 
cerix t Ec, abfoluce affitn^oc Azor , Laiinan»qoac 
ccjeR ihMiaeina d$ fimtmim d.i.^mtfi.j^. f.S,mim. t. 
9axti t*f*titaijfiimmeMfm xo-"*"».^- Pcicinis in 
eiitfiitutioMt 1 1. Lttnis X. tmm. ii. ubi.alios pro 
hac fcncencia rrfcr:. Ali) cauKU atiibluteneganii 
ica Regiualdus, Suarcz, de fiM»miMCMf.\^ Mum, 1 9. 
Bonacina fupri, Sinch./M/rr4, & alij..Qtionim fun» 
damcntuin funutiii' tx eifji tttmdm, 9c Mlit juibtt^ 
quos refcit Suaicz. , . 

Egoumea diftioAioneatac. 8c dico in Eccle> 
fiis parochialibus » vd aliifnon Rcgularibiis, pro- 
babilioicm clle rementiam negativam Suaii) , Sc 
■liorum , falfcm jn illis locis , uhi contnurlumpee 
(onluetudiaetn non cft iomdBftun « onicoiauib» 
fdttjU, 



x6i 



tudo poteft Ecciefiafticuillas leges derogarcut no* 
tavit Bonacin«jfa^4>NM». t» An vrro hoc jam ubi- 
gie int c o J n ft u m 6t pcc confuctt:dingm ? In mult^ 
iMil ita fiert «ffirmat Peitints fupra. Qiiidquid ta- 
nten dc hoc fic, Regularcs poUuiiC vcnderc fcpulcu- 
ras in fuis Ecclcfiis, noaiattqmcJbcncdit^ionis , fcd 
ratione terrx : iu Azor ,'^aeimii^Kkc , & fequitut 
Pcirinis confiitMiitHt 11. LitMij X. mim.i. l'occel 
fMTtt z, cafuum , cufM to. num. 1. Racio r(l tjuu 
vcndcrc fcpulcuram rationeterrx non cft inninfe- 
cc malum , led roaium quta pcohibitum , fed %K 
prohibicio neneft fiidarerpedhi Rrgulariuin:crg(». 
Minor patec , quia cap. Avottndd , liilum pr.xcipiC 
Epiloopis, ucinhibeant fuisClcricis dicccclanis,iie 
aKqniofiBiefimiafltcxigere pro repultutis fed Re- 
gulateaexempci , uonfiintdeiutirdi^iooe diccce- 
iiim £pirc3p(>rum,tcJcxtraillum,undc Epilcopi iU 
lis prarcipccc iion pollunt. Alia atitcin jiira loquuo» 
tur pocius£onfuiciido, quaiu praecipicndo^ut benO 
*Peiilhit./S(fn« crgo. 

Htnc 3 fortiori fequitur p<MTl- fi mi pretium 
qtiando quis vult onerarc i:ci.icli i.m , livc lic rrgu- 
lacis, fivc non , Cc pofllJccc in illa jus ivpi UuiT in 
aliquo cciCoi«we Uiius « uc non fofiic alius ibi fe« 
pcliri : timcnatiiique illa obligatio cx parte cierico- 
nii-.i pocell vendi authoiit.uc l'iarl.ttor.,r.i Eccicnx. 
I a Suatez ubi fuprit //«m.z 1. i<.acio cW , quia hic 
non vcndicut lcpulcuta , fed obligacio nou fepe- 
litndi ibi aliunij illa cnim obligatio eft onus acci- 
dcniai tunt fpiricuali rci per accidcns anncxuin,quod 
arllimabilc pretto eft. Poccft tandem pto fepulcuia 
etiam in £cctc(ijt non regutatibut acdpicoiirue- 
tom IKpendiom ptotali looo (epaltatcr. 1» Sanch. 
fuprk 1'rititiis Jnprn ^ ali) ; hocenim non iuinituc 
ut lcpuhurz pictium , lcd fabcicam £cclcriac i de> 
cens cnim eft , uc defuiuAi qui cem^l^m inlie- 

nem.- ~ * • - ^ 

An vccofumi poflic pcctium pto loco honoratioti 
fcpiilcuix> nia}us dubtum cil ; aflirinat Sanch. /«- 
frm \ negac veso Suarcz dt fimtni* cup. i ^.lum.iu 
Ego camcn uur diHindiionc, vel enim locus cU ho- 
noraiior ob rationem aliquam iacram , puu quia, 
propii^quior cft aluri , vcl c(l honoracior ob rcfpe» ^ 

^uroaliquemtcmpocalem. Si pcimum, commitci» 
Car fimonia,quia fttndamenturo Ulinc Iwnotit,' Ate- 
datur in m.Vjori fai-tfbtace loci » & liccc hmor hu- 
manus lit fortallc motivunt teniaiuui, cll tamcn an- 
nenis coniequenccr ad talon ccm fpirica^lem, ficuc 
cft honoc hunianus anncxus dignitaci » auc benefi* , 
cio , nam cciamfi quis propccr illum boiiocem mc^. 
vcatur ad cmcnduin b-ii.hciun'. Iunonijciis eft ; flc 
crgo iupr^aefemi. Si umcu lccundum dicaciUa conc 
non committiioc fimonia , noo enim cmitur (Ct u> 
cra , {ej honor hiiinanus , qiii in hominum cftimo*' 
iionc politus e(i. Tum qui.t qui emit honoracioccni 
looim te qnofccleiCiiion commtctit fimoniam:ergp 
ncefimoniaeotninittinic dum hooacacioc fepulo^c 
locus emitnr modo difto. 

Sed Q^ia:res An Liicus fupjwflto quoj potcft ijj 
etncrc lcpulturam tatione tcira; in EccUliis laltein - 
tcs;i'Uribus , ut diximu$,anemcndo illumacquint 
ilitus Jominitim ;■ Ri fponJt tur ncgacive. ica San- 
chrz , Svlvcftcr , Ahbas , Lambirtintrs , B itbi^fa, 
quos refcrt, 8c foitnctu I'liiwi:'> , ,vici<!.'rnenio ad 
etmfiitmitMim Lttnii X cMf.^^ num.^i. Katio eft> 

' -quia Ecdefia c&m fit res bcra , & ideomeierpjcU 
tiiahs.non potrll pei !ai'a:m pjtTiJcn r.?r in tocum» 
nec in paitem J. tjn* dt tot. de i ti veiuuctt. qpo^ 
tc dioendum eft laicum non habcre dominiiun fe- 
pniionc ab ipfocmptciD EoGlcfja. vel ocmctcriQ» 

O ' fc* 



Digitized by 



104 

n non nmpliul tngdtt , polTe iili dvi cum iiuemio. 
ne tcdntiiiiili vexationcm , vel mm alia intcAtione 

lictHUtcndo fi opiis fiArit amplnboiogiis. Si ta- 
men improbus nuiiillci' uillettut detut iibi pccunia 
in \ \ etium > 9c qooi 4aas pe^ninn profitestur 

ijitcr lc ill.im daiein pretium Sict.uiv,-nti.TiinL- yo- 
tcft pccuuia tradi , Sc juramcniiiin cT.iuti, nan iin- 
]■ pecuniam pro ipfo SacxAnicnto , aut ju- 



De Simonia, 



sandi menieqKAttatfi** fcd utendq verbis amphi- 
boldgicis, ftAiMma leftriftioiie in inente, qua po- 

flt:i ji rimLnaiai licitiiin ccnfcatur, habec enini ju- 
Aaw i^jUliaiDUtendi ampii>bol(^ia.Hoc tanicn limi- 
«addikcft» modo polliibmfieifBm pro-Sacramen- 
to inbn petat illud in contemptum fidei , fcu in in- 
jutiain Chriftianx R.tligionis , tunccnim non po- 
i , leftttadi pectm>a > •^^■^ |> <''^<:ntunieiniaiiquia vi> 
tan«la cft injucia Rdigionis , ,^uc bono Miticiil^ 
tium pratpondeiah Ita cum aliit Tancred. fr<«0.i. 

d.jjsh.4.'->>fn. I 8. 
^$4 Se<|uiiur cc:ti6 quod (i aliijna rcgio non habcrcc 
pccdicatorci.Evangrli) , aiit Sacerdotcs Saaamcnta 
prxbcntes « poffe Pixiato Ecdefiallico pccuniam 
tradi , ut jiUiciattir ad cos mittendos , quia pccunia 
non d.ttur pro pi.Tjic.itioiic, vcl adminuL.uicnc ia- 
c^ipientotum , fcd uc rcinoveatuc iinpcdimenuim 
^kinqpitdi tranrmiflionem Sacenlotuih. Seqttitor 
tffitW, poflc hatrctico, vel P.igano.qiii l"e noncon- 
Vertit ad fiJcni ob nHtuin p.iupe!Catis dari pcai' 
niam , qtu fe po0ic alcrc ; lum tunc pecunia datuC 
'^- pro fub!cvandit fiiupcrtate. Item tedimi poteftcu 
pcivtis , ui liber efleAus oonveitamr ad lidem , hoc 

, cnini nihil aliiid eft , quAm tollcre impcJimentum 
Religionis Chttftianx, fcuallicerc ad id«ad^uod 
jure oivino obligatiir. Simil iter non comminir fi- 
monlam.qui nnn fopmina infidcli hoc paibiminit, 
ego ducain tc in uxorcm , fi bapiifmuin luiccpcris, 
Sed de his iiffrM Uiiiti agomis. Vide Bonactnaiii ff- 

S E C T I O IX. 

Utrikin fimonia cominiRacur daodo • v'el 
accipicndo pccuniam pro 
: SacramcoulibtMj 

5 17 M M A R I 0 M. 

' " x%$ OmumamfendtnMiftuJbutwJ^fian 
mMUfutfaumkc, 
2 {6 fimdirhtmm SMrtmtiUittMftmantatiMftuim 

trafiftHnti.tti} ftmennt. 
7 S<uramtmAlia ptrr/unttntia vtndi ftjftutt rtt^ 
ticHt mattrU» 
SsfdJktndiim/ktUfiinlmJbtui*. 



PRn iiiteUigentia hujus (eftioois fuppono piimo 
cum SoBftO i,4,dtfaimmstM. i }. Omnes adus 
precedencef | poceftaw 0Rlinis,in quocumquc c)us 
gr.idii , fcii uiJinc , maxcciam cllc limoniz ; ita ut 
ilias emctc , auc veodcre fimoniacum iit , & hoc 
non de jure Ecdefiaftico, led naniiall , 4e divinoj 
.Jindc vendcte Saaainentorum omnium fundioncs, 
aAionem facrificandi , confccracionrs Calicis, ika- 
ris tcmp!i, .ignui Dci, benedidionct corporaiium» 
vcitium iacuruuii caniiclarum,tqi'Z bcneditic^iaU 
;nianm, cantare Evangelium, vcf Epidolam in MiT- 
6, vel in choio, cctanili fijc k Uico.ofiiciumacolyti 
cxcrcere « etiamii uoo iiat ex o£cio> Ced ut folenc 
CKorciftK v4oftittij omoaCft.etiain 



pcimamlonfiinm confcrre pro ptetiofimoniacum 
abfque dubio de jure divino clt. jta cuin comrauni 
icntentu Tiiicrcd. iracl.i..lib,^.dM.nHt/i.i. Sccun- 
d6 Uippouo noiniuc Sacrameuulium intcliigi ccie- 
monias,debenediAtonet lacias , qux publicaan- 
thrjiitatc- , & inllittito Ecclrfix fiuiu. Ih.)iifmodi 
adioncs , leu bencdidtioncs , vcl tantiim lunc in 
iieti , & non habent effc&um pcrmanentem, & ob 
id vocaniMrSaccamenuUatianlcuQlia , ut iicnedi- 
£Ao nnptialis , exorciiGmis , Se inniUa vd habenc 
cif.Qi m pcimanciucm,ut bcne^^iAio cqiM^Calicii^ 
olci,&c. bisruppofitis. - .' • 

Dicopcim&tlimonia con>mictitiicvcodeiidQ>tam *S* 
Sacramentalia tranfctmtia , quam pcrmanemia. Ica 
communiter DD. n^ud Bonacniam , dt fimtnia d^i, 
qu*fi.^ 5.1. mm.i. Kmo cil, quia hujufmodi Sa« 
cti u nent al i a func vere tes iiicrc : ergo committituc 
fimoniade fttredivino vcndeaioilbs : nam Itoic ' 
indictitio hujiis conrc-cracioiiis..fileb Ecdeiia : ftip- 
poht&tamcn hac inftitutione cjkm pcpccdam a ipi- ' 
rituali poteftate oronino cfficinntnr diviui ordinis, 
& ut fic nec ntiUcaiem habem , nec xftimatioi^iem 
nifi in ordine ad fpiritualem finem , crgo fi Sacta- 
nienulia pcrmincinia c.tnus vcndancur ratione bc- , 
nedidlionis, yci coniecrationis , & j«o tianteuaci- , 
bnialiqiio modo pcetium fiunacac , fimoniaoom- ' 
mictitur. 

Scd hicinfurgit difScuicas, utrum Saaamcnca- ^57 
Ua pcrmancntii, ut Caliees, va(a» tc oinanienta fiu 
cn»vendi poliint catioae maien« \ GuMniftas conu 
muniier ncganc , quandin confeeratio permaneQ 

cominunis tamin fcncencia doccc ics confectatM 
vendi poHi: rationc tmccrix abfque labe fimomc* . 
nifi in re aliqua, fpecialis extet pirohibitioEccleitiu 
ftica, !c hoc etfi niateiia modica fic, Sc patva.dum- 
niuJu hai>cicur fcmpci latio ptccij ad maccriam,non 
vri6 ad confecracioncm. Ica Sanchcz in c0»/7<<iir 
ltl>.t.(af.i,dmk,i$. Snarez, Caietan.Navact.Fil> 
• liocius, dlr altj , qoos refrrr , te leqaimr Bonadaa» 

df fimoui^x cl. I. (iHtfl. 4. $. 1. 71H7II. 4. & cunialiis 
, '1 anccc J. [ufra num. i. KaciocH quia nmeria ilia- 
cum rcciiin ptetio xftiroabilis eft,nec valaiemandc- 
titob Goareaittonem.iicct novum valoremcx con- 
fccratioiie non afiequatui. Tum qaia Calices facri 
nondmn pe^Klfti , 6c aiia vaia intcgra, & iKxfa ab 
aliquibusenMiiilor, fed hi exculktinon pollunt^ifi 
emaitt mtione maieciae : ergo. 

Advcrte tamcn cum \ i'^\m'\.r ^'{e ]uH'nia tem.i. 258 
/iK j. taf, 1 9. /tHM.io. Quod hcct Jc jiuc conmwi- . 
ni vafa facia , Sc Catices , Sc pacenx confradlx, & 
ad mairamarji^aitearo teda^ & veftes faocapaib- 
quamitiam rormam*ami(<»nnt , 8e deftnidxfunc 
polTtnc Iicitc vcnJi , non folum altctis Eccleliisad 
ufus lacros, fcd cciam fxculaitbus ad ufus piofanos} . 
de juietamen Lulitaiio iH. x. trduiaxtonn ui. »4, 
aurum , Sc omamenta Ecclefiteum, & monailcrio- 
lui^ , etiamfianciquam formam non recincanr, ne- 
que vendi ab illis validc poirunc pcifonis fxculaii- 
bns, neque i (xcularibus emi ad uius piofanos » au( 
in pignus accipi poflunt^ hifi deticemia tegif,alio> 
quin accipiences in pignus , vel cmentcs coj;t:ntur 
reHicucre eagiatis Ecdeliis , &l inlupec iolvunc 
novtes valoiem illaiam, paitim accu&nti , portini . 
in redemptioncm diptivonira. Aliis tamen Eccle- 
fiis vendi potrunc, ctiam de jaie Lufikaao« nonta- 
mcn ixculaiibtti. 



SEG 



Digltized by Gopgle 



, . Tradatusl V 

" • 

: segtVo X 

Utrjjun fimopia .camminanir ycajendo 
' icptiltiiKaiii} . 

SUMMAltiaM. 

Zff Lttmt m ^Me n»n efl tliqm fifultiu,nu dt. 
fntatHt frt fipultMru dk Efife9»t,iut kttf$. 
diSm , ftd dtf$iuudm m« m mumi* JL 
mtnig. 

i<o ji» item dtPmt4tm dh Epifctft ad ftftdnrHl 

vtndi ftffit r^aitat ttrr* i 
■x6 1 Q^dt ifitit vmb tMtnirt BetUjiMt ptjpdtn- 
do in iUa jus fepHltnrs M ttrt» itft fttlff 
veitdi tU4 thlt^^tt, 

xtx ftfit fumifrctimfrt ktntifmimftfitL 
tmrmf, 

iS f An fiaJtris tmtndit ftftdttrtm M^tlt dA- 

miiiiHm iUius } 
264 Sitid iwtndum fu dt ctftiij t 
iSf Ptmitmr Mtitrmm fituitiim. 

166 Poniiur fenrentid yiMthorit. 

Z67 An 4irm* fundMtrts m «liqtft tttfu fijfiiit 

mfMdetftti/,fntf^idt»iti . 

PNl^'' priino : Locus in qtio nuUas eft fcpulcus, 
JL^iicc dcpucitus ell Epilcopo ad fepulturas 
fidelium, Dccalias e(l benedidkus , Ced oiuuin dfl- 
'|M)iaiiAM ad (epulconi eft «uiiiio ptoliniii, 
teft vendi , ncuc 8c tena in qua Ecdena erigencla 
cft veodt potcft. Imo & fi fecundum jus civile lo> 
cus, ia q'io alii^uis eft fepultus confentieatedoiDi- 
no fic religioliiis , ac (ccundnn Jus Ca fton ico m non 
•cft talif , ttcc invenAbilis > ain qaaaiiB authoricace 
Epifcopi deput^tus eft aj fidclium fcpulcuris. Vn- 
de proprie , & fecundum |us Canouicum iocus re- 
ligiofus fcputcuraE dicitur ille , in quoaliquisfi. 
delis c(l fepulius , vel iepeliendus . iivc fic ceria, 
(ive arca Ispidea , (Ive aliud , quoid authoritate 
Epiicopi tit ad (i Jclium (cpiikuris JepuU(us,cciain« 
ii nulius ibi U-puUus fit. iu j»auciicz im (tnfittit 
Itf.a. ietf. f, tM. 14. *Mw. r. 9c ali) conunumter 
DD. Cj^iri.- fi loa:s non lum fic dedinatus adfepuU 
tuiu tiaclium , pocelt vcndi locus (ctrx pio icpuU 
tna. oh^o^. AMtmdet dt ftfulturif : nam 
fljajoca loqauntnc de (ctn depwau ab Epilcopo 
adiiqialnitas fideliuia.' 
160 M«|US umen dubium eft , an poAquam locus, 
vd EedeCu fuae dcllinau ab Epifcopo adfcpuitu- 
ns fidelium , vel locus jam eft benedi^s , poffic 
adhuc veudi fcputtura in tali toco , vct carmcterio 
nan racione bcncUi^ionis , fed praeciic rationc tci- 
tx , ficut vcnditur calix conGctatus , ratioofrOia* 
cerix l £c, abfolutc affinnfM Azor , Laiman»qiKW 
leleit Bonaeina dt ftmmim tLt.qudft.^. f.6.iimm. 1. 

9omi l.p-trte cafuu» cafu lo.tium.i. Pcirijiis in 
ttmJHtutiont 1 1 . Letnij X. tmm, 11. ubi alios pro 
hac fctitentia refcn. Ali) tainen abfolute neganci 
ita Regiaaldus, Snarcz, d* fim»ni*c4f.\^ num.i^. 
Bonacina fnpri, Su\ch.fmprM, Sc alij. Quotum fun« 
damencum fuminii tx ikfuMtmdM, 9t aliis )Uilnil, 
quot refert Suarcs. , . 

^uinen diftinftioneotor, Ac£ooinE«cle- 
Isispatoobiatibiis , vcl aliis non R.egnlaitibus, pto- 
babiliocem clli: fcntcntiam ncgactvam Suacij , 
. dioium , faltem in illis locis , ubi contrarlum PCC 
f Wl iil ct udi w em non cft inuodu^tota » oaal ooouep 
, tdr* llU 



, Dilput. IV. loy 

tudopoteft Ecdefiailicas iUas leges derogarcut no« 
nvit Booacina fMfrij^. i, An vero hoc )am ubi- 
^ueincroduftam^MicoDfuctiidinrin > In mul^ 
liMvitB fieri dEnuttVatinis fupra- idquid ca- 
mcrtdc hoc (it, Regulates polfunt vcnicrc fcputtu- 
ras in fuis Eccieiiis, nonratioiMybenedidionis , fcd 
ratione cerix : ita Aaor «^oeSfefeic » de (^uicuc 
Pciriais etmjHtmitmt x 1 . Letnit X. mmm.i. \\n tcl 
fmrtt i. e^fMmm , enfu 10. num. 1. Ratio ri\ quia 
vendete fcrp.i[:i:rain cacionctciia: n>jii intrime- 
ci m^cHD , lied (iMlum quia prohibiium . lcd lizc 
pcf>lrailioifllnicfftinarefpeftu Regularium:crgo. 
Minorpacec , quiac4/». Aeoltndn , inlitu) prarcipiC 
Epitcopis, ut inhibeant fuisClericis diocceUnis, ne 
aliquid pracfumant exigere pro fcpulcuris ■, fcd Re- 

fjubres excmpci , nonfuntdejuiifdi^ionc diorce* 
ihn Epifcoporum,rcdcxtraillum,undc Epifcopi iU 
lis p.'.t t i[)CiL: iiori ptilliiiit. Alia auteiii juia Itxjuuu- 
tur pctiiis coiilulcndu, quain pta;cipicndo,ut bcne 
^Pcirlnis/i(^r4 ••crgo. 

H:nc a forciort fcquitur pofiL- f mi prciium 
qiundo quis vult oneraie Ecclcliani , Jivc lic rcgu- 
lacis , (ivc nun , & polEdcre in illajusfepuUurT in 
aliquo certo laco illius , ut abn fof^t alius ibi fe- 
pcliri : lowc natoqoc iUa obligatio ex parce clerioo- 
nim poccft vcndi aorhorit.it!: Pnl.norjm Ecclefix'. 
I:a Suarcz uhi fuprk num.ii. Rjcio cft , quia hic 
non vendicur fcpultura > fcd obligatio non fepe- 
licndi ibi aliuni; ilU cnim oblig^tio eftonusacci- 
d-ntaiium fpiricuali rci pct accidcns anncxinn,quod 
.TlHmibilc prettO cft. Potcll taiiJi.m pto ftpultura 
cciam in Ecdefiis iioa rcguUribus accipi CQofue' 
tum ftipcndinm prowi locoCepaicntr. lu Sa^cfi. 
fuprM l'c\tims /iiprA &: alij ; hocenim non fumitur 
uc leputcurz picciura , fcd f.ibiicam Ecdcfia^jdc- 
cciu enim cft , uc defun(2i qui cempli^n iniia* 

nem. 

An vcrofumi po(Ec pretiumpro loco honotatioii 
fcpulcuiz; ma)us dubium cft } aifiiuut Sanch. 
prM ; negac veso Suarcz dt fimtmiM cMp. % ^.num.ti, 
£go tamen uut diftint^ionc, vel enim locus eft ho:>' 
noratior cb lationem atiquam (acram , puu quia, 
propinquioi cft alcari , vcl cft honoratior ob rrfpe> ^ 
' ^kumaliquem cempoialem. Si ptimum, committi- 
cnr 6nonia,qnii fnndameniam illina honorit,' AAh 
danicio i]ia)oci6nfticateloci > & lic^c h >nor hu- 
manpiiic fixtailiBmoiivum remotuin, cll cimcn an- 
nexnsconiequenccr ad talem tem fpixicualcm, hcut 
eft hooot liuinanu$Mnexus di«iiuu » iui benefi- ^ 
do > nam etiamfi quis propter ulnm horiotem mo> ° 
vcatur ad cnv.-tidimi b-iiclicium fimoniacuscft ; fic 
ergo in p(|Sfenci. Si umcn iccuiidum dicacm, cunc 
non eemmitciiltr fmoiiia , nop enim emitur les f»» 
cra , led honor huinanus , qui in hominum arftima- 
tione poficus eft. Tum quia qui emit honoi arioietn 
loenm iH qno fedeat,iiou coromittit (imoniam.-ei go 
nee fimoniaeommitcitur dum bonocatioc fepuiiui* 
locns emitui: modo diAo. 

SedQ^iires An Laicus fuppollro rjuod potcft ijj 
erocre fcpuicuram cacione tccrx in Ecclviiis laiccm - 
tcgnlaribus , ut diximus, an eroendo illum acquirat . 
iiliu ^ dnrniniiim } Rcfpondtiur ncgative. Ita San- 
chcz , Svlvcftcr , Abbas , Lambirrtmits , B irbo(a, 
quos rtfctl , & fequirur Pcinnis , ttddit-nntnto Md 
ttnfiitmitMim Lttnit X- ctf.4^. miim.^6, Ratio ift> 
•qub Ecdefia (i&m (ic res facn , 8e ideomeiefpiti- 
tiniis,non potcft pc t laYaim poITidcri nc«c iti totum, 
nec in paitcmJ. de toi. jf', ac ici vendndt. qua- 
te dicnidum eft laKcum iion habcrc dominiumfe- 
poiiani ab ipbcmpccia Ecdclia, vei ccmaeiiQ» 

O ' fi4 



] o 6 De Simonia, 



(ed caiituin lubcre ufum illius pro lc , & lui» liic- 
cclloribus, iii nuilus pofllt tii iiivitit ibikpiiui, 
iiifi in ntcifficace. At co iDortuo , & fjmilia iilii:s 
cft luagna coiitiovcr/ia , an poiiit aiiu venJi uli » 
illius lcpiilcuior ? alfiniut Sanch. /« f «»/»/.*« /.•^.i. 
utp. j. duh.i^. num.^, Tjbicn;i, Laurcmuis.Rotid- 
gacz, SylvtdLT, quos ttfcil , &. ictjtiittt IViiiiiis, 
tOM» j. addti.imcnto ad CenJiitHliOUcm Lttnii X. 
f.i/'.^. ««'".4!J . Argcl»;j, Ainiilla, <liios rcfcit , Cfc 
iccjiJiciJi LwUiu /«ma i. tap. ii.num.i i. Raiio cil, 
<.]iii.i lictiti mutic liii fu ctuarij, cjulquc «ItlccnJcii- 
tiiim l'cdi( ulusftu^iis propiictatium jnxta l.cor- 
tiipttouetM c.p.dc ufti/rutiii. Ita ctiam jus lcpultuiz 
nioituo b>.iKr.i(^lorc j <Si: c)us hxicdibus , icJit ad 
Ecdenam. Tuni etiain.i^uia aliui]uiii inipcdircntur 
ali), q :o minus Ecclcrumurnaic, & bincliciis au- 
girc poilinc 

Major taaicn controvcifia cft dc capcllij , qi x 
altcui fucrc vcnJuo: , non tanqiiam pattono pto- 
piic[ltic ciiimdcbct habcrc )un pijilcntandi a|i- 
<]uod hviicHclMn in call capclla , vcl Ecclclla uc 
dotCt Lcuna /oiw.i.CJ/'. I I. «uti.iy- ] lcd dc pa- 
ttono , tjui I.iio moolo , & impropiic diciti.r pa. 
ironvis ,coqi it.[ Lcckliam , vcl capciUm conllru. 
xit , fiurJavit , vcl Jotavit , cum conJitione ut nc- 
moiiiea lcpclirctut , nill iLilfccdc illius familja,&: 
pto fabcica , & oinatu illius rcditus annuos afli- 
gnavit. An fciiiccc UiOituo illo ? cui primum vcn- 
diia fuit taJis capclla , ejtiri]ue dcfcendcntibus, y>ol- 
Cit calis capella altcri vcndi ? AiHrmant abfolucc 
Vivaldus , «]ucm refcit , & fcquiiiir Rodrigucz m- 
tue futnmtverbo fcpulinra, cohdhfient 14. San- 
chcz conctliu lib.x. cap.i.dub. 14. »«/71.4. Pciii- 
ins lo/ao addiiament» ad conjhtHt. Ltonit 10. 
c-fp..^. nHtn.if'), qui addit po(l« iii hoc crfu etiam 
corpus prioris defunAi exirahi a dida capclla , H 
alitcrlfjcri non poiTct , dummtxlo in alio locoiiura 
Eccleilam candem honeftc collocctur, hoc lamen 
foluQi ob urgcntifllnuni cauiam cflc facienduni 
dicic. 

i<>{ Lcfana vci6 tomt 1. cap.\ i . num. 1 j. cum Lam- 
betciDo , & Layman , dicit , qu6d fi quis capellam 
fundavtc , con{inixit , auc douvit , nullatcnus talis 

, capella ab eo auferri poflit, etiaiB li tou funilia ex- 
tinda fit , nec iniignia pofiu in capella ad confcr- 
vandam memoriam fundatotis ab ca pofle divelli. 
Secus dicendum ait Lcfaiu de aliis benefaiSotibus, 
qiii Ecclcliam , vel capcUam non fundarunt , con- 
ftruxeiunt, vet dotarunc , fed folum ibi jus fepultu- 
rz comparatunt pro fe , & fuis hzredibus, nam iis 
extindis, & eoiura haetedibus potcll lepultura aliis 
vtmdi proptcr tationes fiAas. 

iid £go tamen cum Portcl i. c«y«Nnf , Cif/N 10. 
HHm. I. hanc fecundam fentenciam Lelanz magis 
explicandam exiilimo. Vnde dico quod fi ilic, ctii 
-capella prius vcndita fuit,nonrelinquicannuos rc- 
dicus pro fabrica, & reparatione capcllz.tunc poUe 
calem capellam alteri vcndi, extincto pnmocmpto- 
re » & cjus lixredibus , iicct in aliqua pctra nomcn 
primi emptoiis fuillec confcriptum. Sccus fi piimus 
poirellor reliquit annuos redicus. Ica Portcl ubi fn- 
/rd,a qua (enccntia non videtur difcordare Lciana 
cum Lambcrtino, & Layman fupra. Racio autem 
clf : quia pix,& Jevotz voluncates lidelium Jebent 
oblervari i.i.c, dt Sacramtntit Ecclef, cap, ultima 
vilkntat, Tum quia tclinquendo primus pationus 
Eccleliz , vel capellx annuos icdirus ad illiuscon- 
fervationem aim illis conditionibus , atguitintec 
ipfos , & Przlaius Ecclelix talcs cotiditioncs ad> 
mittentcs intervenifle paAum de illis non alceian- 
, zc pioiodc concra julhtiam pcccarc alitei h- 



I 



dentes. Ncc rcparatio , aut fabcica Ecdcfiz un- 
quam potclt miiiillros EccUfiz urgcrc , ut .ilium 
pattomiin pro ciJcmcapcIla accipiani, ci-m primus 
Ulius fundator pcrpctuos , &c fuflicicntcs rcditus ad 
hxc omniareliqucrit. Vndc non vidctur fccundum 
zquiutem juftitiz , vel fidcliutcm. talcm funJato- 
icm illo perDctuo honorc privarc, ncc cjus inlignia 
c di£ti capclla abolae. 

Ncc obltat qu6d morcuo fundatote, & rjushz- 1^7. 
redibus ufus capellaitranfit ad propriciarium, quod 
eft contratiotum argumentum. Nam conira hoc cft, 
quia uc optimc advcrtii Peirinis fupri . arma piimi 
funJacons polica incapella , fcu Ecciclia vel icpuU 
chro,nullo niodo pollunt amovcri , aut mutari a 
novo hxrcde fundacotis , imo ikc illc novus hzics, 
fi alicnz familiz fit a fundacotc , poteft ibi l"u» in- 
fignia ponere , remancntibus armis primi fiindato- 
ris , nifi alias capcllx bcncftccrit , vel meliorave- 
rit, nam cunc pollct fua atma poncre, antiquis re- 
litlis , cum rcriptuia tamcn in marmorc fidetn fa- 
cientc de primo fundatorc , quam lcntcntiam cciara 
icnet Lambcrtinus ; 8c tamen ufus capellz ttaii- 
fit ad hxrcdcs ; crgo licct ufus capeilx , moituo 
fiindacorc , & cjus hztcdibus , tranfeat ad pio- 
prietarium , adhuc ncc potent capellam vcnaete, 
nec infignia fundatoris evellere , nifi ob illius de- 
fcduin , quia fcilicct dcfccic in nccciraiiis pro 
confervationc capcllz ; nam tunc zquitas juftitiz 
poftulat, uc illa privetuc : nam alioquin imgno be- 
nclicio Ecclefia pcivaxctur , quod non eft aJmit- 
tcndum. Confirmatux : Quia ut optime notavie 
Portel fupra , pcr annuos reditus videtur dcfun- 
ilus cum Ecclcfia patlum fcciire, uc niinquam alius 
ibi fcpcliatur, ; , 



S E C T I O XI. 

Utrucn 'fimonia conimtttatur accipicndo 
alicjuid pro divinis officiis , vcl etiam 
pro privata ordcione i 

S U M M A R 1 U M. 

16S Accipert aliijmd lait^Hom pretium pro divinis 
officti* efi fimonia. 

169 Simoma tommittitur aceipitnd» pretinm fr» 

privatit orationibnt. 

170 Laicto ^Hiinfervit M'jf* 9tl aliis fHnnioni- 

bu* fpiritualibm propreiio efi fimehiaciu, 
*7 > ^,ondo,datHr pauperiiiu pecunia ut orent fr« 
difHhQo nOH datur in pretintn , ftd 1« tlet- 
tnofyjiam pro labore. 

NOminc divini oflicij in hoc loco , intelligo 
otationcm qiix publice fit ab Ecclcfii mini- 
ftcis ex tnftitLtionc Ecclcfiz , etiamfi aliquando 
fiai finc fiin<aionc alnujus ordinis , 1 1 luiic horz 
Catioiiiix , cxv-quiz defiindorum ,| vcl publicz 
proccflioDtrs. Nnmine vcro orationis ptiv.^tz , in- 
tcliigo illam , quz non fit ab aliquo taii<]uam Ec- 
clcfiz miniltro, fcd cx privata dcvuiionc &i pictaic: 
hocluppofito. 

Dico primo : Simonia cocnmictitur accipiendo, 
vel cradcndo aliquid tanquam prctium pro Jivinis 
ofiiciis. Ita communiccr DD. apud Suarcm de fi.. 
mtniacap.i^. num.j. Sc cum Rcdoano, Filliucio, 
Layman, Bonzciiu defiMoniad.i. tfuafl.^. ^.^, nu. ' 
mtro 1. Tancrcd. irnd 1. //^.4. <i. 10. nitm. 1. Ra- 
tio cft, quia hzc oflicu lunt quid Ipitiiualc , tam e.t 

(>.ute 



Google 



TradatusIV. 

pattcpriiicipii.cum fiant nomine Ecclcfia,& ac po- 
; Celbte ab Ecciciia concc ir.i.(]uaiii cx geiicrc fiio,qiiia 
infc comim-nc divinas lairdcs, tu.-n cx paitc finii, 
qiiia diiiguncur ad lauJantium Deuni.at ipfum iiivo- 
c^ndum^crgo abfque d.ibiofunt niatctia fimoniar. 

iS^ OicoiccLnJu: Non foluni cominittitui fimoiiit 
accipicndu aiiquid «t prccium pro diviim ofliciis, 
fed etiam pio privaiis orationibus. lu cummuniter 
DD.apiid iiiiarii-m fii/frd. Ratio eil,quia ctiam pri- 
vatx «>tacioiicj( cuntiucnt divinai laudes, Sc cultum 
Dci , ialtem dum fi-mt animu colcndi Dcum ;crgo 
funt res fa rcljgiofa; : crgo funt matcria finio- 

*70 nix Hincpatci quid diccndum fit dc laico,qui vcn- 
dit co<.pLi.»tiontmad funftioncs fpirituales.quate- 
nu$ talcs funt, ut miniftrationem admiliam,hic 
ciiim fiinomaojs eft, ut /«/^m jam tetigimut. Vidc 

*7' Suauiim ^i^.^.dt fi»i*iii4 cap.i j.rimm.t).Sccundoii 
quod quanJo relinquitor, vel datur pccunia paupc- 
ribus, utotcnt pto d:fun<lo, vcl Clcricis, aut Re- 
ligiofis, ut excquias pecfolvant,ut fimus ducant,&c. 
non daii, vd rclinqui talem pccuniam pcr moduin 
prct ), fed tirulo clccmorynx pro laborc, vel fuftcn- 
utionc , par enim cft , ut qui fpiritualia fcnunanc, 
mctenc tcmpotalia, quibus alancur. 



: . s E c T I o XII. 

tJtrum fimonia committatur tradendo, vel 
' promittcndo aliquid tcmporale altcri.uc 
oprrctur aiflum utilcm (blum ipfimct 
operanti , ut fi tradaiur alicui pccunia» 
^ ut fiat Chriftianus, Keligiofus,vcl ui Sa- 
cramenca rccipiac ? 

> S U M M A R I U M,- - . . 

» 

, .-a.7» Lleitmm tji tUrt ftcunUm rttUtnJum dlU 
ijHem btntvolHm ui rtltgiafm vtl Chriftt*. 
nnf p4t,vei Sitertimenta frttfutnttt ,diimm»d» 
doi.iiit u»n indHcat obligAttenttn. 

17} Ponuntur shijM coroHtrin. 

»74 Liritum tji aliCMi muntru ditrt pojluUndaiib 
to ui Chrijlmnuf fint cum cfndiii»nt,.iju«dji 
Hon fi4t LhrifttAnus,rtfiuM4t ncctptum. 

xjj Non lictt munera lUicui trddtre cum ftilo ut 

^ OtrifttMiiui , vtl rtlifiofut fimt , itn ut rtci- 
' pien/ mnneat tbligatus. 

*7*^ priniis fuppono iit ccttum licete dona , & pe- 
^cuniam ofTccre ad redi^cndum aliqucm benevo- 
lum , ut hiTC vclit facere ; verbi gratia , ut religio- 
fus fiat, vcl Chriftianus, ut Sacramcnu frcqucmctf 
at donatio h«c fimplex efle dcbet,necobligationem 
ficicndi inJuccns } quaie illc , qui recipit harc non 
faciat , qi.ix ab iplo poftulantur non tenetur rcfti. 
tucrc. Ica cum communi fententia Bonacina de fi~ 
moma^u^ft.^. ^.j.aum.t. Ratioeft, quia fimonia 
committitur emptione, & vcnditione ; fcd hic non 
•dcft venditio,ncc emptio.nam ex pacie dantis non 
cft cmptio, aiin ipfc nihil rccipiat , nec cx parte 
rccipiencis eft venditio, cum ipfe nihil det tradenti 
pccuniam . aut alceii nomine tradentis pecuniam, 
nec in le aliquam obligaiionem accipiat ad aliquid 
faciendum , qux pretio fic xftimabilis , fcd folum 
fibi confulit,& in fuum commodum opcraturer- 
go. Tum quia pretium in hoc cafu nondatur prin- 
cipaliter pro re fpirituali facicnda , fed ut convcr» 
latur , quod ipCe proptet Deum (ac.ne poteft prin- 
cipaliccr. y 

»7 j iHi nc deducitut, qu6d C\ aliquic aSk&as fic ad ta- 



Difput. IV. 107/ 

lia opera rpicitualia , & impediatuc paupertatis d- 
inorc, ut (ricnuic baptizari , quia cogccur rciiicucrc 
ufuras, vel non ingrrdiacur Rciigicincm, quia aftri- 
^us eftxre alicno, fas rfll- illi pccunias offene ti 
aufcrendum illud obftaculum , quia hoc non cft 
emerc Ipiritualia , fcd impcdiinenta rcnwvcrc. Ita 
commiinitcr DD.Tou igitnr difficultas eft an liceat 
alicui munera ceinporalia offerre cum padlo, utali- 
quod opus fpirltualc faciat , in folius opcrantis uti- 
litatcm ; v.g. ut ad fidem conveiutur, Religfonem 
ingrcdiatur, &c. Ica utiecipiens obligatus maneat 
ulc opus priftarc, his fuppolicis. 

Dicoprimo: Licitum eft alicui munera tradere 
poftulando ab co i ut Cbriftianus , vel religiofus 
fiat. Iiuo licet aliqua promittcre , & edam Itatim 
darc , cum condicione 1 qu6d fi non ingrediatuc 
Religionein , vcl Chriftianus fiat , rcftituat acccp- 
lam. In cum D. Tliom. Vgo , Sylvcftto , Villalo- 
boj, Suario, & aliis Bonacnu hic d.t. ^u^fi.^.^.y» 
num.). Ratioeft,quiaifta promilTio, vcl donatio, 
non eft contradlus unerofus, fcd vim habct Iibcralis 
donacionis hSti ad alliciendumalterius animum ad 
opus virtutis , tel:dta altcri facnltatc , ad contra- 
rium faciendum fi vclit , nam i$, cui fit doii.itio, vcl 
piomiflio,ita libcr cft ad facienJum tal« opus lictit 
antea crat j Tum quia nniltx fimilcs promiffioncs 
fubfiftunt , nam famina potcft promitteic alicui J 
inatrimonium, fi convciutur, Domintis poccft pro- 
mittere feivo libettatem.fi converutiir,teftator po- 
teft legare alicui centum , fi reIigio(us fiat , malefa- 
^ori promitti potcft viu , fi baprifinum recipiat. 
Qiiod autem poflint alicui muncra tradi.ut religio- 
fus fiat, cum conditione, qcidfi non fecctiv itcrum 
icftitiut : probatur, quia hzc non eft empcio , vel 
venditio , feddonatio non omnino abfoluta, fedli- 
mitata pco acbitrio dantis , qui non injuftc , 6c ini- 
que, fcd caute, donai : ergo, &c 

Dico fccundo: Non licct alicui mnncra tradere, ^7J 
cum padto, ut Chnftianus, vcl Rcligiofus fiat.itaut 
maneac obligatus ad talc opus Ipiiituale facieiiduiu. 
Ita cum D.Thom.Archidiacono,Abbate,Sylvcftro, 
Villalobos./K/^.ff 4.& curo Suario,& aliis Bonacina 
j. contia Mcdinam,Molinam,Sanch.q«o» rc- 
fert Villalobos i.p.iraa.^.d.i f.n.i.RMio cft.quia 
jurc Canonico omnia pi&i.Sc conventiones in ma- 
teria fpirituali rcptobantuc cnp. uUim.de p»iht c*f. 
tjHotn Pinm Sc C4p.^u*fitiim dt rerum ptrmutationt^ • 
Tum quia fi ifte contraAus circt licitusjicitc etiam 
pofleiRdigiofus pacifci cum aliquo,utfi religioncm 
ingrediatur, confeiat illi tales honores , & fubfidia* 
fcdhoc non eft aJmittcndum, videtut cnim damna- 
tum in cnp. ifuam pium , ergo ncc admittendus cft 
pcrfctaus contcadtus. Tum quia fi licitum cllet pc- 
cuniaoi altcri darc cum padlo, ut bap<izetur,vel Su- 
cramcn» frequentet , licitum etiaro cflet darc ali- 
quid alicui , ut baptizet , vcl miniftrei alia Sacra- 
inenta.aiin par ratio vidcalut,fcdhoc fieri nonpo- 
teft : crgo neque primum. 



S E C T I O XIII. 

Utrum iradi vcl accipi poflitaliquid pro itt* 
grcffu in Rcligioncm , vcl 
confraicrnitaicm ? 

S U M M A R I U M. 

27 i Stcipert *liiiuem fro prtti» in rtHiiOHtm ttf 

fimonm juru divmi. 
277 Rtciptrt aU<lHid in proftfiiont.vtl injrtJfH rt^ 



■ J 



to8 

\n rttigitMm 0n itku jMttMMUm 
99» tfi tnmvftet mttwim,-0m fimtmiunm, 

tS^ Et filMiidfifrwn divis fit Ucisiim ejf jli^md 
rt»f*rt fr» jajitntMtiont religio/t, cr eU htc 
pmifei, 

«79 Qiiiel dicmJmm fit de dttibm Mtnuiliiim f 
tio Rt0ptrt pritinm fr4 rtemittidt tdi^ium im 
nnfrturHiuttm nfn tfi fantt ' 



De Simonia, 



PRo relbhitianehttfiis (cdionh nocmilntn cft,liie 
non folum cllc fcrmonem ingrcdn Religio» 
nis , ic^ tie ipl.i p':of;-(Itoiie , hab"i)C namque fe in» 
giclii.is, Sc profdllo ficuc via, & ccrnnmis , & Rcat 
. coliacio . 6e praefencaiio ad bencficinin ) tum quia 
ucerquc ingrelTus tendit ad faluiem animx , Sc cuU 
tum Dci & potcftatcm fpiriciulem. His fuppoHtis. 
lyi Dioo ptiin6:£x oatura rci.& cx vi jiitit divini fi- 
meniaaim eft fecipere aliquera in Retigidnem» 
exigctiJo ab co prcniun pi.rciic pro ipfo ingrcllu 
iciigionis. ItA aiin roaimuni lcnccaiia Fagundcz d$ 
p^i» ttmt i.Uk.^ .cip. 1 9 A|.IUtil>Cft.quia hzc , 
Ki nuxime fpihtualts eftitun ei jMne ^incipiit 
^Mod foit Spiriios fiinftta ,\ cft enim Spiritus nn^ 
■' €t\ii abrqiic dubio audlor lupcrnatuialij Religio- 
tium j quam rx parce Hnis proximi , qui cft culcus 
pitlieAus Oei,rpiritntdifque profe^s ingtedieniisi ' 
* ergo pro eo recipere pretium eft (imonia. An atitcm 

Jtofeflio nmoniace faAa fic valida > Refpondeo af- 
tniativc. Ica cum Navar. & aliis.Fagundcz fiipra. 
llacio e(^ quia acqmflcio ftatus religiofi,eft oimw ao- 
QuilitioehaniAeris, qui pcrpetu6 dnrat,& eft hent' ' 
ficiiim Ipiritu.ilc , t|:iod ht reiigiofo dum confccra- 
tur Dco pct piofcliiotiem ad ^uam rccipicuri iiedde 
latioiic incrinfeca coniecrationis eft , itt res Deb fe- 
; * mel confecrata , amplhis ptofana non Cil , )uxta re- 
galam )utis femel Deo coofecratura amplius pcofa. 
nuin eire non poteft , five ad profanos ufus redirecj 
curo pec ptofelfionem ccligiofus Deo confe-. 
b«tar,(jecDlaris'aiiiplhii«(re noo poteft ^ crgo pco- , 
fcflio per fimoniam faSa valida cft. 
ifj Dico 1. A J fuftinenda onera teniporaiia alimenti , 
veftitus,& viaus,quc rejigio in (e lufdpil,ciiiiiali. 
^uts teligionem ii^iiediaic«rel in ea ptQficetur,non 
eft ex natura ftn, 9c immreo^ malnm,aut fimonia- 
, '- cum aliquiJ rcclpere , non pro ipfo ingrenu , vel 

ffieflioae j (ed pro enere fuftentacionis ipftus te- ; 
ofi nee nllo etiam iure Ganonico id pnuiibiiiim ' 
tquandoinonafterium ea inopia laborac, ut non 
poflic ploceslnfteotare. lUcommunicet DU.apud 
Vagnnd.^* jiifiitia tt. i .lik. f i5.n,7.Ratioeftuiulc 

* KNihicdatur pretium pioce(pirituali,fcd protem* 
pbnli,nempe pco fuftendtione temporali ipftus re^ 
ligiofi. Sccundo probarur a fimili dc m.uiimoiiio 
caioali , io quo dacur dos ad fuilentanda onciJiiru* 
trioioaiii& umen nnatrimoniuin ell Sacrainenttmi: 
cigo idoa poceft fieh in profieflionc religio(i. 

»78 Dico tertio,: Et fi monaftcrium divci rir,hcicum 
eft tliquoJ recipere pro fuftenutione Rcligiofi, Se 
de hoc ptciTci. lu caro Soco^Sylveftco,Toleta^ii»» 
fio,Fagund.y<ij^.ai.^BeiudM«pW. i.9.4.$.8.Saii- - 
diez in confiUit lii'.i.C.$J.ti,0Btlfxi Lcffium.Vi- 
Aoriamj<Sc aliquos caoaniftiStqoM tefert Fagundcz 
fi^Jijti» eft quia id ipoi fe&m^ uk paOu m de- 
AjdcnCfiiod eu|itm unipiam pcetioR) cet iactz,fcd 
. tanquam oondicio, ne monafterium aceeflti atiorum 
. nimis gravetur , cum cnim rcdditus mohafterij 'finc 
coiumuoes , 6c (injjulis profcflis non iintcenif ac 

• lececminiri prorentus >ttrihuri,fic uc opes commu- 
nitatij ilioruin ingreflu valdediminuantur rcfpeftu 
fingulorurai fitcium,ut paupcies.qui idonei fuot, 
Ae necellarif aiCaugmentumtAc conlcrvationLin Re- 
ligioni^iCOBanodc iAgtedi am poffint. Ad hoc igi-' 



tuc incommodum virjndiim^ji^^yjijrieimnTnn fltj 
qui locapt^et (bnc,- nt%«diS UMttlMbenai 

qi a: ratio non habetlocum ih Beneficiis , ut patec, 
ideo hoc uoii tam jaie altmentorum pcoprie lo- ■ 
quenj^qiMn Steinnundi cau(a ^ 
obiitac ttWmtnt tid iitt& e.diltam tjf fimtni* & '■ 
txtnivtg. iJe fimtttiM & c.tiA nt$ di finioni4.l<tuaj . 
hi canones, iit btnc ait Fagiuidi.z //.«;. iol&m. 
valent ub» lecepci lunc, noo fuqnp tamen leccpciin; ' 
Lnfiania,neque in Hilpdnia , ttiiieb, &iilf Ik^'^» . 
monia folo juic hununo fucritin:rodu(fla,pcriit pro 
illts locts, quibus calcs canoncs noii fuere recepti. ^ i> 

£t hinc pacct quid dicendum fic de dotibus mo- *79 
niaIiumidicimusnamqacf-M0eiicicercciperc <mSL ^ 
in ingrcfl'u,& prefeflionemoiniilium^ five conv^^' 
tus p.itper fivc djvcs lit.Iu Fagundcz fup.n.i i.Pa- 
laus i»m.}Jl.}.f,i j.ff. 1 . & paici tx frtviltiit Ctt~ 
iiM)iMr/7/.^^aSXbdri|goez ttm.x,qiu^iiim:Ki^' 
l.trium<j.^^.Mrt. i.Hec ohftatTrii^Jl^i^.f. j.</r rf- 
j^rm*tion*,&c c.ptricMinm. Nam hi textlls,non fuere • 
iifurccepci, uc advcrcic Fagundez/Sr^. Advciteta- 
mcn,iio9 polfe religiofos majorcs dotes iec>prte,eo 
quod recipicnda (a vilis,vel Lmguinis maculatiifed 
dotcs dcbece caxori inunaquaquc proTincia juxCa iU 
ia,qt;£ convcntus folcc unicutque icligiolz tribue- 
re. Ita Rodrigucz /11^.^.49. «07.4^ qui addit.quod fi ' 
religioiz exccIEvasdotcs rccipiant , commitcere fi- 
niotiiain,£<: ccneri ad reiHcucioncm,nin exceiTus do*. 
cis libciciSc gtatiolc,& pcr ntoduni cleei«ofynaB do- 
nctur.quam ientcntiam ctiam teoct Sa^che:^ i« ^tn^ '- 
eitiii /i«.i.r.i).».7.Noil poteft tamen dos recipi ao- 
tc profciricmein, ut pitec ex Trid./ir/, n.de reiuU- 
nk. f, 1 6. Poilunt uraen patres , vi l tutotcs puellx, 
■liii wi rf WtmMte, vcl accomir.<Hi.nc t-nonadetio, de- 
biu cautioae, vel pignore, natn Ttid. folum pcohi- 
bet thutunm ; nbn pizHica fuflicienti caucione j (ic 
enirn intelligendum cil i;t trCt- aJv::tit Rodrigucz ' 
fup. PolTunt etiam inonulcs icupcie popioai^ oain. - 
iwiapaitemdoriilacghmturuttedteadvCkiiSttii^P ' 
chez iar. CMWt/w rsa*. i . lib. 2. (M^. j 4(b^.x|;i?KJim 
/«^«ptifiAcalij eommuniter. i , \; • 

Si tandcm , qoxnu cn fitnonu comnuttaibi xcd* • at* 
' m(M4p«t|n^m ut quis rcdpiatut inaIh|iD^ 
ffllBeiliifiMin. Refpondeo ncgitive;1t^ Snchez /b- ' 
/>r4 «.8. Ratioeft.tjuia coiifratcrnitas non cft rcii- "> 
gio,fed congregauoad bcncfaciendum.imo eft lau- 
dahile imponere aliquid ingtefliiritpcb.rptopiib«a' 
Goofiate(aiiati4»&opetibuspiis. : , 



S E C T I O . 3t IV. 

Uti^ fimonia oommiccitiir in veodicro- 

. oe , vel cmpcioDC habituum militariam, . . 
& quid dc commcndis , tam clcricalir 
bus, t]uain militaribus dicendum (it ; 

S UMM A R. 1 O.M. 

a 8 1 Emere b/thitHm ordinum miliiAriHm efl fimtnitt 
aSi Fendtri ctmmtadtu elerictUti ifi fimoniA, 
x%\ Vtndmnmmndm n^tsttt ntm tfi fimmiUu 
iZ^Qiii ptcunia procurat commtmlim w^tmrtm 

non fommitttt firn*niaw, 

Dfoo .pcim& : Emeic habiCDm otdiouiii roilita- 481 . 
rinm eft fimoaia. lu Axor rm». j./r^. 1 a. r.ii^ 

W.9 J . L czana tem. i .c . 5 1 6 . D iat'a x.;'. " . 1 . ^tf.i^ . •. 
Tancred./r. x .tih.j^.d. t a.n. 9. Riicio cft apcru.qim '' ' 
emere, vel venderchabicum Religiofum, cft firoo- 
nia« ittdisiauis/«£bMe/>r4r(4l«iw«}£edbuj-ifniodi 

milicin 



Dlgltized by Google 



< A 



Tradatus IV- Difp.IV. ' 109 



«ililia: funt vctjrieligionc» , utcumprobaJiiUoei 
lcBtentia dixteai im Mfin JinStri» JUpJMrhm 
/.lJr.a^.|>.j6tf.efgo«fiidere iirjrum habirum 
eftfinionia. Adverte taroen cum Lczaiu . Dmu, 
Titictcd.fupra : qu6,l Ci pccunia datur, iion uc prc- 
ciuiQ Jubittts/ed grati»«veilib«nii(et4,rei io temit. 
.nendammi labocuii, IkH exedfeie eoiQin menfu. 
Uii^JlOll conMNtci fimon iam , iiani tunc non lUtut 
\ ' P*OBni» pro fumpdonc habitus.fcd vcl pio laboic, 
qucm quis habuic intercedcndo apnd Kegem * itl 
liberaiitet ad moyeodum aniattm j c»o non com« 
' micdtDrfimoaia. ^ 

itl Dicofeauido:VcndcreCbnimenda$clcricaIescft 
£n3oiiia. Itacum Azor, Graipo, Garcia,Siiario,R,e-' 
buKo.ac aliis Bboadna>^mwM4( i.f.4.«B».t4. 

Lnmz tem.t.e.j.H.ie. Ratioefl. quia conimcnda 
^depcalis contincc fpiricualcm juiiijidlioncm , cui 
tcmporaics fruaus adn*aantur,vclenim commen- 
•ff.^ ^i»*alis,& fic comracndaiarius acquirit ju- 
nQiftionerbdclcgaum, vcl cll perpetua, & ficac- 
^iiific )uril.iidioncmoidinariam,& tenectir ad pcn- 
•fura canonicatum piccura. acli bqicfiiiarius cilcr. 



S E C T I O XV. 
Utrucn niTiOnia cummiiutur tradcndo,vel 
acctpiiBndopreciain prtyfiinftitiiidbosor* 
dinum, 5C pro divinis oflSdis, TClodain 
pro prrvata oracionc. 

* S U M M A R I U M. 
a8; Rtciftrt fmitmfr» ^iuuMnqut fitulkitattr* 

il6 IdcmiitendHmtfiiimmMtmJfMpMtit» 

. Jjvt frivMit, 
xZj iljitlidt iUtiir fiemutfro fH>it'tl«ntbmffiri. 
innlihHS djitMr i»fiiftHd>um,vel tltttnefyni. 

DIio ptitno : recipere pretium ptoquacunque : 
fiiii^tionc ordinis.fivc facri,riyceciam iion(a> 



cti,eil Umonia.^ Ita cum conununi fcntcntia Paiaus , 
t9.'l.tL}.de fnnoftt» p.ij.n. i .Ratio cll.quiJ jure Ca- 
nonico gcncralita vctitum cil, accipcic aliquid pto 
tpiniftetio Ecci ei taftico ejU Htjirsmdi Jimtnin.HU' 
y Cfenetcum communi fententa Bonadna fnfrM jufniodiauiefhlfandHonesfantminifteria Ecddi». 
' . vcndcre illas eft limonii. ftica, Sc h potcihtc Ecclefiaftica procedenccs •, «rgo 

I^Jr l^fCOXenio Vendete commcndas militares non vendcrc ilias eft limonia. Ec idcm dicendum eft, de 
m^monia. Ica cum Vivaoria, Aragonio, Suario,& ocationibus,five publicis, fivc ptivati5,ut fuot hor« 

_ Canonicaf, exequis , vel publide pioctl£ones. Itk iZ^ 



llmBovacina hte d, i.j.4 w.7j.Rapbael de la Tor- 
qooarefiiii, ae fcquitur Diana i p. 



/• I j.». jRaiio cft,quialiU)U[iMi comnieada: non 
limt aliquid (pifitoale, vd fpirinUi annexam »M 

ttmfoiaie, conferunturnamquecitulolaico , fiqui- 
deni <telCur iii fubfidiiira, fcu ftipcndium, pro tcm- 
ffanitbttsfcivitiis,& adminiftratio illarum aliquan- 
dolaicis ptincipibuscoimnittiturjitficiaHifpaoia« 
AeLufiunia-,eBgo vendete iUaa' noneft funonta. 
Nccobjt.u hi? con-.iTifndas non darinifi Reli- 
- giofis. Rclpondctur namque , non dari illij in ticu- 
ium, fedunquam coniicio finc qua non, ficutfi 



cum communi fcntcnCLa Palaus fitp. Ratio eft quia 
hujullroJi fuinfliontrs lunc les fjcr^c , vcl cx infti- 
tutione Chcifti * vel Ecclcfia; , & continent divinaa 
laudet { etgo vendeie itlai cft fimonia. 

Ncc obit.u quod aliq-jando pro his fundlionibut afly, 
pccunia tradiiui, uc promifta^pro excquiis, pro ora^ 
tiohibus,tam publicis,quain piivacis. Namhcc pe^ 
cunia non datut inpreuum ipiatum fiinftioiwinjcd. 
inEleemofjoam^&ftipendlumfliftentaclonisinim- ' 
, l\' dc hoc ftip(?ndio poteft clericus pacifci, non 



An 

pec madum pceti), fed permodum lUpendij.Icactua 

. Suario, Gucierrez, Valentia,Palaus/Syn^ptCCaiia 

^,91^^* pf^cifetet diftribui aliqua bona intcrre- cft. ut qui fpiritualiafcminanC, metanCCempaulil^ 
U}pof(»,nonpc4rtac aliis diftcibui. Nccobftac ipfos quibus alancur« & fuftententuc utfH^iiiicmns. 

comm^ndatarios t; ncrf^d aliquas ptcccs.non enim ... , • ■ . 



^ ad iIUs ccncncur cx vi conuneadc , fed cx ^egula. 
Nec etiam obftaC , c|iiod aliqoande br cammeodc 
habent adncxum jas prxfcntaiKli ad alii|tlod berie- 

. ficium.Nam hoc jus pra:fcnundi cll pcrraodnmja- 
cis pauonatus aotecedcnter adnexum coramenffis. 

^ Uode iicut jus p ai r ooatus adnexum bonis tcmpora. 

* libiis , non effidt bdna fpirinialia , ita nec jus pr«- 
(encandi co«ini;ndac adnexum cfficit commcndim 
fpiritualem .'ctfi ipt'a commcnda venderetur , non 
Cienferetur vendi jus prarfirniandi , (ed eomnacetur 
iplam commendain,io^oaiandatur. Vt diccmus d» 
jnre ftureitttiiit. 

tti Hinc lit noo cqmmfaci fiiiioniani ab eo , qui pe- 
cuoia pcoousuooauoendamioilitarcm, aut illam 
vendit,«itakericonfeic,te^tvau pcnfione infui, 
vcl alccrius favoieniv noncnim appare: jus piohi. 
bens alienatinncm diftarum conunendaiura.l'ecca- 
letrtamen illam vcndenr conCi» juftiriam. Qgia 
Iteiidens , vcl cft ipfe comraendatarius , vel Rex, 
Prtnccps,vc! magiftec ordinis, fi.isfe commcodata- 
lius certum cft non piirc hujufiflbdi commendas 



. S E C T I O XVI 

Ucrjkm fit finwDta acdpeie pretiam pio 
, cotts^cione ocdinwn i . 

STJMMARlITM. ' / 

'iSS Si eeSMtitni irdinitm detitr nVnjuid ntn Vs 
frtthim tftdin fHfitiutttitMtm Efifetfi «tm 
- i t mnAt hnr fimttti*dt jmt Rhnu tmm 

jitre humAno. 
189 g«iW ittuunt mirtiJlrorHm intiHigAtttr inlri^ 
dentititf 

tfO Jn «rdiHHtiiHl ftlifi Efifetfui t& tdif wia i » 
ftri reciftrt «Hqnid fftHte tkUuHm, 

DIco ptimo : li in collatione ordioum decnt aii- xSJ^r 
quid non in pcetium oidlitit , fcd ad Epifcopt ' ' 



fuftencacioncm , non eommitticur fimonia dc iure 
divino,benctamen de juiehumano.Icacmn D.rh.. 
Navano,Lopcz,&aliisSailch.i» c«»jl?<Mf <ikt.«.|a 
i^dete^c^mipienonficiilaramdominus^edufu. di<f.i9.«.i.Bjciopciarispatciseft,qniainadnBbii*/ 
nuAnarHis dam vivir» 6 ▼eie eft msgifter ordinis, ftiac ione aliornm Sacrameotoram oaUa eft (tmoai». 
~ " icc.iJfic- jlii.^uiLl iii fiirt^ncatiotjero&ceidotii, cciam 

fi Cleiicifiuc ditifi[iini:creonec in hoccamnonfic 
inagis fpiriniale. qaam'triiqaa. OuodaqGcaiaaaa* • 
miltatuc fimonia dc jarc hiimano , i^Epifcopus, vol 
ejus rainftci aliquiJ recipiant pro coilationcOidi- 
imm.pro litceiis dimiftbriis.vel ccftimonialibus.vei 
PCO^iUpipMfeC etTiid/«f:»i.r4pa \.dt reftrmtt. 



▼el Rex , aut priticeps , ncc ipfi vt-nJcre polTuut 
abfque liccntia Papae , quia ipfi non func domini, 
iHd diliwiibiaies oonfticuti ik Papt » ad:diftribuen- 
d|m »at fuppono : ergo iu cum Suario , F^tacto» 
■ '-ii»Lczanai/N/>r4ijMab2«, 



• Digitized by Google 



1 lO 



De Simonia, 



& habeoic im «f. d$ Sm»k,t. fcta ^jM-' }9' 
X. «c tenciM; temiannitiK DD^poJ Swoic» ••»/•. 

frk,Svostzde fimonU i.n.i' 
*tj> Advene umen quod in Trii nomine miDiftro- 
■Uai-i*non coraptrhenditui notarius Epifcopi. lu 
communitec DD.Unde G noarius non tubeac(ala- 
cium affignatutaibEpifcopo.poced accipere (lipen- 
dium fu* fuftencAionii. Nam jura tunc proceduiit, 
qu«a<lo ipfe habet fijuin (alahum j Et licct Epilco- 
pusteneatur iUum ptotidete deruflicienti falario, 
itiquindo proptcr inopiam Epifcopacns,illi ta(e fti- 
pciidium noii allignatur. Vnde in noc (cmper ftan-» 
Aim eft confuetudini. Ita Suatez frpri m.6. <^ 7. 
.q^ed fi habuecit faJUrium iiifficiei», 9t •ibiK6unac 
|MitttflUk (uftencaiionn>duiuitiitui' fiiuuiiinbwBi cAn 

. Sylvcftro, Durando, 6c aliis Suarez fuprin.S. illa 
i enim a^io iiccc ccmporaiis vidcacui,eft annexa |pi- 
citnali muneri quaA conrequentec , fi^UjA O^pai 
fufcepto.cui teilinwnium illud debetor»uC'OOi|lta|o^ 
d^ exerceri po(fit,undcab illo habet totam aeftim»! 
cionem (uani teftimonium,namquc illud pio nihilo 
cthn»cMit^fli£ ocdo igie^ mti ^ iUpi pcabaudus 
bi'(iM sRiittttfoMs habcMCuf. 
tpo Sitamen inquiraj , an pofl ordinationcm poflit 
EpiG;opu$ , & hi minilhi ultquid rccipcrc ipontc 
^ obiatumfAffitmative ReCpou.iLnir. Ica cum Salze. 
do* Lopez,& aliis Sanchcz,/M/>ri num.^. Ratio eft 
qutaTrid. Sc alia iura folum prohibent , nedentiic 
ocdines incuica iliijiijus mercedis,vel ftipendij,noa 
catnen ptohibent i|uod jxift (iiijDe}!to$ocdines.ali'> 
quidfponteobbtamecciptaini. . . > 



S E C T I O XVU. 
Utrum vcnditio aduum (>crtiiv:Dcium ad 
jurjfdidioncm EcclcHafticam iDCCcni^fic 
■ excerni fbri.fitfiinoni^» 

s U M M A R I 0 M. 

aj> I Pro nmU» txtreitio »rdiuu,& ftttfigtit fpiru 
tmjis PMtfi ridti priti^ ^Fi»* fimanim. 
'ift duendmm fit dt i^mUM ftU^iH in 

tastrimoHii. 

»91 rindtresaiuEnbfitJht jlirijfiliai^Hlt» fiw 
Mfonm tmttmiim, fn ftr ftifitumffiru 
" tiiillmf«rmatitir^nnt,etuinifieire*retmu 

ttruUet vtrftntur efi limonia. 
294 AElns jnrifdiiliinit vtlnntttrimntdif^nfttii- 

t»t',&c.fnnt nuutrin fimtmtt, 
AjptJ OJpdtdei ^nibn/ * ftdi Apoftilien eemiiatttin' 
itiirdilfuiffuiintt^nl-^indrieifimufreU- 
. , •, iiri , ixctfti iwttrii iii 1 wj 1 Mil ^WW IJI 

etnmmnieati*nis rtfirvnt*. 
X96 §^dietiidnmfit de fntneiniiinjndiciipre 

caufit fpirittutlibm f 

Xil Omijpi aStuum jnrifdiQiinit ffirttn*lu qnMi- 

di tnlitniiMufmtJ^iifitt^tmt^HHmU 
tfi fiminin» 

298 §[^d fi fsriebm eeneetUt tieentinm fnnchin- 
nii nt cum nltit cenfittMtur pri pttnni* f 

* ff Qgid dieindmm fit tli nBu noH denrnatitndi 
fte€mmvm,limnib ^txtfianmtmttiftnar 



*9» 



OIcoprimo:Ptonullo«zercitiooidfni*j&po- ^ 
ceftacis fpiiiaalis potcft pretium rcdpi , abfr nia|conftituuadEcclefia]licara)urifdid?ioncinfxer- 



facultacis ad audicndos confcftlones , vd pro licen- ' 
da eligendi confciroiem , pro conccdKine inc&tl- 
geiitiaruro,piodirpcnrationibus votoitim, vcl ajiu- 
iumprxcepconiin.ltaSuatcz/1^.^. «^r/^TTffAMr.i^. ■ ' 
«.4. & cum aliis Balxus vcrho fmonio j . ». 1 1. Se- 
cundo fic^aFCdocein ablplvtntcm indignum ob 
p e ni i ih tn,* mwhi il rti e iihkitaiam;iiamefto non vcn- 
dat vcrum adlum fpiritualen» , (tquidcm abfolucio 
daca cft nulla-,vendit tamen qucndam ulum » CfUlfQ* 
ciiksabufiim fpiritualis potcftaiis,quod vidiniirfidE^ 
cicnsadiimoniam. luSuuezfupra n. i. Palaus .. 
fuprn Hum.i, K conftat tx cdip.iitnio de fimoni*. Ec 
idem diccnduin cft de "facerdote recipiente pecu* 
niampto levi . vel jjiavi pocnitentia ioiponenda, ' 
q«inRl£hik'iutififiiaionisl^ilitt(fo^ Ita 
Suarez fupra ».4. Palaus fupra n.i. 

Majoi tamendifficuluscAdeadillentiaParochi tfft 
in roatritno^^iniiiiiipco Sla ponit ptetium acdpere 
abfque fimonia i & licec aliquidicant untum com- 
naiCbEi^ injuftitiam , fiquidan non exercet aaum 
ordinis,vcI jucirdi£tionis>Nihilominus probabilius 
cft commiuerc liimmiam juris divini , fi {cccyim 
acdpiac. lu Siiarez Kfc7*^ri, Tancred./wpr^y^ 
Palauj fufrm n. lo. Ratio eft quia i!! i evi(>cntiacx 
inftitutione Ecclena; eft anncxa ofiicio Patochi , & 
videtuc expoftulau.quia concra^us ilie faii£tus cft, 
& (iiaamentum;ergo redticitur ad minifteiiumEc- 
defiiiiticum, & per confcquensfimonia crit pro illo 
prctium accipcie. AJveite camen qu^)J h cx adi- 
ftentia macriinoni) > vcl bcncdiAione uuptiatuut 
ali<)Uodetnolunieiitt;m , autftipendium fi^escpan»- 
cho evenire,po(Ie ablque (imonianollc dare liccn- 
tiaro alteri aluftendi mattimonio, vcl bcnediccndi 
iiupci.s. , rua flbi emolumentum quod (pefabac 
coin^ ciuctui,^ catineft.yiiaaincnpa{cci(Beatr 
lujtn pto ricenria cen w fari it , iWBtfe mtennto 
lcrvt t. U.1 cuni Sylvcftro , Aragonio , Rodfiguex, 
& alus Palaus juprit n.j. Et idtrm diccndum cft de 
liccntia concionandi, confitendi, &cc. 

Dico (ecundo : vendeieachu Eccicfiafticac )urif. 
didionis,quo ad fonmi eieternum , qui pcr putefta- 
tem fpiricualcm fornwliccr fitinc , etiain li drca rcs 
inaccdales veilientur , eft linmnia. lu cuin Suario, 
Filliucio,Tancced.fr«£F.i./i^.4.i^. 1 5 a;. i o. Ratio 
eft, quiaufus )urifdi£tionis fj)incu.ili» dc 1l- , «c foi- 
maliicr fpiiitualis cft , & macciiapiuut clt lubhac 
jurifdifticme, & prouc ad rpiricualemfincmordiaa- 
cuc fhqiio inodo Ipiiituaiij eft.: ei go vendido. hnins ' 
jurtfdididniseftQiiionia. ^inchtn»e'pro'cc«mir 
tuendo vicatioianc iodice Epifcopi.vc! cjpituli ,fi;- 
de vacante etiamaanutum amovtbili,aut patocho, 
autcapcllano poteftetiam fine fimonia acdpi'. Et 
idem dicendum eft de jurceligendi , confimiandik 
elefiionemad beneficia Eccle(Mftica,necprzlatus, 
ai!t tJpittilum pollunt .iliquid reciperc cciam in fu- 
ftenutioiiem pto c^lattooe, ek^tionc , poflcUione , 
concedenife^Hita Bto liF B a teg te u r antiqua «wCie^ < 

tudn , ut in ufiis pios convcrtaritiir. Ita iuhirtut in 
T i id.Jtf. t^C,i^,dt rtfirtMt 1 0.7 f , & la aa congtCr* 
rpoflit conftitui , nifi de I^|Mr 
. iiec lecepms ali^nid, expcndat pro 
Ecdefir. Ita Gtfciai pluces cerercns,</< ^f. 
jts^Gfwir S. p.cap. 1 .4 «Nm.75. 

Necobftat uubdio Curia,Clericatum Cainene^ 
& Camcne aittmacuffl, vendaocor. qoc funt nutw 




qoe fimonla. . Ita eum oommuni fententia Palaus 
tom. j .d. j .dc ftmoni* /». 1 2. ». 1 . & patet tx cap. mI 
nofirnm di fiimnin enf. ntn fmtit enm in Eetlifim, 
enf,timmimm fii M mmm n » ic aliit dtfimntd*. Hinc 

fi: i- nmiccerc fimoniani , qui pccuniam datcc pro 
«U^kudguc apeccatis, & ceniiiiis, pto deiegatiooe 



cendam , vice Pontificis. Refpondetur namque ia 
his Offidis ficut in quolibet bencficio ,'duo efie 
canfitieianda : ptiroum furisdiaionem {piiitua- 
l^, fecuiidDm emolumentum tcmporale ex illa 

provcnicns : liccc hoc rtcundum non poflit ven- 
di ^uaccnus gwoo coujundum eft , ut «onftac 



Digitized by Google 



J 



Tradatus I V. Difput. I V: 1 1 1 



4X tAf.ftjmmt •Uerii, hoc tatncn vt ex probibiiione 
EtrcMiiUHci , in <c{io Pomlfex difptnGK , ac 

piutiuii.- f.icic, vx iila offici;i abiqueiuqoniavendaii-i 
Uir,i'.ciiiniui'.i tcinpoiah tjuod Jubent. 

S94 'c n.'iti«):.i£li:$ jiitildidtionj voluntarii, vidc- 
licct,flir)ict]nt(ionts,piivjlc-gia , conccfltones facui- 
tnitm , Itjjitiinjitioiics , licrntia; ftudcinli philoTo. 
pIi!a;,<N;c Lr ^ cti-s jiiiifJitlionii contcntiolar , v.g. 

, >tnponctcccnluta$,6:c. «luatenus adetfL-^utn fpitu 
itialcaiordinancur,riiJKnraten«fin)onia, nonfo- 
lum ji rc fcccl; li illico.fcd ctiain nituiali •, unde rc- 
cip. tc pccujiJiii» pio difprnfationibus , duaillbiiis, 
, & aliis gtatiis,vcl piu poiicndKceirfiin, Tcl toUen- 
da, &C. cft rimonia. lucum cnainaiuii Iditentiar 
Tancred. trsQ.x, lih,4. d.i j, iaim.7. Mntxs fmpr* 
f. i i. ntim.t . Ra:io autcin cll , qiiia in his o^ious 

i cxcicctur Ipiiiiualis putcAas daua Dcoadgubcr- 
nanJani EccWnam , quatc tam.ex paiteiilriiicipif» 
i)uain fints funt Ipii itt<ales. 

Ncc conua huc obdv ftili;s Cuiix, ubi pro dif- 
p(-iii..;ion>biis pccunia cxigitut , & quo graviot 
, cft dilpcnUtio a co majoi qtiantitas expo(lu!aitir| 
Natnad lioc refpondetwt Poiicl6eeine<fe lupiajus 
coiTimiiiic, i^- I cli'. difpcnlare , i;c ptcunia pccatur 
iijii 111 picm.ntciipciilaituiiis,iiJiv) hoccUcc cuiitra 

S'ut diyinimt,fedin iuftcniationcm Poacilicis. Ec ex 
. lac raiione c«>tligttur,non poHl- Epiicopos, vel in- 
fcrintes prxlaros aliifuid exigcrc pro diipcnfatio. 
nifaos » cum licn linc lupra jus coniinuiK: , uc Papai 
. pollunt tamcii iaij onctc iltis niws laigteiidt ckc- 



nioiyiias in dU| .nf..c;unc pct niadumi 
nis. lii cir.ii .lini Tjncrc J, fupra ».9. 
^9S Sed inqiiiici au Oidiiiatij.& alij vffidalcs, tjui- 
busaledc Apollolica comiuucuntur dirpenfatioiicf 
inauimoaiales « & aiic i poflint pcoiaboce> & ifr* 
ceptione, & examinatione leftiam aliqotd extgeir, 
.Affirinat S.mclirz lih.^.de m*trimo/ito d.^ 5. tiumc- 
r# 1 j . Salii de Itgthtu el.x.fel}. 10. ContrAti.i tamcn 
lentencia coinmunis cd , hanc tenct cum Navai- 
xo, Zcroia, M.irco Antonio, Gcnnenli, & aliis Pa- 
laiis fMpri ffMMt.i 1. Qui ornnes roluiu Nourio p<o 
cxamnic ccllium , & aliaruin icriim infocmatione 
pvnut^uat acp^tc pofTc q^aitam patiero uniiis 
aonl , (eu ducm , tc oontiariuffl ndeiites ptMta 
excommunicationis rcfctvatx innodantur , ut con- 
llat cx vcrbis apponi lolius in finc iplaiutu liteia- 
lUBl» & in liiciis difpcnlationum pto paupcrib a > 
fnm «opuUaddituc , difpenfationis expeditioaem 
nuilJnt e0e robotis , & momenti , fi gratis oiniuno 
aonfiat 

Nec obftac & dicas cum Sauch. Recepcionem 
Aipendt) non efle pcohibitam in ptcdidis literts, 

fcd tantum reccptioncm muneris, &: pi r.i i;; Nam 
contia hoc ell , quia piures dancuc acciai.iciancs 
iacrc Congtcgaiionis , qntttefcri Carcia pio iwk 
. Iha fentenna. FauoE camett qood li contratiiua 
. . 0t iiitrodu6&m confiietiidine nen derogari pcr ta^ 
lia dccreta , nifi Jc cii cor.llet aiithcnticc. Deinde 
• ndvcrto receptioncm pccuiiiz m liipeodiutn pio 
ftipcadidis muneiibiis, AeiidKiix , etfi ijlidta 
non tamen rftc iinioniam , Ced tucpe hicrum , quia 
in his dccretis non videtuc prohibita fiib hoctitu- 
lo, ik rarionc. F.xcipc reccpcioncm pccuniar in cx- 
pcdiiionc aliaruiu diipcoikianum k Mattinu>nw>,ii 
recipiatur pco llipettdio laboris impenfi in exaini- 
nandis tedih is , aliifqucofficiis pixftanJis ; :um 
bcc non vidccut ptnhibiu iu prardi^is dcctctts U- 
cne ,cong((gaiionis. lca Salat , tt ali), ^tios tefetr* 
iC fequiCV Palaus fupra >>fim. i j. £c idein diccn- 
dum eftdealiis officiispcojutifdiAione tcmpoiali 
«iUqijiitdTiiutf»iB9W|i«bKi Ecckfiaftidlift- 



bent tctnporal < m ju rifl i ^ OBtiB i namiisc offidi^ 
fivendantnr cBnBdtailw&DOiiia* qnisiiUiift 
f,>1rituale hahent» Ita Palaus /«/ri i. j.^.ii, «w. 
nmot. ■■ ' V 
.i^SitCmcnqonaaquid dioendum iit,de ppttoci*iff 
nio in judicio.pro caulis fpitituaiibei^ depiocu- 
ratione } Refpondetur polle piednm lecipi : hzc 
luniquc fiinc ccmpotalia, & non procedunc CK.po- 
tcltatc fpiriiuali , & iu tcnct cocius Ecdfffici qWr 
(iietudo, & praxis. Pcocenimonto autem exbit^nir 
l!o aliqui afhrmint limoniamelTc li prctium exiga* 
cur. Veium diilinguendum exillipio aim Suatio« 
quem iefect,& lequicur Palaus/wpr^inifm. i j.Tan- 
cied.imff.x. taiBi.\4i^nam fivt^ nok 
knri t«fti6can veriuttem ped)iiiam'ifi|lt4MDaat,li- 
moniam non committit , quia tribuit ad redimcn- 
dam vczatiooem^quod fibi lidtupkcft } ipfe tamcQ 
ceftis injiiftifiam commiiric , idSicxcufctuc pto U- 
bfare aliquo , aut inconnnodo oompeii(ando,ii fec- 
te illi evenit ex tali teftificaiione. An vete oacn- , 
mictat fimoniam li accipiat pto tclhficatione vcti- 
uusiKefpoodeo j)cgativc, nam ilia tcAihcatiotan- 
tum eft quzdam manifeftario , 8e compcobatio ju- 
tis , qnn.1 q.iis h.;bct ciica illiid bcncficiuni , lcd (i 
quis ailumercc muiius infoimaiidi ptzlatutn , 6C 
manifeftandi ei vetiutcni , non cIrc fitnoDiacui} 
ergo ncque qui pec tcftificauonem vailarisacdpic 
pccuniam. . 

Dico qii.irto : Onii(Iir> a^ium jurifdiclionis iff 
ipiiitu^is, quando lalis ncgauo pcocedit a potclla- 
ce fpiriioali , eft fimonia : Ita aim communi fcn. 
tencia Tjncied. t^-rffl.i./i^. ^..rf. 17. tiMm. j. Hiiic fic 
ncgantcm ablolutionem poll audiiam confcUioncm 
peccatoris ob pecuniam accrptam accrtia pctlona 
cnmmiwrre firaoniam , quia ei\ adtus poteftatia 
Qaviom cujus proptium cll folverr, Sc ligaiO. Si- 
aule eft in jurifdidione fori contentiofi, ii cuin te- 
nearis abfolvere ibaliqua ccnfura nobis abfolvcre* 
cenfcris cnim virtualiiet continuare ccnlurji.i , te 
adum jutifdidlionis exercece. £t idcm diccndum 
cft (i corriiptiis pecunia eontra oiminofum non 
p.nccoJS, t.icitc nanujue condonas dclitium ,ai;C li 
julk appellanudeneges appcllationcm,in hisnam- 
que canbttSiJion lolom eft negatio uliis jurifdiftio- ' 
iusifed potius cft illius ufus tnoralis , uc bene Sua- 
cez , & Palaus yiii/'i> v. 17. Et idem dicendum cft, 
ii cxaminaioces non appcobent ad benefidacb pcc- 
ciom dipios.vei ad ordinica,«uia ifta KOVCoit> po- 
teftate EctJefiaftica^rladcelfcQBintKdaniiJBM 
idoncum examinatum. Iia cnm Snoiio » Filliodok' 
Tancrcd. fi^rm «.7. 

Sed qt:aei«a quid diccndum ih^Parochus nolit 
factum diccrc parochianis, illofque confiteti « vel 
Goncedere liccnciam , ut ciim aliis confiteantUC >fi 
ptoptcr pccuniaroid faciac , an commiltacfimo- 
jii«i } Refpondfio negative. luin primo , 9e iom. 
'condo cafu, Suares ; qoem rrfri-t , 9c feqiJtur Pa- 
laus jHf>T4 num. tS. & in certio calu idem tcnit I-i- i 
laustbt. Conua liuaniim, qiicm rcfcit, U fcquttut 
Taiiaed./»/r4 «Kw.j.Nam in his oinnibos (Xfibut 
non cxcrcetia juiiidiaio , icd podi^ WBffUIK ofilt 
iliius. 

Majocdifficultas c ft de aftu non denuncianai pcc- iy| 
eaioccmj jlc quidem quando cx cficio quts non te- 
netur ad denundanduroi fiRKmiam non conmiilti^ 
quiacc!atiop<.ccarr)iis non cll ^ potelhte aliqua 
Ipirituail. Difliculcas taraen cft quandoquis teiie- 
tur cx ofticio dcnunciare, nt fipeiodiflsiit, quan- 
do parochianus in pafchate non caBMnBliicac » 
pto pecunia accepca hunc patochiaBOm non matii- 
. fctefifilbmOkiiiiMOiriialiTl^ltMKooDcom- 

mitti 



Digitized by Google 



112 

iniui fimoniaro. lu cum LefEo , Suatio , & aliis, 
Pahns/i^ MMKt«.quia hic non dinit exercitium 
aHcujus poteftatis fpiruuali5,»it/ii^«infiraili cafu 
diximus. Vcnun conuaiium probabilius judico. It* 
D.thom.i.i.f»'«A-ioO"«»'' J'*' J.Gloira.Panor- 
mitanus, Sylvefter, Paludant», Ugolinu*» & pro- 
babile putac SiMfW, 8c Palaot ,ibi. Probttur ergo 
tx ctp.ntma dt fmonia, prohibetur ptzsbyte- 
tia,ne i peccantc publicc aliquid accipiant, uttjus 
pectHtum Epifcopoaut cjus minilhis cclent, aim 
autcm hzc ptuhtbicio fic iiib uiiilid(imoni«,videtti|- 
fimoniaaiin eirc. 



De Simonia 



S E C T 1 O XVIII. 

Uiruni bbor repcrtus in operibus fpirltua- 
libu^ , & ubligatio ad iUa prciiu com- 
., pcnfaripoflkabrquefimoola? 

> S O M M A R I U M. 

)oo Divtr^Uktrtt iahii •ptribHt ixflietmtnr, 
J91 2i0ifwtjt rtapi prtiimtfrt UHrt iMrimft» 

t0,vfl tr.am (xinnfeco^nectffiintttmHtSWm ■ 
ItUtio «feribiu JinntHAltbni. 
jbl JLdhtHt MeidtntHltt , & txirinftci , & 

mtrHtiitr ntctfftrij Ktn funt md gSitHtt 
' ftcrM f4mtni*t fcffHnt vtnii kkfjmt fi. 
menm. 

}o) f^i tUt ftcuniM frivMe ftntifeit th LAt, 
ftm Ut tkiiiHid» )Sif» kntfieim^jcnmpB . 

/I/ fimtniam, 

)04 1»it det ftcmium Ptirtut hie inttr. 

etdM nfud JE^e^iimfro btmfieit 
|0| AAttlMiri^ium/ tm*"' pf^ifciie inftrmandi 

fnUlimdt Wnri^ 't*lts fcrfanx fQttji fro 

b$emimmfrttitmr9aftrt, 

}co 13^0 decifione htipis quatftionis notandum eft, 

J, duplicem clle laboretn in liis operibus. Alius 
illis intiu.e conjun^us , &: linc quo iien non pol^ 
Ant \ alius acciilcntalis.& exuinlccus, & ab omM 
Ijiirituali fcpatabilis } Deinde io hoc aiainlaboR! 
netrinfeco poteft efle divctfitas , nam alios eft.fine 
quo licct opiis fpiiitiiale leci ndLni fc pcflitficri, 
non tamen ptoiic ab huminibus moralaet cxcicc- 
Itn'. AUus Ubocncttinfca-.s cft adjundtus faciis mi. 
niflctiis, qui Donex vi miniAcrij pcr fc , vel mo- 
t.-iiitcr cxpetitur, fcd t.-intiim in cafu , ratiunccir- 
C)nft«iitiari;m , petfonaium , aut locorum cxcm- 
flun) habcmus m Miirz oelcbtttione , lalxx iUe 
celebration>i,dicitur inttinlecos , 8r per fe expeti-. 
itis, iie ad Eccicflam' ad ct-It bunduni, dicitur labot 
cxtrmfccus, fcd ab bominibus niaralitcr cxpccitus, 
liquideni in ficdefia (blent MilTK cclcbiati , iro 
«ainen pet (paciuoi unius, vel diinidia; leucac adali- 
, quam Eccleliam celcbrare,vel adfpccialcm locum, 
vel in (pcciaii diti tcmpore, tfl labor "inninocx- 
ttiufecus a laciooc untum citcunllaniiatum : His 
fiippofitit. 

|oi D'co pdmo:NMi potcft recipi pretiumlpro labo- 
rc incimfcco,ve| ctiam cxtriiifcco,ncccirarioumcu 
conjundo opcribus fpiritualibiis, pcolK ab homl- 
nibus mooiliter excrcencur. Ita cum conunimi fen- . 
tenciaPalaiis r«m« ) .dt ftmtnta d.y^.tt .»la.&iar. • 
tttp.iS- "• 5' & cuiuali;i Bilxus verha [imoma j. 

contia Adriaiium , Aiaj^nuium , 6c expaite 
Lelfium , hb. i.caf.^f. dub.S. niim. jf, f^. 
Ilatie.cft ^uia iaboc inuinCeciii opeci « Mnlhm , 



aliam xftimationem iubct , praster ipfuin optis, 
quarationc opus,cui major labor eft annexus, i^n- 
jori pretio cft digmii|i*GBieiis paribus:e(£o li opus 
de fe invendibUe^ , etiam Uboc ei adjunaiis , eft 

ab illo infcparabilis ; at omnes ailiones faci* jutc 
divino invcndibiles funt ; cigo ctiam labor cis ati- 
juiiAtis invendibilis ctit. Qi.od vero neque pro !«> 
borc cxtrinfeco , necelTaiio umen & moralicer ex« 
petito , nonpoflitfumi prctium etiam probainr, • 
i|iiia illa onniia ijuatenus pcr lc iiicili-ui.i fiint aJ 
taiemiiiiftctium,veluucomponunc unum opus mo- 
nde, quod tocum li«Qm eft,& uc tale uaAandum. 

Tum etiam , quia omncs illx adtioncs pro iit liunc 
in £cclciia,non habcni «llimauoncm , ncc uulica- 
taa • nifi mione opetii fpiciiiHdit td quod oi^ 



Dico feamd& : Labores accidencales , & quafi fO» 

citiinfcci sdtionibbs facris , nuiqi c n^oralitrr 1«- 
qucndo ncccilarij non funt jad adioncs iaaas fa- 
cicndas,poflltnc vendi v.g.agere icer unius lcucaead 
cf lebunJuTTitquando iJ non aiinc^litur ofHcio, vil 
bciKhciOjCxpi.Ctaic quotidicprocctta huiaad cc- 
celebraQdam: pcomittercextraordinarium ftudium 
,ad ouncionaridum,ac aliafimilia. Ita cum oornmuni , 
rentcntia PaUus fnpriy Ba&ns fopFa.Ratio eft quia 
hoc omis cft omnino icciJciitalc , &: per accidcns 
coDjundkum cum te fpiniuali , & ab coiepaubile} 
ergo optime poteft pro uli obligadane accfpife. 
cum ftipencUuin abfquc limonia. 

Scd quztcs an committat limoniam , qtii tribtiit )0} 
pecuniani familiari,& piivato pontificis,vcl pi.rl i- 
Ci « ob laborem apooiitum in o^cinendo ci bcnefi- 
dom, ordines, dilpcnfationem , i^l aliaro fimilem 
gratiam-Rcfpondeo affitmativcfaltem ex jure pofi- 
tivo.It» cum communi icntcntia Palaus dt fmtni» 
diif.f.p.i i.HMm.4. Tancred. irsB. t. lib.j^.d.jS, 
n. 1 9.& conftac ex e. freftnimm 1 .7. 5 . Ratio veto 
eft,qiHl incercefTof , & mediatoi rogans , 8c inAi* 
cens pizlatum , iitbcncficiuin alten concedat , ell 
caufa motalis illius conccflionisjcrgo qui emic hu- 
juGnodi caiilam moralem,emit vinualitcr ctk€oam 
illi aniicxr,m.,\- .th J.niiMi.intem. Advcrtit tamen 
cum Navaiio, Suai.u, Lcllio, &: aliis.Palaus/ii/Tit 
m^.TmuXKd.f-pf^t «. 1 9. nnn i (lc liiivonian), (i p<:^ 
cunia dent his famiiiaribus pio laboie iiiiicrpto 
'JiKnndo,8eredeondo adcollatorerobenelicij » vel , 
pro rccompcnfationc aiicujus dauuii , fi patiantur, 
vcl pio rccompcniatione lucii,fi amiitunt,quia h;rc 
omnia accidenialia font his aftionibttt fpirituali. 
biis. Cavcndum tamcn eft ne munus cxccdat zfti- 
mationcmtalis laboris, vcl damni fccundum fc fpc- 
£tm, alias (imonia committctur , fiquideni latiune 
bencfidj obcioeodt acfcu diligentiaium f ftimatio, 
qnodclarios conftaret,li quo pinguius efl^ctbenefi- 
cium, eodiligcntii pliiiis zftimarcntur. 

Addic cum Sanch. T.mcrcd./i</>r4iw>fW. Ij.twn jO^ 
efle fiinoniam fi dctut pecunia, v. g. Pctro , ut hic 
intercedat apud Paulum , & Paulus apud Lpifoo- 
pum pro bencfido , q ia non pavatur via ittune- 
diatead bencficium, Iicct cc.iitii:iiim judicct pro- 
babilius. Non ciit ctiam limouia , fi Pcttus , Sc 
Paoliu inter fe convatUnc > vc qui prioc bencfi. 
cium obtineiet , d.ibit c ntum alteti fingulis aiinis, 
& Paulus obtinct bcnefitium propetro, namtunc 

riccft tuta confcientia acciperc ccntum quotannis 
tttto; fi fiacere , & abfque intcmione obligandi 
iiluffl , fada fiiir talis promiflio. Ita enm Sanchez, 
Tanctcdo,/«/"«i '•'«w.io. Et iiit m Hictniitni ift, fi 
quis dcfiderans otdinari dicctec, 6 fi ordinationcm 
haberec Epirobpii^ tgi centum daiero in pi«mium 
' »&amiqii apidfipilcppn intctced^» 



Digitizod by Googlc 



TradatusIV. 

ut ordinationetn habest . poteft cuta confciencia 
iGtnturo /ecipcrc , &c ncc facicc coucta ptxccptum 
Tiidcncini, edamfi rccipkns fit imnilhn Epilcopii 
quia oonacd^t ptbciiUadoije^^anliiiuia, ^uod to> . ^ 
tuit ininiftris Tridendnnifi , fed ia pnemium rpoti- . ' 
fionis pr.fitac.Ic» Tancrcdo fifrin.i i. fuppono ca- 
men.hxc omnia facieDd» clfe iince[c,abr4ue aliquo 
jMdo.ctiani ucico,aliit'aimi ablciue dubio Cmonia. 

Addo cum Suacio, quem refen, & fcquitur Pa- 
laus fMfriHitm.^. niediatorem airumenccra curain 
przcifc infariiundi Pi.rljtuni oc mciitis ulis per- 
lon« » polle pro hoc muncrepirtiuin recipcK» 
quiain Itae paice (olum geric-ometum advcieati le- 
ptcfencando merita peclunx , pro qro officio di- 
xiittus lupca pollc pceciuin icc pi , cil tjnicn hoc 
peticuloutm , ^uia tcpe^^mcdijtur cxcedit oiBciuin 
Pi:ocuratocisiinfotmancis , &c ailumit oificium eyo , 
iiurtantis , & induceniic , phifqitam meritopeF» 
lona: fi-.nplicitci" lepnrcntatJ pollent tepnUnta- 
ic. Adveitit eciam cuin jSuaoo, alits Palaus./ii- 
'fr«iionelie /inioni^ ,fi recipiac pccutiiaml». 
lam ,"ut ali ni ;ip.-(tat januam , & facilem aditum 
tiibuac , ut poiiit peceie Prxlato bencrKium. 
quia hxc umnia non func fpirituahbus cpnnexa. 
lm& affiinut non foo» iitiuftitiam, hzc omoia re» - 
cipcre gratis oblat» , «el aliquid fadac fxnuliiU : 
ris iilti.i ij , qk;Qd MiMtat»^p(po ittf BMigiscxa- 
ininandis : Sit • ' ' , 



S E Q T l O XIX 

* . •' ' 

UlrikmNowntio remaneranili ^ono fpiri- 
tuaH antidoralem oblig.uioncm orcnn 
cx temporali,faciac nmuniam mencakm, 
^ an liceac taiem obligattonetn in pa- 

^ dedoceije ? vel faltem ftipendiuin 

ruAcoutionjnpco futtdifline fpiriciuU. 

S 0 M M A R i U M. 

^Ot.-^mMi* mtHtniit ttnfiiiit iii v»lunutt tLitdi 
^ rtm tmftfitltm im frettnm rti ffiritiudU 
,V. V tda^ium txettamSttmurtft. 
j07 Djre 4di<]md ttmptr4te enm fft grtititHdixiff 

cj.Mi it riMwicr.itionij pir fpiritMle da- 
HHm, vcl beaepcium Jine alm etlt^stitni tx- 
' , teritriiitiitfifimtiuil»iiteftit/iUli(itMm, 
jo8 ^li jna cartH^rut preponwttnr. 
jo^ Pcure ^rMHHdintm mh et, tui ^uit temftrtdt 
' • itmmtrddidittifiteBfitimiku ', ■ 
f\o AltqH»etttimndnfitrurnur. 
) ii Q>;id ft dMidtrtdit iiHgtitto in pdSmmMH' ' 
c.intr ? ' • 

1 f ontuftm qu^am coroHariu. 
^t^ Stiftuditim fHfleniMti^tnit frt fniiSitiil f^r^ 
iHxli nend^fatx^lUi»fiti0iidaniitf»-. 
Ui^m. •' • ; . 

'^f^ §ifd fiit»mfit dMii«)e »^mf , ■ ' 

S i *xlximus /«^ri fimoniam dividi in mrntalon, 
JL/ convencionaleai,&: lealcni, licec htic i-lque 
cg>:timii$ de rcali conventioiuU , nunc occafione 
ulcimx diificuttacis pra:ccdenci$ fctSionis . nccelTa- 

. isiini.«ft aliquas difficulcates de fimonia .mentali 
dfecfdcte. Ptoqitofctendutneft. Simoniam rnenta. 
Iiira coi»ilitui in fuo cffc per incernam voluncitcm, 

. A pioppfitum dandi rcm temppialem , ut prctium 

' va, fpiricdaUs 8c tanqiain e]i,cbaR94u aaeiafi» , ic 
■litirtjil • , , 



Di(put. IV: \>^iii; 

inducente obligatione ex juftitii, cutn q>ere fiiUS^. 

cuto, accipicndi v idcliccc ^odem animr/ rem fpiri^ 
tualem pro crniporuli , tanquain pretio, Ica drfinic 
fimoniatn mentalemcum Valencia, Vidtoiia, Soco« 
Siwes, eb fimtnui enp.^^. nmm.i. Ex quo colligic 
quod quotJCS homo noii dac cetn tt inpoi<i!eni cuin 
inccncionc cccipicndi icm (pititiiaiem , canqium 
piretjiuii ipfius tei cempo[alis,& e contra, noo conu 
mitMce' If OMMliaro mentalem , licet piimo* & ftii^- ' 
cipalitrr fadat rera fpiritnaiem ptoptrrwennifif^ 
pcainiant, non tiiiquim prctium, iedtanqnam fti- 
pendium* utptet in Canpnicis , qui non icenc a(|[, 
Chonim , non fuilTcc iucium , quod fpecant , flc'' 
clericus, qiii Miffam non diccret , fi non fuiflct fti- ' 
pcndiuin. Vndc Iicet aUquaudo in hac prava inien- 
lione poflKt -invcuiri aliud.peccatum monale , vel 
v^iiale» jtflHEa iBKntipnero psivam opet^cisi pec- 
catum tamen (imbnic folum repcritur , ^oitdo di» 
tur ns IpK-.ti a!is cvim rntcntionc rci temporalis, 
tanquam piciiuni ipfius rci Ipicitualis* Etcatioeft^ 
quia pravitas fimqnic cxtccioiis.p te rc>ilil»Ctio ^jB y , 
ia commutatione rci fpiiitualis pio re tempoeilipj 
i mquam ptctio tpfius : ergo fimonia raen£tlts aiUm 
fi^lct in incentionc accipicndi rcm fpiriti.alem po» 
laieitione ici tcmporalis tanquim pretio illius , pa- 
tet confequencia quoti id.quod re ipGi eft objcdliira 
fiinonix- txtt lioiis iii rxteiilione , dcbec cf^c ob)e- 
dtum (imoijij: mciit.ili$, crgo, &c. liis (uppofitis. 

Dico prin.i> : itarc qurKicimHiiie donum , vel ob- 307 
feqoiuin cum fpc giatiaiditiis : & iotuitu temune- 
rationis , pet fpiritualedentiffl , vel linieficititB ex 
puia graciiudinc obcineiidum , & cx hac intcncio- 
ne concepta exteinuin obicquium , vel munus im- 
pecite» bne alla alia obiigfttione excetioci, nec ^ 
monia cfl, ncc pvr fe loqucndo illicitum. Ita COtn- 
munitci DD. cam in roatcriadc ufuca, quam in hac 
dc fimonia , ut videre cft apud Lugim , de jujlitis 
j«m,iJ.is ^.»8. & apud St)KiumMfJS*M'i''''^ . 
Hatio eft , quia quod gratis datuc"* Mni dator tan. I 
qu.im prciuiin > lc>l Ainonia folum committitnr, 

Iuando ciaJut r prctium pto rc fpiiitualiictgo quao- 
» aliquid gtaiis datui cum intcntiOBe iwlpiei^i 
dbiium ipicitualc latum cx gtatiUidiiie*aon cmBriw* 
titm fimoniaimajorfic nunorfnntctrtSB,oonfc<^aen« 
lia pcobatur.quia Iiic cibli^.->tij giaciiuJinisnon cft 
voluucaiiatccip^cntidQnym , led^ccflaiio, & iii-^ 
trinfece fcquitur exvFV^n^fic») * obligario.'. 
piot.itis untinlcc; (cquitur cx originc naturali,quo 
ad parci)ccs ; kd iatcntioexptcllade obligitionc, 
qiT* ineft non ipiuiiit.nau^m obligitiQni^. ut fi pa- 
tei imendac gciieiare l^^^Sjli^^^lij^B^^Pl^^ 
vct. non imponit proptettttfitto o6ligarioneln,qo«fi 
poritivam dillindam a natmali,qui ineftexviori- 

(^iuisi irgoobjcdtum ilUus inccntionis nOn cft ina- 
um, quiaeft proprietas natutahs bcneficij. Vndefi • , 
bciit ficii ifi , vcl obfequium eft botjeftum ^"ettam 
otaciiudo ex illa cric honefta , 8c incenrio illius per 
te nonericn^alai nec pcr confeijfiens fimpnitca. 

H i nc fic non totptnitti fimoniob dutn re$ aliqua |o| 
temporalis , vel fpiritualis gratis itmpliciter datuir, 
V. 1 ciiam ticulo .itiiudsnis in rv-cognicionem alte.» " • 
rais rci tcnipofali>,vcI ipiricualis. lucUm coinmu- 
ni fefttentia S-iai. de /«««i* c.45. BonacW^Ai.f. 
6.;'.i.''.i Rat n eA.ij-.iia Jonatio antidoralis,lioc eft 
rcnuinciatoria.di fiinplicitcr giatuiu, quamvis-non 
fic ex omni paicc Iibcraliv.quod cnim ciculogiatitit- 
dinis datui , non daiur unquam pcctiura , fed titulo ^ 
benefici). nec confertnr ad extinguendum debitum 
ex j ifti:i.i,r.'J .inildoralc, feu morale, quod non ob- ' 
ftac , quin >>l q«od traditur gtatis ttadi diatur , 6c 
au&quefficc «dluinatam non fufficiac. 
•'N^. : " ' - ' P. ^ Dit^ 



lLi4 



Simonia^ 



Diccs gradtudo ut fit bona, & honcftj^debct cdc 
bene ordinata,iuutquod(Utur in icmuneraiioncm 
Cit propoitionatufn beoeiicto recepto ; (ed <hre do- 
num ipirittule pioobfcquio tcmporali, ctiam titu- 
lojjirautud^nis , viJttuc iiioidinacuin, quiadl con- 
l itae fpiritwalia cnm tcmpoialibus : crge. Refpon- 
dctur cum Suario/ii^ri .- Ii)ordituii:m quideonTi» 
deti per dona , 8c obfcquia tcnipoinlia , villeobli-' 
g^L- alii.m imnicJiat», «S: dcfiiiitc, ac iii partiii liri, 
.«dbcnclicialpiiituaiia,quia rc vcraulcbencHc^um 
per (t, & cx naitira fua ad hoc noit obltgac , & non 
puterit majoc obligatio intendi , qi am natt ralitcr 
tnlit. VnJo dcbct gcneratim intei.di lubcic alium 
birncvolum, iS: liinplicitcr antiJoraliter obligatum; 
^f, ciiij^nlbimiis.umw ptifonanim tJBt uego^io- 
powft Aftctminstti intendb ad lakm rem, non 
quia obhgitio de fe ad illam limiletlir,rcJ quia hic 
tc uunc , non putclt a tali perlbna aha ctii ibuiio 
Ipeiaii* vcl quia nuhi licet delidctarc magis hoc 
clonimi>qvaintllud,etiaiTLli non podim alccii impo- 
nere talem obligauoncm fpcciatem j Ex paite to- 
men qratificantii, n; lla da:i;t dcuulinatio, a vctitcx 
gtaticudinc daic bviieiicium Ipiri(uaie pioobfeijiiio 
' ti. mporali , qnia i^rciiuilo N^n am rtrpicitdaniini 
qiamatf.dhfm , cSc iJeo potcll pcr g:atitudinim 
hiulto nobiiius nu m < , qii.uii fiiciit rtcepti:m,(inc 
vilip^ndio talis r i n^nA, cor.fMu ^ Addoprscetea, 
qaodticctiiit.:r.li:i.) injiac«bli|;atit7ne^iatitudiais 
|ierfoIven J.i | k j i ^> ; ritaale donim polfit lottcvcnite 
a! i qu a inordinatio,illa non pcitii|ebic *i ffinoitf vn* 

i t dixi. '' , 

Diccs 6 eflet lidnnnlianc obligitionem imenb 

dcre ,aut retiTbntioncmcjuJ , circc ctiam licituW 
illam procurarc , & pcccrc . & ctiam in paduin de* 
duccrc ; k d hac eft falfum : crgo. Sequela {Mtet, 
quta qi(od iicct intenderc, & dendeiare,iicetetiaiti 
peteie i & procurare , & in padtuni deifucere ; ha4 
cnim rationc licec pctere , piocurarc , & in p.n^li.in 
deduccic ltipendii.m,quia illudlicec inccndcrc : er- 
{09 g||».Hoeargiimencum duat taugit difiiculcaces.Piimfc 
' ' eft » utrum tradens. aliquid^temporalc intcndcns. uc 
fibl aliquid fpiritaale conferatur titulo giaticudinis, 
nmoniam committit, h ab co cui ttfmporale donum 
tradit peut graticudinein , fcuj;ratum aninium , vel 
recognitionem fi» obligationis natinalit i Cpi dif- 
ficultati Rcfpondco negative. Ita cum communi 
fententia Suaccz «^^i/if/rriffMm.S. Bonacina 
*B'mf4>i.f«ij[/f.(^.I4Nn».(;. Raphacl dc laTorie 
/MW t .4. f jf»«/f.tob^t.f. Sc cum Palao, Lezaoa, ' 
Ccrlefttno, 8e aliis Tancred. rr^ff. i. lil'.^. 4. } i.n. 
ii.Ratio cll.quia non pctit inJcbKiim.fcJ id,quod 
inell> feu acccllbiie confcquicui coUationem fe< 
nefidj >' expteffio sMiem illttn qimi iif<;ft /non fa- 

riffimoniani. Ex qtio patct , a fortiori llinoniam 
oon commitci , dum uadita giatis te tcm^ta.- 
n • petitur ese^uo , dr li&H^Iclefo bUigKio- 
uis antidoralis , °qiiia non comnnitatiir cemporale 
pro Ipiricuali , cum cempotaic jain gratis colla- 
tum fu. ^ 

Hincfitjfc^mc(refimoniam diccre confcrenti 
bencficbn^^Rriitiri juvanci , vel medlttari, &c. 
omnia «if< funt tuo (ervitio dicata , vcl nunquam 
me i|igracum repctics , nili hxc vciba cx circun- 
^ntili pa^Vum concincrent. Ita aim Navarto, 
Ta^i^icd./if^riffjiun.}, Nec erit limonia^ quis to- 
gatin ire monafteriom nranialiom ad confrfliones 
•audicnd.i$ dicac , ibo fcd volo , ut a collociitione 
■ abAineant cum (icnlaribus , vcl li petat , ut clce- 
mrfyjura dcnc , qiun io tencntur ; qtiia eft petirio 
dc re virtiiofa , oc hoc etfi manifrfh-t fr cI?fmo- 
^napotios , quain alios iadiijcxe. imoli coniella- 



riiis (It ingravi neceflltate poteft dicarf , Jabotiln 
confcilionem , uc tu desmihi eleemoiynam , nam 

- itt haccalv petitur id , ad quod alim jure natuic 
tenetir. I:.t Tancced./i<^.»«w. 1 5. Non ecit eciarn 
(imonia , ii moiullccium debccct cencuin auccos ai* 
ttri monaftetio, Sc quidam Rcligiofus diccret fupe- 

' tioci monafteti) cceditoris , iac nK fiyiecifiteii^. 
naitei i j Jcbitoris,& ego folvamdefcitoffl>qiiiaobli- 

gjtiu -iJ u),3d qi;od tciictur ex juftitiu. Tancicd./i»- 
fra nitm. 1 5. Oblccva umcn cavcndum tlfc ab hij- 
juimodi pctitionibus , faltem ante coHationem do- 
ni , vcl ubleqiiij, quia aliiinde fieri poteft , ut pcc- 
catum iii hac ic commitcatur , Ctim raiionc icandali, 
quia .;lij ll.fpicaci focte poflent , peti tanquam pre» 
tii:m , {Sc iniii coiniventionem« & paaioncro, quani 
)uca pr«fenim in beneltciis vetant ,'tbm ratiOne 
peciculi coniinitt: nLli fin;oniani , quia ficti potcft, 
Ut^tant unquam Jcbitum , &: ubligationem ai- 
tett impoiianr.' Ita adveccunc etiam Suar. Bonaci» ■ 
na , & ali) commuaiict JDD< pec quod pacet adtar» 
gumcntura ? ' ' ' ' ' ' ' ■ ' ' 

Secundadifticultaseft , Vtriim fiiv.onia commit- $1» 
tatut deducendo in padhim aniidQralcro obiigatio- 
'nem , ut li aliquid Ipirittiale tndattir omi pi«o , nt 
lecipicns lit gracus, vrl cmn p:>(flo, ut antidri.ilcitl 
obii^atioiicm, adimpleat. Vci ci m padlo,ii[in- 
^gratitudinem aliquam pecuniz fumntam tribtiati 
JEt negativam fententiim lenenc Coclcftiout» Giu* ' 
linus , Valentia , Taneius , quos refcri Diana 6.fi 
tr^^ihy . rtfol.4,1. Gibi\uius jde/irnfnia (jutfi.iS.. • 
e»/ifeii*rio rum.C* Sedcontiaiia icncentiate- 
nenda eft iu in praai, eomrounitet DD.apud Bona» 
dnam ftpri «.7. T.niicredi:m fuprkn. 16. Ratioau* * 
tem cft , quia fimonia committitur duin pio re fpi- 
ritiMli imponitur onus pietio xllimabilc , fed obli- 
' gacio antijoratis in pa<Sum deduiia tS^ pceti<t4«fti- - 
■ mabili$,quia prxter obligaiionemantidocahQitAE 
gcnetalcni aJJitnr iiova Ipici.ilis , &: civilis obiiga- 
tio , & hoc maxime valet io bcncficiis , in quibus 
onmia psAio, 9i conventio vecatur ; eigo. Confir* 
maciir quia dcduccndo in paAum obligationein an- 
cidocaJcm , non loluin exprimitiir id , quod iueft, 
fcd nova inducicur oblig.icio, qrzcx pado confur- 
gic : & confequcntcc oblieaiioni natuiali gratitn- 
Anis adiBcDi^obltgatio )nfKtix , quz ptetio zfti,^ 
mabiliseft, vel fiitcm cx fideliiatc,& vciacitace, 
quz rati.ones inter homincs , raiionc iionons , 9c 
qnani (bla d>Iigatio giaii- 

tndinit : ergo. 
tfincfit fimoniam committ{,duth qim rem fpi- 

riu alcm tr.idit altcri cum pado , ut obfcquii.m (i- 
bi przfteC | vel nop pretio ziHmabiiem przbcac, 
vel agac , iSr^hoc etiamlt didat , fe hoc ptf^Iare 
foliim (X bcncvolf nti.i , fcn liberalitatc illins , qui 
rem fpititualem tradit,ut 11 dicat, libccalitcr tibi 
trado hancremfpiiittialem , u tu i i n) aliquamTcm» ' 
poralcm liberaliter promitcas. Racio eft quia in pai> 
ftuiu dcducit obligationem , & falfa cft iUa propou 
fitia, qi X indicat fc libcralitcr tradcie , Sc Iibciale 
donu|jA exigete , cum ineac contcaAum onecofum, 
9c re ip(a non donet» fed vendatt ficurl! ego dicam, 
dono ribi libcraliter hanc torqucm , fi :u libfrali- 
tcr dones vcftcm,vcl centumauieos , aiias cgo non 
dabo , perfpicuum eft M fi^mb vctbis donaie , 
fed re ipla vendere , feo petmutare. An aucem (ic ) 1 1 
fimonia ded&iide tn padhim ftipcndium fuften- 
tationis pro fpirituali fundliont; (ii-a: cx cfGcio 
flon incumbic i Refpondeo negaiive : lca cum 
Suario , Palao , 9c aliis VDftimuniterTantml. tfiu 

£i.iin i. tihf 4. ti. ^5. nufntro j. concra Sylve- ' 
i\xm\ , ^olcllam , & ,aiios. Ratio eft, quia pcr hoc . 

paftinn 



Digitized by- Google 



TraalV. Difput.IV. 



piAumnon aJditur aliquidr fcd exprimitur , quod 
incft cx natura rei , (uiuidcm ftipcndium riiftenta- 
J14 tionis dcbecur cx juftitia naturali. Et idcb dicen- 
dum cft , fi exigatur ftipcndium fuftentationi^ pro 
funftione fpirituali debita ex ofricio.vel bcncficio. 
Ita cum Suario^Taiicred./w/irrt «.S.noncnim expo- 
ftiilatur, ut pretium. Etit tameri peccitum contta 
juftitiam , cum rcs non debita poftulctur. Excipe 
nill parochus non habeat fuflicientem fuftentatio- 
nem er fua pracbcnda. Ita cum aliis Tancied./«^ri , 
num.i 1.& 11. 



S E C T I O XX. 

Ucrum pa<Jlio, &traditio rci tcmporalis ad 
obtincndum rcm fpiritualcm cxcufctuc 
a fimonia rcali,5c convcntionali.proptcr 
Jntcncam rederaptioncm v^xaiioais? 

S U M M A R 1 u M. 

i T 5 ^id fit juJ *i Ttm , & jkJ in rt f 

} 1 6 HtbenJ juj in rt acijnifitum in beneficio petefi 

redimtrt vtxntioniTn jibi futlam tn jure iko 

qutfito tolltndo. 
} 1 7 Quid fi ifuts actfuifito btntfitio pir ctrtMtn in. 

ffitHtionttnacApiendapojftffiOntiinptdiaiur? 
} 1 8 Qwd fi eleduj vexttur per viam jurtJ circM 

pojftjfionem jam habitam ? 
j 1 9 .An pofftt rtdimert vtxationtm tjui hdbet juJ 

acifuifitum inforo txternt , fled corttm Deo 

illud nen habet f 
j 10 Sj}^ injufle imptditHr i btntfitu conftctttiontt 

noH pottfl abftfut fimonia rtdimtrt vtxatio- 

ntmab his ^ui btntficium conftrre dtbtnt. 
I 1 1 Quid fiabalii^,<fui adtltUiontm &c.noncon. 

currunt imptdiatmr ? " 
)ii Qutdam corolUrut propenHntur. 
j * J Quidfitfnis det ptcuniamalttri,<fui non pottfl 
. pro.lefft tittlioni,Ht defifiat k pofiiitne vtri 

crtrninis, tjuodtx i^clo vutt eppontre f 
;t4 Pottfl tjuit rtdimert vtxatione cafu,quo vtxa- 
tio fiat prtcibus.vel mHneribHt failis tltilori. 
115 Qiitdum corollari* ponuntur. 
j x6 S^iiid fi (fiuj dtt ftcuniam alicHitxctmpetito. 

nbut ad btnefictum , ut k ptntntient jufi4 

dtcedai t 

3*7 f<ut^ quij mevtrt ptcums tltEloreJ ut dignif- 
. fimum eltgant Ciifu , ejuo in aHefuo concurfu, 
vtltltiiiontvehtmtnitr tmtatHr indignum 
tffe eligtndum, 
} 18 ^'id fi unm lantum rcperiatur idontut , lictt 
nt ojferrt pnlium ut tligatur pofuo ifued 
eltderet i/tlint m alios dtclinare ? 
, • 319 Rtj tjwtdatur ad rtdinitnd.imvtX4tionem in- 
jui'f.t!n no/i dcbtt tfft fpiritmliJ , ft<^ ttmfo^ 
^ ralit , aliaj trit fimoma, 

^tf OcanJum in primij eft aim LelTio lib.l.c. } ( . 
XN duh. 1 8 .aliud clTc ju* ad rem,& aliud )u$ in re, 
ad rem juJ habct in bcneficiis tcmotum cjuidcm, 
qui d»gnus cft , propinquum vcroqui clcctus', vel 
przfcnutus, vcl poftulatus , fed nonduni conlinm- 
'tusjvcl inftitutus, vel cotlationem fadlam acccpia- 
vit cum impofitionc pilei .quamvit nondum pof- 
fcllioncm ccpcrir. Quibus fuppolitis, 
ji^ Dicoprimo: Habensjusinreacqui^Cuminbc 
neficio, potcft rcdtmcrc vcxarinnem fibi faftam fr» 
jute illo acquifito, tollcndo. H ibctur exprcftc in 
cap. dilelhiJ de fimonia & cap. ejHafituin, Et rario 
<ft, quin qui fic dar pecuniam , 11011 dat illam pro 
Fttrj UI. 



115 



aliqua rc fpirituali , fed pro ccfratione ab injutia^ 
noucnim perillam reJcmptioncmaliqtiid fpiritua- 
le .aequiritur.crt cnim bcncficium, ut iupponimus, 
Jiimii°r acqiiifitura. Ita communiter DD. 

DiccicC'nd6 : Si quis acquifito bcncficio per jt^. 
certaiii,i;c indut<catam iiillitutionem, i polIVlTione 
capicnda impediatur, 'icct fibi vexationem peninia 
redimcrc. ItacommunKT* DD. apud Palaum dt 
fimoniad.i.p.iQ.n.^, Ratio .-ft, q'.iia poflcflio nori 
eft Iplritualis , ni/i rationc tic...'i ci:i cft anncxaj 
acquilico crgo titulo , polIcfTio cft q' id corpora- 
te, &ommnodcbitatiti;lo:crgo non df Itmonix 
iliius impedimcntum redimcrc , quia non redi-' 
rnitur jus, ied fa^um : fecus cllci diccndum,ut bt?- 
ncadvertit Suarcz <^»yTwf««i4f.i/'. jo.nww.jo.li jus 1 
iplum ratione [cujus pttit pollcQioncm vocaictuc 
in dubiuin , tunccnim nou ticcrct pccunia poird- 
fionem tcdimcrc , quia rcJiiv.ctctur non pc:IlcfIio 
ruiitiim , (cd )u$ bcnciici) iniirmum fitmaictur , Ik 
confctvarctnr. 

Scd quid ii ckdlus vexctur per viam jiiils, circa 3 1 ^ 
pollcfrioiitm jam habium , potcritnc pictio hanc 
vcxationciu redinKic ? Aflirimt Pafcaligus dttifio- 
nt »/(.1. ScdjLiiolutc dicfndi in ciUfll- llmo- 
niani tatcm vcxaiioncm prctio rcdimerc. lia ci tn 
Suaiio.Tancrcd. /"«^»■4 1.44.^.1^10 c(t , quia rciU- 
meictur pretio poflelEo , ut adnexa juri Ipirituali, 
& tiic ex patte ipfum jus, nam qui habet poflifTio- 
ftcm bcncficij,3c non habct jus (tabile , fi dat pecu- 
niain , ne hoc jus juridiccimpugnctur, jam vidic 
redimere jus intentius , ut fic dicam , cum vidcar, 
quod id, quod habct efl dubium, & lemiflum, iia 
u( poflitabillu tolli. 

An autem pof£t rcdimete vexationcm qui tu- ji^' 
bet jus acquifiiuin in foro cxterno , fcd coram Dco 
illud non habct, obaliquodoccultum iinpcdiincn- 
tum, v.g. quiacft fimoniacus ? Rcfpondco afGrma- 
tivc. ItaTancred. traSt.i..lib i,.d.r,^,n.Z. Ratio eft, 
quia ftc dans pecuniam , noii dat ittam pro re fpiri- 
tuati , fcd procelfatione ab injuiia , quam vcrc ille 
infcrt. Ncc obftat, quod cotam Dconullum fit jus 
quzlitiim,quia Iioc folum facit , ut (ic eledkus , vcl 
confitmatus , teneatur petere difpenlationem , auc 
etcftioni renuntiare i (icuti ex co, quod maritus per 
fornicationemoccuttam amiferit jiis pctendi , fi at- 
tcr nelciat.&nolit rcddere, potcll ittamcogetc, & 
ilta injuftitiam committeret , nokns reddcrc debi- 
tum. Ita cum Sanch. & aliis, probat idcm Tanaed. 
dif^ 6i.de matrimonie lib.t. 

Dicotertiu:Siquis injufteimpediatur ibcneficij ^io 
affccutioncnun poteft abfque fimonia pccunia redi- 
mcrc vcxacioncmab iis , qui benelicium confcrie 
debent,fccus veroabaliis.|cacumSoto,Suario,Lcr- 
fto.Rodr. Sanch. M coff/i/ii/ /i^. 1 .r. j 5 o . PalauB 
hicn.^. Tancced./(^.9./r.t.(<.)4..».i i. Prima pars 
conclufionis pacct ex c.ficut ij de fimonia, ubi cen- 
fctur fimoiiiacus , qui dcdit^Epifcopo pccuniam , uC 
clcctionem faAam confirmarcr. Ratio vcro eft quia 
fiquis chgenriivel prxfentanti,auc inftituenti det, 
ut moveac ad fibi non ncgandam inftitutionem, 
fDrmaliter,^: direfte dac pccuniam.ut eam fibi con- 
ccdat , & confequentcr pecunia viam parat ad be<- 
ncficiuni, quod eft prohibicum,& illicitum. 

Dices te nnn dare pecuniam tanquam pretiuni' 
ele£kionis,fed dare pcainiam.ut eicAorit avaritiam 
faties,5c pravum aftcflumitlum tollas , & hac in^ 
tencionc cc excufatum clVe 4 limonia vera , efto in 
foro extef iori prxfumatur. Refpondco hoc fatis efTs 
probabile,5«: ita fentit^Cum Adtiano,Navar.Va!tnr. 
i.ay m.Don.^/f fimenia tL i .^.6.p.^.n.^. Tancr.f r. 1. 
lib.^.d.} 4.ff. 1 j.flc piobabile putat Palaus/ii/rr.n.^. 

P a Ucei 



Digitized by Google 



DeSimonia, 




116 

licct contrarium ttneBC Sinrez /«^.4. fimtnU £1 ideio diccndmn cft deeo qui pacitcitui cutu 
«if a «MAalt. iffimuas iuefle rcccpcum fccun. alio ne oMKWiit cm co ia tec eleftione • 9c 
^um ftilum C ur ic , & Ecde/ue . feil imelligendus. quod Ule ooa eMcunet onni co io alU ekftionei 
eft (^ndum pncfumpcionepi fori externi , ui aie Radoeft , quta non omcurrere in eleftiofie » efb 
P»Um /lyrifi Adde cumPalao, quod vcl prarUciis prctio atftinubilcCic Jjtur, ne atius concuirat.crgo 
J^tkn tcm9t in}ufte ncjgat beoeficium, vel nullam datui ali^uid teroporalc ad parandam viam ad be- 
iojgftidani in tali negKioneoaailnittict nuUain ' nefionim. luTaacred. fuprii hwu,^ i.eoiitcaPalcaT 
lojuftitianicommittit, vexationis rcdcmptioai non Wgum dectjione 149. 

ell locus , ac proindc netjuaquajn poterit dare pe- Scd inauitcs ati poffis pccunia vcxationcm re- jj^ 
cuiiiam cura oiicre colUcionis , (]uu ellet limonia ^ibniete caui, quo vcxacio nat precibus , vcl mune- 
clara,&: manifcda. At (i injuAe alicoi ^UdffX bene>^ toim £lfiis clcdoti, ne tc cligac > Ncgat Turrecte- 
6cium,eo quod iile folus dignus (ic,vel interiiigdiac mttaincMp.tfusfitHm i .<jiufl. f.nitm. j.Archidiaco^' 
disni0(>pcceiit pccuniam otfcrre , fub oiicrc ut nus ibi. Cuin R.iymiiiiiio. Vi.il:iii comriiiaftntcn- 

tia cencnda cih lu cuin Vaientia,Lc(&o , Suarioj . 
Aragonio, Rodciguez, Palanc fifri mMfU<. Ratio 
cftquiaeftorubouuns<.-lc<fVorcm,& )udicem non 
tibi faciac iiijuciam cunitd jufcitiain , facic caracn 
nocumcncum coutia chacicaccm : fiquidein CjU|aiii- 
mum non celinquit libeiuro, fed in nii adyeriatiuni 
tnover, 8c tnclinac : ergo poterit hajufmou nocu- ' 
irit.ntijni rcmoverc , (itjuidcm cjiis rcmocione non 
patas inagis viam ad bcncficium, guam li nunqium 
talisfuboinacio addlcc 

Hinc fit non cibi licere dare pecuniam fuboma- $if 
toci , ut a fuboinatione dcfiflcns tibi fpecialiter 
favcac,tuamque elcAioncm procurcc ; pararcs enim 
viampecunia ad bencficiump Poteiistamen illi 
dare pecuniain,ac i fubornatione defiftat, quia dat 
pccLiniam uc defiftjt nb adlione cibi nociva. \]nie 
ti fonc fuctint pluies cle&oies , & contraiius op- 
poiicor aliquos iubemet , noo lioet tibi alios , vd , . 
cofdcm fubornare , uc cibi potius , quam alccri fa- 
vcanc , cft cnim hoc diie^c patatc pccunia viani . 
ad bcncHcium. Poccs tamea eleftocibifs )am pecti- 
niafuboroatis. ft^fe (icouniam > non ca incetitione 
iit tibi faveant, iedut deponantanimam , & 
dlum pi()pen(inn,qi;cn) hibciic c:gt tuum compe- 
litorcm.pioptcr p«:cuniam ab iilo tcccptam ; in hoc 
enimcaUi non ;patas'vi«u ad bcneficiuui , mag1s 



.quia non in pietium elciflionis pecuniam 
m in remocionem ffla)oris peccati , quod 

intcndit eIf(flot cotMir.ittcsf , ej'-..;!: niio ir. livj^nrm, 
vcldjgnum prstctmllo dignioti. hcm iiabct jus 
qucliaaa» ae in taliooafiUfiu alius przfcracuri 
crgopeoiniaaonac«iirit{aia^|94.deRudit lubi« 
tum. X fcntentia abfqnedlubioin fSnroinieriori 
td piob.ibilis, iHmiuui tamcn pcriculofj. 

Sccunda vc)6 pais noilrx concluiionis fciliccc 
poflo redimi vexatianem injuftam omnium itlo- 
rum, quiadci Ctioncm,pra:(ciitationcm, collatio- 
nemquc bcncticij nonconcutcunt, probacur. Pri- 
me ; QuianuIIibi lepeiitur prohibicum, omncs 
cnim ceitus loquuntur de tedieimitieac vexationis 
h&i circa eledionem , auc co nm nutionem , &c. 
ab iii qiii illa darc pofTunt. Dcindc probatuf ratio- 
ne , quu Iiac ledcmpcione folum removcntut im- 
peditncnca inpifte applicau , neqoe proinde via ad 
benc ficium paratur , magis quam parata eftet ante 
impcdimcncotum injuitam poficioncm. Adde 
qucmlibct h.ibwte jus qucntum,ne iiibi fiac in)ucia 
V. g. ne in fama liedacur , ncve injufte detineatuif 
quin poffitfebcncficiooppnnere i ergofi conira 
juiticiam t]ui<i illi.ni infjnu t , ai t domi dctiiicat, 
poteiit iple abtquc iimor.ia ycMtioncm hancrc- 
dimctc. 



^ - — — ■ t% ' — ' " * fi 

H;nc fic poflc Petrum daie pecuniam Paulo, qui^- quam clfet p^trata, ance fubornationcm iojuriolaiu. ' * 

ition^ &in o<i|;ium tuumfa(flanii fobjicicur hde tarocn 



non potcfl ptodclle elc£lioni,utde(iflaca poi 

vcii crimusis, tjuiiiJo is taiem oppolitioiKH) i>.irit, raaximo periculo incidi-ndi in liinuniatn. 

ad faoc ut peiccudcns bencficium impediatur,<?c lo. Ncque in haCjpjU^te.^iudieudus ell B-Iilius dc 

cbipfiMcjmamicntalloquin beaemerin» eliga- JSg^tlik,f.dtiiMiriHUHU,('.t4.i.6,K.^4. in line 

tur , pidcedit cnim ca vcxatio c.x .ininio iniquo,- ;,*#ffitinans liccrc djre pecuniam in oppvlitiuue ad 

clto iioii lit iiiju(ta , cigo iicct lUain icdiincic pe- Vathcdiam, quando futu duo coinpctitorcs , iict]ue 

oinia. ijuando conftat de pta . a intcntione. Ita ' ofedSis clare apparet , fi de fado lcholallicus , qui 



cum Lcflio , Tanctcd./M^ri HHm. }q, Ec idem di- 
cendum eft quando quis , qui non poteft prodcllb, 
CX odio vcllft oppuncrr veia cnr.iina cnn.tra cli- 
gendum, namcuiic potclt oftcici pccunia, ut odium 
deponat. Tanaed./ir^riffiiiii. j 1. Et idem diccn- 
dumeftdcco , qui dac peairtiain 1 1 hoc ut cUdlio 
l^ac juridicc v. icLvatj foniu i^cinij , etijin li 
fiat dc pcrfonx detcrminatlt eleSHonc* Itl com 
S4iich.Tai^qA||jjM"«"' »?• 

Erit taoMliilPvnia. H quis du pecuniam altcri, 
qui non poteftprodjlieclcdlioni , ut dcfiftat apo- 
ficioae v^ri aimiius , quod vulc opponeie , noii cx 
odl^f jmfx zclo bona;cIcAionis, namcum ifte 
0ic , Sc cx bono zclo operecur , non iktur 
vcxaciu , qux pollic redimi. lu bcne 
ed. ffpri hum. ) concra l afcaligufti dtsip»- 
97. ldcmdi(;enduincft,li deturalicui peamia, 
1» ouiquim e«oepiioo«m ia elcAione opponac, 
quam )nrc poccft oppoiicrc , vcl concuircnti ut a 
concurfu dcliftat i iu cum LcIIio, Poncio, Tancred. 
fmfrM nmm, 47. contra Pafcaligum dteifiane 147. 




lu^agiumdeb«t.Fcrre>(tta fpontepoftulavctii, vei 
Indicaverit , tametfl dicat non efle licttumo^rre. 

Hljc nullo moJofi diiuii pouft. l:a !'.\Ijus fnpra 
nMM.i. apeiit namque hzc docliitu viam plurimis 
pcccatis,& injiifticiis & eftcontiarationem . nam 
quod eleitor poftulct pecuniatn , non potcft lionc- 
(tare illiu.s rcccptioncin, ncque dationcin , quia cft 
pollulatio iniqua ; crgo fi feclnia poftulatione noQ 
Itccc in eocafu ElcAoribas pecqiUam o&tte , ne.* 
quc cciam licec petitum dafe. 

Scd qt .-ctcs : Ati llmouiam coiv.;i-,;tt.-.: , q ii bc- 
ncficiunr limul cuin aliis pertcndciis pi-cuniam.cii- ' 
buit alicui cx compccitoribus , ut a pcrtcnticNie 
juita dcllftat } R- lpondeo affirit ntivf. \ix cuin 
D.Thom. LcLlio, Poncio, Batbofa, Paiaus , (Hpri 
num. 20. Ratiu cft , quia jam pecunia jparat viam 
ad bcnc§cium_*^ redimit vexationem jtift^m, 
qtisim (Tbl coiipipmM- ficlt, quod nullo modo licct; 
Ec i Jei)i diccndt iii cft fi pecuniflin dact-c alicui , ne 
cxccptioQcm opponac, quani jute.Qppouctcjppteft, 
quia jani peainiafccuriotemnEddit viam adbene- 



,z6 



• R:atioeftquiahocpaAo, mediantepccunia, para- ncjium, iit/ii^r^ tctiginms, .Jc tcnct rtiam ct;malii» 

tur via fecura ad olxinendain ele&iooem ad bene- . lelatis Batboia . quem icfcrc & lcquiiLr Palaus 

ficion. Iaiedaw'PajansfM<ki7X|^,4aba4> .ff^ 

' ' - . Sccundi 



Tradatus I V. Difput, IV. 117 



ji7 Sccuad6 inquirc; an poflit quis pecunia inovcrc 
deftovet, uc digniiriinumeligant » ca(u quo \na[if 
MC^iiOaciufu» vcl o|)(>ohuone,vel eltfftione dmMt 
TeBeineBter iiKlignum , vel minusdignum cfl^ ell^ 
gendum^Rerpondeoalfirmativc. Ica cum C .(ct.ina, 
Sot^Mikcey^l|trapo,Vak;^^^ 

fm*ff.6. d, i.f-ij. mim. i i. Saiich. «» ccncittu Ul>. i. 
esp,^^Hk.\ \jrAtl,i.Ub.^.nmm.i^. ubi pczdidam 
«iiDflitfiiain ibluoi ■dminit tn ele&ione Pa|VK. Ratio 
tamtai««fti* MdloiaiiPida e^ i ^uta Eak^keimh 
dum ppili4ihm t^ii fe rtl Mt'h»bet)H» )tiAlt)»ic6nttf 

laacnt^ « Ut electores nugis cii<;ntiin cli;;.int , vet 
fiiltem efeftio dignioris debiu e|l ttiulo juilitiz le- 
galis. aut fidelitatis ergo tfMftedBu* ptopenilitlioc 
jus rcfiingere , potcrit quis pccuniam tribuere , ut 
ab ilU piopenrionc, &: in)Liiia<.klilUnc, non eniin 
cl-ic p. c iiumcanquam precium etcAionis , fcd uc 
lacicc itvaiiciamelecloruro, CKqyofo dewaaf»»- 
terccledores ellc p^opo^ ad ehj^nMtoniiMngii' 
num, nam anteqii.uu \wc .ij'['.ucat, nun poierir pix- 
venirc cos pccuii>a,(^iu l)oc ].nn ctt patacc viam pe- 
'ctMiia ad bencfidum. 
. " • Dicei cam Sanch. ii quu dac peotniainj|it clisu 
tur dignur, five in communi, livc in particDfadiaaC 
ptctium p{o re fpiucuali , ticuc li Haixc precium Sa- 
«cidoa A ajjiB iltiaret Saccamcntum incomnliuni. 
RipMfeo aPllncfo, N«g«ido«M*«jNto|H t nam 
itlein cH [ juxta materiam uibje^lam ] non eligcrc 
indignum, quod dignum cligcre,nam rupponimus 
ilcdlorcs cllc Jcccaniiucosad rligcndum aliqucm, 
atqui Sanchcx, Bonacina, Morcociu, Villalobus, 
* «lij , qiiot refcrt Diana <i. part. tt*ll. 1 4. rtfolut. i . 
«concewint cam c<iinini.ini tent.-nci .1 polle dari prij. 
ctvm ne cUgacuf tiidigoua : ergo ctiam uc cligacur 
' Jignw > nam iue iniDir<lttDr ipcetium pro atiquo Ipi- 
ril|bl|^Ced pTo decccinimtione, qtnMdfpccifir aui- 
ncn,-4n(e(ionfiireit cx hoc , qiiodVotuncas eligcn- 
. tis ahftnJMir , vcl mlAus di. 
' Ijnis, hanc autem ex^tritonem ledimere licet^ergn, 
6e fpccificationem iliam, fuium quaienut ex hac ex- 
clulioiic leq» iciM . 
\iA\ Sed quid li unusuncum rcpcriatur idoneus , li- 
cetne alicni otlrne prccium , ut etigatnr , pofito 
quaJ clediorcs vrluic iii alios Jcclinare ? Negani 
Siucez /1^.4. c<'/'. ( u. MMm.4 1 . Bunacina, Sancluz, 
l|aot fupra reculimus j quotum raiio cft, quu d.irc- 
tncje^ia^-MO ejoa elpftione , quod cii iimonia- 
4SH£'3ed<M^«bH%qiilfcSaarez fub 
Ae,iX non elig.itur indignus.Acnone(l nccciraritint 
JmiC fcniputum u)|rccrc , fed _ab|a^iite pocetudarc 
ffjlriam , uc cli){.uur illc dtgtMib'i toon tanquaim 
pretium elcd^iunis , lcvl taf>(]iiam motivumtolleas 
pravam illam ctctiutncin , cSc aticifium cleftorum; 
. quare rcli <le£hire5 pccuniam recipicnJo commit- 
ca|K iupoMaui ; quia iion. JiabeiK cwCun Ugicu 
^ lUdb» qnae^akm irceptteiirnt<^bdnfftec', tiif {feoiK 
niain diMlt Itbcc cll a tali pcccitii, c(>t|uod m le- 
^empcioncfii in'|uiia; v>.xationi'>, x tt;inocionis im- 
' pedimrntoruin tcgitiniKelc^hnn'^ ttiln.it: iiccum 
' l.c(Co , fciiciv) , S.uo, Navaiao, Toleco, Valenti.i, 
Palaus, ubt /'{t/i.p. Qscmiude JimanU<juxfi. 

}19 Advcrtc c.iincn cum SanchLZ,5c Bonaoioa^i^i, 
qtwd res qi c dacur ad rediinendam injuftarti vexa- 
<ionem , non J o.c i llc i^iiritu.ilis , l'.-d c.-n-por.-.l!^, 
Ham cum vcxatiu iii)i.ill.i , fit qmd tcinp i.ik-, noii 
' poceft fcdin^ re fpirituali ^ QiiamobTcm li quif iai> 

2ue vexetur tn ptngui bcneficto, 8c tcnue bene* 
dum , vel officium Eccteliafticx |urifdi^flilb VC- 
•nwct CBa4fK.,.pBBmkBC.-Tel pnBiMifjMBini%i> 



ricuali cedat , limpniam commtttic, quia ttadic tem, 
,i^iritmuem pcocempotali.' 



S E C T I O XXI. 

AopoiTic vcDcii bcncficiuin.£^clelu(licaQ^ 
abfquc fimoDia » utMctjaiad* 
penfiooibm^ 

S 0 M M A R'I D li, 

j jo PMtlur Ittneficij dtfiniiio. 
f } I B*ii*fiemm f m fMrttimttrtMt jm MJmitiiJhdlli 

di f^riitilitttinvendiiilt *fi ptredivtn». 
D 1 Btneficinm tjUM fttrtt efi jtt tkiiittndt fntOiti 

tii invenithile jure CMienuo. 
j j ) Am ^idm in btc fuifit fit invtiuUileJiiM^ 
•piittf 

J ? 4 Cluedj/h c»r»S*ria ptHHHtm^ 
}iS fenfie^ieinplexfiif 
j jtf ftnfif ^ ddur Itttm ^ tfiam itmf^e^i 
vtvdaiHr nett tfi finttnutt mefU jnrk dtviiii 

neijMt hHnunti. 

ftffie ^n.t fvli cltrice conctdi pettfi ^Mecntn., 
f«M titnU ,fi venilMmr frtpriM tttuberitMtt^ 
eemimittitmr fiimtmim jmni tf icmj , aik Ailif 
Pif y. rfl r. i:ptA, 
J }S CenirartM fementta efi imprebMltilit. . 
j J9 Hm]iifmed* ptnftones pefmmt vtMm fnffim 

MnthtritMte Mbftfue fimtmtu 
J40 PenfienMTimi petefi MlterivtmtUr»,^ 
pre toiM vitM frnilM fnM penfieitit I 
titnlmm ktiitfitijiAfifnt fimmiim, 
} 4 1 Qnid dieindmm fit d* frt^t m M mk t ■ 

QnidAr c^r t,ir„ibtntfitiMnimt 
j4.j S^,d dc tjusj>titi>m f 

SU <)pono. Btmt^nm t^t jm ftrcifitndi fruSiui jjO 
Mmnm»id» EeAifijifii^ hvm , rMtiene mticmjmi 

mtnifitrii Ectleftefiici. lu comnninit<;r DD. Sc fu- 
njitur ex cMp. , .de Eidtfits MdtficMndts. Diciiur be- 
neficium dati propcet officium, eo qued, non pofiic 
in atium transreni.beneficiiim » fimol oous ad 
olficiumtnntfBratnr. Comprehendichccvox Be* 
neficium EcdefialHcum , Epifcopatum, Abbaciam, 
Pcioraium, Atchidiaconaciim, & alias BcclcftaiUcas 
HignitateSjCtnonicaius, Vicarias perpetuas «c alias 
hi (iirniodi, de quibus vidcndum eftan fint inve»- 
dibilia, non lolum jurc Ecclefiallico, fcd etiam jurc 
^livino. 

Et imprimisreparandoceitt abiQcetCisi ceitum jjt 
eft fecundom omncfl DD. Beneficmra invendibik 

«fle jure divino, qtia panc importat )U$admini- 
ftxandi fpititualia , quia ulc jus Ipiricuale , Sc facra- 
tum eft , & i Chrifte tnfticutum. Jwfl autem po- 
fitivo C^nonico tnv^adibile eft , qua MRe cft jus 
obtinendi ftu^his , ut conftat ex emp. idtime dt pn- j j ^ 
.ant cnp. fnptr te de irMnfeiR. CMp.tfueTtlnm, CMp.tnm 
nes de fimenui, & CMp.nmit* ^t EetltfiMfiitMktntfim 
ciM,& t iin*n.s.f*ref«rietmm.Comt€l9tx6*^Bt' 
tui intcr aiithotes folumcft , an cti.im jutc Divino 
hoc fit pioiubitumrEi Thcologi comraumtei aflir- 
numr. Cancnuftc verocommuniter neg|iiit,lievL> . 
.dcrc eft apudSuaciuBM«4^jGwi«^.M*«*7> 

& it. . ■ . 

V At re attenti confi Jerata , utraque fententia ve- j j | 
ritMcmbabet. i»m?ii»»s4.f. dtfimeniM fMtt.i}. , 
aMR}. Baiedm^ fimt mim, dA4»4^-*-i**' 
•JSiitmmim^tdvLSmmt qtHMflni cft iu$"t 

P j . auDUO* 



Digitized by Coogle 



1 18 



De Simonia , 



aoBBos fruAus , obtingtnj per olKdam ^«€1010« 
[ «umofficiuin facruro , jus .iJiniiiiftr.indi fpiri- 
'iJluiliaiaveiMlibile fic. eciam cAinvendibile jas ad 
.jiBnnttos (eddtrns» qood nedioillo ofido , ^ jore 
fpirituali confcqiiitur,& confequemcr vcra cft ab- 
> toiute fentcntia Theologorura affirroantium bcnc- 
' ficiiubvendi prohiberi. Verum quia fummus Pon- 
Tifex potc<lprzbcndam,(euriauu$iepararebene- 
ficij, & ju$ illa perdpiendi k titulo fpirituali ; hoc 
eft i uiic aJmiiiiftran Ji fpirituali.r rcpar3te,unique 
conferte hujufmodi jus fpirituale , aiuri vero» vel 
., libi applieatt )us petcipicndi frodas ilHas titali,iK 
contingtt quocidic , cum penfiones afllgnat , po- 
|«fft penfioncm illam, feu fru£lus , quos cxtralic^ 
■«^ vult ktitulo fpiticuali , velleut accipiens bene- 
ieiam Aatim fedimar,& fibi cqpfenu . alias non^ 
collatamsbeneficiuroi quod aothn hxc pofEt effi- 
ccfc Poniifcx conftat ,quia ipfc_ foKiiU tciK tur ac, 
cipicnci bcncficium,fuflcntat)o,nem tribuere ^ ergo 
1! alionde hu'|ufroodi faftentationem conferat , po- 
terit omncs ffuifliis affignatosilli bcncficio appli- 
cate iibi, vcl altc^i ^ crgo jam fibi applicacos pote- 
tit vendere : quia non vendit aliquid,quod iil fiin» 
filKiter.rpirituale, fiquidein nonvendic jns perci- 
piendi fraAos medfo fpirittuli oificiocontingens, 
quoJ cr.-.c ncc:lT!iiitim aJ venJicionem formalcm 
bcncficij i fcd vcnJic jus pcrcipicndi frudus,quod 
iibi Ikiniifex poterat refci varc. 
3J4 Et hinc fic infcriores przlatot , quibns non c(l 
faculcas fcparandi fru6tu$ k titulo bcncHcij , li ia 
cjus datione peierent peainiam fibi dari pro fru» 
^^iibus oiiot concedanc , veram commitceie fiine* 
, siini, n qnidetn petetenc pecamam pro ipTo titato 
tatione cujus habcnt jus pcrcipicnJi fruftu;. Ica 
SvsaJib.^.tMp, i 4.»«/». j i.Bouacina hic tjn.^ $. 1 1. 
iiMMiio.CT' ii. Tiacnijr^iO.tMk^.d.ig.nHm. i j. 
contra Lefnurn Itkz.cap. j ^.^urn.ic. P.il.vnn fnpri 
p. I j. riHm. 4. qui pucat camum cllc pca fuir.ptivc 
fimoniara juiis divini. , 
4iS SedQii«tetan.Pcniionespoflint vendi abTque 
fimonia r Pro frfblotione hajos dabi). Noranduni 
eft, Huplicfm clTc pcnfioncm , ali.i qu.r Jati jHncft 
lai^is ad ollicium tcmporale,v.g.aJ pulfandas cain- 
^panas,cancndum figiiratein choco &c. Aliavefo 

31C foli clcrico concedi^^eft-, Ec hzccdduplcx, 
ia qux abfquc deiettQilMCione pctfunx, aOignj- 
tacft pro aliquo prdoiEeio fpiriruali, ut v. g. pru 
coadjutoce EpticoH^jQ^ai^natofe , pro viii. 
atoie,:ftc. 'ilia«i|^Wi|9Wco coBcerta eftobt 
"dyadruplicem caufam ; pntna, qtix Jacur pauperi 
CKrico in fuAentati^era » (ecun Ja qua: Jatut pa« 
rochc) feni nOn valenti diDfervire , uc fc fuflcntett 
beneficio ejuialwriidaro. Tercia quaedatut renan- 
«ianti beneficfimi, ^od^^cifice poflidebat. Quat:- 
^*'.* 1?f. ^S^ ^^^ '° compoacaJamt 

.l1<«4l|i0i^SPPiRtifio <jn« dator Mdf ob omcimn 

tcrrtpohire , fi vcnJattir noti cft fi iinnia , nequc 
'ladivini.ncquc huniani. Ica cum Rcbuffo.^ua- 
i Lcllio, 3c aliis comnuiniicr Palaiis,/S^<i( icy. 

aliisTancrcd. irttQ. i. /i^.4.<f.ao.ffmwr.z. 
nrta Barbofam , qui dicit has pcnfionesde (lylo 
Ciiii.c iion poiTc venJi , vtl ri Liiini abfiiuc P.qix 
idthoritace. Ratio tamcn nolirz iciolutionis eft, 
-Miia hcepenflononeft aniten cltato fpitiraali, . 
W|ilidcn^ ncqne ex parte fubjctfti , neqnc cx partc 
finis , fpitiiiuic aiiquod munus rcquinc Necob- 
(fat qiiod ilta penfio cxrriCla (it crx aliquu tirulo 
/'Tpititaaltt nempeex beneficio ad hoc, ut iii fpiri*,: 
.InaiiitNametiara teRis dediDaram , Regi con- 
-S«(Ikt«imft«(iiiK«sbeiiefidii« ficoiiMnqaift' 



ad nallam officium fpirituale ordtnanrar , vendi 
poffunt , &dc fadto quotidie vendimtur. 

Dico fecund6 : Penfioquc foU cleiicpconceiLj}; 
poteft , qaocumque titalo ei enamemtii , fi' ven> - 
datur proptia authoritace , cotnmittitur finionia 
juus divjni, ubi Bulla Pij V.qua: incipit , Ex firo' 
ximtifi rttttta , & obfccvatur. Ita cam Suario,. 
^ Leifio , Ae aliis Palaus fnpri nnm. 8. Ratio eft oain 
^'Ptmtifexin i laBuUa anncdkitpenfionestitulolpi.,- ' 
rituali , fiq iJcm penfionarios ohligat ad officiuin.- 
parvum Beacc Virginis iccitandum , alias frudiia 
non hdxAt filoetCSl boc ofBciom invcn4ibile eft; 
ergo, & penfio. Patct confcquentia >qnia penfio 
fuppolita hac Bulla, nihil aliud e(i, quam )us per- 
cipicndi fin&a* medio fpirituali offido tjergo cofil 
omdum invendibile fii,etiamiasoecdpeMifiDii«> . 
dtts ab lllo infepatabileinvenaibife erir. Hc£ ra- 
meninteUiguniut ubi ccccpta cfl UuIlaPij V. nam 
ubi non eft ceo»ta, folum etit (Irauuia jiitis hu- 
mani , ({aJa ez flylo Cutie ptohibentur yendi , ^ 
vcnditofcs tanquam fimoniaci puniuncur. Ita cum 
Valentia, Pafaus fnprd niim.Z. Advette tamen cuiu 
S uario, fupra c*f. t6. nm. 9. han^ BaUim Pi) V^; - 
in fjifpania efTe «ec^^Myle aon «0« abtogaGui " 
per conioetaAtiem.' \./ 

AJvcttc tanun r.o:i ignobiles Auchores affirma- 
te,quoJ non (blum ubinon viget Buiia Fij V. (ed 
eiiam ubi illa vigct, non efle nmoniam,etiam jutii 
huroani vcJete hujufmodipenfiones.fiqiiidemfunc 
qiiij ceniporalc,i5>: rcciiaiio ofBcij Beacx Virgini» 
t>ci acciJcs his penfionibus fnoexnm ed.Vnde fo- 
ium mQ fbio extctno tequicunt Papc confenfup. 
Ita ^^l in Arca vitali , tiwl^i» , hufmfi' 
titre j. tinrn. 44. & probabile putat TancrcJ.f,t//. 
V^' t^dL.^ "'P'°^'^''*"' <i"C^( cum Saii- 



558 



^%ntegcrius d* Ptnfienibtis tnP. 17* 

j\ Sc cgo probabilem cxiftimo, (i aga» 




tam,iT- quam nc egu pr 

lur de penlionc jam conlUtuca , nontamtn fi aga« 
tur de lelignatione bciicficij cura rcfctvacione 
penfiooit , auc alia Je caiifa, exi qua pofEc argui 
paftamekca ipUun bcneQdnin cedendum, vel re. 
fignanjiim , (Inc Ponc^fici"; authoritatc , ft: in hoc 
feufu explicandi func pixd.cti Do^oie^, ut bcnc 

^'pKobacSMllegeciDS fupra nuia. to. 

Oico tetciS:Hu)ufroodi penfioncs poirunt redi. )i9 

' ini propria anthoritate abfquc firoonia. Ica cum 
Va!cnti.a, Caictano,Lc(Iiu,Tolcto, Suario, Palaut 
fifrs «WM. 10. iiecanusW« fimaiii»^p.iiMim.§* 

' Senlegeriof f»fri imnh a f .& cttni Naldo , G*Mt, 
Tancrcd. traU. z.tih. ^.d. lo.nurntr.^. contraFla- 
minium,N'avartum,Azoriura,Socum, Vi&otiuin 
quos refert Pnlaus fnpri rmm.^. Ratio nofttsrelb^ 
lutionit eft, Quia rcdimere talem pcnfionem , noti 
eft emere aliquod jus fptritnalcfed extinguere onus 
temporalc , ncmpe debicum folvendi quotannit 
oeium rummam. £t quod inde fequatut bendi»' 
dnm fbte tibi maeis orile ,,8t faenltatcm habeve - 
retincnJi omi-cs hu(flu^ , hoc cft excrinfccura , tc 
accidcntacium rcJcmptioni pcnfionis,(iquidcm re« 

tdemptio non per fe refpicit iftani utilitatemi feiUii 
betutemA imrounitatero ab annua folntiQiieJ^ 
de Redemptionem pennonts,eirc quandamailtici^ 
patam foKuioncm ; cuin ig tui fnidus VCBdipoC» 
lincetiam & redimi potcrunt. tiis tamen nonob-» y. 

-Ifauniboe ad tedemptionem penfionit iblei femper 
authoiitas Poiit:ficis inrervcnirc , lu n quia ncccf- 
faiia, fed ad raajurcra (ccutiutcin, ut bcnc in To- 
leto,Palaus,/l{pri,.& quia jam es ftylo Cniiv ■ 

;itoc eft iccepuun» oc piobac Gacda 1. Agp> |« 

'«M*. a}. ■■' ■■ - ^ 
OicetiPeiifie aon fgteftconftiini piDptia autho- 

(iute 



Digitized by Gopgle 



TraalV. Difput.IV. 



119 



rita(e : erjjo neque rcdtmi ; nain res per quas cau- 
Cu iurcuur.peicardcni(liirolvicur,c$i: r;idcm<itbeut 
concurrcrr ad dclhuclioncm , qux ad condru&io. 
. nem. Confinmtur ijuia pcnHo emi non jTOtell abf- 
que fimonia concra jiis divinum , fuppoAca bulla 
Pij V.ut fupra diximus : crgo neque potcft redinii; 
naro oppomoruin eadcm cll ratio. Refpondccur 
- negandu ccmfcqucntiam : nam redcmpcio pcnfionis 
ninil aliiid cft, quam quzdam anticipata lolucio 
illius. UnJe nontolliciic , ncquc dillblvitur jus, 
quod pcnfionarius habebacad rccipicndos frudlus, 
' led pcrHcitur, & complecur, per folutioncm antici- 
patam. Undc qui Cc redimit pcnfionem, non cmit 
illudjus ,quod habebat pennonarius ad recipicn- 
dos trudus,lcd vcluti cmit ab iUu fiudlus , quos 



His fuppoficjs, Dicendiim c(i, codcm modo phi- 
lofophandum cfle de piznimoniis, ac dc pcnlioni- 
b;ts, qux titulo fpirituali dantur. Ita 1'alaus Jfpri 
num.i z. & cum Ciccialup.Barbota, & aliis, Saii- 
ligerius r. 1 7. nHm. } j . Ratio autcm cll , ut qiiu 
pixllimonia in umni icntcnciaad minus funt pcii- 
iiouesclccicalcs, cum ncminideiitur, niH ut clcii- 
co, & uc in clericaiu piohciat , &: in probabilioti 
fcntcntia iion foliiin lub pcnfionibus coinprchen- 
duntur, fedctiamfunt propiia bcncficia Hmplicia, 
ut tenet ci.m Navatio, !>oco,Suaciu,G.ucia,Palaas, 
cum aliis Sanligeriiis /ii^r^ ««w. j^. ha« 
bcntcnim oinncs qualitatcs rcquilitas ad b;ncfi- 
ciuin , qux funt confcrri pcrronrs Ecclefialhcis ab 
Eccleliadico pixlato purc, & fine paiSto , & in pcr- 



pro fua vita illi tenebatur quucannis rcddcre , & pcciium cumoncrc adaliquod onusfpiritualc, fci- 



fadba hac anticipa:a folutionc , nominc pcnfionarij 
tecapit fniilhis , ut fupra diximtis de vcndente fru- 
Aus penfionis piO fua vtta. Ad confirmationem 
refpondctur , m j^ando confcqucntiam , quia pcr 
• vcnditioncm pciilionis, vcndicur jus , quod habet 
pciilionati:'S aJ pctcipiendos frudlus medio ofKcio 
<livino,qiiodc)tiidem, uc fupra diximus fimonia cA, 
acvctoper tcdcmpcionem pcniionis non redimi- 
tur jus , lcd fitidu> qui licuci puirniit vcnJi , ita & 
tcdimi, notan.iuin tamenctl , tcfignan;em bcncfi- 
ciuni cuin oiicrc pcnlionis, non pofle facere pa- 
itVam.ut condituLt pcnfio rcdiuiarur, quia apcrcam 
conciiiet /iinoiiiam ,cftenim illudonusprctioxfti- 
mabile.ka cum Lcnio,Gi};as,Tolcto,ralaus,/M/ir<i 
«MOT. I I. Saiiiig^-riusy/i^r/f num.^o. 
. Aii autcm Pcnfionariiis poflit alteii vcndcrc.vcl 
* donarc fiuctus lux penfionis , etiainaJ tocam fuam 
vitam, rt.-tinciii(i camrn titulum bcncficij , abfquc 
fimonia ? RcfpiiiideoaHiimativc. Iia cum Suatio, 
Azor. Naldo, Zetola, V.ilcntia, Filliuciu , Garcia, 
Vatcjoius, Bonaciiia , dt Jimonu d. 1 . «jHtjl.^.^.i j . 
ttum. I j.contra Lcllium Lb.i. c. 3 ^.dnh.i i.n.i xx. 
Cc alios. Ratio cil.quia tradicnr temporale protcm- 
porali j fiiidusnamque pcnfionis funt rcs cempo- 
- ralcs, Sc alias, qui illos emic,iion emic titulum, fed 
colligic lilos nuinine pLnfioniirij , uc lupra diximi:s 
<le vcndentc fcu(flusbcncfici| adiotam iuam viuin. 
Tum quia nulliiiu efl jus contrariuin przcipicns. 

Necoblbc (i dicas iuijufmoJi frudhis non poire 
venJi abfquc co, quod ticulus, &: jiis ad illos trnns- 
feraiur. Rclpondetur namquc,nontransferri ius,& 
ticulum fpiiinialcm ipfius pcnlionarij,fcdjus tcm- 
poralc , quoj ncceiratio conlequitut contia^um 
emptionis fruduum , nam co ipfo quod quis cmit 
firui^us , jus ad illos acquirit ■■, hocautcm jiis non 
eft fpiricuale, fed temporale.quia confurgitcx con- 
crai^u ma:etiali,& civili, quatenus fcilicct penlio- 
narius concedic f.iculucem emc-nti , ut vicc illiui, 
recipiat illos frudus, ex quocontradlu confurgitin 
cmcnte jus ad frudus, quoJ jtis temporalc cll, cum 
irefctatur ad frui^os tempotales , & cxcontraclu 
inateriali confurgit,ut diximus. 
]4t ^^'^ quxrcs quid dicendum fit deprxftimoniis? 
Pro cujiis notitia fciendum cft. Pixltimonia ctfc 
veliiti qiial.iam pi"nfione$ , fcparat.is a pinguibus 
bcncficiis pro fultentatione puperum Clciicorum, 
Ut in clericatu pioficianc. Ita Smch. »1 Cendltit 
lib.t.t.i. dub. % nHjrt.i. A\{\\n^u\iniaT autcm prx- 
ftimonia ^ pcnfionibus , quia piiftimonia non funt 
pctfonaIia,aut vitalitia, ut pcnliones, fed peipetua, 
quando enim vacant p^r raortem habeiuium , non 
cxtinguntur, ut pcnfiones, fcdconfccri dcbenc , &: 
portlint aliis pcr prxlatuin Ecclcfiafticum, ciui om- 
nia non invcniuntur in pcniionibus, luSuaiius 
fime/tia faf.i^. num.i, /. 



iicet ad pcnUim horatum Bcatx Viiginis cx Oulla 
Pij V. qux omnia reperiuntur in prxftimoniis: 
crgo vcl Philolophandum cft dc illis iicut de bene- 
ficus , vcl falccm ficutdcpvnUonibi^s, qux titulo 
Ipirituali Jantiir. 

Dc coadjutotiis bcncficionnn , qux nihil aliud ^^x 
funt , quam qtixdam faculcatcs autoritaic Epilcopi 
conccllx, excrccndi ofHcium , quod pioptictarius 
cxctccre tenetur , tamctli c in fucura fiicci-irione 
conccvlaiitur. DiccnJum cft noii cllcfimoniam jutc 
Ecclcfiafticopunibilem, fi quis ill.is pccunia obti- 
neati iin6 nec uUam fiiiioniam , li pccunia non iit 
prccium facultatis , fcd m fiilh-m.itioiicm conce- 
dcniis ttibuic. Ita Palaus fupra rtum. 4. Ratio :iu« 
tem e(i , qiiia hujulinoJi coadjutoiix non funt 
beiicficia EcclefiaAica, & alias noi\ dacur dc iliis 
aliqua fpecialis piolubitio. £: idcm a forciori di- 
ccndum cft Capcllaniis authoncaie Epiicopi non 
ercftis.qux quiaBcneficianon func.poHuntabfque 
fimonia pecuniaobtincri , ucaliis rclatis Gonfaloc. 
& teftacur fuillc: a roca fxpc dcclarotum. lu Palaus 
ubi fupri nnm. 14. 

Sed quxres quid dicendum fitdc Hofpitalibits» 54} 
Pio qiiofciendum cft , Horpitaliaalia cllc aiitliori- 
UteEpifcopi!tonlliciita , & liib cjus cuia pcrma- 
nentia ;alia qux non funt authoiitate Epilcopi fuu- 
data. nec cxiftont fub cjus cura; fed privata au- \ 
thoritatc etiguntur. His fiippofitis.Dico : Hofpita- 
lia qui non funt authoiitatc Epifcopi fundau,ncc 
cxiftunt fub cjv.s ciira , liccc pia loca dici poflSnt, 
non ccnientur Ecclcfiaftica, nec funtmatctia limo- 
nii. fi vcnJantur.lca cum Soatio , Palaus , 
tium. I j.Hofpitalia veto.qux funt authoriiate EpiC- 
copi fund.tu ; alia habcnt adminiftritionem fpiri- 
tualium ; alia vero folum cemporalcm pcrtincntem 
ad gubcrnacioncm. Pcima funt materia fimonix, 
faltcm juris hiimani , fi vendantut eorum adinini- \ 
ftrationcs. Ita cuiu Sclva, Rcbuftb, Suatio,& aliis 
Palaiis fupr4 nuM. 1 j.dc fccundis vcro, qiixfoluni 
habcnt tcmpotalc tcgimen iiifirinorum, dicendura 
non circ fimoniarajucis divini adminifttaiionem 
vcndere ; quia eft tcmporalis.nulli officio fpiritu»- 
li annexaj, uAe tamin limoniam jnris humani, quia 
iv ttip. (dlv4ttr prohibctur fub fpecie Rcligionis, 
3c vitindi fimoniam.vcnditioofficij adminiftiatio- • 
nisrctumEcclcfiafticarumiCom aiitem bona ho- 
rum Hofpitalium Ecclcfiaftica fint, ex inftitutione 
Ecclefix fit , fanc, comprchendi fub iila gcnctali *. 
prohibitione. lu cum Glofta , Suatio , Gonzales, 
C-omes , Palans/wpri nwn. 5. Tancicdo fr«ff.l- 
('.II. num.%. 



SECTIQ 



o 



no 



DeS 



SECTIOXXIL 

An jus patronarus , & officia EccIcfiaAica 
vcodi , alicnarique poiTiDt , abfquc 
V • fimonia. 

S U M M A R 1 U M. 

344 Quid jit JHS fttrtnAtMS txplieatur f 

j4y ytuditio jurii pairenatns fipreti» fi*t tft fim»' 

ftid )Mre Ecclefiajlice, & jure divine, 
14$ Tribus tnediJ juJ fiitronaiHS »d dlioi tranifer. 

rt potefl, & tjUAleJ fint. 
5 47 >i« per vendititnem \Mris patronatMS in cendi- 

tione viii* con/iiinitMr vendnio fitnoniAcai 
f 48 -J^i ;ms parronitliis non cohtrens fundo , ftd 
ptrfon* yintiBi^MMr transftrri vt»diiu bonit 
illiHs perfont r 
) 49 E.xtrn pradiElot cnfut jus pMtrtntitus necven- 

di , nec tTAntftrri potefi itnte,tiMt valide. 
jjo Zfnus lompiironatus potejl alteri compatteno 

don*re fuum jus tonfenfu Epifcopi tibf<]ue 

fimoniii, 

j 5 1 Vendere o^ci* ttmpor.ilia Ecclefix efl fimoniti. 

T>Ro explicatione hi))us fc^ionis rcicnditm im- 
X piimis efl , quid fic ji.s patrotutus. ]us igitur 
patronacus duplcx eft. Qiioddam civilc,aliud cino. 
nicum. Civile eft , quod jure civili fuit introdu. 
dluin,& convcnit Patrono refpcftu Libcrti fcubo- 
norum cjus. Canonictim ab EccleHa fuic inflicutiim 
in ullcniioacm gcacicudinis cjus , qui aliquam Ec- 
clcliam fundavit, conftcuxit.vcl dotavic ; ille cnim 
Patronus cali^ Ecdelix dicitui, unquam cjus paccr, 
qui ilLun dot.ivit, & qua(i gcnutt, & idco 1'ontifi- 
cts aliquod jus in iliam Ecclcftam illr conccHc- 
ruiU, qooJ jiisPatronatus .ippcllatur. Convcniunt 
aucsm Pationocx vi illius juris inulca, qux de- 
clarantur in j.irc cinonico , nam convcnientia ob- 
fcqina p.uriino p.atftari dcbenc , prarriTtim conce- 
dituc ilh loc is honorificiis in fua £ccli-na , potcft 
illam dcfend.re , fi fatronus ad cgellaccm VLiiiari 
Ecclcfu dcbcc ci lubvenirc nr.ijori^ciira , ac aliis 
,J pjuperibus,hibentqiie jus piaillnunJi peifoius ad 
bwMicficia fuz Ecdcliz. Ita cum cummuiu fcntcucia 
Suarez de fintonin ctp. 1$; nm». \.& Ui. ' . 
. Qu.rl\io igicur potita no"n proccdit 3e primis 
tribus lirulis, qui convtniunt pacronoi iiam illi tc- 
Ipcf^us licct non iint nutcria jimoniz , ut ait Stia. 
tez loco cittto, func tamcn invcndibilcs , quia non 
funt tr.insfctibilcs ad alios , nili rationc fanguinis, 
ic qu.ili jurc intrinfeco h.wcditario ; nam illud de- 
bitumgratitudiniscft qtufi pcrfonale, &ideovcn- 
Ji non potclt extrancis, cominunicatur lamcn con- 
fanguineis.quia funt aliquo moJo um:m cum fun- 
dttor<r, pei vtnciilum conlanguinicatis. Undc con- 
ttovcili.r catu jm cft de jurc patronatus, quoaJ ulti- 
■cnum refpeitum , quaccnus fcilicct cft jus przfcn- 
tanJi ad bciieficia his ft/ppofitis, & prznot.icis, 

Dico prim6 : Vendicni & cranfl icio ju^ patro- 
natus, fi ptetio tiac, fimoniaca cft jurc Ecckfiartico. 
Ita h.ibciur C4V. prttcre* , aliis dc jure pacrona- 
tus. Ec tcneiti comintinitct DD. apud Siiarit in fw 
pra num. 5. R*tio cft qui.j j;is p^tconatus , tft jus 
prxfcntandi ad bc^ncficiaconccilum laicis, ab Ec-' 
clclia cx gracitudinc aliccjus obfcquii .ib iilis nc- 
ccpti , ac proindc c(l fpuiciialibiis anncxum. An 
vctofic ctiam talis vendicio fcu craiinatio fimonijca 



imonia, ; • 

jutc divino YReffondeo af&rmativc.Ita cum Lcllio, 
Suatio, & aliis Palaus de fimonia d.). p.i^. /lum.f. 
lionactia liicd.i. tfftfi.^. i i.num. f. concra So- 
tum,Sylveftrum,Navarrum,& alios.Ratio eft.quia, 
hiijulinodi jus fuppofita Ecclefiz inftitutione cll 
aliquid Ipiritualc , jiis cnim cft vehiti quzdam pn. 
tcncia , qnz ipccificatur ab objcAo ^ icd objedhim 
iftius jtuis cft benr ficium, cum Patronus habcat jiis 
przftntandi adbcncfici.n, 6c bcncficium cft aliquii 
ipiricualc, quodcft matctia fimoniz jure Divino 
prohibitz : crgo cummittitut fimonia juris divini 
vendenio jus patronatus. 

Dicn fccund^ : Tribus modis )us patronatiu ad 
alios transfcrti potcft ; Ptimus ut jurc hzrcdicatio, 
&; cxtcndicur nun lolumad lizredes n( celIarios,fe<l 
ctiam voluntatios non foluni confanguincos , (ccl 
cti.im cxtrancos, quia jus abfolutc loquitur, & ni« 
liil diftinguit, ut jpM.ctexctip.coiifiderandum, C4p.fi 
plurcs i6.t]Hxfi.y. SccuiTdus per libcralcm dona* 
ti(>ncm,qi!a uiHilqt)ilquc potcft ttansfcrrc jus,qaod 
hab(.t,ut dicitur cap.juramM )ure patronatus.AA'- 
VLiieiidum tamenell ; donationcm ficii poirc Joco. 
ivligiofo abfquc conlcnfu Epifcopi , ut habetuc 
cap.unico de jure patronatut aliis vero pcrfo- 
nis nictirariiis eft conlenlus Epifcopi ad valorcra 
donatiunis , nifi finnil ci:m illo dctui villa vcl rcs, 
cui vcltici cohzrcc jus patronatus , ut notavit cum 
coninuini (cntcntia SuAt.fupri. Tcrtio modo trans- 
fcitur jus pationaius vcndcndo rem, cui cft anne- 
xum ; l'otcft cniin )us patronatus, alicui convcnitc, 
vcl immediate ratione pctfonz, quia ipfc,vcl cjus 
antccelfor fundavit Ecclcfiam, vcl ratione alicujus 
rci.cui vel uti colizret jus ptronatus. Quando ergo 
ji fpatroiiatus incft /utido, aut Villz, illa vendiu, 
ccnfctur vcndituin jus pauonatus, quia acceHoriutn 
lequitur naturain jjrincipalis , & in hoccalu jus 
patronalus habcc le ficuC acccllbriuin ad fundum, 
vcl vilUin,q(iia eft quafiaccidenS illis inhzret>s,& 
opciinc quoaJ lioc comparacut ctnn calicis confe- 
cratione. lca Suarius, qiiem icfert , & lequitur P»» 
laus fupra ttus». 4. !k cuiu aliis Tanacd. traO, 
lib.^ d. 11. «.10. 

S;d iics an per vcnditionem juris patrona- 
tus,in vcnditione villz.conftituacur veiiditio fimo- 
niaca ? RclponJctur qtiod, fi propccr hanc ractoncin 
curius non vcndacur limoniacum non cHc , imo nc- 
quc dcbcrc przlumi : quia cxprcllio juris patrona- 
lus anncxi villi , con Juccrc aliqu.'.nfio potcft , ut 
dc ipfo conftct , ne ptitctur rcrecvatuin , aut fcpara. 
tuin a villa. Ita ctiin Siiai io, Navatto , PjLius ,/m- 
pra num. j. A.lveiti: taiiicn Palaus ibt , opfimatn 
futm,)i» cx|iriinendi jus pacionatus in vcnditione 
tllL' , pcr ncg.ttionein , & non per affirmatioiicin, 
v. g. li dicas , te vcndcte villain non cxccpto jute 
pattonatus , hzc enini forma appiobaiui iii cap. ex 
liicrts de jMi e patronatut. 

S'cundu inqnires: An jus pattonatus non cohz> 
rens funJo.fcd pcrfonz.iiuclligatur traiisfctri ven- 
ditis honisiilius pctfonz t AHiiitunt piutcs cx Ca- 
noniftis.quosrcfcrt Cov irr. lib. 1. variarumc.i 8. 
;7.6.Tcscnda umcnell contraria fenccntia, Ita Co- 
varruvus ibi, Siiar. G.ncia,quo$ rcfeit, &:fequituc 
Palaits,&:cu.naliisTancred./i(^>-rf«. j 1. Ratioeft, 
quia j is patronatus in illo cafu non cft anuexum 
boiiis , nullacrgo ratio cft qtiaic cunnillis transfc- 
rattii. Inhzrcdcm tamcntr.^iiifc:rcur,quia itadifpo- 
nit jus Canonicum.C/<^w, 1 de jure pairoiiatMS.c^uii 
li.xre$ ciim pcrfonam Jefiaitli rcprzfcntct, fucccviit 
in juribus, & honoribtis, nonautemcmptor , ut dc 
jinc fcptilturz colligiuuc cx l.ijuia pennde 4 1 .ff.ad 
l.Trcbell. - 

■ Qiiando 



t 



U6 



- l 



347 



}48 



a 



.v 1 



Tradatus I V. Difp. I V. 12 1 



" V Quando vcro bora alicujus perfonz annexa cf- 
knt )uri pationatuj, coquod patronus inrtimit , iit 
quiciinquc jus patroiiatus fioiridcret ulia flmiliter 
bona poifiJcrct arfirrnanduin cft cum Suarior, 18. 
».11. (i bona ilia ccJcre pollunt in utilitatcni , 
commoditotcm pauoni.fic non tantum Ecclclla: in- 
digcntis.poirc inqnam vcndi,quia non cHacdibi. 
le voluille tcftitoiem , fic ardare pofliJt;ntcm illa 
brin.i,uc nuiiquam alicnarc ca pollct , ac proinJc 
tranHatis liiis bonis , confcqDcntcr transfcnut jus 
patronatus.quiaillis cft vittuali:cr anncxum. 

Dicoterti^ : cxtra hos caiiis, iSc modos , jus pa- 
tronatus, ncc vendi, nec transfcrri potcft , non fo- 
likin licite, fcd ncque v.tlide i quia in If iriiualibus 
non pollunt laici, nifi quod cis conceHumell a 
rc canonicn,ut iradit innocentiu$,& Abbas,Mcno- 
chius, quos lefcrt , Si fcquitur Suarcz lib.^. c.i8. 
».i 5.& Palaus fuprJt /lum.S.in jure autcmnon in- 
vcnitur jUus modiis transferendi jus paiconatut 
- ptzter fupradidlos. • » 

fjo Sed qixres an unus compatroniis poffit altcri 
comptrono donarc liiuiu jus ablquc conicufu Epil- 
copi;Rclp«ndcoartirmative, nam coinpatroni pof- 
funt intet fc facete coi.vcntiones , pcrmiitattont?, 
don.itioiies,cc(Iiones, line confcnfu Epifcopi •, ntm 
tainrn potcll Heridonatio rilio compattoni ablquc 
conlcnlu Epilcopi. lca cum Pcrcgrino , Gonzalc^, 
• TanctcJ./tf^ri ;;m//). I 5. lm6cotTipatroni pollunt 
facetc concordiam de pi .rfcnundo tcdorc Ecclclix 
alictnis vicibus.Azevedo l.g.num.t.iit.^.Ut>.i./io- 
V* rtcepilatitnu T-ancicd. fuprit n.i^, An autcin 
requeilrato fundo, in quo cll jus |vurouatus , ttan- 
fcatad fcquclhem jus patroiiatiis?Rcfpondcoartir- 
maiive,fi kqLclltum fiat volunutc paitium.quia is 
vctc acquicic pollcffionem rei fcquclltatx. (JnJc 
fcqueilrans potcll przfentate quando habct icm 
, fcqueftraum.Iucum Menochio.Garcia,Tancrcd. 
fmpra *.i<5. Non potcft tamcndepofitarius,vel qui 
f. III pignus habet viUam, vcl funJum,in quo cft jus 
pati oii.itiis ptifentue , quia penes ipfos , ncc clt 
doininium , nec poffeffio , nifi fottc locacio fitad 
longum cempus, nam tunctranfit jus pattonatus,fi- 
coc m emphjfceuum.lta cum Sancliez,Cc aliis com- 
muniter./if^rrf nHm.16. 

Dico quaiti t vcndere officia Ecclefiz tempora- 
liacll limonii. Ita cuin Felino, Ojctano, Vidtoria, 
SiKo,LL-ffio,& aliis Palaus/»/>r4 num.y. Et ploba- 
tur ex cap ji qnts Eptfc»pM 8. 1.9. cap.f*lvMor 1 . 
^u*ft.^. ubi cum Simone dicitur pattidpare , qui 
officiuin ccconomi,VJccdoinini,Advocati,Sac.illa:, 
CalhlJi,^: juJici$,vcndit:crgo,&c quidautcm illis 
nominibus incclligatur explicat Palaus. Nam crco- 
noinum.diatnt cuiii,quircs Ecdcliz gubernat, fub 
quo nominc a fottiori faccifta,vel thclaurarius, feti 
cuftos retum facratum compcchendicut ; viccJo- 
niinus cft qui retum Epilcopalium curam ge- 
• rit. AJvocatusjcft ab Ecclefia conftitutus ad ejut 
ciiiias dcfcndcndas.dcbct t^men hoc lubctc ex po- 
tcftateab EccIcliaaccepu.undchujufmoJi advoca- 
toj vocamus Syndicos.Nominc vcro CaftalJi,idcm 
incclligitut : fignificat namqiic mordomum , iit aic 
cum Lcffio, Siiario,PaIaus/«^r4 : denique noinine 
judicis , figiiificatur habcm jutildidioiicm loco 
Epiicopi , quz juriidi^io, fi cft adadminiftr.inJas 
res Ipiricualcs ntm potcll ven ii abfquc fimonia, ut 
Oiniics conccJunC , fi veri cft aJ gubcinandas rcs 
Ecclcfiafticas,po(eft vendi abfquc liinonia,quia ni- 
hil habet fpirituali anncxum,ntfi nimisTeiuotc.lca 
flum Glo(!a,&: aliis Taiicrcd. /r.i. lib.^.d.i f. «.J. 
•<& in cam nugi$ inclinac Palaus fupri n. <>. concra 
Suarium/ii.4.f. »g.«.j(,AJvcrtc tandcm Ucbanum 
l'ars 1 1 U , 

■| '■ ' ■'. • " • ' 

i \- . , . - • - . ' 



J5« 



Pontificcm ciim in faptadidto c. fa\v»trr conftituic 
gent r.tUni prohibitioncm vcndendl res Ecclcfiz* 
ni llo modo iincllexille rcs Ecclefiz fccundiiin fe 
fun piis , ha: cnimabfqiic fimoniavendi , alicnari. 
quc poirunt , lcd inccllexiirc res Ecclefiz, quoad 
earuin adiuiniftrationcm. 



S E C T I O XXIII. * ' 

Qiixpcrmntntioincaufisfpiritualibusficri • 
pollit abfqiie fimonia. . •. 

S U M M A R I U M. 

J5X ?trmHtjartri.s \ymiH*les txtr*m^a€r'utm ktu • 

nefii.ioruvt ntn ejl fimonid, 
jjj Tf.iil.ire fartes de permutatione beNtftciorHm) 

ett.tm fitli onere penfttuis itnte conftnfnmprA- 

iMi non ejf tllieitMm,-"tc fimonia. 
JJ4 Ptrti,HtJtiohentfciorum,fifi4taMthorittttpri- 

vat.1 ejl iUic;ia, & fitnoiiiacA. 
3 J J i^utdam ceroSaria ponuntur. 
jf6 ^trmutaiio heneftciorum atithorittttt fuptrio» . it 

ritm licita efl. 
3 j7 j4ii pt/dMtu inftr.or ad tjHem pertintt coUati» 

bciiefici I pofftt coiicedtre hunc luentiam ? 
jjS Peitnutatio folutn fieri poteji de propriu bene- . ' 

ficiit, & r.on rtftrvatt). 
J 5 9 £5"' /' patro;i,ttm confenttat, ut Aliquis fuam '. 

frtfentatioiitm rejit^net,(^ aliHs obtineat ftf 

cnltatem k Papa transferendi fmim expeila- 

tionem , potertujttte ptrmutare ex eonfenft* 

Ordinartt, , 

*• . f • «. 

V. ■ - • 

SI loquamur dc rcbus fpiritiulibus extta nute- 
riain bencficiorum , aJiqui dixcrunt fimoniain ' 
cfte permutare res fpiritualcs , ut Monachus dicac 
alteri faci.im pro tc facri:m,& t[f fac pco mc,audiain 
tuam confcffionem,fi tu audias meam, &:c. ita Ri- 
card.Sylvcftcr, Tabicna, Petrus, Navorra , & alij, 
quos lefctt Diana pari.^.irat}.^, refoi. i jo. Aufo- 
nius in fumma,Di»t\3i verbo fimonia num. i 1 .tn fint\ • • 
coniraiia camcn fcntcntia certa eft.Ita cum Suario, 
Soto, ToIcto,Lcffio, Palao,Vi£loria,Sanchez, Ara- 
gonio^Diana,//!/^*,^: cum Filliucio,& aliis Bona- J. 
cinA,de fimonia d.i.ijuitll..^. §. II. n.i . Sc cum aliis . 
Tancred,rr<«ff. i./;6.4.</.i4.n. i.er j.qui o.nncs ad- , ' 
vcrcunt pcrmuutioncm dcbcrc ficri tradendo fpi- 
ticuale pco Ipiiicuali pr.Tcilc. 

Ratio auctm clf, qi i.i jura pruhibenc commuca- 
tioncm bciicficioruin , cigo cum lint pa-iuha, non 
dcbent exccnJi.Tumquia nullibi cft prohibita hu- 
jufmodi conimutatio. Cunfirmatur quia fimonia cll 
comniucrtio rci fpiittualis pro tcmporali i fcd iu 
didlis calibus,& rtmilibus nihil cft tcmporalcicrgo 
non potcft cllc fimonia. Advcttuni camcn przdi^i 
aut pcrmucatioiicin dcbcce ficri cradcndo ^lpicicua» 
Ic pro fpirituali pizcile, vel li fucrtiit mixca, qi>« 
habcntaliqutdcQiporaliterantcccdcnccranncxum, 
ut vai*a,& veltcs facrz, dcbcnc pcrmiitari aim aliia 
cjuldemordinis,utoftcndetinc limoniam con'.mittij 
diiin pto fpirituali trajitur ics tcmpotalis , lcu fpi- • , 
ritiialis annexaccinporali.fcu dum pro rc fpirituali, ' 
cui annexacft rcs tcinporalis , traJitur alia res fpi- 
iituatis , cui aiia rcs tempor.ilis prttiofior cft annc- ^ ■ 
xa , ut fi tradatur imago bcncdida , pco calicc con- 
fccrato , aut calix pro Ecclcfialbico bcncficio, 
tunc cnim rcs illa ccmporalis ccnfctur commucati» 
fivc cnmpcnfari ctun rc ipiricuali , nifi fotte con- 
ft;uet cxccirum gratis tradi , &c donaii , cuuc cnim 



, . .oogle 



1 IZ 



De Simonia, 



qua pacte eft exceflfus , non contingic coramucado, 
(cd <iona(io. 

j ( j Oc nutcfia aucem beneficiotum in primi$ prz- 
mittendum cft , fimoniacum non cfFe , nequc ilii- 
citum ante confenfum Przlati tra^tc parccs dc 
permiiutionc , etiam fub oncrc pennouis , & fe 
iovicem obligaic . H fupeiior conreiiferit, Ratio 
arutem e(l , quia nuliibi invenitur hxcobligatio, 
& mucuus contta^us ptohibitus , nam in cafitt 
cfHtfttKm , felum prohibnur pcrmuucio , finc Epi- 
fcopi confenfa , ac hxc obligatio non clt pei- 
mutatio , fcd via ad iilam , ncque c(l padiu al>- 
ioluta dc pcrmuMtionc , lcd conditionaca , quz 
non habcc c^cAuna , quoad uique ruprcior con- 
fentiat. Ica cum Suario , Valcntia , Lellio, & aliis 
communiccr 1'alaus dt ftmtni* d. ^.part,^. hhm.i. 
Tancrcd. /r4S4/M lit.<i.d.i^. HHm.xo. Vidal, ri/«- 
/* de fimoni* inifitifiiitfie i. num.^j^, Imo addo li- 
citum clTe fe mucuo obligare p<fr icripturam , ad 
ftandum fadar convencioni de pcrmutaiioiie , do- 
nec fiipcrior pcgct illam, 6c ica in prazi fervatur, 
iit pofito coiifeiiiu Prxlati , partes non pofllnt am- 
plius rctroducerc. lca cum Zabar. Sylvio , Palao, 
Leilio, Vidal, & aliis TaiKted. trtia.i.lib.^.d.i^, 
num. 1 1 . hi6 luppoficis. 

3J4 Dito prim6 : pcrmutatio beneficiorura , & cu- 
jufvis juris fpiricualis bcncficia concfrncniis, fi fiat 
• auihoricate privata , cft iliicica, & fimoniaca concra 
prohibitiones Ecclefix. Ita communicer DD. apud 
Tancredum trail.i. iib.^.d.j.^.»iHm.(i. Vidal iituh 
defimeniA, iHejmfiiione i. nnm. 1 4. habecurque cap, 
emm oltm, cmp. tjudfitHm de rtvHm permHt4iio/ie cap. 
tnMjorihm dt prthendU, idp. ultimo dt pndit. Racio 
autem ob quam Ecdelia vetuitomncs pa^iones in 
bcneficiis fuic , periculum , fufpicio , & occafio fi- 
monix, & alia incommoda, qux facilefequi pote- 
rant, li pcrmilllim fuilIVt bencficia propiiaauthori- 
utc pcimutare. 

; ^ 5 Hinc fit prim6 : permutantes propria authorita- 
tc bent-ficu, aiic )us ^d iila , fccilfe i&wm irritum, 
fi tuilluni , ac pioinde non polfe propria auihori. 
tatc bcnthciarciiiicrc ; fupcriorcm tamcn polle in 
pcriiam commiin criminis eos perfencentiam bene- 
ficiis privarc, ut patcc t.v cap. otim,j. de rtrnm ptr- 
mHi.itiene ; non camcn amitrere ca ipio fcSto , imi 
ncqiie inciiircrc ccnfuras. Ita cum Palao , Garcia, 
B.ubul.i, Taiicrcdo^/M^rii «Mm.10. Sccundi infer- 
tur elle fimoniam laltcm juiis l.i mant coinmutaic 
adioiics peitiiicntts ad piovifioncs bencficiorum, 
iit cligo hunc , tu cligas , ve| confirmcs illum, qiiia 
moialiccrxftimantur hx fundlioncs ut medium ad 
lacruin temporalclta cum communi lcncentia Tan- 
aed.fuprM '/«W.7. Bifxus verbo fimonis 4. »«m.8. 
ldi:in diccndum cft li permucerur bencficium pio 
jure quafi iiichoato ad aliudbenefidum , fivc pcr 
prxfcntationfm , five nominationcm comparatum, 
ut fi qiiis dct beneficium Pctro, ut is ccdat prxfcn- 
Mdoiii,vel rc-iumciet literis Apoltoticis dc obtincn- 
d<i bencficii), faciendo novum padum de rc qux in 
ipfit litcrisnoninerat, Ira cum Farinac.F:lin.Sua. 
rio, Tancrcd. /«/>rrf ««»i.S. facultas cnim pcrmu- 
landi iion cenfctur conccHa , qiiandoPapa dat ati- 
c«i poteftatcra , ut fuam cxfpedlacivam in alterum 
(lansfcrat, nifi id exprimatur, ut rede Sanchcz in 
ctnfiltis lib.x. Cisp.i. dub.iy. »»»''».8. 

Dico fecund^ : permiitatio bencficiorum authn- 
litate fupcriorum ticita eft cdp. cnm in cxcera dc 
prxbendis, cip. tfu^fitHm, & in aliis pluiibus. Ita 
communicer DO. apud Vidal tiiuto 4' fimonia,iif. 
tfu;ptione 1. num:i j. Nomine autem fuperinrir in- 
tcUigitur Epifcopus , 6c omjiis ille, qui jjabct jurif- 



di»aionem Epifcopalem , eliamfi dignititem Epif. 
copalem non habcat, ut cft capitulum Stdt vacMntt. 
Ita cum Suacio, Glolla, & aliis docet Palaus ftprif 
Sc cum Vidal, & aliisTancred. tran.i. lib.^. difp. 
24. num. 1 1. 

Difficulcas cft de Pixlato infcriore non habente 
Epilcopalem juiifdidlioncm , pcrtinencc amen ad 
iplum collaiione bciicficiorum. An inquam appro- 
batio ejus fulHciac ad faciendam hanc pcrmutatio- 
ncm abfquc conlenfu Epifcopi^Ecquidem fi habeat 
prxfcripum conluctudmcm , ncmitu cft dubium 
iuHicere , cum racione canfuetudinis jus acquiiar* 
uccum Rcbuffo, Suario, Leffio, nouvit Palaus /«- 
pra nHm.6, fi vcro non habeat cenfuccudincm, efto 
ad ipfum pcrtineaccollatio beneficiorum non fuffi- 
ccic ad pcrmutaciones approbandas tcnet Suaiez ^ 
cap.^ 1. num.i^, afiirmans cllc communem fcnten- 
tiam. Nihilominus umcn fufticere hujus approba- 
tionem, ni.-que requiri conlcnfum Epikopi , tenec 
exprelie Sylvcfter.Sotus. Probabiie putat Suarez ic 
Palaus fHprk nkm.i. 6i cum aliis Tanaed. traQ.xJ 
lib.^.d.i^.nnm.^. probacurque ez c.unico dt rerum 
perr/iHtiUtone in 0. tk Ratio cft, quia ilic prxlatus, 
ad qucm collaiio beneficionim (pcdat , habec in 
hac parte juiitdiclionem bpifcopalcm , fi quidcm- 
bcneficiotum collatio propria cft Epifcopi cap. »m~ 
net Bafilict 1 <». <ju*fi.-j. crgo quoad uics ailus rc- 
dc comptehendi potcll fubnoniinc Epifcopi. 

Coram his ergo ,qui poirunt pcimutationes ap- ii? 
probare , pollunc ficri pctmuuiiDiics fingulis men- 
fibus. Ica Federicus Senen. Rota,Rebufhis,Tufcus, 

alij, quos refcrt, & leqaitur Palaus fuprk num.-j, 
AJvcrtc tauicn hujulmodi do^rinam de peimuca- 
tionibus bciicficioriim deberc intelligi de bcncfi- 
ciis propriis, d<: quibus habetur jus in rc , cfto il- 
lotum non habeacur poiTclIio. Iia cum Mancica, 
Garcia, Perufio, & aliis Palaus/w^ri nnm.i.\ Adde 
non folum requiri b^ncficia dcbere cire propria 
permutantium , fed neccirario requiri, quod bcne- 
ficia non fint lefcrvau Sedi Apoftolicx,quia de his j ^3 
non poteft Epifoopus difponcre,utpote qui non po- 
tcft iltoium collationcn^ faccrc.Ita cum muitisrclatis 
Garcia, qucm rcfcrt, & fcquitur Palaus/«^rii n. 8, 
quamvis contrariiim tcncac Gambara , in cap.nnico 
de rerum ptrmHtationt in 6, a num. j j . Ex qua do- 
Arina infero cuin Palao fupra , non poflc fieri pcr- 
mutaciones auchoiiute ordinaiij inter juiaad lem, 
V. g. prxfcntatus aut elc£tus es ad bencficium , non 
potcris in favorcm alterius tuam prxfentationein 
refign.-uc, ut ipfe fuam prxfentationcm,& rxpe^a- 
tionem tibi lefignec ; Sc racio cft,quia iixc jura func 
perfonalia.ut rc<flecum Panormitano citavit Palaus 
ubi fupranHm.^, 

Sed quxies quid dicendumfic,fi Patronuscon- 35' 
fcntiac , uc in alium tuam pcxfcntationem refignes, 
& fimiliiei alius obtineat f.iciiitatem a Papa trans- 
fciendi fuam expcAationem, poteiuntnc peimuure' 
ex confenfu ordinarij paffiunat Suariu$,Lcflius,Re- 
buftus, quos rcfcrt Palaus fnpra num.^. concrarium 
tamen tencndum cft , cum communi fententia,, 
qiiam multis rclatis tenet Palaus fnpra nnm.^. Ra- 
cio eft , quia ordinariusfolum habec poteftatcm ad 
admittendas pcrmuutioncs beneficiorum , & noa 
elcilionum* ad beneficia , ut conftat ex fnpra diSit 
capitibiuy non igitut illi attribuenda cft. 



SEC 



Digitized by Google 



Tradatus I V. Difput. I V. 



SECTIO XXlV. 

Vttim pflTit ex confcnfu Ordinarij in j)cr- 
muiatione beneficiorom compemari 
frndunm inxqualitas peconiaf tel pcx»> 
iiooe » abfque iimoiiu i 

SUMMARlOMt 

^69 AutbtritMt P*p* ftttfi im ftnmmitmit- 

tteficitritmeomptnpiri fna$im,V*l ftnfam 

fifnliMHm intijUMliitet, 
|tf I Tldk ctmpenfiiti» nonpoteft fien EpifttfiMH- 

thoritMte. 

361 ^uihQruntt ordinarij ntn ftltfi ftnifenjit 
iH Iftttejicit fingmt fpiattttttt am%uitfth 
ttmii, ,j 

}6j QtuttlMmetrttmtfmnuitiir. 

A'"' 'fi f!fnor:itt cammuntre bentficiitm clim_ 
oatre qmed M»tt trM Mttexim bentficio. 

DIi-o primo ; Aiuhoritatt pjpx nulli fft ilii- 
bimii,quod pollic ficri talis pctmucatio , quia 
Poncifcx potell repararc )\a fcuduum 4 ticulo fpiri- 



tem ftudluum. Vcrum cohtraria rententiaeft oom- 
munis , 6c in [luxi magis icccpca , rcilicecnon 
polle authoritacc Ordinacij in pcfnuitaaone beae» 
ficlorani iir po^ii pcnfionem,faper bencfidam pin- 
giic. Itacuni , Suario . Valeiitia, Rodti- . 

guez, I^alai s , nti/M/Jfrt nurn. 5 . &: cum aliis Tan- 
cced. tmS.t. /1^.4. d. 14. numtro ji. Ratioeft, 

JuiaEpticapus ptoihibctuc beneficU co n fe M c oiin 
rminixioite * intinito nt bmefidafinedimiia- 
tionc confcranii.i ; fc! li coiifcntirc polTct in pen- 
lioncm, yua bcneiiciura cuai «iiminudone coofei- 
lec : ergo. Tum quia )tm coafiwtndo buinrmodi 
faailtatem Epifcopis dcncgavit , ut nouvit Palaus 
fnfri : ergo fola authoticace Papae tuec pemiutatio 
fieci poceft. 

HtncftpivDonoBpnfle «B t bo ri t ate Oijiinary, 1^1 
perrotnari beneficiam eum penfione » qnc nim nt 

crc£ti in citulnm bencfici). Tum quia Ordinarius 
non habet auchoritaccm imponcDdi peniionem) 
etgo neque illam transfercndi : Offll ctbm 4|Din 
fff eiif. tiMdfimn , & t*f, «lim de remm ftmmttH' 
tioatbm , tir caf. uniei ttdtm titnli ltl>. 6. ubi or- 
dinariis commitcicur poceftas admittcndi ben<.fi- 
cionimpennutationes» deptopnis beneliciis fer- 
mo eft , fei nt ptobabilinscnm Saario , Gaiciei 
Vilius , fupritiiif/i. SccuiiJo fit iio.-i poirc pat- 
ccs inter fe abltjue ordinc .i-l conlt-nluin Poncifi- 
cisconventre , ut unus , fcilicet , cui ell faila 



tnali } potettei^concedete habenti ^us fni^um» leiigDatio imegre folvat expenias biillaium peiti 



m larione ilUtn aliqaid redpiat-, Dixi latione il» 

y "lius , nani quando bcneficia luin inarqiialia ratioiie 
digriutis , icu rei fpiricualis , n jn pocclt mz<jua- 
litas fcu exccllus fupplcri pccunia,vcl alia re pietio 
arftiimbili, eciam Papa; authoricace «quiajamtunc 
vcndcietUT fpirituale pro tcmporali , ultem ex par- 
te:quod eft concra jus divinum , ac per confcqiiens 
fimoniacum, Pocetit taioen in hoc cofu , julU in- 
cetveniente canlk , imponere Papa penfionem fu- 
pcr pinguius bcneficium folvendam illi , qui bc- 
jicikium permutat , cutn bciicficio m huuibus 
aeqniii * poieft namque l?apa fruftus benefid) ie- 
paiMe» pattemque iUorum refetvace tefignanti di.. 
gnins t>enefidam , non unquam pcetiam noeUos 
dignitatis , fcd ad congruam lullentationcm icfi- 
gnantis vel quia magi« mdiget . ;vel quia dc £c- 
defiam^s benemcricus clt , uc bcnc cum Smrie^, 
Lsfman, Bonacina » di fim»m*diif,\. 4« {.t 1* 
mM.ta. 

i€t picofecundo : De EpiTcopi authocitate ncqua- 
qnam poteft in oommutatione beneficiorum com» 



nentinm adutnimque , quiahzc paAioeftumo- 
niaca, fiquidcm pctitur a icfipnatano aliquod onus 
pretio cftimabile, quod dc jute non incli. iu cuin 
Suario , Navano, Flamlnio , Gaida, Aaor* Pabnw» 

fufrii num. 5 , 

Non cll uinen fimonia confierre , vel commn^ ) 
tace.benefictiim cum illooncce , qL;od .mua ■ lac 
attoexninlknefi^do^ut faxxx.excap. figmJicMfit de 
fnAendui lu VidaL titid* de fimiMim ^ in^uifL' 
lione i. numtri 4 j , nec eciam cft (imonia , ai t il- 
licicum, mucnare aiiquid , vel lctviic prxlacuin 
cum fpe certa , vel fadlicandi exeaitionero promo- 
tionis beiieficionim , vel obtinendt aliquod bene- 
ficium. Imo dare nuituum ptoptcrbenenciamnon 
eft fimonia , ctiamfi bcnelicium (it cauia fiiialis, 
iputuii iiquidein routuum itun cll pietio a:lUina^ 
bile. Iia Sancbes nr tem* 1. Itk. i.CMf.f, 

dnh.^x. num.iy VUA.fuprk num. 41. Sccuav»- 
ro fi petmutccuc benehciuni pio obligatione moi 
tuandi Vidal.y»/r«0iM>i4i. Non en: tai .cn fi- 
inoniav fixii^ctvi aliquid cum padto , ut petmu- 



1 penfari fmftmim incqaalius pecunia , vel penlio. (etur benefidnro,fi bujui uiodi paAum fit ainldtic« 



ne abfquc fimonia. Qu,ia non valet ipfc frucius ^ 
ticulo Ipiticuah lepatare. Vnde uanfado ciculo,& 
)us ad fruAus neccirario transfeitur , fi ergo pio 
Jiooiure coiifentiretpreuumexigi,& eirct injuftus» 
' &: fimoniacus.lta tenet Glo(Ia,Le(lius,Suarez,qUiOl 
rcfctt.vN; Lquitui PaUus de fimonia d, ^.l^. 16. ». i. 
& cum FiiUucio, Laynun , & aliis fioiucina « ai^i 
f/ifrm n,l0, 

'jfi Scd qu.Tres an ex conichru Ordinarij poflitinac- 
qualicas fcuAuum fpiritnalium , fulicec dedma- 
mm , primiriarmn , & oblationum per impofitiab 
nem penfionit compeDfiui ; v. g. eft peimikatio 
fiideoda de bencfidn temie cnm pingui , pote- 
ritne , ex ordinaiij confenfu , imponi bcncficio 
pinguiori aliqiia penfio t Sc fic permutatiocouclu- 
di > Afiirmanr Gig^s, fi fiat cx juftacauGi , illom 
fcquiinair , Oldradus, Felln. BLitrio,Imola, Inno- 
ccntius, Ancharran. & alij , quos rcfcrt Palaus, 

' ' fupi^ i.um. t. additquc cx Lellio caufam juftam 
e|ie in tali peimutatione coukpcniaie imequalii». 
'fm iih 



lion vcic) '|ii(Htix , quia tunc non datur ut pfctium, 
fcd tantuin ut hac cationc piocuret ainidtifro , aut 
g^atiam alterint paiiit. Iia ciun Maldao « Ixffin» 
Vtdal,/«frii 



— \ . . 

SEGTIO XXV. 

Quac rcnunciatio bcncficij fit ntnonia » 

S ^ M M A R,I U M. 

j fit roiunciati» prtptnitur. 

j66 yld valid.rm rtnunci«tiintn rttjuiriiur cenfen- 

fat fuperiori^. 
j<7 i^ftfmftri» fM nfigmMimt ftttfi md. 

mittirtt ^ - « . 

}<t JnrenunciatiefHh ^lifiu.t cenJitUllt fimdtlt- 
ikiiterdinmri} fit fiutonimf 



kjui^ jci by Google 



124 



De Simonia , 



\ 



frntehtk ten«t efle liRHNdwti Jaltem cotitn )1M %c- • 

clcfiafticiun , prarcipu^ poft conllitutionrm P)j V. 
Ritioeil, quia omnis po^io in rpintuaJibus cil 
IXohibiiaob fimoniani vic^ndam crrp.fin. dt faQu\ 
cam aMem io pncfenti (tc pcohibiu h.Tc pa£kio oo> . 
lam ordinario.fit (tmoniam dTe talem fiaaionem. 

An autcni po/Tit Oidinaiius rejicViiUa conditi')- jtf^ 
ne benc%iajqf libcic confcrtc; Ptobabilius cll non 
pctfn^ Iia Kehif.Suaiez,Leflii]i, quos rtfcrt.tf: lc- 
qi)iti:rTancrcdyi«^''<i «.^.Ratiocft.quia fidusfub 
una couditione, & modo.non potcft, qnoad unara 
fUtan adroitti , & non quoad aiiam , U-d dcbec to« 
tus recipi , vcl rejici /. Aiirtlun XXf^lU. 
4jMt /it ff.de lihrt.ltg^t.Ex luecconchifio^|irocediti" 
fortion jhj!1 confliturioiieni Pjj V. irritantis quid- 
quid Diaetci , v4 coiura formam przdidoruin fue- 
Tit ii «fuoqtiam Hemeie « tew a tum% rmoaddomuU 
tominus poirc Epifcoptiin ac( f pt.ire illam rcnun- 
tiationcin conditionaiani,ic).tt^ conditionc,& bc- 
nefiduniconfeire, cui volucric, (iqiiidem illud be- • 
neficium peci^lem ret^^piciaciciiem conditionatam 
n«n vacataQtecondltionemimpletamMiacttm Re<> 
bi.(fo,Tincrcd.//<^«w.v.Potetit tnmen in iKKcafu 
fic (ciignans jprivati bcneficio ab ordiiuiio,ob ai- 
raen commimim in temmtiationc. Ita ciim Lcfllo, 
Sua{io,& aliis^Palausyw/^ri/T.^^d hoc,fi.cognofca- 
ntr,& probetur nonignorantcrlVciire, at tunc non 
providctur bencficiui.i ab ordinario tanquam va- 
cans cxreGgnatisne. fedjpcovidetui unquaniva- 
«ans ex privatione pcenalt. Ita cum nmin. PaUcs 
& aliis Tancrcd./w^ri k.i i. « 

Dico rccundo:Rctign.itio]ibcre facla,& abtque J70 
aiFignationc perfonz , cjtiftentc aliqua ex fupiadi* 
Ais conditionibui affignatis i Pio V.admitli poteft 
«b Ordinariojpotcritque beneficium (ic vacanspm» 
vidcrccui volucnt.ir.odo tanicn iif^n conferac luit, 
aut reltgnamis coniaiiguinciSf aflinibus , vel fami- 
liatibus , 6c quidquid contB hocattentatiim fuerit 
inane eft. Itj in frtdtQa cnn/ftrutiofn PH V. ftatu» 
tum eft. An vcto hujufmodi Pi) V. conftitutiore- 
cepca fit in Hifpania > ncgat Garcia . falceni qnoad 
ailamjnnem de non confeccndo bcne^cioomian- 
gQine» refignantis.vel collatoris ^iKaribin,quod 
autcin hic (upplicatio impofita a lcgc fufprndat 
intcriin ejus cxecutioncin doiiec fccunda juiliu ku- 
pervenitt docet Farinac ali)» «jooi (sfett, & (e^ 
^uicurPalaus fn^rk. 

Difiicuicas umen eft an refignans bcncficium in 
manibus Ordinaiij, tc ab illo lupplicans'» ut alicui 
cercar perfonc beneficium conierat,vel ea intentio- 
no feugnan», fadait contia dlOaih coniKcutionemr * 
Dicilurenim ibi , cavcinrautcm Epifccpi , &alij 
prxdidli , itemquc omncs clcAorc5,prxicnutore^ 
oc patrordfUtn Boei|||iftid»quam laici, quininque 
fipt*il^njSlbp;quidem,MlC nuta &turi in hujifniodi 
- beiMrafts , & ofHdis (uccenbres ab ipfis rcfignan- 
lilvis, aut aliis corum fignificatione vcl horiatu dc- 
fignctur,auc dc eis aAumendis, promidlo intet eos, 
auc inienrio <|ua]ifciinM)ae intercedat. ProbibeMit 
erj!o qpxlihrt dc/ignatio , & imcntio intcr confc- 
rciitcm,& (cfignantcin , dc dando bcncficio ccita: 
petfonc Vnde Siiarez Rcfpoiidet /;^. 4. cMf. 
-MM». r^. prohiberi quidem ccfiptatioAem iracbmi 
cun intenttone manifelb confeiendi>iit derar cer- 
tiii : crgo. tx perfoiiar.etiamfi padlum non inrerccdac,& can- 

}6$ Anautem hxc rcnunciatio facta in manibus or- dnq^f^ixeotiam tcnet Rodcigpez, Gomcz.Rebuf- 
dinari) fic fimoniaca , (altem contia fus Ecdefiafti- 'itieaqiiMiefeitPataut jfSfpri) mmi.9.TaneEedo fnfrh 
cum , fatis piobabiliter ncgat cum Covar. Zerola, nmn. i j. 
. C^'intanadiicrias , Duarcn. Vafq Valentia, P^laus, Vcium communior fententia tenct non elfe fi- | 
f»frkf,\r.;,^. RxCxnsverlii fmniiM ^,it,io,'Sc Rioniam , nec prohibitam rcfignationem fadain 
cuia aliis Tauacd. fnfri n.$, Comnuuw tatoea conn «cdinadab ea iiitemioae*Tpe ac lupplicatio. 

ne. 



J69 Ait ordindriHt rijtH* etndithnt fefftt hitt. 

fidnm libtrt conferri ? 
J70 lUfilMii» AhfilHt MfiftiMtitntptrfoittttxlfitii. 

tt atitfwi IX etnditfmhm f/figiutsi fh K 

adinitti ftttfl *b ordinttrio. 
37' Ktfijnaniin mdniem oriinxri] fuffVicMS tb 
«r iiliciii ctrm ferftnn btiiefieium ctnfe- 

rM mn fMtt^smtrM emfiitmtimetm Pij F, 
}7t ^iitd dinndiim fi dt nfiffnuitnf trunt- 

gul'tri. 

jjf Ordiuitrim ntn futfi »dmttertr<fign»t\o. 
um finflieitir fOtm pm\f^<irmiim 
f»ifi»nii, 

|tf5 Y\ Enunriatiocft libera bencficij ccnio.Itacom- 
. ' XVmunitei DD. apiid Paiaum dc fmom4 d. j. 
l7.».t.Eft aucero tenuntiacio multiplex , alia pa> 
re,& abro|ucc,alia fub condiiione , alia in favotera 
tcrtii.aha cura refervatione penfionis. Et de omni- 
bui his videndum eft,quid ad fui valflRtDfAc adin> 
tandam fimtmiam iic reqiiiiitum* 

Dico igitur primam ; KA vdidam,8e Hdlim r^ 
nuntiacioncm , rcquiria r confcnfus fuperioris ac- 
ccptaotks eam ) lu comraunitcr DD. apud Tanae- 
dumfniff.a. M,^d,x^. mtm.i, coUigiturque ex 
caf.^tdmentt dt rtmmtiMiene, Alias utpcobabilioc 
fenrcntia tcnct , beneficium nondum vacat , etiam 
qi oad iplam fenuntiationeni.fed rcnuucians veium 
ilbus polLdct tituium , & jus « donec ea cenuntia- 
rioi luperioce •oeepcetur. Iia eomnnmitct DD. 

api;d PAlium fufranum. 1. Potcrit timcii fitperior 
obdcliiJuni commilTumi rcCgnante , euni bene- 
ficio priv.ire , &altetidatei ut tcadit Innocent. 
Abbas, Covatt.Garcia.qnoicefcit» & iequituc 

• ' Palaus fnfrd nttm. 1 . Hzctamen procednnc debe- 

ncliciis jim pacificc acqinfuis , liccc noudum pof- 
fcifis t nam fi beneficium litigiofiun lit pro|Ka 
wpbigaitatem , Ac iurisdnbietaEem , fiipeiiodsau- 
thociias noti requititur caf. i.di in iniigrnmrtfiil^ 
&aadit Abbas , Flamin. Zechius ,Garcta,quos 
tefert , & fcquitur Palaiis fufri num.i. SimilitCC 
ctiamfi bcncnciumnondum fic acquificuin, fedfo* 
bm fic '|us adillud, poteritabfquc fuperioris llcen. 
n.» tcnuntiati. UnJc poteris clcclioni , i>ia:l n-.i- 
tioni , & nominationi dc tc fadx rcnuiuure caf, 
f*Ht dt rennnti«t, & tenent Lainbertin. FlamM* 
Gatcia, quoi cefett, & liequituc , PaUusyi^j 

• mn 1, * ^ 

_j<7 Major cft difficultas ; qui? lit flif eiiot , qui rcfi- 

Snationet poteft«dmittere?Et loqucndode cefigna- . 
itmlbo^ fimptidbi» abfque coniutione,oinnta iite, 
qui potcftatcm tubct inftitneiidi,Je deftitucndi, ut 
pontifcx, lcgatusa latetc, Epi(copus,capiculum fe- 
dc vacantc, & denique qui cpifcopaiem habetji^ 
cifdidlioaem,poiruntadminece bi^urmodi refigna- 
tiones.|aGarda innumeros refetens, qnot feqiii- 
iur Pa|aus/Si{pr4 : Si tamcn bcneficium refignctiir 
fubaliqaaconditionc , ut bcncficium detui altcri, 
fivedc cOm penfione . five fine ilb , (blai Ponrifi» 
poceft acccptarc hujufmodi refignarioncm. Ita com- 
munitei- DU.apud TancrcdamintS.a.//(.4.<'.i). 
A.4. Ratio eft qnia Epi(bopns non poteft dc novo 
beneiici4 oanfief ce,|]ia prius vMeiiCci^.iiu)(c« We rr- 
rat« pirmittMime in 6, at benefidam mm vacat, 
quoufqnc altcri confi-ratui 



d by Googlc 



Traai V. DifputlV. 



iie Jerar certv pcrfonx , modo-tamen non dc- 
ducjtur in paiflLi n. lia cum Navarro.Guiier. Azor. 
Flamin. 6c »liis aiixafif tmm, lo.Ratio cft,quia 
in rupra<iifta conftittnione , folDm pro^ibeitir <le* 
fign3i;o,& iiiiciitio in conveiitionein tacliam aiit 
cxpieir»m deduftam. Ailvertc tainen cum Palao 
fffri, icdgnaiioncs reciproeaSi j|oaiioCe6etict>- 
cam otilinano. &efigBatioiiet aateilll|^(jpfocc 

~ fimi n\m , in quibos reCgno beneficinm mram in 
f IV irnn tiii i.opotis , at m refignans in favorcm 
ni?i , nam licct ibi , qnzdam pcrmuucio videatuc 
cfle.eft tatnen mixia cum rengnatione in ftratem, 
que ordinariis cfl pich bita Ux LefTius, Suar. Fla« 
min. & alij, quos icfm ,i<. fcquitut Daiius virbt 
pmom* 4. num. 11. 

Idem dioeii^oin eft de teiignatidiie triangularrj 
.T. g. lenantfo ineambeneficiam Pctro , ut Pecnis 
•tenuntict ruuni Francifco , & Ft.iiicifc>is tcniinti:t 
'ifuum mihi. Etratio eft , quia ia beneficiisomnis 
paAio abolendaeft , in prxfcnii antem ihtervenit 
padlum obligans aJ i J quod dc jurc non iiicftjnam 
primus obligat rccunduiii . ut rciignct in ravoiem 
terci) , Si fccundns , & tcctius , ut rcijgnent in fx- 
voiem primi:ergo ita Navar.Suar.Flamin,Leflius* 
Garcia ,q(ios rcKrt, & ieqiiitnr Tancredi trdi. t. 
It^. ^.d 1 } . nttm. 15. Advcrtir tamcn P.il.ius fufrk 
tffm. I (. has rcfignaciones poifc Bcii duplici pet- 
nuitacione , ut (1 cgo pcrmutcm mcum bcncficitm 

, cura beneficio Pctn 8e babito bcneficioF9lri,pet- 
routem cum Paulo. ' 

J7J An veri Oidinarius poflit admittere rcdgnatio- 
nem iimpliciur fa^m cam refccvatioue pcnfio- 
nis } Reipondeo ex teeepca confaetndine , & ftyld ^ 
curix . id non poir. faccrc. Ira Suarcz ttb. 4. dt fi- 
m»>it*e*p.}$. ntiM. ii.LcfTuis Itbfi-cap.i^.dtib, 14. 
iMn. 9. quamvLs facis ptobabilc fit polTe cx jafta 
cnila. ItaTancred./ii^r^nwff- 18.& pcobabilepii» 
tat Palaus ''uprM vmm. i j.Adverce caroen Rclignan. 
fero bcncficium mon poife aliqua oncra imponcre 
lefigitaiario.v g ui fide|uftbrem, vcl Hypoteciiara 
tribiiaf . ad leeora n^Ma penfionem,vel ut expenfas 
fblv^ar , qnas iolxnefici)acquifitione fccit. Undc 
fidc fadu laUaoiMCaponai amcconrtiiutampcn- 

fioncm, penfio conftimnpoicft non folvi , & be- 
Iwficiam tanqaani vacans ob nmoniam poteft iro- 
jpettftrt. Vernm f\i poteft conftitutam penfionem 
obli iarccur tcfign;itaiius ad hzconcra, diccndum 
fft.iimoniam npii (»roiniiti * nec inforo exteiioti 
4db«t ponfri , fed (lotias c6Ut^a>^iiiiieft, fe lib>^ 

r" ligaffc. Vicic t -^U\m fupr4 imm» 14& I^.ubi 
pro liac fcntcncia lefett. 



.•I . 



SEqt'10 X.XVI. 
'j^oz teiignatti^^tiinfidencialM fiinoiiiafiu 

S U M 44 A R I U M. ! 
J * . • ■ 

JT4 fi' refigmittt C0>ffiiUiiti4di* f ■ . ■ 
117} iVwt fiftMniM eo ifidtMtMu mnmtitrt. httiift~ 
.attmcmn fft ^ued illnd btneficimn ulitjuan- 
. . M uitt ut.finitrtm duriiu k {$. i^mtnmdif 
■ vtlipfim cm^trimit t. . ,, 
■ •i?^ QMiA fi <\wsrtfif^Hmm^m)II^M ilt^ 

^Mid*? , ' 

, 477^i fv/ mlicia hpit^Ml^tfncHrtt cum pAR» , «t 
f« btntfitimft MttftnrHS tji iUtid fibi , ytt 
. > . iMttri refigfitt * vtlffuUui fr«fitt trn fiaiHtii^ 
ffU tmUwitda» . t 



178 rtfigaMtt btntficii cum ctndttitnt , «i fibi . 
fm^fiimvmfafitmmdtm^Umtklit, 

Q Olenc Epifcopi , antPattoaf aiicaittficclc&ew 174 

prxrcinarc, eligerc, 8c confcrre bencficium Ec« 
cli (ial\icurn alicui ^cafpc, quod ille aflccvabit be* 
luticium illud conpMgDincis collatoris,aut fruAot 
beitelicij , vel partein conccdai famulis , vcl etianl 
fibi ipfi. Condngitetiam quandoque.quodlenez, 
Sc valftudinatius rcfignct bcnthcMim, quod poffi- 
dct io favorem altetius , certo confidens, quodille 
|)oftea lenuntiabit ceropoie flatiuo in £ivefem t^- 
numiaiuis, vcl in fivorcm altetius tertij, )uxcabe- 
ncplaciium ejus , aui ciiam fpcrans , guod «x be- 
iwBcij leddicibus partem fibi , ant aUilj^n^cjut 
VotnimiBiD Keiervabitk 

Dubiutac ecgo an hninfmodl ciBbfitotiB fint 
vcrc (ImoniacziPro cujus cxplicacionc notanduoi 
cfl , duobn^odis pofTc coUationem , aut refienft.i 
lionero benefid{ in confidebtia fiert Prhnd it« ' 
quod icfignans fperct eum^in cujus favorcm bene- 
ficium rcfignavit fibi , ic confanguincis cx grati- 
tudine benefadlurum iliis fubveniendo fcudiibus 
benefici) » non intendena novam aliquam obliga- 
tionem tndticere , pr*tet eam , qac ad benefi* ■ 
ciiim coUatuin fcqnitur iiaitir,i!itcr. SccundoYi pec 
talctn conlidcniiam novum ajiquod debiium lcea- 
tc vclit fuperaddcre iut ille aliui lOienoCt.wl noi» 
vel aliis bcneficiain cenumiMe * «it panem fint- 
ftuum folvcrc. 

Dico ergo primS:Non cfl fimonia confidenrialis, 57 J 
tiec iUicitum renantiare bcncficiam in favtKcm ali- , 
'cu)Bs , vet prcUtum iUod dfute aliari > patro- 
numadillud prxfcntarc, Scc ca intcntionc,& fpe, 

ajodillud bencficium aUquando ccdet in favorem 
lerius i fe oominandi, vcl ipfius confcrentis, vel 
refignantis , vel quod rebipicns dabit partem fm* , 
£hium ipft confcrcnti , rcfignanti , vcl cjus cotu 
fanguinco, &:c. lu nroJo.nullaconditio, vel pa- 
Otam cacicum • vel c xpicifum adjiciatur , Ucet aliat 
intenrio confiHreniis Denefiehnn tecipicnHbenefi- 
cium manifrflcf.ir , & licet alias cx patte recipicQ- 
tis incciccdat promifEo gratitudinis juie natuiz 
dcbitcvetbil*vei fccrpcis gcncralibosexpreDa^fine 
tamenoUoMgmento, quod obli^cioantidocaUa 
tranfeat fn civilem. Ita Navat. Lraias, Snat. Anu' 
gon.quos rcfLTt Palaasir fimtnisdifp. i-p. iZ.t-^. 
Sancb. m Co>Hitit*lik.x.e»f>.i.dtA.i^. Becanus fM. 
>t. (tccitmaUisTancred. ir/ia.i.lik^.difp.^}.>i.§i 
& 4 Ratio cft , qiiia ill,T folum confidcntia; funt 
prohibiix jKr .notusptopiiosPij Vf.Sc Pij V.qur 
.«ntetaUajnotjM.etamfimoniacscontra juscom- 
'maM, nt conftate»pijticipi9mci!tnaPii 1 V. in . 
. ilUs vetliis [ Sane |icet dodamann eett« umitnipi- 
cx pravitit's fpccicro , quaro bcncficiorum confi> > 
dentiain voc^u J j^xta namque vctba principif 
'Wgis r J^Ct coUigi incimtio lcgiflatoris , ut colli- 
^turex /. fiit.ff . ac htrtd. ir.fi nutnd. fe«l ptcdift^ 
confiJcnuai , antc calcs motus non qrant firoonia- 
cx , ftd ciantU9ta;;vergo & poft talcs motus Ptj 
1 V. & V. liiMUciiK» ac nuUaiiiMlo fitnoniacc t 
mioor probatar,f|a{a iblam Ulc confidentiati^qaat 
. .fiimi cum p.ifto , aut condicionc cxprcfTa, vcl taci- 
ta alicuj.us prciij > velaliquid recipicndi, funtii- 
'..tiioniacx . quia fiunt conita'|OSCo<in;nitne ; ergo. 
. Dic6 fccuiidiN : Si refign!f$,,c6nferaf, aut aU- }7f 
tcr proc.ircs l>cneficiumciimintcntion^|obligandi, 
ut poft aliqvod icmpus ncpoii , \cl .ilictii .ilteri 
reuufi^iflt , quIIp tameo ijgpo exteiius hanc luam 
.Ji^tendoneminfiaiiea, ecicfimontameritaR»,qii« 
■■ iwnen nonjnfen pc^.jwe eonllitutas.lta Beca. 

} nus 



I 



ii6 



De Simonin, 



ni» obi fMfri , 9c aOi eommuniter. 
)77 Dic& tenfo:Si qm« «licni benefidoni «U^Dan- 

tionc prociirf, cligcn Jo, prxrcnranJo , poftulan- 
<io, rcCignando, infavottm confcrcndo,inftitncn- 
do , confirftiindo «'vel^COinnKndando cnm padto, 
nt it qui bencficiuin acceptaw cft , illud fibi , vel 
altcri , aliquando rc(ignet,(enrelinquat, aut pcn- 
fioneni cx co , vcl fruAus aHc[iios alteri pr.ilkr, 
erit liinoniacotiiidendzextcroaj^ucpcenas jucis 



£bi « collitigpnte dotutum. Ita coOmunitct DO. 
•pad Palaom /ifni.Rado eft qnia in beneficiis 

JT5 paftio & conventio , qo« ex fnre incctio rcd- 
ditur cctia ; prehibita eft , at pcr hujuftnodi pa« 
Stumtmi jns dubiuin in benefidnm finoanft « tc 
cmnm rcdditor: ergo, &c< 

Dico'(ecun(l&: ExauihoritatePrBlatilictaell i'^ 
convcncio, 5c padio oncrofaad cotuponendain lU 
tem , ut conftat ex ofu & cx tif; a. d$ttMfitOittu- 



infert. Patet ex Bnlla Pi j I V. & V. qnam ideit kni. CnjtM antcin «ntboritas requkatnr } RielpOBo 



K.ivarrns&: commiTnitcr DD. htc , qoos cfaac» 
fcquttut Tancicd. fuprd num, 6, 
..g Sed Qnxies , An H retignei benefidam cum 
^onditione , ut tibi penfio (Mnsor * cocnniittas fi. 
inoniam eonfidentic i AiSmiant Sasuez, Garda, 
qiios rcf. rt, Sc fcquitur Palaus J. }. p. i 8. nwntr.C. 
l ancted. fufri »tm. 6, yerura contiaiia fcntcntia 
probabiUoreA,hanc tetient Navatnu,Aragoniat, 
{!c alij . quos refert , 0c fequttnz Sanchez /if. x> 
conciliormm cap. i.dnh. ) 4. mnw. t i. Ugolin. Meno- 
chius , Lcflius , quos reiert Palaiu fifri num. 5. 
Katio eft.quia rootns proptioa npUomqaid cen- 
featnr fitnonii eonfitfenttalis , dieit haec ft 4fmt ut 

>i/;'(T''.r;(f7,(r , vel cejfitnt ktntfieij ftmpliciiir , attt 
lumctrcHitM rttract^lottis , rntptrit bttitJiciHm , u$ 
tidtm dttuiiHtnlitVtl tAeri <»iifirMmr pwfitei , ma 
fni fmnps, vtl ttrum ptrt *lij,vtlMliitftastd4ntHr, 
xtl pin/ientt folv*ntHrtx tifitm , fimamA confidtn- 
tUhi cenftatur. Eccequomodo, quando rcngnatut 
beneficium cum p^fto , nt poftea teftituatur , dicit 
' rmotns proprtos, ddem dennttenri vel alij,nt quan- 
do ioquttur pafto rertitucndi fru(ftus nondicit, 
cidcm vel ali),fcd ali) vel aliis,crgo firefigiiansap. 
ponicpaAum.ut fibi teftituantur (hidhis, nonerit 
(tmonia confideniiatis ibi damnata, licet alias fic 
fimonia concra jus conynunc. Nec obflac quod fi 
dado fiudhntm ali) . vel aliis arguit confidcntiam.jt 
fotiioti atguettdnfidentiam datio ddem.Rerpon- 
detnr namquc carn Sancio,quod comntotnspro» 
priiis non judtcet illamdationcin confi lcntiam cf- 
ie,non cllc ainpliandam,utpoic pcnalis,& odioias. 



SECXtPr;XXrVI|. 

Qjx p<iclio licicafit , a 1 comppnendam 
. liccm in caafis bcaeficialibiu i • 

'SUMtlARlUhL 

Y.; ■ ■ , . . 

I 

37? Cijftt htmfidi liiigHi prepri* dmlmiimt^m 
'■ ' propier ptcMr.ixn, ej( Jiinonta, ^ 
}8o Ex nmhortittt PfnUti Itcittt tfl tMVtittmf 
pa8i» wtmfu ad comfnmdMilitm. ^ ^''r* 
'''|8| Anttdiif enftopoffit poiH sd viMm ppifii^i^^ 
" vtjliiivtt-anfolvtnti/fMfiontm. • r«,'* 
' jSv/^i/S^' PMp4intnfoffiMbsiitptl^kll0ai. 
' ' ' pohert. •'■iifc '^' 
i'j9iPtr;f,o ,nHjm4^y^ '^tnt ^fjtuwdimvij 



1 Ico primA : Ccnum cfl apud omnes , ceflio^ 
' ' nelw^b^efidl lirigiori propria aiuhontarrf.i 



5«« 



deo ddKre fierl aaihoritarc Fpifcopi , &aliorum 
ordmariortim, vel jadicis delcgari cx cap. nifi tffatt 
dtfrabtndti. lU com BOMciaa , Su.irio , Layman» 
BajTacus» tMnba/EsiMM^. ans;! 2. Quod vetnu eft» 
etfi cjais cedat benefido qood pacifice poflideria 
collicigantrm,ut illc in illum ccdat omnc jus.quol 
habec ad bcncficium litigiofum. Ita cum Suano> 
Vafquio, Bonfldna,Fniiucio,Tancred.iniff.aiifc. 
4. f 5 . imm.i.iy, contra Palanm d. ] .p,i^.ii. j . qui 
ptiiat tanTnm polte fieri authoritate Papz. Idem 
dicendum efl,n Epifcopus uui ex litiganiibusap» 
plicet bencficium , fub onere folvendi peofioaem 
alteri coUiiiganti cx cap. nifi dt prthtndiJ. Ita HcK 
flienfis, Panormitanus, Gigas, Su.irfz, Garcta, Sc 
ali) , qnos icfcrc , & fequicut Palaus fnprm : Nant 
liccc fiipra dixcrimus magis probabile dle IMII 
pofTc Epifcopum pcnlioncmin bcnclicio impone* 
re, hoc tamcn non iniclli^itur cx caufa litis , 6C 
concordix , nam canfa Uns , & coiKordix omnei 
(ete Do&orcsa&mant optimi polTe , uiiefti no* 
tat curo alfis lUans/sfri num. ; . v- - 

Dubium tameneftandidapcnfio pofTtt impo- 
ni ad viumpetlbnae folvenris, & tecincntis bcnc 
ficium, vel advitam penfionaiii )Gaicia (Udtnon 
poiTe Epifcopum caufa litis imponeie penfionera» 
qiiz duiet toca vUa pcn(ionati),acpei confequcs» 
qua: ad fucccirorcs trinfcat. Vctum conir.tria feo- 
tciuiaprobabiiiorcft. Ita Panonnitanns > Suatex» 
Gigas & alij.qtiosTefttt.&ftiqnitnrPalanc/S^ 
nwn. y. & cum aliis Tanctcd./iiy r,in»>w.i4 Funda^ 
nicntuni fumitur ex C4ip. de ctinv , dc tranfa£lioni> 
h' s per argnmenttiini conttario, dicitut enim ibit 
pennoncm tmpofiiam per tnnjraftionem jaiidip 
cam, iine Epifcopi auchoritatenon excedens vttaUI 
fplvCMiarisrgoa conirario fenru, fi aiuKoritaltf 
■'Epifenpi elfM tmpqfiia, excedccc t viam folventis. _ 

Advertrndum tamen eft non polle inftriores 
r.ip c ! cnlioncm hanc imponcrc bencficiario , fi 
aliqua cunvcntio inter panesinierceflic, iiabcturr» 
CHm pir idon de paRii » & docet com Garcia i tt 
aliis Pabus fnpri. Ratio aoiem eft , qnia pMefii» 
mitur rpirituale pro temponti confmt , qmuido 
apartibus convcntio ortum lubuit. Vcrum 5<>i- 
lez , qucm icfcit , 6c fequitiu Palaus fHpri do- 
cent.banc doaiinamnonhabete locumin con« 
vtntionc fafta inter paries de penfionc fpiritnaU 
folvcnda.pollunt enim ttinc parces coUitigancesin- 
tetfe confeniie in ordinead confenfum i^pifcopi, 
ot onos bencficinm leiineat » ii alins iblvat pea> 
fionem ex illo \ lccna vero qnando folvendaeft 
pcnfio tcmporaliSt nmcdlim fi i partibus con- 
ventio incipiat, repiolNithr, ut confbt cx cap. cnm 
^MfriM.Honeftatur autero,quando ex ofEcio, Sc 
provideniia )udici$ Mt* eft , ut dicitur in CMp. nifi 



Oixta dppftf^^l^ecnniaM ellc ftmoniacam \ hdbctui d* pr*htiidt*.li* curo PaIao,Tancred fHprd num. 1 6 



cxpteM wp.prtttrtm, Sc aliis lelatis k PalaodL).^^ 
< ^iBim p. i. mmi. i b. Er f Miu eft clara , qniaidl^ 
•iS^id rpirhuale,fi;Uioct )US4liqt4od in benefkMn 
' fi(6 icmporali. Idetn diccndur.i ell fi qais autho- 
' ritace pcopria cedat bcncficio inccito.&dnbiopro- 
.'pt^ pcnfibneiwil^piam , vei aHqood Itinefidtfm 



Quod fi aliquando colliiigantes videmus inter fo 
convcniie,nt unus lerincai; bendidum,& aliusei. 
' penfas in lite fuflbe (olvet, hoc inqnam emh(»*{tt« 
tc, & prudcntia )udicis faciendum cll , iniliainter 
- paucs conventione,& obligaiione priuj fa^jaUag 
Dttlia edt talis ced»« ft lauwdatiQ, 



Digitized by Google 



Tradatus I V, Difput. IV*/ iif 



$85 Scd inquires. An pofnnt Collitigintes jiijiccs 
aibicros clieere , ut liccm decidanc , impolita pcn- 
601^, vetwi^dBflte Ccmporali bcncficiario.^Rcf- 
fodeo penfionem non poHc ab atbitris ab(<|ueordi- 
narij confcnfu imponi : oniis vcro cemporate optf- 
ini poiTc. Ita cuni Suario, Palaus,/«p'''< '"•"'■7 col- 
ligitucque cx esp. dti/Brburfs,i\»ifi ^srlntrum tfjmm 

utramefue p»rtim evmftHdt , fiippoiiit ergo ; textuS 
putuule t'll'cxquam>& juftum arbitiiuro, & umen 
arbitii non erint judices delcgMt ^ neque ocdinaiii 
«dcfu^nij&d ^oidsm cle(id.ui«b!inMocct die> 
''(ftifcrgo. ' '^»-" ; -v 



quia non cnin;nittit fiinoniamfn otJine, brnc flcio, 
auc ingreirii Rrli^iuuts, pro quibus loloxn impofitx 
funtpcena: ipu> j.ite, vidc Sanch. S>CM>j|ijf 
f<lp.S.<^.>70, Palaam/i^f iMMi.-f. 



SECTIO XXVIII. 

Qjiid fioc paecue infcrendx , vcl ip£>}0t!6 
impofitje ilaiuqucis i 

\ S U M M A.R I U M. 

JS4 SiiMahemmktmficitfiiMmfmmmUeimwti- 
.fif ^MiafanM ejl impafit* fimanijici/, nifi fimtni* 
etmtmjfd fit m tngrt^n RtligiBnis^ m «rdintf • 
& btntfictt. . , . / 

.38$ CtttuiutttM fiiiumtmiBttiiftrtndts S-tcrameif' , 
tit &e. prtter trdiium nnlLv/i panMi ipf^ 

}HTe r.i-iirrit. 

J87 i^id dicenditm dt ctmmiiit/tit fimtnitim in 
' n d i mpti»Htt mutmmiittidui* piiip»iti*, ■ 

1*^100 primi : De pornis ferendis ptopcet dmo- 
XJ^^ aimen noii pPMft aliqua certa c^la 
pcaBfccibi * cum pto ^nauiaM criminis poena infli- 
gi uebeac 'RegiJaritef tamen aliquk poenz ex jure'. 

ip(o convcni'..i)t iiiiponeadz. Et imprirois (imonia- 
cns in i}cnciicio dcponendus eft ab «fiicio , & be- 
ocficio , quando ^criroen cft In iudicio probatumi 
non camcn antea, ut patct cx e«p. dt htc de fimtntM, 
tjr cap. eum ftiper eonlidt, lu ciini Suatio , Palao, 
Tznctcd.trad. i.lih.^.d.ii. nMm.i6. Sccund6 ab- 
fi»luic quihbcc fimoniacus 6 piobeiur , ab Ecdefia 
Oei Jebcc repelli , itt oonftat ex e^ip. jtent dt fmti^ 
tiid , Sc c.ip. er^a fm fii.icot. 1:j comaiuniter DD. 
. Hzcamcn |Hrna:uon pollunt: iinpuni , (1 delittum 
fic occultuin , ccfi ;detuc infamia per accufationemi 
vel inquifuionem , quamvis f\ detuc latis infamia 
poinc a mimd^io Altaiis arceii. Ica cum aliis Pa- 
laus d.), p.ti.»Mm.i.Tmaci.fiiprM nim. 16. Pocna 
tamen intamis imponi potcft pco qaacumqoe gca- 
Ti fiinonta,(eiJ hoc in cara,qoo via aoeuDnionU pto' 
cedacur Palaus fnpri n. 1 ■ Alia: vero pa;n.-e cxcom- 
' fflunicationis. fulpcnftonis, 3c inceididi,non iu fc- 
lencur a ')iidice» efto pollinc imponiiftntaitnKiif /ik* 
prit rclatos, 8e rcfcrendoi. 
j8j Dico .'ccund^ : NuUa pcena cft impoflca ipfo ju- 
[t nmoniacis , nifi fimbnia fiieric oommiiia in in- 
pciTu.Rcligioais* in ocdine , ic b^fido» KLatio 
dl <)dit neqos in Deecete , neque in-DecKtriilnit 
invenitur textus imponens ipfo jurc tcnfuram , vel 
ptrrum aliquam rimoniacis. Ica cum Suario,Sanch« 
Palao , 8c aiiis communicer Tanaed. tr4Q. i.d.fj. 
jS^ lik.^ . nMm. j . Hinc iic coinmiaentem fimoniam in 
accipiendis , vel conferendis Sacramencis , prxtcr 
ocdinem, in confccrationibus,bcnccliLlionibiis,dif- 
penfacionibus j dclegationibus , & jorifdi^lionibuc 
cencetlendis, iccinque in reniitienei einpcioiA;, & 
rcJc-mptionc, :ilc co:iMnu?ationc pcnlionis, vcl 'Vi- 
caris (cm^alis jiuUam pccaam ipb jurc iuauiete/ 
,• ■ ' . 



SE C tl O .XXIX.^ . 

An rcquirarar fiokmiant efle completaini 
uc p<Biiat tinpo(uais ipfoyam iimo» . 
oiaaisooociahac. 

SUttMAKI/UM; 

Pn fiitMummtmtii mit* i^imf^Mfmr, 

|t9 Prtfimtnia c<!ivn:ticnit!i ex nuB4 parte I 

JVltt* nmtdpan* tpf» jurt Jtmi imptfitd, 
nrtilunrMlttmiflUHli in 
tfft etmplttnm tx nirs^iu fnrtt f 
391 Quid fi etnft^mtnt Ittiitfieiiim fub frtmiffiO'- '• 
nt ptewti* HLtm midtim mfm*.f^ 
vMi . ■ . ■ ' '■ - i 

f f X Sim»iiiii-rmlft%& etmpltim ftlt jmre MecltfiM- ■ 
', fiice prehthita Htm/l^jfUtt t^itmitni, & > 
petnii fimtnu. ./ 
1^1 Jlk limt rttmU tkthitm fimnnm tmfidtu- 

titUt. 

DIcoprimi:Profimoniamcntali,in quacnm- ;38 
que nuteiia cetcum cft nuliam eilc impoittam 
poNMin , ncque aliqnam orict oUig||ioiiem dimie» 
tendi beneficium , nccjuc prctium receptum , ftan« 
doin folo jurcEcclelulbco, eft contmunis fcnccn- 
tia Dodncam,ut vidcrc cft apud Stndi. in ctnci- 
tiif tik. t.cmp. i .i^^.io.Palaam 4iL£p.it Ji^i.ynde. ^ , 
per fobm per pornlientiam laiitfitDee. Oixl thte* ' ' 
ri pieCium tcllitucre llando in folo jurc Eccletialli- 
co , nam fi loquamur de jure naturar, qiiando limo-.> 
tria indudit injDfticiameciamfi menulis fit, fi opus 
fuic fijbfccutum obligacad reftiiutionem,fiquidcm 
> omnis accepcio injulla, ic procedens cx iutentionc 
in)ufta,obligat ad reftia^neminc leAi ootK Smfc 
nat liii.4Sif .f .mim»^j,^. 

Dico reoiiMl& : Pro iimdinla 'tonvfendoiiatf eic jS^ 
neutra parce comj lcta , uullr porna: ipfo jure funt 
impoficac , verbi gtatia, piomilic quis pecuniam, ii 
fibi bene6tium daietur , ex vi hujus prCmiiBonil 
ante dacicnem pecuniac , vcl beneiici j nequc manet 
excommunicatus , neque fufpenfus , aut alia pcrnt. . / 
irretitus ipfo jurc , quia omnes tcxcus de hac re lo- 
.^ueqtes req^pixunt tealem tci fpiriiualis tcfepcio* 
nem. Imoetiamfi piedumdMiitec, fi tamen ccdi- 
nem , vcl bcneficium ratione illius non rccepifTcti 
iwiiam poenam incurretct , quia jura imponcntia 
poenas fiinaniieit «leqHinMiC traditionem lei fpiri- 
tualis.iu cum communi (eucncia Taiidedjr«fi.i^ ' 
lili.^.d.ii.nmm.iy. -* 

Difficulcas autem eft , an retiuiiitur ad poenas 
incuirendaa (imoniam cfli: complcutn eic utiaque 
parte hoc eft , Ac prerium cfle datnffi . & be- 
neficium rcccptum i »el fit fufficicii? recipcie be- 
neficium , vcl oidinem , fub promillioiic pccuni* 
dandx i Et qoidetn , ii quis brnefidum rccepu , Sc 
pretiura aliqua ex pafte folvit , cetcuin apud 
omiies incuniirc pcrnAS fiinoniar , licet nen iotegte 
folviflet , jam cnim il!a limonia cotnpleca cft , 
ex utraquc parte.' Vnde difiiculcas iblum eft^«. 
quando qiiit recepifeiidiiieffl * ^ Denefidura , 
fiib promiifione pecufiic feif tnht i neqne tuneii 

folTUf ■ , '"".•'.' 



ii8 



De^imonia', 



. Attnttai aim Cajeun», Sot0.Valemlt; Palaas 
'i.}f.»t. ffjim.^ Vccim eoiicfari«.(eiiieiiua CMk- 
tnanis eft inter OD- ot faterar ibi ipre Palaos^, te 

Siiiclicz !it'. i. cancilitritm cdp. i.dub. i c6. »?. 4. & 
cutn Goimz , K.o«lneuez , Contado, & aliisTan- 
ttti.fKfrM.mim. 19. Unde neciiiafttkp€enas,itec 
tenctiit refignarc bencficium tanquam non fuwm, 
fcd ad iioc lequicitur nmonia corapleu \ fic naro- 
que fervac (lilus Curix , uc teftator Soichcz fttprii. 
Neqtieot>ftanc4^i*^ juca', omb ceftn PaUas 
fri , qaifc niiiih'dafelaiiCi)iiam.eontcatiani oon* 
firmanc. Rcfponderur namquehaslcgcsj &confli- 
tutioncs.ft qux ad hanc partem aliqiiid difponunt, 
Curix RoinaBC iUlocil^abrogacas , & nunqutm 
fuilTc ufn rcccptas. Imo addo non cire fimoniam 
completam , eiiamfi indrumentum pccuniz fa- 
ftoin fit , & traditum aheri , qui dedit lieneficiuni, , 
nam fcriptur.-i non eft paispxetij iotigpte.It<Ta|i- 

ifcA. fi,f»a /I. 19.' ' 

Sc.\ !;iii>c iiujns inrurf^it dnbiiim , an confc- 

.quens bcnchcium iub promi{&on6pecuni« , Sf il- 
nm folt mulnim ccmporis (blvent , incidac nliter 

•in poenas fimoniacoruin.uc ipfat pccni cenfeantur 
incurHt , quod onmes fuos ciTcdus , ac li k ptin- 
cipio pa£liunis fui(rcnt incutfx.qua: vocauir retro- 
tra<kio AfErmanc LcQius , Navarius qi os refett ■ 
PtAneahie mig^ S. Sandi. ubi fuprk mm. 7. Ni^Io- 
tnimis dicendum cfl in furo confcicntix nullam 

ricenam, neque cenfuram conttahi- Ica Suarcz,Fil- 
iucius , LatnnaiS, quos rcfcri , & fcquicur Dona- 
cina J. i.^.7./>.i.§.2.«.9.Pakitt akifiipr0ii,i.Taa' 

Ctcd. fupra /I. xo. 

Racio aatem cft , quia ccnfura non incacrittirt 
nifiadfit dcliAumcomplctum, iiib (;eh(ttca pxo-' 
htbitnm , fed pto temporc przterite detiAam non 
crat compIctiu!i ; cigo cciiUira ad tcnipui prxtc- ' 
ritum retrotrahi non potell.cxcinpla haoes in itte- 
galacitate ex homicidio , qaae tuniecontca&rnir,- 
qaando mor$ confummatur.neque pocell recrotra* 
Atadtcmpus iuHicli vuhictis , quia pto toto illo 
tempoie, nequefiiit excommunicatus, ncque irrc-^ 
galacii. £xcpiibns-patetc<>llationem bcncficij re-', 
cepti validam eiTe , licet aliasfonit adepia fitno- 
niacc , iV non ccncri dimitccrc bciuficfura ficcol- 
latuin , nili pretium folvccit. Itacum Suario , Pa- 
laus, fuprinwn.j. \mo addit Palau$ii>i,qaod(iqaif '■ 
de fadlo prctium piomiirum folvcrit , non teneri 
fruftiis pcrccptos illo incdio tcmpore refiiiuere in 
foro confcicntiz , ncque obligatumcirc dimittere 
beneiic|4 .iic(|uiliu ilio medio tempote , i|ao noti 
(oivft^MiMi , quia hi^ (Mjinia iam fonm eflec- . 
tum futtiia fiiiit. Undc fulmn iii furo cxttriofi , Hc 
poil cotulLttiDationcm fruflus illo inicrmcdio ccm- 
porc perccptos ccnctar rcllitiierc. IcacumPal^o, 
Suatio , LclHo , & aliij Tancrcd. traQ, 1. Uk. 4. 

difp. 19. »«fM. JJ. A . . 

1 Dubitatis fccundo , An fimonia tcilis , dc com- 
pleta,folo unje^ jure Bcclcfiaftico pruhibita^rub* 
jftceacJtaificatialil-. & pcenis fimtmic} AiEtmanc 
Maldet;us,Viruli bos, N u arrus, Ftliniis. Valcu- 
ria, Bonaciua, riiiuitiiii , quos rcfcrt Duna p. 7, 
/r4i?.4. »■(•/»/. ij j.Vcrumcontraiia fcnteiitiapro- 
babiliorcft, Hanctencnt i.e(Gu$, Reginaldus, 
Aragonitis /Pctttis Navarta , Sanch. & alij quo» 
rt.f^it , & fcquitut iJcm Diaiia ibi. liifxasvtrltfi.. ' 
utanM 6.Bmn-i,Sc cqm aliis Tancred. rr4£i.t ./(^4. 
d. )7. ■MM. 8. Auiontnaln Idmina Dianc twrfir/F. 
•MffM, nnm. 11. Ratio ftimitnr cx Exiravaf^w tt 1 . 
dtfim«ma,Gc cnim inccpic , cHm tatus fimonu prn- 
iiitMU tMmMvintfmt , t^uAm fucrorttmcMtnim am- 

< nlmiuu 0Umrt0,tx^Q loqaitar {le (imonia diviiio 

'7 



fimul . &|cjnonvco jiice teprobata,namp|K(kti(>* 
kgia dat]tntcUe^m totikf^, Sc *at ipft cemilatar».. t 
tt caufiim fitiatem acdpit,'tit ifaditcx muUis Mo-' 

lina dt pnr/io^ttnis iib-i.cap.f .tnan. j. & ahis com- 
municer ; crgo pcenx fimonix non incurruncur in^ 
cafu , quo adeft taniDm fimonia inris pofitivi , tt'^ 
humani , ut In permutationibus bene ficionim in- 
cet duos bcneficiacios ptoptia authoricaic facitis. 
In refervatione penfionis fine auihoritate Papor, 
proroillione beneficij pio (iifiagio ip elc^oiie^ ad, ' 
Epifcopacum promotiOfle ,'iea donarionepecimi» 
raediatori pro intf rceffior.e bcncficij 6cc. in cjui- 
bus omnibus cafibiu, fic facicntcs peccant quidemj 
ftcundnro tamen noftlim fentenciam non funt CZ- ' 
communicati , nec privantur bcncficiisfic rece^l|k) - 
ipfo jure, nec tcncncur fru^us rcftiiuere. , . ' ' 

£xcipc tamen ab hac rcgula cum prcdidis Db--||| 
Aoribus , finaonjam confidentialem , quxfubdicA ' 
eftpcrnls, licefaliqaandofiirtanram iure bununo 
proiiibita, ut quando qiiis rctniiitiat bcnfficio, pa- 
Cto iiiito , ut fibi , vcl alteii pultca rcddatur , vcl 
cuni rcfcrvationc pcnfioniiti non fibi camcn , fed 
alis rulvcnd.-i. Excipe ctiam quando datut aiiquid 
Notatiis , vcl OlKctalibus Epifcopi , licct etiamfit 
fimqniajutc humano pruhibita, nam in tali calo. 
incuiraut pmuae Xiid .fejj.i i. c*p.i.<fe rcfmrnMi»' 
m. ItA curo Taimcvo , ii, aliis Auiiwius j «^rrf. . 

* '■ ,' " '.i i>i- ■'•**';■' - 

• " I' ' ■■ ' ' ■ II " . ' I 

' ' , SECTIO XXX. 

Qii.r prcn.x impontx fint inj^rcdicntibus 
luuoniacc l<.ciigioncm, Sc lic ingrcf- 
£>$rocipieittlbos? 

S q M M A R I U M. 

594 7!im dntttts , rtcipierttis relifjorem th 

prtiiitia uicurrivtt. excoiiiimuiicani' cm PttpM 
rtfk»v«4a» tfi^ftffm* fingttUrei. 

S9i SimmMttttiftliiiitrtiigitmmtfimhMkli^ mL 
numuiim in ilh mntifitri* , mh rteiptnf 
ftiir. 

ft)6 frttliSd fOM Mti iiicuTntninr , nifi qtmndt 

< : ftfilff /£•».' - 

DIco primo : Prima pa-na cft , quod tam dan- J54 
tes, qoam rccipiciitcs , fi fii.t lingulaics pcr- 
fon«, incucrunt cacoromunicattonem Papc tcfer- 
▼atam , (rvetocapiralnm , vel ctmvenras M^m- 
llonc.n l'..px tefervatam : fic habctnr cxprtirc»» 
txtravaf/inti 1 . firi,ot}tt. Hx tamcn pcnix non in- - 
curruncur , qnandoaliquid rccipiturabfque pada, 
vel ob confuctudinem , vel abfquc prxfuroptHNiC^ 
bopo animo, quiabis repctit Extravagans ea vcr- 
ba, eos qui prxfumunt ; Ita cum Navarro, Cajeta- 
fio, Satichex ttm t . tttmlmim Uh. x.c. i.dt^. 104. 
MA.49. BtHiaitinadr/FnwArM dtfp. 1 .qtifjl.7.f.i.f.^ 
Palaus itm. yd.i.J: fiiror!i.t p. ix. • 1 . Ncc in- 
cuitunt rooni.ilcs rcripicntcs pio dotc , 6>i iuftciw'^ 
Utiotie ingiclVurx , ut iupra latc diximws.; llln»,' 
'Martinus V.dix^ hac fitPQnia n<illc ligarc nipni*. 
les, ut rcfirrt cumaHli Stnchex ftpri. Ncc iple in- 
gredienslicct fimoniani coir.ii<ittar aliquidi mo- 
naftccio esigcudo pto fuuingicllu incuiiit dii^as 
pornas. nam licct ibi intetvcAiat Innooia, n<m ta- 

incii ptmir.ir in fuprttdilKi exiravaf anti. 

Secuiiua pa:na cft , quod fimoniacc admiin ad jjjj 
Religiunem fum jurc inhabilcs ad imncndum in 
.illo monaftecio^zeccpti runt,& egent difpen^. 

• ciOM 



iju,^ jd by Gopgle 



TraalV. Difput 



tioDe'Ot4iaani« ut podinc acqniwejaifrabendbe 
wgHlaris, 8e vocis 3&\yx,Sc patCvc» non Hbnenfie 

rci jpcus tcnctur fc fjtoliatc citcroium commojij, 
nUi pcr lupcciorcm compclUcui almJ monalicntim 
ingredi. Sic liabctur CMp. dt rtguiartbm. Ica cum 
Fiiiiuciu, Suacio, Reguuldo, BafieuSj veiJnfii^ 

Dicu Uciin probabilecll nrtn ino rri pri.li- 
(ku puc.us,ntli quando profcliio tk liinoniacc- Un- 
icd proiQgreiru Rcli^ionis ad novitiacura esigc» 
eetuiab mgrciiicntc pccunia , cll > ihi com nuta- 
Chc iimwnu.non incurruiuur rii(iraJ.i:ii pcLDi, nc- 
.^ue capitulum i"ufpc'ndi;ur,ri f-iChiin utiadicucnoii 
xecipieDdo a vel ilUm leddendo.anie piofvUioneni. 
Ic4 cuni Palao.Tnillcnc Tanered. tr. t. M.4 4.^%, 
j». i^.Imiatlv. int lm:ii \.iviii>\I.; iTio.iSi: aliis Pa- 
iaus ^,) ./H X j .lui j u ImcHii czciava^antcin non elle (C- 
cepcani,(al(eni ^uoad poEiifliD «commimicatignii. ' 



S t C T I p XXVI. 

Qux pccn.r imponantur pro ordinc (imo- 

ni.icc dacu , vcl lulccpto. 

SUMMAR.1U M.^. 

"1^7 c<i :firt or li 0:1 , ve. rneil:.it 7r ud iHas exi- 
Jttf perJimQ/itamreMtM*» tfja '-vf#M- 

i^S O i. frntniMtiff» jurt (ll fnsffnfni a 
< . co/ij:tarre cu nfviffrdiiiu , & nb cxccunone 

tnMiwn tnwtcritm ftatificatiniK.' 
999 'i^<^"'(>^ <Ut<iH*m fit ^muiifm ruUtm 

400 EJt ettamfiffiKifmiiktJliaumnmtiiHtyfum 

fufetpit. 

40 1 Atfitmit b*nim gtHfnrmim « ^ NfMif «M- 

tnm ftHtifki rtftrmwr,- 

DIco primo : qui conrertordines per flmoniam 
realem, aoc ad otdinem &c conrerendum me- 
dianir,(eo prxTeniants CKifti^eo iplb efteacomina- 
ij;c-mis r-xcoinmunicitionc populi, Ul pitec cx Ex- 
tr,ivig.*-itt cnm dtttjlninLi di fimtiua. Hoc tamcn 
feciindum pcobtbilem (eniemlam non eiteniSaK 
ad CoUacionem pcinur lonjlars, qaia non eft vecns 
erclo,<Sc pcrnz debent teftringi.l(a cum Le(!no, Pa- 
iiU%,U.i.de ftmoni.i p 14.«. i.Sc cum aliis TanCTcd. 
ir^U.x.d.iiMt.^.n.i.. Neque etiam cxtcndi debec 
•d nacariam. te mtniftnnn,qai pro literis dimi(Ib- 
riis , aut ceftimoniaiibus, aliquidexigerec. Ne4|ae 
eciam ad Epircopumjfi pull ordinem gtacis coUacum 
alfquidpatiea iccipiat,nAin cllu hi omnes peccenCj 
Sc nnumiaci finc>jiacu Ttideat./c|^.a iji0f.tjitrt.. 
formstitnijaafi umen indduAtin.faanc exconimn- 
jiicacionem , ncqucin aliqni.n pcrn:iin ipfo fadlo, 

2uia illa vecb.i cunfilijtdances, & accipicuces ulcra 
Ivinam ulcioucm pornas a jure inflidu ipfo fafto 
inci:rrant,dcbcnc rcfecii tantum od danteSt & acci- 
picnccs oidines , non ad alias adtiones in iUo capite 
numcracas. quidqifid contradicat cum aliis Sanclicz: 
in Co/ifiliu M.xJ^*f,f»dmli.to^ii.ii, auiaroiuio 
jyro dantibas , ie recspiemibus OnHne* nmoi^ce'* 
aiic illoru-U mrJiatoribos pcrnx ipfo jurc lat.c fiint. > 
Ita cut» LctrK'iN.ivaiio, Suaiio, l'aiaus, fufra n.t» 
TviCted. fnf/ri^.S. 

Sccunda pcrna otdinantibas fioumiace impo^ 
eft rorpeiirio iptW jute a coUationeca'^vU OMinit 
.ctiam fiunx tiivfurx', ab.— — 
^Mri it i 



manqt|imPonciticia!iMii ftain buUa Xiiii V. de 
malepioaiotis.^ Teitia pomaipfn jure impofiia or- 
dinatis fimoniace , cll inccrJict. m ab ingiclJu Ec- 
cieltcQuatta cft fnipcnrK) a icgiinlne admini- 
linuione Cix Eccichx , p;iccpUoae (tofiuum 
otnnium ruoruiTt btrncliciof.irii , (i ir.teidiftum ab 
injjrciri Eccklia: , ^ (ui"}H.i,li<;ncai a l'untificiah 
m. ii.ic vioUvcri: . lubitur in luptad c^o tnotu 
Xilti V.qui qiiujd Inc nun fuit ceccptus pci builaa 
Cletncinis V4II. pcr quam tedtiiic bulhm Xifti V* 
adccrmuios juris c iir.:lii:nis , non cnim ibi pcenos ^ , 
limnniacorutn tC'. ociv ic,lcd pocius auxit, ut videte * ^ 
cll apudPalauni fi>pr^ ». a.AdTeite camen cum Pa- 
laoyN^i«.a. nuUjun atiom poenam ipiojiice taam 
ellc adverliis mediatoies,fcu przfcntatores ad limo- 
niac-im ordinacioncm, pixtct cxcomnuinicationern, ^ 
nam Uccc aliqiii dubitciit , an incuiiant ctiaip ' 
penlionem iiec uienniumab rxecutione ruoci^'<i^ 
dinum, pii>b.sbuius eji nnn cllc latam talenn fit^^W^ 
iioiicrQ. Ita cum LclIio,l'alaus fnprti. 

Dicofccund6 :qui ordincm aliqoem per fimo- }99 
niam realein rurcepcri^ , pria>6 eii nGommaiUcatus 
i(>l'(> (i£to , ut habetnc iiiftifniJU&» E^trtivttgtnti. 
Scctindo cll fulpentiis ab cxcc: tione lijorum or Ji- ,^00 
iium.Ncc rcfcic aii ciimcnlic occulcinn , aii publi- 
. ctiin iica irab. cui iii CMltm ExinttHigiuui.ktk aucem 
ab omnibus iic rufpenfus^an veroab eo,qiiem (imb- 
niacc reccpit. Commcnior fcntriitia temt ab onu 
nuiin 01 Jiiuun tx^ci ;ion.' Inlp.nlijn Coiitra- 
ria lanun lenccntia piub-ibiluacc non caiei Utcum 
multis cenet PiUiu fupriii. j.Deinde aliqui extea- 
Jtinc haiic lufpcnllonem in orJinc , ut ptocedaO 
cciain, ii liinon:a convniil.i fuctic iguurancc oidina- 
10. Ita Fclinus , Sc alij , qoos icfen Sanchez fufrJi 
ir^i^CaittEasia.cameufemenciaprobabilior eft.tca 
oiiiFm\rtRl)!,BelIaxmi Sa,Palau$ 
». ^.Sanchez fnpri n- $ f.Tancred.yi^/^r/t «.8. Ratio , 
eiiiquianon cfl juicexpreirum, nequc arquum vi- 
debaiurexprimi , iiquidcm abfque cjus culpa con- 
tingi^CUr cnim prtvari dcbcbac ufu ordinis,cum iU 
lam valide, & Iicitc rcccperic. Imo etfi ignorancia 
fuciic culpabilis , dummodo non fueric cralFa non 
incuiiic ocdinatus diftam fuipcnlioaem. Ita ^m 
Sanc6ezTancred./iii^4iv.t.€0iitn Soariattk \xA' 
.iJ^iinr p .r J.iiVi DD.tc non foreexcommunicacum, 
Uiipcnluiu, cciamii policaamico tiibuas piecium, 
4|uod (HK> tin ocduiacione, te ignaawie» dedfc« 6cis 
cnim ne proma caola.danuiam pacia^r«qvK onuifA 
probabitia eRe docet Palai>s/«^i. 

ra:iJcm ti: ff.pr^ddl.t httlU Si.\ti V, Abfolutio 
harum ccnrurarum,i3<: inhabiiitatum Pontifici lefec- 
' vatui.fimulque ccvocantur oonceffiones, & faculta» 
ccs Rctigioiis conccllz>& etiam concellae Epifcopis ' 
in Trtd. 14. dt rtformiuitift f.6. Sed in hac patte 
non clt hujufinodi bulla cecepca.Ica Palaus fup.n.4. 
Itnb Leifius dnk. 14.». 1 34. ai( iunc buUam pletiC> 
i]ae lods ignorari « ac pcoinde non elle vfii cece-^' 

{)cam,eandcra fciiccntiam tenet Sa,quera rcfcrt Pa- ■ ^ 
aus /*i^r4,'_Bccanus tn too.D.Th.j«<.ioJ>.i« 



S E C T I O XXXII. 

De.poenis tmpontis dantibus, &recipicil* 
dbus (imoniacc beQcHciam. 

• SUMMARIUM. 

402 htnt^eiiim (tnftrt,vtl pricmrtt idttrifif ■ 
^ fimtmtm rttHtmt itiitiidt,prtf miuidt, &9» 
tJt Uii ftSt txttmmmnieMiu. i 



130 



De Simonia , 



40 i fliP" h*ntfintm tmfitrM ftrfimnUm rnu 
tfinuiM. 

404 Qmi fi fimtniM emnmijfa fit A d%» Itrtk f 

405 StintniA commiff* in hcneficio non privat elt- 

Htim tp/t iure heneficiu nniea nte obten- 
-tit. 

4|Oi Htt fimn^i»»»» fttftUmt tUHum inhabdem 

.idtilUit0tfiei0jthiiiiMU » mfi f»fi ftttita. 
jwfifiif, -' 



tandittnien eft difibdititimec hunc igno- ^o^ 

ii,3c aJium, qui fcitriiCt.T bencficiiuu (imonia- 



* .» 



40& l^Iooprint&rqitilkeneficiumconfeit.vcl procu-' 

I ^racalieri pei (i:noniani rcalcm eligcndo.prx- 
feDUntio, poAuUiido , inlHcuendo , coiifiimando, 
commeodiando eftipfofid^o cxcommunicatus , ut 
pM(tex£«nva^n. etm dtrtfiMt, Hoc ciunen 
non pioceAt^ nec habet leeumin^offidic Ecdefi»- 
fticis, »0» Tnnt bencficia , nequL- in prnfioni- 
.blU>pe(Jue in vicarustcmporalilms jquiadidla Ex- 
J invagaiunon loquitur <ic Ciilibus. Ica ciim Navar- 
ro.Vgolin. Suaiio , Liflio, Palaus, tle fitntnia ti.f. 
/>. 15.». t.Becanus fuprin.i. Nec obllac obcinen- 
lem AbbiCiam,Prioratum, Piovinciilatum,Rc<ao- 
CM^m ^moniacetpuniii pccnu impoficis 1« Extriu 
vtigttnH x.<lrj&iti«M.Relpondeturnamque quoddft 
his.fccit expu(I.im mentioncm fiiprsdidiiiin decrc- 
lum.Tum quia in opinionc Njvarfi,qua(i qujtdam 
JtfnHic** dicuncur.Si tamen quarres.Jn officium,in- 
quifitoris.le^aci, delegaci>Vicarii, & rimilium abf- 
quc alia pucna petmuiari,vcndi,& cmi pol£ni)Re& 
ponJcu affirmacivijlicet hoc fieri nonpoflk abique 
_ pcccato. ita Palaus/i/^ii «. I. ' 
Oicofeamd6 : qui beneficium perialetnlmio- 
ni.im ..i-quirit. Ptim6 cft iplo fadlo cxcommiinic»- 
tus,& omnts collatio,& provilio hujurmoJi cll jiul- 
la»nuliiiroque justribuit.Undc fic redpiens benefi- 
- . diun JMO fadt iiuAus fuosifed fub peocai» tenett» 
ieftimere,<Rii fit oocuitnm. Ita cum fl^var. 

CafTaJ -r, Suario .Buiucina, Sanclicz, Pal.o,TJn- 
tted.ira£l.2..lib.t^, <'.jp.ff.to. Dcducendx 'unt ca- 
nen expenlie jufta & lalarium , quod dcbebantar 
pro ratione roiciftctij» quodeacJubuit* & fone pto 
•liquo t^pore benelieio infcrvivit. lu cnm Hen« 
riqu.z.Tancrcd./w/^^-j.Qiix vcrartint,ct:amn fimo- 
nia commiHaiiC/ib alio tcicio , Ci elei^U5 fcivit * Sc 
non contiaiixit. lu lMbccurc4/>. titUi fmtttf. d» 
firnonia^dc tenct ciim Gli)(lj,Lrffio, Siiarip,Pa!aus, 
fupfA n,i. Tsncred./w/i/i W.14. At li EUdus fci- 
vic,0c contradixic>valida cft elc<flio, & coliacio be- 
nefici j fibi la£bi« ut babetur ettp, ficut tuit tU.fimt» 

- n»«.l«eettmenconcTidiAionihilprodeft,fieanott 
ebflance, ance coiUtionem, fcienspfcuniamdatam 
. elIc«nihilomimi$ acceptavic bcncficium, quia abfo- 
' laierecepit beneficiuro fiinoniacci datum , neqlie 
'oancradixittunde etfi noninddat in cxcommunioft- 
tionem , quia non eft caufa fimoniaci contra^iu, 
cflicicur tUmtn inhabilis iJ brj]Chciuni,ut paCet «e 
Mp. ftitultim» tlt tUtltottt t & notac cuip Le{Qo» 
Snicio , Palaos ftfri^ ic cntn aliis Tancted. fiifrm 
n. i 8.Q:aJ li clefto ignorante,neqiic contradicen- 
ce,quia nuUam fufpicioncm habuicad contradicen- 
duro,(imonia coniroilla fit ab aliquo tertio,cunc du 
ftii«uendum eft » fi in odium eleAi fimonia 
mifla eft f non tenetnr bencfidum refignare , quia 
valide fibi coUatum fnit. Itacolligitur tx cap.7;ohn 
fuit^& csf ficut tuit litcrit tle fimtmafic tenet cum 

. Suario,& aliit Tancied./ii!^ m, x t.5eea$S andcac, 
eledo ignorantc» pccuniam dediflet , Bam ct nc cc 
netur fimii|.acrcivit bencfiCTunt.frit^sdimuterc, 
ul ex fHpratii[lu c«pit ibin c"nlLt , fif tcnec cum 
prxdiaitpoaoiibtuTaacied./«/r4«. 20. Adde 



eleOum fadlum fuilTe inKabnemail cal.c benefi- 
ciumrecincnuum,c«^.ne^u/«u dtfim»tu*^itvean 
.cum aliis TiaaciLfiipra ti.io. 
•Neiaada( 

rantcm, 

ce icccpit^nam (cicnti non prodcll icgula dc tiicn-. 
nali paneftface^lkut ncque intrufot at ignoianti , fi 
pei tiienimiaacBm ilU ignorantia pollcdcric benc- 
ficium , fiivet ^^a leguU ; neque ci poceft lis in- 
tentari.lca cum Gomez.Lcflio,PaUo,Tancrcd/«/f4 
«.aj. Inrupec adveico > cdeaioncm eire vaiidam , fi 
. conmrilla Fuitfimoniacumaliquo excIedoribus,fi 
tamcn alij , qui non dcliquetunt (ijfticientes linc, 
Ita cum ^uaiio,Gaicia,Palau,Kodri^ucz, Tancted* 
fufru Him.tu 

Sedquzies an fiinonincammiflain benefici6»^j 
eleAom pnvct ipfo )ut<e beneltdis'tite obtentia. 

Rcfpondeo nrgitive. Ita cum Navario , Ugolino* 
Suario,PaUo,Sanchez,Bonacina, Tanctcd,ir<«ff.x. 
/</>.4.<'.4.". i.comraBcinardum Dia5,& Rebuffum 
dffssific* ftjftffitnt u.\ j.Ratio cft, quia icfpcdktt 
benefid) acquiicndi eft lcx prohibcns , & annul- 
lans adturo, refpe^u°vero bcneficiotum acquifito- 
lum cft lex poenali$,qiiction obltgxc ufque adcoo- 

'dbintionem. Tum quia iwllibieft ckpidla talif 
fcrna , cx qiio lcqL-ttur frtiftus beneficioiiim ante 
(imoniam obtentos non dlc iplo juic iciUcuendos. 
Im6 liret in poenun dcliAi jprivetnr prcdiftiabei 
i^:£cii«»mMireitendiiiir ifla {emcncia condemnal^- - 
riaad fti.dUK'antea pcrceptos , fiquidem funt ret 
omnino d;llindlar. Ita cum Suario, P.iUo,T:iijtcrd. 
fMfrk n. I. contra Rebu&m. Secuodo fit ekdum, 
vel prxiemamm coniiininenBBro fimoniam pib con* 
firnutione non obindc ejus cledlioncm , vel pta:- 
fcncacionem rite fadam annulUii > ica cum Lcfllot 
Suario, PaUo, Tancred. /M»r« «.5. 5e collieitui tx 

' etf.fittnfirmmUmmit tU&imiit m <.'pcc unica- 
' tiam antero vcnit iixitanda deftio Hfior » qoi ipm 
confirmatione fimoniain commifit , ut tradit cum 
Ugolin. Fclin.PaUo, Ttnacd.fuprii n.j. Vcxum fi_ 
ineltdHone, vel prxrentatione fimnnia commifla. 

, fucijc 1 onuics a^s fbbfcquente» func irriti * quia 
validi elle ncri poteruncablque'illis,noneiiincon- 
ficiTiatiu valida clli; potcft,finc co quod elcftio }ra- 
iida prxponatui Taocicd. /v/ri n.y, 

Qiizies tandem, An hsc limonia elcAanconfti- 40^' 
tuat in}i.ibi!rm ad alia bencficia obtincnda .- Rcf- 
por.deo qucd lica cx vi jutis inefi/^^fMritfnr ^i;^ "- 
vidcatur i flicerc antc onMNlB renteiiciam,tamcn cz 
oonfuctudine & uru non incatri calcm iniiabiiit^ 
tein , iiili poft fementitai decfaratociam criminit* 
qui.-i in hac parte ilU conflinitio non cft rccepta, 
cum etiamielpcdu (imoniz confidcntialis lequiiat 

• (entcnciam dcclaracoiiaro criminisad inhabilitateoi 
contrahendam icfpcAu alioiinn benfficiorum. lu 
Sanch.iA ctntiliit iih.x,c.i.iluk.i04. ff.14. &cum 
NawwojLfffiivSBanc^ Taactcd^iyri . 



> S E C T I O XXXIII. 

Quas pucnas inducac lunonu con- 
lidentialis } .- 

. S U M M A R i 0 M. 
407 Siminia einfiduitintk indmk.frimitaeitmmM» 

nicMtionem Papalem. 
40 S Seinntiit colUii» tfi nuSiL 
4C9 Recipieni fic benejieiitm^ UMiib ^iUm, 
&adtiHinktntfiein, ' 



Digjtized by Go 



O'' 



Traaatus l V. Dilput. 1 V/ i j i 

VJitio/ie henefictorum ante.ip^jjejji/rum. nmww*m ^ ^ ^ ^ 



4 1 1 Mcdun»r€J, fi fim$Mia efi cQmplettjitttHrrMt 

407 irXlco prim& : hatc firooau inducit prTniocX'' 
J ycommunicationgm Papalcm iitriqnc parti 
coaccahenU.$cciuMi6 Epificopis, & ciecilonbus ia. 
tecdiAiini/Tefti^wltgnatio. «ccollauo bcneficij 

408 nulla.Quarta inlwbilita? ad idem , &alia bcneficia 

409 otrtinentla. Quint* lereivatur illud bencficiura , in 
qno eft coauniflafiraonia fedi Apoftolicar,ita ut or- 
diiwr i'^* nodi podttin illius provifione (e inuomiu 
tcK.Sextft fniftw malc pcrcepti Camerr ApoAo» 
iici applicJncur, Si.'pumo piivat committcntcm 
omnibus bcncficiis, pcniionibusantca obtentis« 
& inhabiUutem inducit ad alia obtinenda. 

410 Circa fuprailii^a advcrto , has pcenas ipfo Ldlo 
incuiiitUt conftac ex txtravag«»ti Fij IK mctpien. 
ta,iimtm*riimt& txcoaftttmttnt Pt] V. Excipitiir 
Wiien pcimo fHrivatio beneficiocum ancea ppdciro- 
rinn , nate enim tcquiritfahem fententiam deda- 
raioruu-i criniinis , jiixta receptum iilum. Ita ciim 
Leillo, Paiao.Tancred. trtH.x. Lb.j,. <i.4j. «. i i. 
«leinde notanduro, necede non cUe limuuiam com- 
picii cx ucraque patte,hoc ell,beneficium dacum in 
confidentiaiterum tenuntia[i,fed fuflicit fi beneii- 
cium dctur ca conditione, ut dcmittcnti , vcl atteri 
f^ignetur, vel fruftus illius falvantur. & ea intea- 
ckmefedpiatur , « hdwBic in £iptadidis boUis* 
&nocavit cu]Bl.dSD* Souio, Nav«CR»« Pabus 
fttfrik KHm.y. ■ ' t 

4IX Oe mediatoribos , & inieivedildbn in fi^ndi' 
^is bullis nihil exprcne cavetur , quacaialum«v 
£xtrav4gMui t. de fimtnia incidunt in etcom- 
numicactoneni fecundum pcobabilem rencentiam, 
quandoiimonia ex uuaque paite coouiictui» Sctc' 
coikkim piobabilioceni»qttando bciwnciiBn ea < — 
t acdpitnr. lEa Tancred. fiifti «wim a. 



S E C T 1 O XXXIV. 

Ucrumaci^uiGca pcr (iinoniaindebeanc 
temcui i ' 

SUMMARIUM. 

41 X t.tt f^rittuAii frttmm cmftnrMA nttiefi 
tbnoxm rc/fitutierji. 



tmfmrMte , vtl mi ktnorem , 
tju» fe frivMt vtnditor , fimoniam committit, 
• nont4mtnttHetiar4tirtftitmto»tmtfifrttiim 
tmn exctda » fH»d fn tdt ^mmtm ftitfk 
: sfiimmU 

DIco ptimo nullarcs fpiritualis ob pretiucom- 4** 
paiaiacftobnoiUa rcibtationi,ncqj juicdivi- 
flOi neqoe Eodefiaftico.prztet bcncficia. Itacom« 
munitcr DD. apuJ Tancrcd. triO, x. 59. 
num 8. Ratio eft , quia jute divino folimt leqdri. 
tut ad validam tranflationem rerum fpiritualiura 
poceftas, & intemio in oonfcrence , <Sc capacitas in 
lufcipiente , quodautem fiu pro ptetienonobAac 
validitati adiis , ut conftit in oinnibiis ficramcn- 
ti$,fi pretioeflent adminillrata , & in calicis confc- 
cracione,profclItonctOligiofii,qac etiam vaiida 
c(l , (1 pro ptetio fiat , ut tenenc communiter DD* 
crgo jure divino , & Ecclefiaftico , nulla rcs fpiri- 
nialis pceiio comporata eft obnoxia leftitutioni, ex- 
oepns hMficiiSt qnx tion jure divino pioptcr ean- 
dem rationem , fed Bcdeuaftico , dimicti debentt 

m hibJtur »« £A-/r*ii/.Tr4';ri ciim dti <fl ihile de fi. 
monM, £x qua relolutionc lccjuitur , quod li quii 
compaict teliquias SanAorum , grana benediaa, 
}ns pationatus, iicentiam eiigendi confcllbtem ali- 
quo pretio,non teneri talia dimittere,fiquidem non 
pepcavit contra juftitiam , dando pictium pro illo- 
6imacquifitioBe,led foUim pecavic contiaieligio- 
nem itulebit£ tnaando res Ecdefiafticas. Ica cnni 
aliis comniunitcr Tancred./wjpri n. 1 j. 

Dico fecund6 : li quis accipiat pietium cum pa- 4 » i 
fto cenfefcndi beneficium,vcl aliud quodvis fpici- 
tuale. cectum eft teneii ad ceftitntionem » imi im- 
pleca conditione. Ita communiRt DD. apad Tan« 
GcAamtma.i.ltb.^. d.4,x.n.i. Im6 ccnetur rcfti- 
tuae danti » quia nuUibi cautum eft alteri lefticu- 
tionem eife fiwiendam. Ita Caietanns,Viaoria,Na- 
varrus.SoruSj.Suarcz, Leffius, apud Tanaedum/«- 
frtt : noi) tamcn pcci potcllidantcproptcr curpicu- 
dinem admilfam , ut benc Covarruvias apud Pa- 
Uvm,d.i.f.t6.ii.i, Sccundi cercum eftex juio 
Ecdcfiaftico pretium rccepcmn pro prdentatioiiet 
collatione, confirmatione,&c. bcnchcij debcrc nc- ^j^^ 
cclUicio rcfticui ance judicis fentenciam. Ita inulcii 
dn^ docrac Suarcz,Le(nus.8e alij quM >efieic»Ae 
■ fequicur Tancrcd./»^* ^4 x.». I • 

Quod (i pecas, cui debeat ficri hiijufmodi refti-^j^ 
tucioiRefpondeo ex jutc communi debae fieri Ec- 



4'i ifttptt frttmn ctimfAiio dsntU henefi- ^iegcio qiueft benefidum>utconftacrx r.(<(/>0r, 
-'--I, w/ tUuftud^irittittt ttttttttrni nfii' in D.Thom. fM/l.ioo.«rr.C. mL }. Palau$,& alij. 



tutientm non impietA condltiont. 

4 1 4 Prttium rtctfium fro frtftntationtiCoSdtiettef 

^t.hnefieii Mttint^ttk nfiitl^ ttnuftll' 
tmtt*m 'ptditii, 

41 5 Oi* Meut fitrt hte rtfiUmtte. 
4li Excepto c.tfsi hertfiiorutn ii nulto alio,etl4m 

M in^re^H Rtttttonii, vtlrtecftttnt trdinit 
• tentnn^timitr^itiitrtfrttmmfiiiairiMtiie'- 

ceptunt, 



quos refcrt , « fcquituc Tancred. fuPra d.j,i.n. 
dc atbiccio tamen lupcriotis , & couluetudine , po- 
tcft diftiibui paupeiibus , uc cum muitis leneK 
Tancted. il». Imb pcobabile eft pretinmacceptum 
' pro donatione bcneficij , reftitiii pofle ante fen- 
tcnciam judicis ei , qui Jcdit ; pcft ll-ntcntiam ta- 
nien , cui judcx addixciit. lu Sotus , Au^onius « 
Banes , & piobabite putat Leifius , Valenna, qoos 
rL-feu , &: pcob.ibilc Taiicred./ii^r^ ». 4. Ratioeft, 
417 Qtu frttmm fimtniact accepitfed non ittjufitt ^uu dans piciium iiDn abdicavic k fe dominium • 
jimeum injuria comra ipfnm dutum > lum * oum non aiia lacione intendeiicabdicaie , nifi qua- 
ttiteiur furt iMiirtUitidrtfiiimitiimfntif tcnus in vendicocem tranftulit , noo tranftnlit ao^ 
• Mcefti. tem in vcnditotem , quia incapax erat, fflaneter- 

41S §j»i frttiuM acctpitfrort fpiritH*ti cum in- go apud ipUira : quoi fi dicatur Ecclefiam privare 
juriit, & injuftitis eentru iffum ddnttmt emptocem dominio peainioc dat«. RefponJctuc 
' nma a r. jwn imtitrMli, & lUvilio tdrtfiim hQcnoo £eri , nifi pei legem pcrnalen , qua: ne- 
tntionem prtrij «ccefti. mincm antc fenientiam Cm ptiTSC. Vidc PalaiiiA 

41Q iiH*damt»ro&Mria ftnmttur, fmprinum.s, 

Pacs III. . K X Dkit 



Oigitized by Coogle 



De Simonia , 



4 1 6 Dico teriio : In nuHo alio cafu,et!am ob ingrcf- 
fum Religionis , oboidinum fufccptionem , &c 
pro quacnnqiie matcria fpiutuali , praeter quam 
in rcccptionc , fcu collaiione , vcl prxfcmatione 
bcneficij, tcnetur quifpiam ante fcnteniiam judi. 
ci$ prctium acccptum rcftitiierc , quantum cft cx 
jure EccledadiacQ. Ita cum Lcflio. Suario,& aliis, 
V3\»iis fnprti nim,6.T»naedo /upra d. ^i.num. 9. 
contra Sanch lik i.cap.i.dt^b. t 1 1. qui putat rcfli- 
tucnduin cire preiium reccptVn ob ingreffum Rc- 
liijiouts , & obrcccptioncm otdinis. Tota igitur 
iliAicultasiii hac qu^ftionecft , an rccipiens pre- 
tium pro qiiacnnquc rc fpirituali , fivefic bencfi- 
cium, fivc qnarcunqtic aliares , trneatur juienatu- 
rx prctium acceptum rcftinicrc? An vero folo jurc 
EcclcfiaOico , & hoc polt fcntentiam judicis, ex- 
ccpra maceria bcneficiali , nam in haccertum cft 
tcncri , ut diximus anto fcnientiam judicis. 

4-17 Dico quartp : Qut prctium [Imoniacc acccpir, 
fed non iniufte, fcti cum injuria , & in|ufUcia con- 
tra jftum tradentcm commitTa , non tenctur lurc 
naturah ad reftitutioncm pieiij acccpti. Ita cutn 
Navarro, Leflio, & aliis, Bonacina d. i. ^ut/f.i.dt 
fitntnisf.^. rnm. ^.Suaicz (<t^.59,/;M7».3 i.Layman, 
Filliucius , & alij', quos refctt , & fcquitur Tan- 
crcJ. itMll.x.iib-^ d.^x ntim-A Ratio eft quiaobli- 
gntio rdlituendi ob deUflum non confurgit ex 
quohbet delido , fcd ex peccato injuftitix , ut te- 
nent cornmuniicr DD. fed qui prctium /imoniace 
acccpit finc in(ufthia contra tradentem , non |Vc- 
cavii pcccaio injuftitix, fcd tantum peccaio fimo- 
niz , (imunia namque non cft injuftitia , fcd irreli- 
giofitas ,qua! aliquando comroitti poteft fmc in- 

"• juftttia , ergo accipiens prctium abfque injuftitia 
rradcntis, non tcncturad rcftitutionem. 

)t8 Dico quinto:Qui prctium fimoniace accepie 
pro rc fpiritu.aU cuni injuria , & injuftiiia contra 
ipfum dantem, tenctur ex jure naturali, & divino 
•d rcditniionem prctij accepti. lia Suarez.Ledius, 
[■iiliucius , & alij quos rcfcrt & fcquitur Tancred, 
t^ali. 1. lih. 4.</.4 i.'7u»>.).Ratio efi quiaaccipiens 
aliquid fupra id quod libidcbctur , pcccai cuntra 
jiiftitiam, & tcnctur ad icftitutioncm , fed acci- 
ptens prctium pro rc fpirituali , ut tali , accipitali- 
q iid fiipta id quo.i fibi dcbctur, crgo tcneiur ad 

, teftiiuiiiincm.minor probaturquialicct niiniftran- 
li fpititualia dcbiiafit fnftcniatio, fcu ftipendium, 
noii lamen debctur pretium , feu merccs, l'eu ali- 
qiiod tempotate exccHcns fufteniaiioncm , ergo fi 
uhra fuftentatienem , vcl ftipendium debitum, aii- 
quid accenit , tenciur ad reftiiutioncm, 

415 Hinc cttlltge^ printo qnod fi is qni prctium accc- 
pii pro re fpiritua'i,teiiebatur ex juflitia gratis con- 
fcrre illam jure divinoad rcftitutioncm pretij obli- 
gati , quia accipicndo pretium non folum religio- 
nem , fc.i jnftiiiam commutativam Ixlit , (icut li 
jiidex pro jufti fcnrctia pretium exigerct tcucreiur 
ad reftituiioncm. Hinc Parochus cui aflignataeft 
congriia fuftcntatio , tcncnir ad xcftitutioncm, (i 
pro aJminiftratiooe facramentorum mercedem 
contra F.cclefiar confuciudincm exigar. Secundo 
Collii:'?^ Prxlatum Ecclciix vcnJcntcm bencfici.i 
. vcl ofhcia Eccletix quarum non cft dominus fcd 
difpcnfacor , tencriaj rcftituiioncm pretij acccpii, 
tiiin quia vendcns rcm non fuain pcccac contra 
jiiftitiam. Tum quia cx vi fui mi.ncris tcncbatur 
hrc gratis darc, q iiautcm accipit aliqurd proeo, 
quo l gratistcnctor pr